Sayıştay 7. Dairesi 37930 Kararı -

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi:

• Yılı: 2008

• Daire: 7

• Dosya No: 37930

• Tutanak No: 37986

• Tutanak Tarihi: 03.12.2013

• Konu:

KARAR

Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra, gereği görüşüldü:

1644 sayılı ilamın 3. maddesi ile Belediyeye ait araçlara kasko sigorta poliçesi düzenlendiği ve bedellerinin belediye bütçesinden ödendiği gerekçesi ile 3.525,64 TL.’ye tazmin hükmü verilmiştir.

Dilekçi dilekçesinde özetle; Hadımköy Belediyesi Ulaşım Hizmetleri Müdür Vekili olarak, 2006 - Mart 2009 tarihleri arasında görev yaptığını, belediyelerinin yüz ölçümü açısından geniş bir alana hizmet verdiğini, Hadımköy Beldesinin İstanbul İlinin önemli sanayi bölgelerinden biri olduğunu, sınırları içerisinde 460 fabrika, çok sayıda antrepo alanı ve tır garajları bulunduğunu, bu fabrikaların arasında patlayıcı madde ve çeşitli kimyasallar kullanılan kozmetik ürün/tıbbi ve çeşitli ilaçlar üreten ve depolayan büyük tesisler de bulunduğunu, söz konusu iş alanlarında 15.000'in üzerinde çalışanın, sabah ve akşam ve gün içerisinde aynı güzergahları kullanmakta olduğunu, bunların yanında, bölgelerinde bulunan bir alay ve bir tugaya ait askeri araçlar da aynı trafik güzergahlarını kullandığını, belediyenin hizmet verdiği bu alan içerisinde mevcut olan yollar dar ve tek şerit halinde olduğunu, Zabıta ve çevre denetim personeli, denetim amaçlı olarak kesintisiz bu bölgede ve bu araçlarla 24 saat görev yaptığını, bu nedenlerle söz konusu bölgede yangın, patlama ve trafik kazası sayısının bir hayli fazla olduğunu,

Ayrıca, Belediyenin tüm araçların değil sadece ilamda belirtilen araçların kasko sigortasının yapıldığını, bu üç aracın meydana gelen yangın, patlama vs olaylarının meydana gelmesi durumunda gerekli çevre güvenlik önlemlerini almak üzere zabıta aracı ve durum koordinasyonunu sağlamak, itfaiye ekiplerinin çalışmalarına destek ve katkı sağlamak ve nihayetinde üst makamlara bilgi vermek üzere bölgeye gönderilen Başkan Yardımcısı vs yetkililerin ulaşımlarına tahsis edilen araçlar olduğunu, bu nedenle bu araçların Maliye Bakanlığı 2008 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanununun 'Bazı Ödeneklerin Kullanımına ve Harcamalara ilişkin Esaslar' başlıklı E cetvelinin 20 sıra nolu açıklamasının a bendinde yer alan Yanıcı, patlayıcı maddeler ve ilaç depoları denildiğinden ve bu üç aracın bu yerlerin çevre ve güvenlik kontrollerini takip eden zabıta birimince kullanılması nedeniyle bu kapsama gireceği düşünülerek Belediye Başkanından onayı alınarak hiçbir art niyet gözetmeksizin bilakis belediye ve devletimizin zarara uğramaması düşüncesiyle kasko işlemleri yaptırıldığını,

Yukarıda saydıkları sebeplerden dolayı, Hadımköy Belediyesi Ulaşım Hizmetleri Müdürlüğü bünyesindeki modelleri yeni olan ve 24 saat kesintisiz hizmet veren 34 NPP 74, 34 DM 3880, 34 ER 1805 plakalı araçların mali sorumluk sigortası yanında kasko sigortası yapılması ihtiyacının hasıl olduğunu, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun "Devlete ve Kamu Kuruluşlarına Alt Araçlar" başlıklı 106'ncı maddesinde, mali sorumluluk sigortası yaptırma yükümlülüğünden bahsedilmesi, kasko sigortası için herhangi bir hususa değinilmemesi, 5393 sayılı Belediye Kanunu'nda sigorta giderlerinin vasfı belirtilmeden gider kalemleri arasında sayılması nedeniyle kasko sigortasına zımnen izin verilmiş olduğu kanaatinden hareketle, 2008 yılı belediye bütçemizde de sigorta giderleri kalemlerine ödenek tahsisi yapılması göz önünde bulundurularak, herhangi bir art niyet düşünmeden tamamen kamu yararı gözetilerek, belediyemizin sunmuş olduğu hizmetlerde kesintiye yol açılmaması, şoförlerinin kafalarında istemeyerek kaza veya diğer meydana gelebilecek hasarlardan ötürü, borç yükümlülüğüne girme endişesinin de yok edilerek, çalışma performansının artırılması, açısından bu araçlara kasko sigortası yaptırıldığını,

Nitekim bu araçlar için 2008 yılı içerisinde, sadece bir aracın yapmış olduğu trafik kazası nedeniyle, sigorta şirketinden 3.033,53 TL'lik araçlara ait hasar karşılandığını, bu kapsamda ekte yer alan 13.03.2012/34556 tarih ve numaralı Temyiz Kurulu İlamının da konuyla benzerliği bulunduğunu belirterek verilen tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmiştir.

