Sayıştay 7. Dairesi 35581 Kararı -

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi:

• Yılı: 2008

• Daire: 7

• Dosya No: 35581

• Tutanak No: 37129

• Tutanak Tarihi: 07.05.2013

• Konu:

KARAR

Duruşma talep eden dilekçi Arzu SARICA’ya 22.04.2013 tarihinde duruşma günü bildirilmiş olmasına karşın duruşmaya katılmadığından, Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 369’uncu maddesi hükmü uyarınca dosya üzerinde ve gıyabında, gereği görüşüldü:

1. 1223 sayılı ilamın 1. maddesi ile Spor Bilimleri ve Teknolojisi Yüksekokulunda eğitim görmek isteyen öğrencilerin belirlenmesi için söz konusu Fakülte tarafından yapılan Özel Yetenek Sınavına başvuran öğrencilerden “Sınav Ücreti” adı altında toplanan paraların üniversite bütçesi yerine döner sermaye bütçesine gelir kaydedildiği gerekçesiyle 50.025,00 TL’nin tazminine ilişkin hüküm tesis edilmiştir.

Dilekçi temyiz dilekçesinde özetle; Muhasebe Yetkilisi Adaylarının Eğitimi, Sertifika Verilmesi île Muhasebe Yetkililerinin Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmeliğin "Alacakların tahsil Sorumluluğu" başlıklı 32’nci maddesinin 1’inci fıkrasında; "Muhasebe yetkilileri, idarelerce ilgili kanunlarına göre tarh ve tahakkuk ettirilerek tahsil edilebilir hale gelmiş kamu gelir ve alacaklarının yükümlüleri ve sorumluları adına ilgili hesaplara kaydedilerek tahsil edilmesinden sorumludurlar.” denildiğini, yine anılan Yönetmeliğin 23’üncü maddesinin (a) bendi hükmü gereğince gelirleri ve alacakları ilgili mevzuatına göre tahsil etmek görevinin muhasebe yetkililerine verildiğini, söz konusu tahsil görevinin ise tarh ve tahakkuka bağlanmış alacaklar için öngörüldüğünü, Döner Sermaye İşletmesi geliri olduğu düşünülerek söz konusu işletme hesabına yatırılmasının ilgililerinden talep edildiğini, dolayısıyla Strateji Geliştirme Daire Başkanlığı geliri olmadığı düşünülerek tarh ve tahakkuku yapılmamış sınav ücreti gelirlerinin tahsil edilmemesinden muhasebe yetkilisinin sorumlu tutulmasının mümkün olmadığını, 5018 sayılı Kanunun 60’ncı maddesinin üçüncü paragrafında belirtildiği gibi Stratejik Planlama, Bütçe ve Performans Programı, Muhasebe-Kesin Hesap ile İç Kontrol birimlerinin Strateji Geliştirme Dairesi Başkanlığının alt birimleri olduğunu, muhasebe yetkilisinin sorumluğunun kaldırıldığı gerekçenin Strateji Geliştirme Daire Başkanı için de söz konusu olduğunu, yine; Strateji Geliştirme Daire Başkanlığının Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmeliğin 17’nci maddesinin 2’nci paragrafında; “İdarelerin işlemleri sonucunda, herhangi bir gelir tahakkuku veya gelir ve alacakların takip ve tahsilini gerektiren bir durumun ortaya çıkması halinde, gereğinin yapılması amacıyla ilgili birim tarafından Strateji Geliştirme Birimine bildirilir.” hükmünün yer aldığını, kamu zararına neden olunduğu iddia edilen işlemdeki mali sorumluluğa ise 5018 sayılı Kanunun "Yetkisiz tahsil ve ödeme"' başlıklı 72’nci maddesinde yer verildiğini, anılan madde de; "Kanunların öngördüğü şekilde yetkili kılınmamış hiçbir gerçek veya tüzel kişi kamu adına tahsilat veya ödeme yapamaz. Yetkisiz tahsilat veya ödeme yapılması, kamu hizmeti karşılığında veya kamu hizmetleriyle ilişkilendirilerek bağış veya yardım toplanması veya başka adlarla tahsilat veya ödeme yapılması hallerinde; söz konusu tutarlar, yetkisiz tahsilat veya ödeme yapılanlardan alınarak, ilgisine göre bütçeye gelir kaydedilir veya ilgililerine iade edilmek üzere emanet hesaplarına kaydedilir." denildiğinden sınav ücreti gelirlerinin Döner Sermaye İşletmesi geliri olmadığı hükme bağlandığında, bu konuda yetkisiz tahsil yapan birimin mali anlamda sorumlu tutulması gerektiğini, nitekim Sayıştay Başkanlığının bu konuyla ilgili olarak 3.Daire/ 2011-43-28574 sayı ve 21.03.2011 tarihli Yükseköğretim Kurulu Başkanlığına hitaben yazısında Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi Döner Sermaye Saymanlığının 2008 yılı hesabının 3. Dairede yargılanması sonucu bu yönde hüküm verildiğini, Döner Sermaye İşletmesi tarafından toplanıp, döner sermaye işletmesine yatırılan ve mali hizmetler birimine resmi olarak bildirilmeyen bir tahsilattan bu birimin sorumlu tutulmasının mümkün olmadığını, birimler ve döner sermaye işletmesinin sorumlu tutulmadığını, sorguda muhasebe yetkilisinin de sorumlu tutulduğunu, ancak ilamda sorumluluktan çıkarıldığını, bu nedenlerle Strateji Geliştirme Daire Başkanının da sorumluluktan çıkarılması talebinin kabul edilmesi gerektiğini dile getirmiştir.

