Sayıştay 7. Dairesi 38025 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Personel Mevzuatı

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Yılı: 2009

• Daire: 7

• Dosya No: 38025

• Tutanak No: 40864

• Tutanak Tarihi: 13.10.2015

• Konu: Personel Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

Büyükşehir Belediyelerinin Su ve Kanalizasyon İdarelerinde görevli müfettiş ve yardımcılarının özel hizmet tazminatlarının, iç denetçilerin ise özel hizmet tazminatlarına ilave olarak ek ödemelerinin hatalı ödenmesi

3. 1184 sayılı İlam’ın 5’inci maddesiyle …………'de görevli müfettiş ve yardımcılarının hizmet tazminatlarının, iç denetçilerin ise özel hizmet tazminatlarına ilave olarak ek ödemelerinin hatalı ödenmesi nedeniyle ………… TL’ye tazmin hükmü verilmiş; 02.12.2014 tarih ve 39729 tutanak sayılı Temyiz Kurulu Kararının 5’inci maddesi ile tazmin hükmünün tasdikine karar verilmiştir.

Sorumlu dilekçesinde özetle; …………'nin bağımsız bir idare olduğunu, görevle ilgili kararların yürütülmesinde başka bir makamın iznine tabi bulunmadığını, 2560 sayılı Kanunun 1. maddesine dayanarak müstakil olmayan bir genel müdürlük değerlendirmesi yapılamayacağını, çünkü hakim görüşte bütçesi müstakil ve kamu tüzel kişiliğini haiz bir kuruluşun bağımsız kabul edildiğini, Bakanlık teşkilatlarındaki bağımsız genel müdürlüklerin de esas itibariyle o bakanlığa bağlı olmakla beraber siyasi otoriteden ayrı tüzel kişiliği haiz olduğunu, böylelikle bağımsızlaştıklarını, 5393 ve 5216 sayılı Kanunlarda belediye ve büyükşehir belediyelerinin teşkilat yapılarında bağlı kuruluş ya da bağımsız genel müdürlükten söz edilmediğini, Anayasamızın da tüzel kişiliğe sahip idareleri bağlı ya da bağımsız olarak ayırmadığını, Kuruluş Kanunlarının 1’inci maddesindeki bağlı kuruluş ifadesinin sadece siyasal otoritenin belirlenmesi açısından konulmuş bir ifade olduğunu, mahalli idarelere bağlı genel müdürlük müfettişleri parantez içi hükümle istisna edildiğinden, bu müfettişlerin de bağımsız genel müdürlük müfettişleri kapsamında değerlendirildiğinin anlaşıldığını; TCK, DSİ, TCDD gibi kendilerinin de bağımsız genel müdürlük kabul edilmelerinin gerektiğini, görev alanlarının büyükşehir belediyesi görev alanıyla sınırlı olmadığını, taşra teşkilatı olup olmamasının bir fark yaratmadığını, idarelerinin organları seçimle oluşturulmadığından mahalli idare kapsamının kendilerine uygun düşmediğini, 2560 sayılı Kanunun 16’ncı maddesine göre 2009 yılına ilişkin bilanço ve faaliyet raporlarının genel kurulca onaylanmasıyla bu yıla ilişkin işlemler yönünden yönetim kurulları ve denetçilerinin ibra edildiğini,

İstanbul 1’inci İdare Mahkemesinin 1989/890 sayılı kararında "………… Genel Müdürlüğünün Belediyeden bağımsız bir tüzel kişiliği olduğundan, bu bağımsız tüzel kişiliğe bağlı olarak çalışan müfettişlerinde belediye müfettişi değil Bağımsız Genel Müdürlük müfettişi olarak kabulü gerekir." hükmü ile özel hizmet tazminatlarının bağımsız genel müdürlük müfettişleri gibi ödenmesine karar verildiğini, Danıştay 5’inci Dairesinin de 1989/2621 Esas ve 1990/1033 sayılı kararı ile İstanbul 1’inci İdare Mahkemesinin kararını onadığını,

