Sayıştay 7. Dairesi 35703 Kararı -

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi:

• Yılı: 2008

• Daire: 7

• Dosya No: 35703

• Tutanak No: 37762

• Tutanak Tarihi: 30.10.2013

• Konu:

KARAR

Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra gereği görüşüldü;

1. 1313 sayılı ilamın 4. maddesi ile İl Özel İdaresine ait 13 AR 099 plakalı resmi aracın kasko sigorta bedelinin Özel İdare Bütçesinden ödenmesi neticesinde kamu zararına sebebiyet verildiği gerekçesi ile 972,00 TL’ye tazmin hükmü verilmiştir.

Dilekçi dilekçesinde özetle; 7. Sayıştay Dairesi kararının hukuka ve mevzuata aykırı olması sebebiyle bozulması gerektiğini, şöyle ki; İl Özel İdaresi Bütçesi Genel Bütçeden ayrı "Mahalli İdare Bütçesi" olup "Yerel Bütçe" niteliğinde olduğunu, Merkezi Bütçe Kanununa tabi olmadığından İdare kendi takdirini kullandığını, İl Özel İdaresinin karar organı olan İl Genel Meclisinin bahse konu kasko harcaması ile ilgili herhangi bir zimmet işlemi tesis etmediğini, meydana geldiği belirtilen kamu zararında bu cihetle sorumluluklarının bulunduğuna dair kararının hukuki bir dayanağı bulunmaması nedeniyle kamunun zarara uğratıldığından bahisle bu zarardan sorumlu olduklarının kabul edilmesinin hukuka aykırı olduğunu, arz ve izah edilen gerekçelerle hukuka, yürürlükte bulunan tüm mevzuata uygun hareket etmiş olduklarını, yasal olarak herhangi bir sorumluluklarının bulunmadığını belirterek verilen tazmin kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

Başsavcılık; “Bitlis İl Özel İdaresi Saymanlığı 2008 yılı hesabının 7. Dairece yargılanması sonucu çıkarılan 28.04.2011 tarih ve 1313 sayılı ilamın 4. maddesi ile ilgili tazmin hükmünün kaldırılması için, Harcama Yetkilisi Şahin AKBAŞ tarafından verilen temyiz dilekçesi incelenmiş olup, ileri sürülen nedenler yerinde görülmemiştir. Çünkü:

2008 yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanununa ekli “Bazı Ödeneklerin Kullanımına ve Harcamalara İlişkin Esaslar” başlıklı (E) cetvelinin 20. sırası istisnalar haricindeki Devlet mallarının sigorta edilmemesi hükmünü içermektedir. İl Özel İdaresinin malları da Devlet malı niteliğinde olduğuna göre kasko sigortası yaptırılması kamu zararına neden olacağından Daire Kararının onanmasına karar verilmesi mütalaa olunur.” şeklinde görüş bildirmiştir.

Sorumluluk ile ilgili olarak;

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun;

“Harcama talimatı ve sorumluluk” başlıklı 32. maddesinde;

“Bütçelerden harcama yapılabilmesi, harcama yetkilisinin harcama talimatı vermesiyle mümkündür. Harcama talimatlarında hizmet gerekçesi, yapılacak işin konusu ve tutarı, süresi, kullanılabilir ödeneği, gerçekleştirme usulü ile gerçekleştirmeyle görevli olanlara ilişkin bilgiler yer alır.

Harcama yetkilileri, harcama talimatlarının bütçe ilke ve esaslarına, kanun, tüzük ve yönetmelikler ile diğer mevzuata uygun olmasından, ödeneklerin etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasından ve bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken diğer işlemlerden sorumludur.”

“Giderin gerçekleştirilmesi” başlıklı 33. maddesinde;

“Bütçelerden bir giderin yapılabilmesi için iş, mal veya hizmetin belirlenmiş usul ve esaslara uygun olarak alındığının veya gerçekleştirildiğinin, görevlendirilmiş kişi veya komisyonlarca onaylanması ve gerçekleştirme belgelerinin düzenlenmiş olması gerekir. (Değişik son cümle: 22/12/2005-5436/10 md.) Giderlerin gerçekleştirilmesi; harcama yetkililerince belirlenen görevli tarafından düzenlenen ödeme emri belgesinin harcama yetkilisince imzalanması ve tutarın hak sahibine ödenmesiyle tamamlanır.