Başsavcılık karşılamasında, Özel Yetenek Sınavına başvuran öğrencilerden “Sınav Ücreti” adı altında toplanan paraların, Döner Sermaye İşletmesi tarafından toplandığı, Döner Sermaye İşletmesi tarafından tahsil edilen ve mali hizmetler birimine de resmi olarak bildirilmeyen bir tahsilattan Strateji Geliştirme Daire Başkanının sorumlu tutulamayacağı, söz konusu paranın ne tahsilatı nede harcanması ile ilgili bir görev yapmayan kişiye sorumluluk yüklenemeyeceğinden tazmin hükmünün kaldırılmasına karar verilmesi gerektiği mütalaa edilmiştir.

2547 sayılı Kanunun 58’inci maddesinin ikinci fıkrasına göre, döner sermaye işletmelerinin faaliyet alanlarının belirlenmesi konusu Maliye Bakanlığı görüşü alınarak Yükseköğretim Kurulunca çıkarılacak Yönetmeliğe bırakılmıştır. Söz konusu 2547 Sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 58’inci Maddesine Göre Döner Sermaye İşletmelerinin Kurulmasında Uyulacak Esaslara İlişkin Yönetmeliğin ‘Faaliyet Alanları’ başlıklı 3’üncü maddesinde: “Döner sermaye işletmelerinin yükseköğretim kurumlarının esas faaliyetlerini aksatmayacak şekilde çalıştırılması gerekir. Bu işletmelerin;

a) Bilimsel görüş vermek, proje hazırlamak, araştırma, uygulama ve benzeri hizmetler yapmak,

(…)

d) Faaliyet alanları ile sınırlı olarak mal ve hizmet üretiminde bulunmak,

amaçlarından biri veya birkaçına yönelik faaliyette bulunması gerekir.

Döner sermaye işletmeleri, çalışmaları sırasında eğitim ve öğretim ile bunlara katkıda bulunan uygulamayı ön planda tutar.”

denilmek suretiyle Yükseköğretim Kurumları döner sermaye işletmelerinin faaliyet alanları tespit edilmiştir. Buna göre, üniversitelerin temel amaçları olan eğitim-öğretim ile bilimsel alanda çalışmalar yapmak, araştırmalarda bulunmak ve bu çerçevede uygulamalar yapmaktır. Yükseköğretim Kurumlarına verilen bu asli görevlerin ifası esnasında mal ve hizmet üretiminde bulunulması halinde üretilen bu mal ve hizmetin idaresi döner sermaye kapsamında yürütülecektir.