BÜMKO Genel Müdürlüğü ile Devlet Personel Başkanlığının kendilerini destekleyen görüş yazılarının bulunduğunu, Başbakanlık ve İçişleri Bakanlığı yazılarında da İZSU'nun müstakil bir genel müdürlük olduğuna yer verildiğini, BÜMKO Genel Müdürlüğü'nün ASKİ'ye yazdığı 13.08.2008 tarihli yazıda iç denetçilerin özel hizmet tazminatlarının hesaplanmasında söz konusu hükmün (g) bendinin esas alınması gerektiğinin belirtildiğini, valilik makamına yazılan yazılarına cevaben İstanbul Valiliği’nin (İl Mahalli İdareler Müdürlüğü’nün) 28.09.2006 tarihli yazısında tazminatların bağımsız genel müdürlük müfettişleri için öngörülen oranlarda ödenmesine devam olunmasının belirtildiğini, 01.12.2011 tarih ve Esas No: 2011/1, Karar No:5333/1 sayılı Sayıştay Genel Kurulu İçtihadı Birleştirme Kararında da idarelerinin müstakil genel müdürlük olarak ortaya konduğunu,

İç denetçilere müstakil genel müdürlük iç denetçileri için öngörülen oranda tazminat ödendiğini, ………… Genel Müdürlük iç denetçilerinin istisna tutulmasının istenilmesi halinde bağlı genel müdürlük iç denetçileri hariç ifadesine yer verilmesi gerektiğini, Sayıştay 7’nci Dairesinin (Dilekçede Sayıştay Temyiz Kurulu İlamı olduğu iddia edilmiştir.) 18.09.2014 tarih ve 1692 sayılı Ek İlamı’nda idarelerinde görevli iç denetçi Aziz Diri ve Murat Demirdiş'in özel hizmet tazminatının 14.04.2006 tarihli 2006/10344 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı'na ekli II sayılı cetvelin "Denetim Hizmetleri" (B) fıkrasının (3-a) sırasındaki rakamlara göre ödenebileceğinin belirtilerek idarelerinin bir kusuru bulunmadığının isabetli bir şekilde belirtildiğini,

5189/1 sayılı sorumluluğa ilişkin Sayıştay Genel Kurulu kararında 5018 sayılı Kanunla kusursuz sorumluluk ilkesinden vazgeçilip kusur sorumluluğuna geçildiğinin vurgulandığını, 5018 sayılı Kanuna göre mali sorumluluğun şartlarının kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem, eylem bulunması, ortada bir kamu zararı olması ve mevzuata aykırı karar, işlem ve eylemle zarar arasında bir illiyet bağı olması olduğunu, temyize konu ödeme ile ilgili olarak kasıt, kusur ve ihmallerinin bulunmadığını, ayrıca 6009 sayılı Kanunun geçici 8’inci maddesini, 6009 sayılı Kanunda yer alan hükmün kapsamını belediyelerin bağlı kuruluşlarını da kapsayacak şekilde genişleten 6289 sayılı Kanunun 30’uncu maddesini ve 4688 sayılı Kanunun geçici 14’üncü maddesini gerekçe göstererek ve kamu görevlilerini mali sorumluluktan kurtarmak üzere çıkarılan bu mevzuat hükümlerinde toplu sözleşme akdetmenin yanında “veya başka bir tasarrufta bulunarak” “her ne ad altında olursa olsun” yapılan ek ödemeler hakkında mali takibat yapılamayacağının belirtildiğini ifade ederek tazmin hükmünü tasdik eden kararın düzeltilmesini talep etmiştir.

İlam hükmüne ilişkin savcılık karşılaması işbu Kararın 2’nci maddesinde belirtildiği gibi olup Karar Düzeltilmesine Mahal Olmadığı yönündedir.

Emsal gösterilen İstanbul 1’inci İdare Mahkemesi Kararı ve bu kararı onaylayan Danıştay Kararı 30.12.1986 tarih ve 19327 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan ve 1987 mali yılına ilişkin çeşitli zam ve tazminatları düzenleyen 86/11337 sayılı Bakanlar Kurulu Kararına ekli cetvellerdeki düzenlemeler esas alınarak verilmiştir.

86/11337 sayılı Bakanlar Kurulu Kararına ekli II sayılı cetvelde çeşitli görevler için ödenecek özel hizmet tazminat oranları belirlenmiştir. Cetvelin (B) Denetim Hizmetleri bölümünün 3’üncü sırasında “Bakanlık, Diyanet İşleri Başkanlığı ve Bağımsız Genel Müdürlük Müfettişleri…” için %30; 5’inci sırasında “İlköğretim Müfettişleri, Belediye Müfettiş ve Müfettiş Yardımcıları…” için %20 oranında özel hizmet tazminatı belirlenmiştir.

Bahsedilen İstanbul 1’inci İdare Mahkemesi kararında ………… Genel Müdürlüğünün belediyeden bağımsız bir tüzel kişiliği olduğundan, müfettişlerinin belediye müfettişi değil bağımsız genel müdürlük müfettişi olarak değerlendirilmesi gerektiği ifade edilmiştir.

17/4/2006 tarihli ve 2006/10344 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan “Devlet Memurlarına Ödenecek Zam ve Tazminatlara İlişkin Karar”ına ekli II sayılı cetvelde çeşitli görevler için ödenecek özel hizmet tazminat oranları belirlenmiştir. Cetvelin (B) Denetim Hizmetleri bölümünün 3 ve 4’üncü sırasında;

3 a) Bakanlık, Denizcilik Müsteşarlığı, Diyanet İşleri Başkanlığı ve bağımsız genel müdürlük (mahalli idarelere bağlı genel müdürlükler hariç) Müfettişleri, Başkanlık, Müstakil Genel Müdürlük, Büyükşehir Belediyesi, Büyükşehir Belediyesi bulunan illerin İl Özel İdaresi ile Üniversiteler ve Yüksek Teknoloji Enstitüleri İç Denetçileri, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı İş Müfettişleri, Bakanlıklar merkez teşkilatına dahil kadrolarda görevli Kontrolörler, İçişleri Bakanlığı Dernekler Denetçisi, Sosyal Sigortalar Kurumu Başkanlık Müfettişleri, Sigorta Müfettişleri, Milli Savunma Bakanlığı Akaryakıt İkmal ve NATO-POL Tesisleri İşletme Başkanlığı Müfettişlerinden;

-1-2 derecelerden aylık alanlar .................................................:195

-Diğer derecelerden aylık alanlar ..............................................:185

b)Bunların Yardımcıları, Stajyer Kontrolörler ..............................:125

4 a) Başbakanlık Uzmanları, Planlama Uzmanları, Hazine Uzmanları, Dış Ticaret Uzmanları, Türkiye İstatistik Kurumu Uzmanları, Devlet Personel Uzmanları, Devlet Bütçe Uzmanları, Sosyal Güvenlik Uzmanları, Çalışma Uzmanları, Yurt Dışı İşçi Hizmetleri Uzmanları, İş Sağlığı ve Güvenliği Uzmanları, Maliye Bakanlığı Vergi, Muhasebe ve Milli Emlak Denetmenleri, Büyükşehir Belediyeleri ile bunlara bağlı genel müdürlük Müfettişleri, İlköğretim Müfettişleri, Dış Ticarette Standardizasyon Denetmenleri, Sosyal Yardım Uzmanları ile (2) ve (3) üncü sırada sayılmayan İç Denetçilerden;

-1-2 derecelerden aylık alanlar ........................................................: 130

-Diğer derecelerden aylık alanlar .....................................................: 125

b) Bunların Yardımcıları (meslekte üç yıldan daha az kıdemli İlköğretim

Müfettişleri dahil) ...........................................................................: 92”

denilmektedir.

Görüldüğü üzere 3’üncü sırada bağımsız genel müdürlükler sayılmış, ancak parantez içinde mahalli idarelere bağlı genel müdürlüklerin hariç olduğu belirtilmiş, 4’üncü sırada ise Büyükşehir Belediyeleri ile bunlara bağlı genel müdürlük müfettişleri sayılmıştır.