Gerçekleştirme görevlileri, harcama talimatı üzerine; işin yaptırılması, mal veya hizmetin alınması, teslim almaya ilişkin işlemlerin yapılması, belgelendirilmesi ve ödeme için gerekli belgelerin hazırlanması görevlerini yürütürler.

(Ek üçüncü fıkra: 22/12/2005-5436/10 md.) Elektronik ortamda oluşturulan ortak bir veri tabanından yararlanmak suretiyle yapılacak harcamalarda, veri giriş işlemleri gerçekleştirme görevi sayılır. Bu fıkranın uygulanmasına ilişkin esas ve usuller Maliye Bakanlığınca belirlenir.

Gerçekleştirme görevlileri, bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken iş ve işlemlerden sorumludurlar.” denilmektedir.

14.06.2007 tarih ve 5189/1 sayılı “5018 sayılı Kanun Çerçevesinde Sorumlu Tutulacak Görevli ve Yetkililerin Belirlenmesi Hakkında Sayıştay Genel Kurul Kararı”nın “sorumlular” başlıklı 3. bölümünde de, harcama yetkililerinin, harcama talimatlarının ve buna konu olan harcamaların bütçe ilke ve esaslarına, kanun, tüzük ve yönetmelikler ile diğer mevzuata uygunluğundan sorumlu olduklarına; aslî bir gerçekleştirme belgesi olan ödeme emri belgesini düzenleyen sıfatıyla imzalayan gerçekleştirme görevlisinin, düzenlediği belge ile birlikte harcama sürecindeki diğer belgelerin doğruluğundan ve mevzuata uygunluğundan harcama yetkilisi ile birlikte sorumlu tutulması gerektiğine” karar verilmiştir.

Anılan hususlar birlikte değerlendirildiğinde; harcama yetkililerinin, gerçekleştirme görevlileri ile birlikte harcama talimatlarının ve buna konu olan harcamaların bütçe ilke ve esaslarına, kanun, tüzük ve yönetmelikler ile diğer mevzuata uygunluğundan sorumlu tutulmaları gerekmektedir.

Bu itibarla, dilekçinin sorumluluk ile ilgili iddialarının reddine karar verilerek konunun esasına geçilmesine karar verildi.

Konunun esasına ilişkin olarak;

5302 sayılı Özel İdare Kanunu’nun “İl Özel İdaresinin Giderleri” başlıklı 43. maddesi (g) fıkrasında her ne kadar “g-Faiz borçlanmaya ilişkin diğer ödemeler ile sigorta giderleri,” harcama türünden bahis olunmuşsa da, burada kastedilen sigorta türü özel ve isteğe bağlı sigorta olmayıp, özel idarelere ait motorlu araçlara yaptırılması gerekli görülen Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortasıdır.

Nitekim 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 106. maddesinde bu konuya ilişkin olarak aynen;

“Genel bütçeye dahil dairelerle katma bütçeli idarelere, İl Özel İdarelerine ve belediyelere, kamu iktisadi teşebbüslerine ve kamu kuruluşlarına ait motorlu araçların sebep oldukları zararlardan dolayı, bu Kanunun işletenin hukuki sorumluluğuna ilişkin hükümleri uygulanır. Bu kuruluşlar, 85 inci maddenin birinci fıkrasına göre olan sorumluluklarının karşılanmasını sağlamak üzere 101 inci maddedeki şartları haiz milli sigorta şirketlerine mali sorumluluk sigortası yaptırmakla yükümlüdürler.” denilerek özel idarenin sahip olduğu motorlu vasıtaların sadece mali sorumluluk sigortasının milli sigorta şirketlerine yaptırabileceği öngörülmüş olmaktadır.

Ayrıca 2008 Mali Yılı Bütçesinin “Bazı Ödeneklerin Kullanımına ve Harcamalara ilişkin Esaslar” başlıklı E cetvelinin 20. sırasında; “Bütçelerin diğer tertiplerinin esas giderlerine ilişkin olarak ödenen sigorta giderleri dışında Devlet mallarının sigorta edilmemesi esastır.

Ancak;

a) Yanıcı, patlayıcı maddeler, gemi, uçak ve ilaç depolama yerlerinin sigorta giderleri,

b) Dış ülkelerdeki Devlete ait temsilcilik binaları ile Devlete ait eşyanın ve kira ile tutulan bina için yapılan sözleşmede sigorta zorunluluğu varsa kiralık binanın, Türk mülkiyetinde olan veya kira ile tutulan yerlerde organizatör şirket tarafından sigorta zorunluluğu konulmuşsa söz konusu yerlerin sigorta giderleri,

c) Dış kuruluşlarla ilgili olarak taşıt sigortası (misyon şefinin uygun gördüğü hallerde tam kasko) giderleri,

d) Belgelerine göre ayrılması mümkün olmayan sigorta ve navlun giderleri,

bütçelerin ilgili tertiplerinden, Sağlık Bakanlığına ait 112 acil ambulanslarının kasko sigortası giderleri ise döner sermaye bütçelerinden ödenir.” denilmektedir.

Mevzuat gereği Devlet malının yukarıda sayılan istisnalar dışında sigorta edilmemesi esastır. Sayılan istisnalar arasında (112 acil ambulansları ve dış temsilcilik araçları ve ambulans araçlarının dışında) devlete ait araçların kasko gideri bulunmamaktadır.

Bununla birlikte, 06.07.2005 tarihli ve 25867 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayınlanan “2006-2008 Dönemi Bütçe Çağrısı”na ilişkin Maliye Bakanlığı Tebliği eki olan “2006-2008 Dönemi Bütçe Hazırlama Rehberinin giriş bölümünde, 5018 sayılı Kanuna ekli (I), (II) ve (III) sayılı Cetvellerde yer alan idarelerin ödenek tekliflerini; Orta Vadeli Program, Orta Vadeli Mali Plan ve bu Rehber ile Yatırım Genelgesinde yer alan esaslara göre hazırlayacakları belirtilmiştir.

Söz konusu Rehberin, “Analitik Bütçe Sınıflandırması” başlıklı (B) bölümünün, ekonomik sınıflandırmaya ilişkin açıklamaları içeren 5. alt bölümünde, 2006-2008 dönemi bütçe hazırlıklarında esas alınacak olan, giderin ekonomik kodları ve açıklamalarının ekte yer aldığı; giderlerin ekonomik sınıflandırmasında bu açıklamaların esas alınacağı, ödenek tekliflerinin hazırlanmasında ve harcamaların gider kaydının yapılmasında bu açıklamalara titizlikle uyulması gerektiği, açıklanmıştır.

Ekte yer alan Analitik Bütçe Sınıflandırmasına İlişkin Rehberin; “IV-Giderin ekonomik kodlarının açıklamaları” başlıklı bölümünün, “03-Mal ve hizmet alımı giderleri” harcama grubunda yer alan, “03.5.4.02-Sigorta giderleri” başlıklı detay kodunun açıklama kısmında;

“03.5.4.02 Sigorta Giderleri: Diğer harcama kalemlerinin esas giderlerine ilişkin olarak ödenen sigorta giderleri dışında devlet mallarının sigorta edilmemesi esastır. Ancak;

-Yanıcı ve patlayıcı maddelerin, ilaçların, gemilerin, uçakların ve bunlara ait depolama yerlerinin sigorta giderleri,

-Dış ülkelerdeki Devlete ait temsilcilik binaları ile Devlete ait eşyanın ve kira ile tutulan bina için yapılan kontratta sigorta zorunluluğu varsa kiralık binanın Türk mülkiyetinde olan veya kira ile tutulan yerlerde organizatör şirket tarafından sigorta zorunluluğu kanılmışsa söz konusu yerlerin sigorta giderleri,