2547 Sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 58’inci Maddesine Göre Döner Sermaye İşletmelerinin Kurulmasında Uyulacak Esaslara İlişkin Yönetmelik’in 2’nci maddesine göre hazırlanan Pamukkale Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi Yönetmeliği’nin “Faaliyet Alanı” başlıklı 2’nci maddesinde ise:

“a) Yükseköğretim kurumları dışındaki kuruluşlar ile gerçek ve tüzel kişiler tarafından istenecek bilimsel görüş, proje, araştırma ve benzeri hizmetleri yapmak, ayrıca kurs, seminer ve sempozyumlar düzenlemek.

b) Güzel Sanatlarla ilgili senaryo, prodüksiyon, tiyatro, film, video, slayt, fotoğraf, reklam, ilan, yayın, röleve, sergi,, fuar ve restorasyon faaliyetlerinde bulunmak, eğitim ve benzeri programları yapmak ve bunlarla ilgili rapor düzenlemek.

c) Klinik, poliklinik, ameliyathane, laboratuvar ve atölyelerde yapılacak her çeşit muayene, analiz, deney, tahlil, ameliyat, ölçme, tetkik, tedavi, hemşirelik, hasta bakıcılık, bakım, üretim ile ilgili iş ve benzeri hizmetler yapmak, sağlık tesislerinde önceden açılmış olan eczaneleri işletmek ve sağlık birimleri ile ilgili eğitim programları düzenlemek.

d) Fiziksel, kimyasal, biyolojik, mikrobiyolojik, toksikolojik, çevre kirliliği ve insan sağlığı ile ilgili analiz ve danışmanlık yapmak ve bunlarla ilgili raporlar düzenlemek.

e) Teknik bilimlerle ilgili olarak tasarım, modelleme, denetim, basım, tekstil, mekanik deneyler, kalite kontrol hizmetleri ve her türlü mekanik, elektrik ve elektronik makine ve cihazlarla ilgili bakım-onarım, proje ve üretim işlerini ifa etmek ve bunlarla ilgili raporlar ve eğitim programları düzenlemek.

f) Beden eğitimi, spor ve antrenörlük alanında, eğitim programları, yarışmalar, antrenörlük programları düzenlemek, organizasyon yapmak, bu amaçla ilgili spor tesislerini işletmek, turizm ve otelcilik ile ilgili eğitim programları yapmak ve bu amaçla ilgili tesisler işletmek.

g) Sosyal bilimlerle ilgili, fizibilite etüdü, proje değerlendirme ve geliştirme, seminer, kongre, konferans, iş organizasyonu, hukuk danışmanlığı, hukuki görüş, yabancı dil, çeviri, bilgi işlem ve sosyal bilimlerle ilgili diğer eğitim programları, iş ve hizmetlerini yapmak, bunlarla ilgili yayınlar yapmak.

h) Mevcut fiziki kapasiteyi değerlendirerek birimlerin faaliyet alanlarıyla ilgili mal ve hizmet üretmek ve elde edilen ürünleri önceden Rektörün onayı alınmak suretiyle pazarlamak ve satmak.” denilmektedir.

Bu hükme göre, Yükseköğretim Kurumları dışındaki gerçek veya tüzel kişilerin üniversiteden talepte bulunmaları halinde Üniversite Döner Sermaye İşletmesi kapsamında bilimsel görüş verilebilecek, proje hazırlanabilecek, talep edilen konuda gerekli araştırmalar yapılarak rapor düzenlenebilecek ve üniversitenin temel görevlerinden olan eğitim hizmetleri verilebilecektir. Kısacası üniversite tarafından, bünyesinde bulunan birimlerin uzmanlık alanlarına göre piyasadan talep gelmesi halinde piyasa için hizmet üretilebilecektir. Burada dikkat edilmesi gereken husus Yükseköğretim Kurumları dışındaki gerçek veya tüzel kişilerin üniversiteden Yönetmeliğin mezkur maddesinde belirtilen herhangi bir konu ile ilgili talepte bulunmaları durumudur. Şayet piyasadan bir talep söz konusu değilse üniversitenin döner sermaye kapsamında hizmet üretmesi söz konusu olmayacaktır.

Yukarıda belirtilen Yönetmelikten de görüleceği üzere güzel sanatlarla ilgili eğitim ve benzeri programları ve beden eğitimi, spor ve antrenörlük alanında, eğitim programları yapmak döner sermaye işletmesinin faaliyet alanları arasında açıkça sayılmıştır.

Öte yandan 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 5234 sayılı kanunla değişik 58. maddesinin (a) fıkrasının dördüncü paragrafında: “Her eğitim-öğretim, araştırma veya uygulama birimi veya bölümü ile ilgili öğretim elemanlarının katkısıyla toplanan döner sermaye gayrisafi hasılatının en az % 35’i o kuruluş veya birimin araç, gereç, araştırma ve diğer ihtiyaçlarına ayrılır. Kalan kısmı ise üniversite yönetim kurulunun belirleyeceği oranlar çerçevesinde bağlı bulunduğu üniversitenin bilimsel araştırma projeleri ile döner sermaye gelirinin elde edildiği fakülte, enstitü, yüksek okul, konservatuar ile uygulama ve araştırma merkezlerinde görevli öğretim elemanları ve aynı birimlerde görevli 14.7.1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi personel (döner sermaye işletme müdürlüğü ve döner sermaye saymanlık personeli dahil) arasında katkıları da dikkate alınmak suretiyle paylaştırılır….”

denilmiştir.

Madde hükmüne göre, öğretim elemanlarının katkısıyla elde edilen döner sermaye gelirlerinden yasal kesintiler ayrıldıktan sonra kalan kısmın öğretim elemanları ile 657 sayılı tabi Kanuna personele katkı payı olarak ödenebilmesi için döner sermaye gelirinin elde edildiği birimlerde görevli olmaları ve katkılarının bulunması gerekli görülmektedir.

Maliye Bakanlığı tarafından 09.07.2005 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan Yükseköğretim Kanunu ve Yükseköğretim Personel Kanunu 18 Sıra No'lu Genel Tebliği’nin 3 ve 5. maddelerinde döner sermaye gelirinin elde edildiği birimlerde görevlendirilmelerin sadece o birimlerde görevli öğretim elemanları ile 657 sayılı Kanuna tabi personele dağıtılması öngörülmektedir.

Aynı Genel Tebliğ’in 13. maddesinde de kadrosu başka üniversitelerde olsa bile, döner sermaye gelirinin elde edildiği birimlerde görevli öğretim elemanlarına katkıları da dikkate alınarak ödeme yapılması mümkün kılınmıştır.

Rapor dosyasındaki mevcut belgelerin incelenmesinden, ilgili üniversitenin 03.07.2008 tarih ve 07/1-a sayılı Senato Kararı ile özel yetenek sınav ücretlerinin PAÜ Döner Sermaye Saymanlığı T.C. Ziraat Bankası Denizli Şubesine yatırıldığı ve Üniversite Yönetim Kurulunca alınan karar gereği başka üniversite öğretim üyeleri ile üniversite öğretim elamanlarının jüri üyesi olarak ve üniversite idari personelinin özel yetenek sınavlarında görevlendirildikleri ve Yönetim Kurulu Kararına göre ödeme yapıldığı görülmüştür.

Bu çerçevede, gerek Pamukkale Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi Yönetmeliği’nin 2. maddesinin b) ve f) bentlerinde belirtilen eğitim programlarının döner sermaye işletmesinin faaliyet alanına girmesi; dolayısıyla buradan elde edilen gelirlerin döner sermaye bütçesinin geliri sayılması gerekse öğretim üyeleri ve idari personele hizmet karşılığı söz konusu gelirlerden karşılanmak üzere döner sermayeden katkı payı ödenmesinin mevzuata aykırılık teşkil etmemesi karşısında dilekçi iddialarının kabulü ile 1223 sayılı ilamın 1. maddesiyle verilen 50.025,00 TL’nin tazminine ilişkin hükmün KALDIRILMASINA,

2. 1223 sayılı ilamın 2. maddesi ile Eğitim Fakültesi Güzel Sanatlar Eğitimi Bölümünde (Resim ve Müzik) eğitim görmek isteyen öğrencilerin belirlenmesi için söz konusu Fakülte tarafından yapılan Özel Yetenek Sınavına başvuran öğrencilerden “Sınav Ücreti” adı altında toplanan paraların Üniversite bütçesi yerine döner sermaye bütçesine gelir kaydedildiği gerekçesiyle 51.842,86 TL’nin tazminine ilişkin hüküm tesis edilmiştir.

İlam hükmünün içeriği, dilekçi iddiaları ve Başsavcılık Karşılaması işbu Temyiz Kurulu ilamının 1. maddesinde belirtildiği gibi olup burada yapılan açıklamalar doğrultusunda; dilekçi iddialarının kabulü ile 1223 sayılı ilamın 2. maddesiyle verilen 51.842,86 YTL’nin tazminine ilişkin hükmün KALDIRILMASINA,

Karar verildiği 09.05.2013 tarih ve 37129 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.