Sayıştay 7. Dairesi 38002 Kararı -

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi:

• Yılı: 2009

• Daire: 7

• Dosya No: 38002

• Tutanak No: 40490

• Tutanak Tarihi: 05.05.2015

• Konu:

KARAR

TEMYİZ KURULU KARARI

Duruşma talebinde bulunan dilekçiler Seyfi DÜZGÜN ve Hasan SERBEST ile Sayıştay Savcısının sözlü açıklamalarının dinlenmesinden ve dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra gereği görüşüldü;

1173 sayılı ilamın 2. maddesiyle TCK 15. Bölge Müdürlüğünce ihalesi yapılmış olan, Gülfer İnş. Ltd. Şti. Yüklenimindeki 684.688,75 TL sözleşme bedelli “Cide-İnebolu Yolu Km:18+180-18+500 ve Km:24+190-26+820 Arasının (Denizkonak Varyantı) Toprak Tesviye, Sanat Yapıları ve Üstyapı Yapılması” işinde, yeni birim fiyat yapılması şartları oluşmadığı halde, yeni birim fiyatın yapılması ve böylece revize birim fiyat uygulamasının önüne geçilmesi nedeniyle 31.830,40 TL’ye tazmin hükmü verilmiştir.

Dilekçiler dilekçesinde özetle; ihale dokümanı incelendiğinde; yarma ve yan ariyet kazıları için, 2200/Özel Her cins ve klâstaki zeminde yarma ve yan ariyet kazısı yapılması, kullanılması ve nakli (Km:18+200-18+500) ile 2200/Özel Her cins ve klâstaki zeminde yarma ve yan ariyet kazısı yapılması, kullanılması ve nakli (Km:24+190-26+820) şeklinde iki ayrı birim fiyat tespit edildiğini ve isteklilerden bu iş kalemleri için ayrı teklif alındığını, yani kazı imalatlarının bir bütün olarak değerlendirilip paçal olarak tek bir fiyat belirlenmediğini, farklı kilometrelerde yapılacak her kazı, ayrı bir iş olarak değerlendirildiğinden ayrı birim fiyat teklifleri alındığını, bu doğrultuda ihale dokümanı eki olan Birim Fiyat Teklif Cetvelinde yer alan yarma kazıları dışındaki başka bir kazı imalatı için yeni birim fiyat oluşturulması gerektiğini,

Yüklenici firma ile 28.10.2008 tarihinde Sözleşme yapılarak 31.10.2008 tarihinde İşyeri Teslimi ve İşe Başlama Tutanağı düzenlenerek çalışmalara başlanıldığını, söz konusu işte, ihale dokümanında belirtilen kilometreler dışında kalan; Km:23+830-24+050 arasında kazı çalışması yapıldığını ve Sözleşmenin 30. maddesi "Sözleşmede Bulunmayan İşlere Ait Birim Fiyat Tespiti" doğrultusunda Yeni Fiyat Tutanağı düzenlendiğini,

Teklif Birim Fiyat Teklif Cetvelinde yer almayan ve ihale sonrasında çalışma yapılan 23+830-24+050 kilometreleri arasındaki yarma kazısı için yeni birim fiyat şartlarının oluşmadığı kanaatine varılmasının mümkün olmadığını, söz konusu işte her cins ve klâstaki zeminde yarma ve yan ariyet kazısı yapılması, kullanılması ve nakli pozlarını birbirinden ayıran en önemli unsurun, kazıların yapılacağı kesimi belirten başlangıç ve bitiş kilometreleri olduğunu,

Bunun yanı sıra revize birim fiyat uygulaması aşamasında ayrı bir sorunun ortaya çıktığını, Yeni Fiyat Tutanağı düzenlenen 2200/Özel-1 Her cins ve klâstaki zeminde yarma ve yan ariyet kazısı yapılması, kullanılması ve nakli (Km:23+830-24+050) pozunun birim fiyatının 4,72 TL yerine örneğin 5,25 TL olarak tespit edildiği varsayıldığında revize birim fiyat formülündeki F=İş kaleminin sözleşme birim fiyatı (TL/....) yerine yazılacak rakamda çelişki oluşacağını,