-Dış kuruluşlarla ilgili olarak taşıt sigortası (misyon şefinin uygun gördüğü hallerde tam kasko),

-Belgelerine göre ayrılması mümkün olmayan sigorta giderleri,

-Taşıtların zorunlu mali sorumluluk sigortası giderleri,

-İlgili mevzuatı gereği sigortalanması zorunluluğu bulunan bina, taşıt, malzeme vb. Sigorta giderleri, bu bölüme gider kaydedilecektir.”

denilmek suretiyle diğer harcama kalemlerinin esas giderlerine ilişkin olarak ödenen sigorta giderleri dışında devlet mallarının sigorta ettirilmemesi ilke olarak kabul edilmiş ve bu temel ilkenin istisnaları da sayılmıştır. Buna göre taşıtların ancak zorunlu mali sorumluluk sigortası giderleri karşılanabilecektir. İsteğe bağlı sigorta türü olan kasko sigortası giderleri bu kapsamda yer almamıştır.

01.01.2006 tarihinden itibaren yürürlükte bulunan Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğinin “Ekonomik Sınıflandırma” başlıklı 10. maddesinin 4. fıkrasında;

“(4) Kurumlar, Maliye Bakanlığınca Genel Bütçe için belirlenen dört düzey ekonomik kodlardan sadece ihtiyaç duydukları kodları kullanırlar.” denilmektedir.

Yine aynı Yönetmeliğin “Hüküm Bulunmayan Haller” başlıklı 464. maddesinin 1. fıkrasında;

“(1) Bütçeye ilişkin olarak bu Yönetmelikte hüküm bulunmayan ve ihtiyaç duyulan hallerde, Maliye Bakanlığınca Genel Bütçe için yapılan düzenlemeler esas alınır.” denilmektedir.

Bu hükümler karşısında, yukarıda bahsi geçen detay koduna ilişkin olarak “Analitik Bütçe Sınıflandırmasına İlişkin Rehber”de yer alan açıklamalar ile 2008 Mali Yılı Bütçesinin “Bazı Ödeneklerin Kullanımına ve Harcamalara ilişkin Esaslar” başlıklı E cetvelinin 20. sırasında yer alan açıklamaların özel idareler için de geçerli ve bağlayıcı olduğu anlaşılmaktadır.

Diğer taraftan, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun “Kişisel Sorumluluk ve Zarar” başlıklı 12. maddesinde; “Devlet Memurları, görevlerini dikkat ve itina ile yerine getirmek ve kendilerine teslim edilen Devlet malını korumak ve her an hizmete hazır halde bulundurmak için gerekli tedbirleri almak zorundadırlar. Devlet Memurunun kasıt, kusur, ihmal veya tedbirsizliği sonucu idare zarara uğratılmışsa, bu zararın ilgili memur tarafından rayiç bedeli üzerinden ödenmesi esastır.” denilmektedir. Buna göre kamu görevlisinin kasıt, kusur veya ihmali nedeniyle bir zarara sebebiyet verilmesi halinde, bu zararın kamu görevlisi tarafından karşılanması gerekmektedir. Bunun yanında kamu görevlileri haricinde diğer kişilerin veya kurumların kusur, ihmal veya tedbirsizliği sonucunda devlet mallarına verilebilecek zararların ne şekilde karşılanacağı yine ilgili mevzuatında düzenlenmiş olup bu mevzuat hükümlerinde Devlet malına gelebilecek zararın yine kamu kurum ve kuruluşunun bütçesine yük olunmaksızın nasıl karşılanması gerektiği belirlenmiştir.

Bu itibarla, yukarıda yer alan mevzuat hükümleri gereğince, il özel idare hizmetlerinde kullanılan araçların kasko sigorta bedellerinin özel idare bütçesinden ödenmesi mümkün olmadığından, dilekçi talebinin reddi ile 1313 sayılı ilamın 4. maddesiyle 972,00 TL’ ye ilişkin olarak verilen tazmin hükmünün TASDİKİNE,

2. 1313 sayılı ilamın 5. maddesi ile Vali Yardımcısı lojmanına ait telefon giderlerinin özel idare bütçesinden karşılanması neticesinde kamu zararına sebebiyet verildiği gerekçesi ile 322,50 TL’ ye tazmin hükmü verilmiştir.

