Sayıştay 7. Dairesi 381 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Çeşitli Konular

Daire Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Daire Karar Detayı: Listeye DönYazdır

• Daire: 7

• Karar Tarihi: 30.01.2020

• Karar No: 381

• İlam No: 100

• Madde No: 2

• Kamu İdaresi Türü: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Hesap Yılı: 2018

• Konu: Çeşitli Konuları İlgilendiren Kararlar

KARAR

Özel Kalem Müdürlüğünde görev yapan işçi personele temsil, ağırlama ve tören giderleri ödeneğinden mevzuata aykırı bir şekilde kıyafet yardımı yapılması:Özel Kalem Müdürlüğünde görev yapan işçi personele temsil, ağırlama ve tören giderleri ödeneğinden mevzuata aykırı bir şekilde kıyafet yardımı yapılması suretiyle kamu zararına sebebiyet verilmesi iddiası ile ilgili olarak yapılan incelemede;

Belediye Bütçesinden Yapılacak Temsil, Ağırlama ve Tören Giderleri Yönergesi’nin 3’üncü maddesinde temsil, ağırlama ve tören giderlerinin konu, kapsam ve miktar tayininin belediye başkanının takdirine tabi olduğu ifade edildikten sonra, bu takdir yetkisinin sınırları; aynı Yönerge’nin 4’üncü maddesinde “Temsil Giderleri”, 5’inci maddesinde “Ağırlama Giderleri” ve 9’uncu maddesinde “Tören Giderleri” başlıkları altında sayılarak belirtilmiştir. Yönerge’nin temsil giderlerine ilişkin düzenleme yapan 4’üncü maddesinde;

“Temsil giderleri görevle ilgili olmak şartıyla;

Beldede başarılı çalışmaları görülenler için toplantılar düzenlemek,

Kupa ve benzeri teşvik uygulamalarında bulunmak,

Gerçek ve tüzel kişilere plaket, ödül ve hediye vermek, çiçek göndermek,

Beldede göreve başlayan veya ayrılan protokole dahil kişiler için toplantılar düzenlemek ve hediye vermek için yapılır.” denilmektedir.

Ödeme emri ve ekleri incelendiğinde, söz konusu alıma “Özel Kalem Müdürlüğünde görev yapan ve sürekli sahada olan personelin Belediye Başkanını temsil ettiğinden kılık kıyafetlerinin düzgün ve bakımlı olması amacıyla” ihtiyaç duyulduğu ifade edilmektedir. Anılan Yönerge’ye göre sahada görev yapan personelin belediye başkanını temsil ettiğinden hareketle kıyafet bedellerinin temsil, ağırlama ve tören giderleri kaleminden ödenmesi mümkün değildir. Zira, 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 60’ıncı maddesi ile belediyenin giderleri sayılmak suretiyle sınırlandırılmıştır. Anılan maddede Belediyenin sahada bulunan personeli için yapılan kılık-kıyafet alımlarının bütçeden karşılanmasına izin veren bir hüküm bulunmamaktadır. Öte yandan, kimlere, hangi şartlarda giyim yardımının yapılacağı mevzuatta düzenlenmiştir. Belediye personelinin bir kısmına başkanlık katında çalışıyor olması gerekçe gösterilerek giyim eşyası alınmasının yasal dayanağı bulunmamaktadır.

Savunmada Belediye Bütçesinden Yapılacak Temsil, Ağırlama ve Tören Giderleri Yönergesi’nin Sayıştay’ ın görüşü alınmaksızın yürürlüğe girdiği, bu sebeple hukuken geçersiz olduğu ve dikkate alınamayacağı ifade edilmiştir. Ancak idarenin işlem ve eylemlerinde hukuka uygunluk karinesi söz konusudur. Bu nedenle idarenin tesis ettiği bir işlem veya eylem iptal edilene kadar hukuka uygun sayılır ve geçerlidir. 2575 sayılı Danıştay Kanunu’nun 24’üncü maddesi uyarınca kamu kuruluşlarının ülke çapında uygulanacak düzenleyici işlemlerinin yargısal denetimi, ilk derece mahkemesi olarak Danıştay’da yapılmaktadır. Bu nedenle ülke çapında uygulanan düzenleyici idari işlem niteliğinde olan ve hakkında Danıştayca verilmiş iptal yahut yürütmenin durdurulması kararı bulunmayan Yönerge, Sayıştay’ın istişari nitelikteki görüşü alınmamış olsa da hukuk düzeninde yer aldığı sürece geçerli addedilecektir. Dolayısıyla iptal edilebilirliği olduğu halde iptal edilmeyen Yönerge’nin şahsi değerlendirmeler sonucunda şeklen veya usulen hukuka aykırılığından bahisle pozitif norm olmadığı yönündeki iddia hukuki açıdan dayanaksızdır. Kaldı ki Sayıştay mevzuatında mali nitelikteki yönergeler hakkında Sayıştay’ın istişari görüşünün alınacağına ilişkin bir düzenleme de yoktur.