Şöyle ki 4,72 TL yazılması durumunda 5,25 TL olarak belirlendiği kabul edilen 2200/Özel-1 pozunun teklif birim fiyatını temsil etmeyeceğini, 5,25 TL yazılması halinde ise sözleşme eki birim fiyat teklif cetvelinde yer almayan yeni bir iş kalemine revize birim fiyat uygulaması yapılmış olacağını,

Herhangi bir iş kalemine revize birim fiyat üzerinden ödeme yapılabilmesi için, bu iş kaleminin sözleşme eki birim fiyat teklif cetvelinde yer alması gerektiğini, bu nedenle 2200/Özel-1 Her cins ve klâstaki zeminde yarma ve yan ariyet kazısı yapılması, kullanılması ve nakli (Km:23+830-24+050) pozu sözleşme eki birim fiyat teklif cetvelinde yer almadığından revize birim uygulaması yapılmadığını belirterek tazmin hükmünün kaldırılmasını istemişlerdir.

Sayıştay Savcılığı; “Gerçekleştirme Görevlisi Seyfi DÜZGÜN ve Hasan SERBEST tarafından verilen temyiz dilekçesi incelenmiş olup, ileri sürülen nedenler yerinde görülmüştür. Çünkü:

Herhangi bir iş kalemine revize fiyat uygulanabilmesi için, bu iş kaleminin sözleşme eki birim fiyat teklif cetvelinde yer alması gerekir.

Gerek “2200/Özel-1 “Her cins ve klastaki yarma ve yan ariyet kazısı yapılması, kullanılması ve nakli,” gerekse “Km:23+830-24+050” pozu, sözleşme eki birim fiyat teklif cetvelinde yer almadığına göre revize fiyat uygulanmaması fazla ödeme yazılmaz.

İzah edilen nedenler ve temyiz sebepleri dikkate alınarak tazmin hükmünün kaldırılmasına karar verilmesi mütalaa olunur.” şeklinde görüş bildirmiştir.

Yüklenici Gülfer İnş.Ltd.Şti. ile İdare arasında imzalanan 28.10.2008 tarihli sözleşmede;

“Madde 25.1: Sözleşme imzalandıktan sonra, sözleşme bedelinin %20’sinin aşılmaması ve idare ile yüklenicinin karşılıklı olarak anlaşması kaydıyla, aşağıda belirtilen hususlarda sözleşme hükümlerinde değişiklik yapılabilir:

a-İşin yapılma yeri,

b-İşin süresinden önce yapılması kaydıyla işin süresi ve bu süreye uygun olarak ödeme şartları.

Madde 30.1: Doğal afet sebebiyle ön ve/veya kesin proje üzerinden sözleşmeye bağlanan işler ile işin devamı sırasında arazi ve zemin etütleri gerektirmesi sebebiyle kesin proje üzerinden sözleşmeye bağlanan işlerde, işin ifası için idarenin gerekli görerek yapılmasını istediği, ancak birim fiyat cetvelinde fiyatı bulunmayan yeni iş kalemlerinin bedelleri, idarenin yazılı talebi üzerine Yapım İşleri Genel Şartnamesindeki hükümler çerçevesinde yüklenici ile birlikte tespit edilen yeni birim fiyatlar üzerinden yükleniciye ödenir.

Madde 31: Sözleşme eki birim fiyat teklif cetvelinde yer alan herhangi bir iş kaleminin miktarında, işin devamı sırasında % 20’yi aşan artışın meydana gelmesi ve bu artışın aynı zamanda sözleşme bedelinin yüzde 1’ini geçmesi halinde, artışın sözleşme bedeli içindeki payı nispetinde ilgili iş kalemine ait birim fiyat aşağıda gösterildiği şekilde revize edilir ve bu iş kaleminin yüzde yirmi artışı aşan kısmına revize birim fiyat üzerinden ödeme yapılır.

R = F x [ 1 – (A x F) / S ]

S = Sözleşme bedeli ( TL),

F = İş kaleminin sözleşme birim fiyatı (TL / ….),

A = İş kaleminde meydana gelen artış miktarı (Adet, mt, m2 vb.),

R = Revize birim fiyat (TL / ….)” denilmektedir.

Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin “Sözleşmede bulunmayan işlerin fiyatının tespiti” başlıklı 22 nci maddesinde;

“(1) 12 üncü maddenin 4 üncü fıkrasında belirtilen proje değişikliği şartlarının gerçekleştiği hallerde, işin yürütülmesi aşamasında idarenin gerekli görerek yapılmasını istediği ve ihale dokümanında ve/veya teklif kapsamında fiyatı verilmemiş yeni iş kalemlerinin ve/veya iş gruplarının bedelleri ile 21 inci maddeye göre sözleşme kapsamında yaptırılacak ilave işlerin bedelleri, ikinci fıkrada belirtilen usuller çerçevesinde yüklenici ile birlikte tespit edilen yeni birim fiyatlar üzerinden yükleniciye ödenir.

(2) Yeni fiyatın tespitinde iş kalemi veya iş grubunun niteliğine göre aşağıdaki sıralamaya uyularak oluşturulan analizlerden biri kullanılır:

a) Yüklenicinin birim fiyatlarının/teklifinin tespitinde kullanarak teklifi ekinde idareye sunduğu ve yeni iş kalemi/grubu ile benzerlik gösteren iş kalemlerine/gruplarına ait analizlerle kıyaslanarak bulunacak analizler.

b) İdarede veya diğer idarelerde mevcut olan ve yeni iş kalemine/grubuna benzerlik gösteren analizlerle kıyaslanarak bulunacak analizler.

c) İhaleyi yapan idarenin daha önce gerçekleştirdiği ve ihale konusu işe benzer nitelikteki yapım işlerinin sözleşmelerinde ortaya çıkan iş kalemleri/gruplarına ait maliyet analizleriyle kıyaslanarak bulunacak analizler.

ç) Yeni iş kaleminin/grubunun yapılması sırasında tutulacak puantajla tespit edilecek malzeme miktarları, işçi ve makinelerin çalışma saatleri ile diğer tüm girdiler esas alınarak oluşturulacak analizler.

(3) İş kalemi veya iş grubunun niteliğine uygun olarak yukarıdaki analizlere, kaynakların verimli kullanılması gözetilerek aşağıdaki rayiçlerden biri, birkaçı veya tamamı uygulanabilir:

a) Varsa yüklenicinin teklifinin ekinde idareye verdiği teklif rayiçler.

b) İdarede veya diğer idarelerde mevcut rayiçler.

c) İhaleyi yapan idarenin daha önce gerçekleştirdiği ve ihale konusu işe benzer nitelikteki yapım işlerinin sözleşmelerinde ortaya çıkan fiyatlar.

ç) İdarece kabul edilmek şartıyla, ticaret ve/veya sanayi odasınca onaylanmış uygulama ayına ait yerel rayiçleri.

(4) Yeni fiyat yüklenici ile birlikte yukarıda belirtilen usullerden biri ile tespit edilerek düzenlenen tutanak idarenin onayına sunulur ve otuz gün zarfında idarece onaylanarak geçerli olur. Yeni fiyat tespitinde yüklenici ile uyuşulamaz ise, taraflarca anlaşmazlık tutanağı düzenlenir ve anlaşmazlık idare tarafından on gün içerisinde Bayındırlık Kuruluna intikal ettirilir. Bayındırlık Kurulu tarafından tespit edilen fiyatın iki tarafça kabulü zorunludur. Yüklenici, fiyat uyuşmazlığı hakkındaki Bayındırlık Kurulunun kararını beklemeden idare tarafından tespit edilmiş fiyat üzerinden işe devam etmek zorundadır.

(5) Yeni fiyatın hesabında, ikinci fıkranın (a) bendine göre, teklif analiz ile kıyaslanarak bulunan analizin kullanılması halinde, bu analizin temsil ettiği iş kalemi miktarı ile yeni tespit edilecek iş kalemi miktarının rayiçlere ve genel giderlere tesiri dikkate alınır.

