Sayıştay 7. Dairesi 35577 Kararı -

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi:

• Yılı: 2008

• Daire: 7

• Dosya No: 35577

• Tutanak No: 37138

• Tutanak Tarihi: 07.05.2013

• Konu:

KARAR

Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra gereği görüşüldü;

1. 1223 sayılı ilamın 1. maddesiyle verilen 50.025,00 TL’nin tazminine dair hüküm, aynı tazmin hükmünde Strateji Geliştirme Daire Başkanı sıfatı ile iştiraki bulunan Arzu SARICA’nın başvurusu üzerine düzenlenen 09.05.2013 gün ve 37129 tutanak sayılı Temyiz Kurulu İlamı ile kaldırılmış bulunduğundan dilekçinin bu madde hükmü ile ilgili itirazı üzerine Kurulumuzca YAPILACAK İŞLEM OLMADIĞINA,

2. 1223 sayılı ilamın 2. maddesiyle verilen 51.842,86 TL’nin tazminine dair hüküm, aynı tazmin hükmünde Strateji Geliştirme Daire Başkanı sıfatı ile iştiraki bulunan Arzu SARICA’nın başvurusu üzerine düzenlenen 09.05.2013 gün ve 37129 tutanak sayılı Temyiz Kurulu İlamı ile kaldırılmış bulunduğundan dilekçinin bu madde hükmü ile ilgili itirazı üzerine Kurulumuzca YAPILACAK İŞLEM OLMADIĞINA,

3. 1223 sayılı ilamın 5. maddesi Pamukkale Üniversitesi Eğitim Uygulama ve Araştırma Hastanesine alınan tıbbi cihaz, tıbbi malzeme ve sarf malzemesi bedellerinin Döner Sermaye Saymanlığı bütçesinden ödenmesi gerekirken Üniversite bütçesinden ödendiği gerekçesiyle 47.478,75 YTL’nin tazminine ilişkin hüküm tesis edilmiştir.

Dilekçi temyiz dilekçesinde özetle;

1. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunun 3/c maddesinde; "Yükseköğretim Kurumları: Üniversite ile yüksek teknoloji enstitüleri ve bunların bünyesinde yer alan fakülteler, enstitüler, yüksekokullar, konservatuvarlar, araştırma ve uygulama merkezleri ile bir üniversite veya yüksek teknoloji enstitüsüne bağlı meslek yüksekokulları ile bir üniversite veya yüksek teknoloji enstitüsüne bağlı olmaksızın ve kazanç amacına yönelik olmamak şartı ile vakıflar tarafından kurulan meslek yüksekokullarıdır. ", 3/j maddesinde ise; "Uygulama ve Araştırma Merkezi: Yükseköğretim kurumlarında eğitim öğretimin desteklenmesi amacıyla çeşitli alanların uygulama ihtiyacı ve bazı meslek dallarının hazırlık ve destek faaliyetleri için eğitim-öğretim, uygulama ve araştırmaların sürdürüldüğü bir yükseköğretim kurumudur. " denildiğini,

2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 12'nci maddesinin (ı) bendinde; "Yükseköğretimin uygulamalı yapılmasına ait eğitim-öğretim esaslarını geliştirmek, döner sermaye işletmelerini kurmak, verimli çalıştırmak ve bu faaliyetlerin geliştirilmesine ilişkin gerekli düzenlemeleri yapmak" denilmek suretiyle, Yükseköğretim Kurumlarının görevlerinin sayıldığını ve kanunun verdiği yetkiye istinaden Üniversitenin Sağlık Araştırma ve Uygulama Merkezinin kurulduğunu,

2. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun 3’üncü maddesinin (h) bendinde "Kamu Gideri" ve (k) bendinde ise "Harcama Birimi" nin tanımının yapıldığını,

3. Yine 5018 sayılı Kanunun "Bütçe türleri ve kapsamı" başlıklı 12’nci maddesinde özel bütçenin; “Bir bakanlığa bağlı veya ilgili olarak belirli bir kamu hizmetini yürütmek üzere kurulan, gelir tahsis edilen, bu gelirlerden harcama yapma yetkisi verilen, kuruluş ve çalışma esasları özel kanunla düzenlenen ve bu Kanuna ekli (II) sayılı cetvelde yer alan her bir kamu idaresinin bütçesidir. ” şeklinde tanımlandığını,

4. 5018 sayılı Kanunun Ödeneklerin kullanılması başlıklı 20’nci maddesinin

(b) bendinde; "Özel bütçeli idareler ve sosyal güvenlik kurumlarının ayrıntılı finansman programlarını hazırlayacakları ve harcamalarını bu programa uygun olarak yapacakları",

(c) bendinde; "Ayrıntılı harcama ve finansman programlarının hazırlanmasına, vize edilmesine, uygulanmasına ve uygulamanın izlenmesine dair usûl ve esasların Maliye Bakanlığınca belirleneceği" ,