Savunmada, mülga 1580 sayılı Belediye Kanunu’nun ve sorgumuzda dayanak gösterilen Yönerge’nin zamanın ihtiyaçlarına cevap vermediğinden 5393 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği, anılan Kanun ile birlikte temsil tanıtma ödeneğine ilişkin takdir yetkisinin tamamen belediye başkanına bırakıldığı ifade edilmektedir. 5393 sayılı Kanun gereğince, belediyeler görev ve sorumluluklarını yerine getirirken ve giderlere katlanırken mahalli müşterek nitelikte olma şartını dikkate almak zorundadır. Öte yandan 5018 sayılı Kanun’un 13’üncü maddesi uyarınca kamu idarelerine bütçeyle verilen harcama yetkisi, ancak kanunlarla veya Cumhurbaşkanlığı kararnameleriyle düzenlenen görev ve hizmetlerin yerine getirilmesi amacıyla kullanılabilecektir. Her iki hüküm birlikte değerlendirildiğinde temsil tanıtma tertibine ilişkin sınırlamalara yer verilmese de bu ödeneğin mahalli müşterek nitelikteki ihtiyaçların karşılanması ve 5393 sayılı Kanun’daki görev ve hizmetlerin yerine getirilmesi amacıyla kullanılması gerekmektedir. Dolayısıyla temsil tanıtma ödeneğinin kapsamını belirleme konusunda belediye başkanının sınırsız takdir yetkisi söz konusu değildir

Savunmada yer verilen kıyafet yardımının ayni olarak yapılması yönündeki açıklama da mevzuata aykırılığı gidermemektedir. Benzer şekilde kılık kıyafet yardımına ilişkin harcamanın temsil tanıtma tertibinden yapılmasının mümkün olmaması halinde zaten diğer müdürlüklerin mal alımları tertiplerinden ödenebileceğine ilişkin yaklaşım doğru değildir. Zira sorgu konusu edilen mevzuata aykırılık, sadece yardımın yapılma usulüne ilişkin olmayıp harcamaya ilişkin yasal dayanağın bulunmamasıdır. Memurlara, hangi şartlarda ve ne şekilde kıyafet yardımının yapılacağı Memurlara Yapılacak Giyecek Yardımı Yönetmeliği ile belirlenmektedir. Somut olayda kıyafet yardımı Özel Kalem Müdürlüğünde çalışan işçilere yapılmıştır. Hâlbuki işçilere yapılacak ödeme ya da yardım, dayanağını, ancak 4857 sayılı İş Kanunu, anılan Kanun’a dayanılarak çıkarılan ikincil düzenlemeler ve işçi ile idare arasındaki sözleşmeden alabilir. Bu nedenle mevzuatta ya da idare ile işçi arasındaki sözleşmede söz konusu yardımın yapılacağına ilişkin hüküm bulunmadığından harcamanın, temsil tören kapsamına girmemesinin yanı sıra yasal dayanağı da bulunmamaktadır.

Savunmada yer verilen harcamanın 2017 Bütçesi, 2018 Faaliyet Raporu ile Kesin Hesabında onaylanması ve denetim komisyonu raporuyla tenkit edilmemesi gibi hususların, 5018 sayılı Kanun’un 68’inci maddesi uyarınca Sayıştay tarafından yapılan harcama sonrası dış denetim ile ilgisi bulunmamaktadır. Bahse konu mekanizmalar ile harcamaların hukuka uygunluğunun tasdiki Sayıştay Başkanlığı için bağlayıcı değildir.

Savunmada belediye başkanının yalnızca idari sorumluluğunun olduğu ve mali sorumluluğunun bulunmadığı ifade edilmiştir. 5018 sayılı Kanun’un 71’inci maddesinde kamu görevlilerinin mevzuata aykırı karar ve işlemleri ile kamu kaynağında artışa engel veya eksilişe neden olunması kamu zararı olarak tanımlanmıştır. Bu nedenle kamu zararına sebebiyet veren mevzuata aykırı karar ve işlem ile illiyet bağı bulunan üst yöneticilerin bu kapsamda mali sorumlulukları söz konusu olabilecektir. Nitekim 5189/1 No’lu Sayıştay Genel Kurulu Kararı’nda da üst yöneticilerin işlerin gidişatından harcama yetkilileri ve diğer görevlilerin bilgilendirmeleri ve raporları ile bilgi sahibi oldukları, dolayısıyla üst yöneticilerin Sayıştay’a karşı mali sorumluluklarının olabileceği, bunun münferit olay bazında değerlendirilmesi gerektiği ve Sayıştay yargısında görüşülmesi sırasında hükme bağlanacak bir konu olduğu ifade edilmiştir. Bu doğrultuda, kamu zararına sebebiyet veren harcamaya ilişkin “Olur” ile mali sürece katılan ve 5393 sayılı Kanun ile temsil ve ağırlama giderleri için ayrılan ödeneği kullanma yetkisi verilen Belediye Başkanının mali sorumluluğunun da doğduğu değerlendirilmektedir.

Bu itibarla, yukarıdaki gerekçelerle, toplam 13.200,00 TL kamu zararının, Üst Yönetici (Belediye Başkanı) …, Harcama Yetkilisi … ve Gerçekleştirme Görevlisi (İşçi) …. müştereken ve mütelsilen 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 53’üncü maddesi gereğince hüküm tarihinden itibaren işleyecek faizleri ile ödettirilmesine

6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesi uyarınca iş bu İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliğiyle,