Sayıştay 7. Dairesi 366 Kararı - Yüksek Öğretim Kurumları Çeşitli Konular

Daire Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Daire Karar Detayı: Listeye DönYazdır

• Daire: 7

• Karar Tarihi: 31.10.2019

• Karar No: 366

• İlam No: 15

• Madde No: 1

• Kamu İdaresi Türü: Yüksek Öğretim Kurumları

• Hesap Yılı: 2018

• Konu: Çeşitli Konuları İlgilendiren Kararlar

KARAR

Özel yetenek sınavı öncesinde; adaylardan sınava hazırlık hizmeti adı altında tahsil edilen ücretlerin Döner Sermaye İşletmesi bütçesine gelir kaydedilmesi ve bu gelirlerden bir kısmının görevli akademik personele ek ödeme olarak dağıtılması:

… Üniversitesi Beden Eğitimi ve Spor Yüksekokulu Müdürlüğünce, Beden Eğitimi ve Spor Öğretmenliği Bölümü, Antrenörlük Eğitimi Bölümü ve Spor Yöneticiliği Bölümü’ne 2018 - 2019 Eğitim - Öğretim yılında alınacak öğrencilerin seçimi için özel yetenek sınavları yapıldığı; sınav öncesinde Döner Sermaye İşletmesi bünyesinde bulunan Sürekli Eğitim Uygulama ve Araştırma Merkezi Yönetim Kurulu kararı ile adaylara; sınava hazırlanmaları ve sınav alanını tanımaları maksadıyla beceri, koordinasyon, parkuru tanıma, danışmanlık ve yönlendirme hizmeti verilmesinin kararlaştırıldığı; ilgili kararda bu faaliyet için aday başı …TL ücret belirlendiği; …Yönetim Kurulu kararıyla, tahsil edilen başvuru ücretlerinden elde edilen gelirlerden bir kısmının görevli personele ek ödeme olarak dağıtıldığı, kalan kısmının ise döner sermaye hesabında tutulduğu anlaşılmıştır.

Özel yetenek sınavlarına hazırlık maksadıyla ilgili yükseköğretim kurumunca organize edilen, öğrenci adaylarına sınav alanı ve şekli ile ilgili ön bilgilendirme yapılması şeklindeki faaliyetler; hem sınava girecekler için hem ilgili birim açısından sınav faaliyetinin yürütülebilmesi için gerekli faaliyetlerdir. Bu faaliyetlerin özel yetenek sınavlarından bağımsız faaliyetler olduğu söylenemez. Bu durumda, sınavın yapılacağı alanın adaylara deneme amaçlı açılmasından ibaret olan belirli sayıda personel nezaretinde uygulanan kısa süreli sportif faaliyetlerin, öğrencilerden ücret alınmasını gerektiren ve mevzuatta bu yönde düzenleme yapılan işlerden olmadığı ortadadır. Önceden sınav alanını tanımayan ve yapılacak sportif hareketlerle ilgili bilgisi olmayan bir adayın; belli hareketleri veya sportif yeterlik testlerini en kısa sürede başarıyla ifa etmesine dayalı bir sınavı geçmesi elbette zor olacaktır. Bu açıdan beceri koordinasyon parkurunun sınav öncesinde deneme amaçlı olarak adayların kullanımına açılması; adaylar için bir hak ve zorunluluktur. Bu hak özel yetenek sınavlarının ayrılmaz bir parçasıdır. Dolayısıyla bu hakkın öğrencilere ilgili yükseköğretim kurumu tarafından ücretsiz olarak kullandırılması gerekmektedir.

2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 55’inci maddesinde Yükseköğretim kurumlarının gelir kaynakları;

“a. Her yıl bütçeye konulacak ödenekler,

b. Kurumlarca yapılacak yardımlar,

c. Alınacak harç ve ücretler,

d. Yayın ve satış gelirleri,

e. Taşınır ve taşınmaz malların gelirleri,

f. Döner sermaye işletmelerinden elde edilecek karlar,

g. Bağışlar, vasiyetler ve diğer gelirlerdir.” şeklinde düzenlenmiştir.