5018 sayılı Kanunun 3’üncü maddesinde yer alan “mahalli idare” ve bu Kanuna göre çıkarılan Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 4’üncü maddesinde yer alan “bağlı idare” tanımları ile 2560 sayılı Kanunun 1’inci maddesi hükümleri de dikkate alındığında dilekçi tarafından ileri sürülen, ………… Genel Müdürlüğünün belediyeden bağımsız bir tüzel kişiliği olduğundan, müfettişlerinin belediye müfettişi değil bağımsız genel müdürlük müfettişi olarak değerlendirilmesi gerektiği yönündeki İdare Mahkemesi ve Danıştay kararının, 2009 yılında ödenecek özel hizmet tazminat oranlarını belirleyen 2006/10344 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı için uygulanabilirliği yoktur.

2006/10344 sayılı Bakanlar Kurulu Kararına ekli II sayılı cetvelde büyükşehir belediyelerine bağlı genel müdürlük müfettişlerinin 4’üncü sırada yer alan oranlarda özel hizmet tazminatı alacağı açıkça düzenlenmiştir.

Kamu idarelerinin iç denetçi kadrolarında 657 sayılı Devlet Memurları Kanuna göre istihdam edilenlere yapılacak ek ödemeye ilişkin usul ve esasların belirlenmesine ilişkin 13/2/2006 tarih ve 2006/10808 sayılı Kararnamenin 3’üncü maddesinde;

“Bu Karar kapsamına giren personele en yüksek Devlet memuru aylığının (ek gösterge dahil);

a) 657 sayılı Kanunun 152 nci maddesinin "II- Tazminatlar" kısmının "A) Özel Hizmet Tazminatı" bölümünün (f) bendinde sayılan iç denetçilerden,

1. 1-4 derecelerden aylık alanlara %175’i,

2. Diğer derecelerden aylık alanlara %170’i,

b) 657 sayılı Kanunun 152 nci maddesinin "II- Tazminatlar" kısmının "A) Özel Hizmet Tazminatı" bölümünün (g) bendinde sayılan iç denetçilerden,

1. 1-4 derecelerden aylık alanlara %170’i,

2. Diğer derecelerden aylık alanlara %165’i,

c) 657 sayılı Kanunun 152 nci maddesinin "II- Tazminatlar" kısmının "A) Özel Hizmet Tazminatı" bölümünün (h) bendinde sayılan iç denetçilerden,

1. 1-4 derecelerden aylık alanlara %165’i,

2. Diğer derecelerden aylık alanlara %160’ı,

oranında ek ödeme yapılır.” denilmektedir.

657 sayılı Kanunun 152’nci maddesinin II-Tazminatlar kısmının A) Özel Hizmet Tazminatı bölümünün (f) bendinde;

“Başbakanlık Yüksek Denetleme Kurulu Başkan, Üye, Başdenetçi, Denetçi ve Denetçi Yardımcıları, Başbakanlık, Bakanlık, Müsteşarlık, Avrupa Birliği Genel Sekreterliği ve Gelir İdaresi Başkanlığı İç Denetçileri ile Maliye Bakanlığı, Hazine Müsteşarlığı, Dış Ticaret Müsteşarlığı ve Gümrük Müsteşarlığı merkez denetim elemanları için % 210 una,”,

(g) bendinde;

“Bakanlık, Denizcilik Müsteşarlığı, Diyanet İşleri Başkanlığı ve bağımsız genel müdürlük (mahalli idarelere bağlı genel müdürlükler hariç) Başmüfettiş Müfettiş ve Müfettiş Yardımcıları ile, Başkanlık, Müstakil Genel Müdürlük, Büyükşehir Belediyesi, Büyükşehir Belediyesi bulunan illerin İl Özel İdaresi ile Üniversiteler ve Yüksek Teknoloji Enstitüleri İç Denetçileri … % 195 ine,”