6. İdare istediği taktirde; bir işte, sözleşmeye esas proje içinde kalan ancak öngörülemeyen durumlar nedeniyle bir iş artışının zorunlu olduğu hallerde, ayrıca bir yükleniciye yaptırılması mümkün olan bir işi başkasına da yaptırabilir, bundan dolayı yüklenici herhangi bir hak talebinde bulunamaz.” hükmü yer almaktadır.

İhale dokümanında yer alan 2200/Özel numaralı “Her cins ve klastaki zeminde yarma ve yan ariyet kazısı yapılması, kullanılması ve nakli (18+200 – 18+500)” pozuna ait analiz şu şekildedir:

Poz No: 2200 Her Cins ve Klastaki Zeminde Yarma ve Yan Ariyet Kazısı Yapılması ve Kullanılması ve Nakli

No Miktar Birimi Poz No Miktar Birim Fiyatı Tutarı

1 3 000 m3 15.006/B 3 000 2,26 6.780

2 24 000 m3 15.010/B 24 000 6,81 163.440

3 3 000 m3 15.014/B 3 000 8,47 25.410

TOPLAMLAR 30 000 195.630

BİRİM FİYAT (TL) 195.630/30.000 6,52

2200/Özel pozunun analizine esas pozların detayı şu şekildedir:

POZ TANIM

15.006/B Ekskavatörle (Ocak ariyetinde ve depo kazısında) her cins küskülüğün kazılması ve kullanılması

15.010-B Ekskavatörle (Ocak ariyetinde ve depo kazısında) yumuşak kayanın kazılması ve kullanılması

15.014-B Ekskavatörle (Ocak ariyetinde ve depo kazısında) sert kayanın kazılması ve kullanılması

2200/Özel Pozunun analizinde ve pozların tanımlarında görüldüğü üzere, 2200/Özel pozu küskülük, yumuşak kaya ve sert kayanın kazılmasını içeren, nakliye içermeyen sadece kazı pozudur.

Yüklenici Gülfer İnş.Ltd. Şti. Birim Fiyat Teklif Cetvelinde 2200/Özel pozu için 4,72 TL fiyat vermiştir. Yükleniciye işyeri teslimi 31.10.2008 tarihinde yapılmıştır. 14.11.2008 tarihinde düzenlenen 1 Nolu hakedişte 2200/Özel pozunun yerine yeni fiyat tutanağıyla 2200/Özel-1 (Her Cins ve Klastaki Zeminde Yarma ve Yan Ariyet Kazısı Yapılması, Kullanılması ve Nakli Km:23+830-24+050) pozunun kullanıldığı görülmüştür. 2200/Özel-1 pozuna ait Yeni Fiyat Tutanağı ve fiyat analizinde, “Aynı klaslara sahip olması nedeniyle benzer poz olan Km:18+200-18+500 Her cins ve klastaki zeminde yarma ve yan ariyet kazısı yapılması, kullanılması ve naklinin teklif birim fiyatı aynen alınmıştır.” açıklaması yer almaktadır. Şu halde ihale aşamasında 18+200-18+500 km arasında kazı yapılması için ihale dokümanı hazırlanmış ve teklifler alınmış ancak henüz işyeri tesliminden 15 gün sonra düzenlenen 1. hakedişte kazı yeri 23+830-24+050 km arasına alınmıştır. Kazı yerinin değişmesi gerekçesiyle idare yüklenici ile birlikte yeni birim fiyat tespit etmiştir. 2200/Özel-1 pozunun yeni birim fiyatı da kazı klasları aynı olduğundan yüklenicinin 2200/Özel pozu için teklif ettiği 4,72 olarak tespit edilmiştir. 6 nolu hakedişin incelenmesinde de 2200/Özel-1 pozuna ait kazı işi 64.420 m3 olarak gerçekleşmiştir.