Sayıştay Başsavcılığı; “1644 sayılı ilamın 3. madde ile ilgili tazmin hükmünün kaldırılması için, Ulaşım Hizmetleri Müdür Vekili Fatih ÖZYURT tarafından verilen temyiz dilekçesi incelenmiş olup, ileri sürülen nedenler yerinde görülmemiştir. Çünkü; 01.01.2006 tarihinden geçerli olmak üzere yürürlüğe giren “Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğinin 464. maddesi söz konusu yönetmelikte hüküm bulunmayan hallerde Maliye Bakanlığınca Genel Bütçe için yapılan düzenlemelerin esas alınacağını hüküm altına almıştır. 2008 yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanununun “Bazı Ödemelerin Kullanıma ve Harcamalara İlişkin Esaslar” başlıklı (E) cetvelinin 20. sıra nolu maddesi “…... Devlet Mallarının sigorta ettirilmemesi esastır….” hükmünü içermektedir. Bu durumda kasko sigorta bedelinin ödenmesi fazla ödeme sayılacağından Daire Kararının onanmasına karar verilmesi mütalaa olunur.“ şeklinde görüş belirtmiştir.

03.07.2005 tarih ve 5393 sayılı Belediye Kanununun “Belediye Giderleri” başlıklı 60 ıncı maddesi (h) fıkrasında her ne kadar “h-Faiz borçlanmaya ilişkin diğer ödemeler ile sigorta giderleri,” harcama türünden bahsolunmuşsa da, burada kastedilen sigorta türü özel ve isteğe bağlı sigorta olmayıp, belediyelere ait motorlu araçlara yaptırılması gerekli görülen Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortasıdır.

Nitekim 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 106 ncı maddesinde bu konuya ilişkin olarak aynen;

“Genel bütçeye dahil dairelerle katma bütçeli idarelere, İl Özel İdarelerine ve belediyelere, kamu iktisadi teşebbüslerine ve kamu kuruluşlarına ait motorlu araçların sebep oldukları zararlardan dolayı, bu Kanunun işletenin hukuki sorumluluğuna ilişkin hükümleri uygulanır. Bu kuruluşlar, 85 inci maddenin birinci fıkrasına göre olan sorumluluklarının karşılanmasını sağlamak üzere 101 inci maddedeki şartları haiz milli sigorta şirketlerine mali sorumluluk sigortası yaptırmakla yükümlüdürler.” denilerek Belediyenin sahip olduğu motorlu vasıtaların sadece mali sorumluluk sigortasının milli sigorta şirketlerine yaptırabileceği öngörülmüş olmaktadır.

Ayrıca 2008 Mali Yılı Bütçesinin “Bazı Ödeneklerin Kullanımına ve Harcamalara ilişkin Esaslar” başlıklı E cetvelinin 21’inci maddesinde; “Bütçelerin diğer tertiplerinin esas giderlerine ilişkin olarak ödenen sigorta giderleri dışında Devlet mallarının sigorta edilmemesi esastır.

Ancak;

a) Yanıcı, patlayıcı maddeler, gemi, uçak ve ilaç depolama yerlerinin sigorta giderleri,

b) Dış ülkelerdeki Devlete ait temsilcilik binaları ile Devlete ait eşyanın ve kira ile tutulan bina için yapılan kontratta sigorta zorunluluğu varsa kiralık binanın, Türk mülkiyetinde olan veya kira ile tutulan yerlerde organizatör şirket tarafından sigorta zorunluluğu konulmuşsa söz konusu yerlerin sigorta giderleri,

c) Sağlık Bakanlığına ait 112 acil ambulanslarının kasko sigortası ile dış kuruluşlarla ilgili olarak taşıt sigortası (misyon şefinin uygun gördüğü hallerde tam kasko) giderleri,

d) Belgelerine göre ayrılması mümkün olmayan sigorta ve navlun giderleri, bütçelerin ilgili tertiplerinden ödenir.”denilmektedir.

Mevzuat gereği Devlet malının yukarıda sayılan istisnalar dışında sigorta edilmemesi esastır. Taşıtlar için yeterli görülen sigorta çeşidinin zorunlu mali sorumluluk sigortası olduğu “Bütçelerin diğer tertiplerinin esas giderlerine ilişkin olarak ödenen sigorta giderleri” hükmünden sarih olarak anlaşılmaktadır.

Bununla birlikte, 06.07.2005 tarihli ve 25867 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayınlanan “2006-2008 Dönemi Bütçe Çağrısı”na ilişkin Maliye Bakanlığı Tebliği eki olan “2006-2008 Dönemi Bütçe Hazırlama Rehberinin giriş bölümünde, 5018 sayılı Kanuna ekli (I), (II) ve (III) sayılı Cetvellerde yer alan idarelerin ödenek tekliflerini orta vadeli program orta vadeli mali plan ile bu Rehberde yer alan esaslara göre hazırlayacakları belirtilmiştir.