Özel yetenek sınavının zorunlu bir parçası olarak değerlendirilen söz konusu faaliyetten elde edilen gelir, yükseköğretim kurumlarının gelir kaynakları arasında sayılmamaktadır. Kaldı ki; Yükseköğretim Kurulu 12.11.2014 tarihinde yükseköğretim kurumlarına gönderdiği 66263 sayılı yazı ile mevzuatta bir düzenleme olmadığı gerekçesiyle özel yetenek sınavlarından ücret alınmaması gerektiğini bildirmiştir. Dolayısıyla, özel yetenek sınavının zorunlu bir parçası olarak değerlendirilen söz konusu faaliyetten de ücret alınmaması gerekir.

Söz konusu özel yetenek sınavı öncesinde adaylara sunulan hizmet karşılığında aday başı …TL ücret belirlenmiş ve adaylardan … TL toplanmış, toplanan bu tutarın … TL’sinin personele dağıtılmış , geriye kalan … TL’nin ise döner sermaye işletmesi hesabında bulunduğu görülmüştür.

Ancak, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanunu’nun Kamu zararı başlığı altında yer alan 71’inci maddesinde “Kamu zararı: kamu görevlilerinin kasıl, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır.

Kamu zararının belirlenmesinde:

a) İş. mal veya hizmet karşılığı olarak belirlenen tutardan fazla ödeme yapılması.

b) Mal alınmadan, iş veya hizmet yaptırılmadan ödeme yapılması,

c) Transfer niteliğindeki giderlerde, fazla veya yersiz ödemede bulunulması.

d) İş, mal veya hizmetin rayiç bedelinden daha yüksek fiyatla alınması veya yaptırılması,

e) İdare gelirlerinin tarh, tahakkuk veya tahsil işlemlerinin mevzuata uygun bir şekilde yapılmaması,

f) (Mülga: 22/12/2005-5436/10 md.)

g) Mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması.

Esas alınır.” denilmektedir.

Bahsi geçen faaliyet için adaylardan yetkisiz bir şekilde para toplanmış olmakla beraber, adaylardan toplanmaması gereken bu paranın, yukarıda ki Kanun hükmü karşısında bir şekilde kamu zararı olarak değerlendirilmesi mümkün değildir. Zira, adaylardan bu para toplanmamış olsaydı, kamunun hiçbir kaybı olmayacaktı.

Buna karşılık, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanununun “Yetkisiz Tahsil ve Ödeme” başlığı altında yer alan 72’nci maddesinde “Kanunların veya Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin öngördüğü şekilde yetkili kılınmamış hiçbir gerçek veya tüzel kişi, kamu adına tahsilat veya ödeme yapamaz.

Yetkisiz tahsilat veya ödeme yapılması, kamu hizmeti karşılığında veya kamu hizmetleriyle ilişkilendirilerek bağış veya yardım toplanması veya başka adlarla tahsilat veya ödeme yapılması hallerinde; söz konusu tutarlar, yetkisiz tahsilat veya ödeme yapılanlardan alınarak, ilgisine göre bütçeye gelir kaydedilir veya ilgililerine iade edilmek üzere emanet hesaplarına kaydedilir. Ayrıca, bunlar hakkında ilgili kanunları uyarınca adli ve idari yönden gerekli işlemler yapılır.” Denilmektedir.

Bu hükme göre de, toplanan paranın da ilgisine göre bütçeye gelir kaydedilmesi veya öğrencilere iade edilmek üzere emanet hesaplarına kaydedilmesi gerekir. Ancak bu işlemin 5018 sayılı Kanunun 71 inci maddesi çerçevesinde Sayıştayın yargısal kararı ile değil, 72 nci madde hükümleri çerçevesinde genel hükümlere göre gerçekleştirilmesi ve denetimler sırasında takibi gerekmektedir

Bu itibarla; söz konusu faaliyet için adaylardan hiçbir şekilde ücret alınmaması gerektiği değerlendirildiğinden; 5018 sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanunu’nun “Yetkisiz tahsil ve ödeme” başlığı altında yer alan 72’nci maddesine göre, yersiz toplanan paraların, söz konusu faaliyete katılan adaylara iade edilmesini teminen, konunun ……... Üniversitesi Rektörlüğüne yazılmasına;