Yukarıda yer alan açıklamalarda ve pozlara ait detaylarda görüldüğü üzere 2200/Özel ve 2200/Özel-1 pozları tamamen aynı işlerdir. Bu iki poz arasındaki fark birincisinin 18+200-18+500 km arasında, ikinci pozun 23+830-24+050 km arasında yapılmasıdır. Pozlara ait analizlerde görüldüğü üzere bu iki pozun fiyatı sadece küskülük, yumuşak kaya ve sert kayanın kazılmasından oluşmaktadır. Fiyata etki eden mesafe ile ilgili nakliye ya da yeni başka bir imalat kalemi bulunmamaktadır. Hatta yeni birim fiyat tutanağında da belirtildiği üzere kazı klas oranlarının (%10 küskülük, %10 sert kaya ve %80 yumuşak kaya) dahi aynı olması nedeniyle bu pozla ilgili km değişikliği yükleniciye ya da idareye herhangi bir ek maliyet getirmemektedir.

Yapım İşleri Genel Şartnamesinin 22 nci maddesinde, yeni birim fiyatın tespiti için “birim fiyat teklif cetvelinde fiyatı bulunmayan yeni iş kalemleri” nin varlığını şart koşmaktadır. Yukarıda anlatıldığı üzere, yüklenicinin teklif ekinde yer alan 2200/Özel pozu ile kazı yerinin değişmesi nedeniyle yeni birim fiyat yapılan 2200/Özel-1 pozu arasında fark bulunmamaktadır. Her iki pozun analizlerinin incelenmesi sonucu görüleceği üzere, nakliye içermeyip sadece kazı içeren pozlar değerlendirildiğinde, yeni birim fiyat yapılmasına gerek olmadığı aşikardır.

Dolayısıyla yüklenicinin 2200/Özel pozu için teklif birim fiyat olarak verdiği 4,72 TL’nin, aynı iş olan 2200/Özel-1 pozu için yeni birim fiyat olarak tespit edilmesi ve bu şekilde 2200/Özel-1 pozunun sözleşmenin 31 inci maddesiyle düzenlenen revize fiyat uygulamasından muaf tutulması mümkün görülmemektedir. Nitekim yaklaşık maliyetin tespitinde ve yüklenici tekliflerinde 2200/Özel pozu için 30.000 m3 imalat öngörülmüşken yeni birim fiyat oluşturulan 2200/Özel-1 pozu ile yapılan imalat miktarı 64.420 m3 olarak gerçekleşmiştir. 2200/Özel-1 pozu adı altında yeni bir birim fiyat tespit edilmesi suretiyle 2200/Özel pozu kullanımına bağlı revize fiyat uygulamasının önüne geçilmiş olunmuştur.

Dilekçiler; işe başlama tarihinden üç gün sonra (03.11.2008 tarihinde) Yeni Fiyat Tutanağı düzenlenerek kazı kilometreleri farklı olan yeni bir iş kalemi "2200/Özel-I Her cins ve klâstaki zeminde yarma ve yan ariyet kazısı yapılması, kullanılması ve nakli (Km:23+830-24+050)" tespit edildiğini; yeni fiyat tutanağı düzenlenen poza (2200/Özel-1) ilişkin kazıların yapılacağı kesimi belirten başlangıç ve bitiş kilometrelerinin eski pozdan (2200/Özel) farklı olduğunu; bu nedenle 2200/Özel-1 Her cins ve klâstaki zeminde yarma ve yan ariyet kazısı yapılması, kullanılması ve nakli (Km:23+830-24+050) pozunun 2200/Özel Her cins ve klâstaki zeminde yarma ve yan ariyet kazısı yapılması, kullanılması ve nakli (Km:18+200-18+500) pozu olarak değerlendirilmesinin mümkün olmadığını belirtmişlerse de;

Kazı yerinin değişmesine rağmen kazı klas oranları aynı olduğundan ve teklif fiyata etki eden başka bir unsur olmadığından, Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin 22 nci maddesine göre yeni birim fiyat yapmanın şartları oluşmamıştır. "2200/Özel-1 Her cins ve klâstaki zeminde yarma ve yan ariyet kazısı yapılması, kullanılması ve nakli (Km:23+830-24+050)" pozu adıyla oluşturulan yeni birim fiyat kullanıldığı takdirde revize fiyat uygulamasından kaçınılmış olunmaktadır.

Bu itibarla dilekçi iddialarının reddedilerek 1173 sayılı ilamın 2. maddesi ile verilen tazmin hükmünün TASDİKİNE,

Karar verildiği 05.05.2015 tarih ve 40490 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.