Söz konusu Rehberin, “Analitik Bütçe Sınıflandırması” başlıklı (B) bölümünün, Ekonomik sınıflandırmaya ilişkin açıklamaları içeren 5. alt bölümünde, 2006-2008 dönemi bütçe hazırlıklarında esas alınacak olan, giderin ekonomik kodları ve açıklamalarının ekte yer aldığı; giderlerin ekonomik sınıflandırmasında bu açılmaların esas alınacağı, ödenek tekliflerinin hazırlanmasında ve harcamaların gider kaydının yapılmasında bu açıklamalara titizlikle uyulması gerektiği, açıklanmıştır.

Ekte yer alan Analitik Bütçe Sınıflandırmasına İlişkin Rehberin; “IV-Giderin ekonomik kodlarının açıklamaları” başlıklı bölümünün, “03-Mal ve hizmet alımı giderleri” harcama grubunda yer alan, “03.5.4.02-Sigorta giderleri” başlıklı detay kodunun açıklama kısmında;

“03.5.4.02 Sigorta Giderleri: diğer harcama kalemlerinin esas giderlerine ilişkin olarak ödenen sigorta giderleri dışında devlet mallarının sigorta edilmemesi esastır. Ancak;

-Yanıcı ve patlayıcı maddelerin, ilaçların, gemilerin, uçakların ve bunlara ait depolama yerlerinin sigorta giderleri,

-Dış ülkelerdeki Devlete ait temsilcilik binaları ile Devlete ait eşyanın ve kira ile tutulan bina için yapılan kontratta sigorta zorunluluğu varsa kiralık binanın Türk mülkiyetinde olan veya kira ile tutulan yerlerde organizatör şirket tarafından sigorta zorunluluğu kanılmışsa söz konusu yerlerin sigorta giderleri,

-Dış kuruluşlarla ilgili olarak taşıt sigortası (misyon şefinin uygun gördüğü hallerde tam kasko),

-Belgelerine göre ayrılması mümkün olmayan sigorta giderleri,

-Taşıtların zorunlu mali sorumluluk sigortası giderleri,

-İlgili mevzuatı gereği sigortalanması zorunluluğu bulunan bina, taşıt, malzeme vb. sigorta giderleri, bu bölüme gider kaydedilecektir.” denilmek suretiyle diğer harcama kalemlerinin esas giderlerine ilişkin olarak ödenen sigorta giderleri dışında devlet mallarının sigorta ettirilmemesi ilke olarak kabul edilmiş ve bu temel ilkenin istisnaları da sayılmıştır. Buna göre taşıtların ancak zorunlu mali sorumluluk sigortası giderleri karşılanabilecektir. İsteğe bağlı sigorta türü olan kasko sigortası giderleri bu kapsamda yer almamıştır.

01.01.2006 tarihinden itibaren yürürlükte bulunan Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğinin “Ekonomik Sınıflandırma” başlıklı 10 uncu maddesinin 4 üncü fıkrasında;

“(4) Kurumlar, Maliye Bakanlığınca Genel Bütçe için belirlenen dört düzey ekonomik kodlardan sadece ihtiyaç duydukları kodları kullanırlar.”denilmektedir.

Yine aynı Yönetmeliğin “Hüküm Bulunmayan Haller” başlıklı 464 üncü maddesinin 1 inci fıkrasında;

“(1) Bütçeye ilişkin olarak bu Yönetmelikte hüküm bulunmayan ve ihtiyaç duyulan hallerde, Maliye Bakanlığınca Genel Bütçe için yapılan düzenlemeler esas alınır.”denilmektedir.

Bu hükümler karşısında, yukarıda bahsi geçen “detay koduna ilişkin olarak “Analitik Bütçe Sınıflandırmasına İlişkin Rehber”de yer alan açıklamaların Belediyeler için de geçerli ve bağlayıcı olduğu anlaşılmaktadır.

Ayrıca dilekçi, aynı konuda Temyiz Kurulu’nun 13.03.2012 gün ve 34556 sayılı kararının göz önünde bulundurularak tazmin hükmünün kaldırılmasının gerektiğini iddia etmişse de, aynı konuda yargı organlarınca verilen kararlar şahsına, olayına ve dönemine münhasır olduğundan, mahkeme kararlarına göre üçüncü kişiler hakkında işlem yapılması mümkün bulunmamaktadır.

Yukarıda yer alan mevzuat hükümleri gereğince, belediye hizmetlerinde kullanılan araçların kasko sigorta bedellerinin belediye bütçesinden ödenmesi mümkün olmadığından, dilekçi talebinin reddi ile 1644 sayılı ilamın 3. maddesi ile 3.525,64 TL’ye verilen tazmin hükmünün TASDİKİNE,

Karar verildiği 03.12.2013 tarihli ve 37986 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.