6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesi uyarınca işbu İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy çokluğuyla,

(Ayrışık görüş: Başkan … ve Üye … ayrışık görüşlerinde “Bilindiği üzere, döner sermayeler, kamu idarelerine kanunlarla verilen asli ve sürekli kamu görevlerine bağlı olarak ortaya çıkan ve genel idare esaslarına göre yürütülmesi mümkün olmayan mal ve hizmet üretimine ilişkin faaliyetlerin sürdürülebilmesi için kurulmuş idarelerdir. Bu idarelerin amacı, genel yönetim kapsamındaki kuruluşlara iktisadi nitelik ve yönetim bakımından serbestlik getirerek sınai ve ticari nitelik taşıyan faaliyette bulunmalarını sağlamaktır.

…Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi Yönetmeliğinin 5’inci maddesinde “İşletme: çalışmaları sırasında eğitim ve öğretim ile bunlara katkıda bulunan uygulamayı ön planda tutmak ve Üniversitenin esas faaliyetlerini aksatmamak kaydıyla aşağıda belirtilen faaliyetlerde bulunur:

a) Yükseköğretim kurumlan dışındaki kamu kurum ve kuruluşları ile gerçek ve tüzel kişilerce istenilecek bilimsel görüş, proje, araştırma ve benzeri hizmetlerde bulunmak: kurslar ve hizmet içi eğitim programları hazırlamak ve uygulamak, seminer, konferans, sempozyum düzenlemek,

… " düzenlemeleri yer almaktadır.

… Üniversitesi Sürekli Eğitim Araştırma ve Uygulama Merkezi Yönetmeliğinin 6’ ncı maddesinde “ Merkezin faaliyet alanları şunlardır:

a) Kamu, özel sektör ve uluslararası kuruluş ve kişilere ihtiyaç duydukları alanlarda danışmanlık hizmeti vermek.

b) Ulusal ve uluslararası düzeyde eğitim programları, kurslar, seminerler, konferanslar düzenlemek, projeler hazırlamak" düzenlemeleri yer almaktadır.

YÖK’ün 12.11.2014 tarih ve 57802651-302.01.05/66263 sayılı yazısındaki görüşü özel yetenek sınavlarından ücret alınmamasına yöneliktir. Anılan üniversite döner sermayesince düzenlenen “Beceri Koordinasyon ve Parkuru Tanıtım ve Danışmanlık Kursu” ise, özel yetenek sınavlarına hazırlık kapsamında, öğrencilere sınav alanı ve şekli ile ilgili ön bilgilendirme yapılması, ayrıca önceden alanı tanımayan ve yapılacak sportif hareketlere aşina olmayan öğrencilerin belli hareketleri ya da sportif yeterlik testlerini herhangi bir sportif sakatlığa mahal bırakmadan başarıyla tamamlamalarını sağlamaya dönük bir faaliyetdir.

Bu düzenlemeler uyarınca, 31.07.2018 tarih ve … sayılı …. Yönetim Kurulu kararı gereğince … tarihleri arasında yapılmak üzere 'Beceri - Koordinasyon Parkuru Tanıtım, Danışmanlık ve Yönlendirme Hizmetleri “ adı altında kişi başına …TL olmak üzere isteğe bağlı ve bütün adaylara yönelik olarak bir hazırlık kursu açılmıştır.

Söz konusu faaliyetin “Beceri Koordinasyon ve Parkuru Tanıtım ve Danışmanlık Kursu” olarak yapıldığı ve kurs gelirlerinin döner sermaye gelirleri arasında sayıldığı; kursun belirli tarihler arasında ve üniversite personelinin gözetiminde ve isteğe bağlı olarak yapıldığı göz önüne alındığında; öte yandan, özel yetenek sınav hazırlığı için öğrenci adayları tarafından Döner Sermaye İşletme Müdürlüğü hesaplarına para yatırılmasında ve bu paralardan görevli personele ücret ödenmesinde kamu kaynağında artışa engel ya da eksilmeye neden olacak ve dolayısıyla kamu zararına sebebiyet verecek bir husus bulunmadığından, konu hakkında ilişilecek husus bulunmadığına karar verilmesi gerekir.” Demişlerdir.