(h) bendinde;

“Başbakanlık Uzmanları, D.P.T. Planlama Uzmanları, Hazine Uzmanları, Dış ticaret Uzmanları, Türkiye İstatistik Kurumu Uzmanları, Devlet Personel Uzmanları, Devlet Bütçe Uzmanları, Sosyal Güvenlik Uzmanları, Çalışma Uzmanları, Yurt Dışı İşçi Hizmetleri Uzmanları, İş Sağlığı ve Güvenliği Uzmanları, Maliye Bakanlığı Vergi, Muhasebe ve Milli Emlak Denetmenleri, Büyükşehir Belediyeleri ile bunlara bağlı genel müdürlük Başmüfettiş, Müfettiş ve Müfettiş Yardımcıları, İlköğretim Müfettişleri ile Dış Ticarette Standardizasyon Denetmenleri, Sosyal Yardım Uzmanları ve bunların yardımcıları, (f) ve (g) bendinde sayılmayan İç denetçiler için % 130 una,” hükümleri yer almaktadır.

İç denetçiler 657 sayılı Kanunun 152’nci maddesinin "II- Tazminatlar" kısmının "A) Özel Hizmet Tazminatı" bölümünün (h) bendi kapsamına girmektedir. Dolayısıyla iç denetçilere ek ödeme yapılırken yukarıda anılan Bakanlar Kurulu Kararının 3’üncü maddesinin "c" bendinde belirtilen oranların esas alınması gerekmektedir.

Kaldı ki, Yan Ödeme Kararnamesine bakıldığında, Büyükşehir Belediyesinde görevli müfettişlerin özel hizmet tazminatına 4’üncü sırada yer verilmesine rağmen, ………… Genel Müdürlüğü müfettiş ve iç denetçilerinin bir üst sıradan özel hizmet tazminatı almaları gerektiğinin düşünülmesi Yan Ödeme Kararnamesinin amacına ve özüne de aykırıdır.

5018 sayılı Kanunla kusur sorumluluğuna geçildiği, temyize konu ödeme ile ilgili olarak kasıt, kusur ve ihmallerinin bulunmadığı belirtilmişse de; 5018 sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanununun 32 ve 33’üncü maddeleri ile 14.06.2007 tarih ve 5189/1 karar No.lu Sayıştay Genel Kurul Kararı gereği harcama yetkilileri, harcama talimatlarının ve buna konu olan harcamaların bütçe ilke ve esaslarına, kanun, tüzük ve yönetmelikler ile diğer mevzuata uygunluğundan sorumludurlar. Yine aynı hükümler uyarınca asli bir gerçekleştirme belgesi olan ödeme emri belgesini düzenleyen sıfatıyla imzalayan gerçekleştirme görevlisinin, düzenlediği belge ile birlikte harcama sürecindeki diğer belgelerin doğruluğundan ve mevzuata uygunluğundan harcama yetkilisi ile birlikte sorumlu tutulması gerekmektedir. Anılan mevzuat hükümleri gereği harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisi yapılan ödemelerin mevzuata uygunluğundan sorumlu olduğundan yapılan itiraz yerinde değildir.

Öte yandan, aynı konuda yargı organlarınca verilen kararlar şahsına, olayına ve dönemine münhasır olduğundan, mahkeme kararlarına göre üçüncü kişiler hakkında işlem yapılması mümkün bulunmamakta; 6009 sayılı Kanunun geçici 8. maddesi ile benzer hükümleri içeren diğer mevzuat hükümleri memur temsilcileriyle akdedilen sözleşme veya tasarrufu kapsamakta olup, ilama konu tazmin hükmü bu kapsamda yapılan bir ödemeye dayanmamaktadır.

Bu itibarla, 1184 sayılı İlam’ın 5’inci maddesi ile verilen tazmin hükmünün tasdikine ilişkin 02.12.2014 tarih ve 39729 tutanak sayılı Temyiz Kurulu Kararının 5’inci maddesinin DÜZELTİLMESİNE MAHAL OLMADIĞINA,