Dilekçi dilekçesinde özetle; İl Özel İdaresi adına kayıtlı zimmete konu 0434 226 5921 no.lu telefon faturaları için idarenin lojmanında ikamet eden ilgili Vali Yardımcısı tarafından otomatik ödeme talimatı verildiğini, bu talimat gereği her ayın son günü ilgilinin hesabından otomatik olarak kesildiğini, ancak İdare tarafından da aynı faturalar için her ayın 20’sinde ödeme yapıldığını; söz konusu ödemelerin sehven yapıldığını, bu sehven ödemeye dair İl Telekom Müdürlüğüne yazı yazılmış olup bu yazı içeriğinden anlaşılacağı üzere, İdareye ait başka bir telefon olan 0434 226 5925 no.lu telefonun geçmiş yıllar borçlarına mahsup edilmesi talep edilerek mahsup gerçekleştiğini, meydana geldiği belirtilen kamu zararında bu cihetle sorumluluklarının bulunduğuna dair kararının hukuki bir dayanağı bulunmaması nedeniyle kamunun zarara uğratıldığından bahisle bu zarardan sorumlu olduklarının kabul edilmesinin hukuka aykırı olduğunu, arz ve izah edilen gerekçelerle hukuka, yürürlükte bulunan tüm mevzuata uygun hareket etmiş olduklarını, yasal olarak herhangi bir sorumluluklarının bulunmadığını belirterek verilen tazmin kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

Başsavcılık; “Bitlis İl Özel İdaresi Saymanlığı 2008 yılı hesabının 7. Dairece yargılanması sonucu çıkarılan 28.04.2011 tarih ve 1313 sayılı ilamın 5. maddesi ile ilgili tazmin hükmünün kaldırılması için, Harcama Yetkilisi Şahin AKBAŞ tarafından verilen temyiz dilekçesi incelenmiş olup, ileri sürülen nedenler yerinde görülmemiştir. Çünkü:

Mahsup işlemlerine ait belge gönderildiğinden yargılamanın iadesi gerekip, gerekmediği hususunun değerlendirilmesi yönünden dosyanın Dairesine gönderilmesine karar verilmesi mütalaa olunur.” şeklinde görüş bildirmiştir.

Sorumluluk ile ilgili olarak;

Bu ilamın birinci maddesinde sorumluluk ile ilgili belirtilen gerekçelerle, dilekçinin sorumluluk ile ilgili iddialarının reddine karar verilerek konunun esasına geçilmesine karar verildi.

Konunun esasına ilişkin olarak;

Maliye Bakanlığı Milli Emlak Genel Müdürlüğü’nce yayımlanan 294 sıra numaralı Millî Emlâk Genel Tebliği’nin “İşletme, Bakım ve Onarım Giderleri” başlıklı 3. bölümünün “Kamu Kurum ve Kuruluşları Tarafından Karşılanacak Giderler” başlıklı 3.3. maddesinde;

“Kamu konutu olarak tahsis tarihinden itibaren;

a) Özel tahsisli konutların ısınma, işletme, bakım ve onarım giderleri ile demirbaş eşya ve mefruşat giderleri ve konutun aydınlatma, elektrik, su, gaz, temizlik, telefon, kapıcı, aşçı, kaloriferci, bahçıvan ve benzeri giderleri,

b) Eşyalı görev tahsisli konutların demirbaş eşya ve mefruşat giderleri,

(…)

kamu kurum ve kuruluşları tarafından karşılanır.” hükmü yer almaktadır.

Ayrıca 23.9.1984 tarih ve 18524 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu Konutları Yönetmeliğinin “Konut Tahsis Edilenler Tarafından Karşılanacak Giderler” başlıklı 28. maddesinde;

“(…)

c) Ortak kullanım alanları dahil, konutun aydınlatma, elektrik, su, gaz, otomat ve benzeri giderleri,

(…)

Konut tahsis edilenler tarafından karşılanır.

(…)” denilmektedir.

Aynı Yönetmeliğe ekli (2) sayılı cetvelin II nci Grup-6/B bölümünde vali yardımcısı lojmanları görev tahsisli konutlar arasında sayıldığından, telefon giderlerinin oturanlar tarafından karşılanması gerekir.

Dilekçi dilekçesinde, vali yardımcısı tarafından otomatik ödeme talimatı verildiği halde sehven ikinci kez ödeme yapıldığını, bu fazlalığın idareye ait başka bir telefonun iletişim giderine mahsup edildiğini, ilgili Telekom Müdürlüğüne yazı yazdıklarını bildirmiş ise de; mahsup işlemine ilişkin herhangi bir bilgi ya da belge gönderilmediğinden dilekçi talebinin reddi ile 1313 sayılı ilamın 5. maddesiyle 322,50 TL’ ye ilişkin olarak verilen tazmin hükmünün TASDİKİNE,

3. Sefa inş. Pet. Oto. Tur. San. Tic. Ltd. Şti. yükleniminde bulunan 06.09.2006 tarihli ve 1.630.000,00 YTL sözleşme bedelli, “Bitlis Merkez Ağız ve Diş Sağlığı Merkezi İnşaatı Yapımı” ihalesinde;

A) 1313 sayılı ilamın 16. maddesinin (A) fıkrası ile sözleşmede belirtilen sürede iş bitirilemediği halde, gecikme cezasının kesilmemesi neticesinde kamu zararına sebebiyet verildiği gerekçesi ile 105.863,44 TL’ ye tazmin hükmü verilmiştir.

1313 sayılı ilamın 16. maddesinin (A) fıkrası ile sözleşmede belirtilen sürede iş bitirilemediği halde, gecikme cezasının kesilmemesi neticesinde kamu zararına sebebiyet verildiği gerekçesi ile 105.863,44 TL’nin tazminine dair hüküm, aynı tazmin hükmünde Geçici Kabul Komisyonu Üyesi sıfatıyla iştiraki bulunan Kenan SELÇUK’un başvurusu üzerine düzenlenen 30.10.2013 tarih ve 37761 Tutanak sayılı Temyiz Kurulu İlamı ile bozulmuş bulunduğundan dilekçinin işbu madde ile ilgili itirazı üzerine Kurulumuzca yapılacak işlem olmadığına ancak aynı mahiyette olan bu dosyanın sözü edilen dosya ile birleştirilerek gereği yapılmak üzere kararı veren DAİREYE GÖNDERİLMESİNE,

B) 1313 sayılı ilamın 16. maddesinin (B) fıkrası ile iş artışından kaynaklanan ek sözleşme bedelinden damga vergisi kesintisinin yapılmaması neticesinde kamu zararına sebebiyet verildiği gerekçesi ile 1.065,00 TL’ ye tazmin hükmü verilmiştir.

1313 sayılı ilamın 16. maddesinin (B) fıkrası ile sözleşmede belirtilen sürede iş bitirilemediği halde, gecikme cezasının kesilmemesi neticesinde kamu zararına sebebiyet verildiği gerekçesi ile 1.065,00 TL’nin tazminine dair hüküm, aynı tazmin hükmünde Geçici Kabul Komisyonu Üyesi sıfatıyla iştiraki bulunan Kenan SELÇUK’un başvurusu üzerine düzenlenen 30.10.2013 tarih ve 37761 Tutanak sayılı Temyiz Kurulu İlamı ile bozulmuş bulunduğundan dilekçinin işbu madde ile ilgili itirazı üzerine Kurulumuzca yapılacak işlem olmadığına ancak aynı mahiyette olan bu dosyanın sözü edilen dosya ile birleştirilerek gereği yapılmak üzere kararı veren DAİREYE GÖNDERİLMESİNE,

Karar verildiği 30.10.2013 tarih ve 37762 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.