(d) bendinde ise; " Kamu idarelerinin, bütçelerinde yer alan ödeneklerin üzerinde harcama yapamayacaklarının, bütçeyle verilen ödeneklerin, tahsis edildikleri amaçlar doğrultusunda yılı içinde yaptırılan iş, satın alınan mal ve hizmetler ile diğer giderlerin karşılanmasında kullanılacağının …." hükme bağlandığını,

5. Yine 5018 sayılı Kanununun "Harcama yetkisi ve yetkilisi" başlıklı 31’inci maddesinde; “Bütçeyle ödenek tahsis edilen her bir harcama biriminin en üst yöneticisi harcama yetkilisidir. ” denildiğini; harcama yetkililerinin bütçede öngörülen ödenekleri kadar, ödenek gönderme belgesiyle kendisine ödenek verilen harcama yetkililerinin ise tahsis edilen ödenek tutarında harcama yapabileceğinin ifade edildiğini,

6. Yine 5018 sayılı Kanunun Geçici 11’inci maddesinde; "Bu Kanun kapsamında kamu idarelerinde kurulmuş döner sermaye işletmelerinin 31/12/2010 tarihine kadar yeniden yapılandırılacağının" belirtildiğini,

7. Yukarıda yer alan yasal düzenlemeler paralelinde Üniversitenin 2008 yılı bütçesinin stratejik planda da yer alan misyon, vizyon, stratejik amaç ve hedeflerle uyumlu performans esasına dayalı olarak hazırlandığını, bu kapsamda orta vadeli program ve mali planın, bütçe hazırlama rehberine uygun olarak teklif edilerek Devlet Planlanma Teşkilatınca yılı yatırım programına alınması uygun bulunan ve TBMM’nce kabul edilip 28 Aralık 2007 tarihli mükerrer Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe giren 2008 yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunuyla Üniversitenin Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezi bütçesine mamul mal alımları için 500. 000,00 TL ödenek tahsis edildiğini, Bütçe Kanunu ve 5018 sayılı Kanun hükümlerine uygun olarak da bu tutarın harcandığını,

Yukarıda açıklandığı üzere, Sağlık Araştırma ve Uygulama Merkezinin 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununa uygun olarak kurulduğunu ve görevlerini yürütmekte olduğunu, görevini yürütürken ortaya çıkan ücretlendirilebilecek hizmetlerin piyasada değerlendirilebilmesi için 2547 sayılı Kanunun 58'nci maddesi kapsamında döner sermaye işletmesi kapsamına alındığını, döner sermaye kapsamına alınmamış olsaydı eğitim-öğretim ve araştırma faaliyetlerinden hiçbir şekilde gelir elde edilemeyeceğini, bir birimin döner sermaye işletmesi kapsamına alınması halinde araştırma merkezinin asli faaliyeti olan eğitim-öğretim ve araştırma faaliyeti için özel bütçeden ödenek verilmeyecektir anlamı çıkarılmaması gerektiğini, şayet böyle olmuş olsaydı sağlık araştırma ve uygulama merkezi kadrosundan maaş alan personeline ödenen maaşların da kamu zararı oluşturmasının düşünüleceğini, yine, Sağlık Bakanlığına bağlı olan ve döner sermaye kapsamına alınan bütün sağlık kuruluşlarına genel bütçeden hiçbir ödenek tahsis edilmemesi gerektiğini, yine, böyle bir kabulün Döner Sermaye İşletmesinin alt birim olarak faaliyet alanında olan örneğin bir Mühendislik Fakültesine de, bir Eğitim Fakültesine de özel bütçeden herhangi bir mal veya hizmet alımı yapılamama durumuna yol açacağını, işletmenin faaliyet yürüttüğü hastane, fakülte vb. yerlerin devletin asli görevi olan sağlık ve eğitim hizmetlerini yürütmekte olduğunu, birimlerin faaliyetlerini devam ettirmeleri için bütçeden kaynak aktarımının sosyal devletin olmazsa olmazı konumunda bulunduğunu söyleyerek tüm bu gerekçelerle tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmiştir.

Başsavcılık karşılamasında, 2008 yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunuyla Pamukkale Üniversitesi Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezi bütçesine mamul mal alımları için 500.000,00 TL ödenek tahsis edildiği, yapılan harcama tutarının 47.478,75 TL olup tahsis edilen ödeneğin aşılmadığı, Döner Sermaye kuruluşunun bulunmasının bütçeden harcama yapılmayacağı anlamı taşımadığı, aksi halde bütçeye ödenek konulmasının anlamının kalmayacağı, dolayısıyla temyiz itirazlarının kabulü ile tazmin hükmünün kaldırılmasına karar verilmesinin uygun olacağı mütalaa edilmiştir.

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 3’üncü maddesinin (k) bendinde:

“Harcama birimi: Kamu idaresi bütçesinde ödenek tahsis edilen ve harcama yetkisi bulunan birimi,

(…)

İfade eder.”

Aynı Kanunun Harcama yetkisi ve yetkilisi başlıklı 31’inci maddesinde:

“Bütçeyle ödenek tahsis edilen her bir harcama biriminin en üst yöneticisi harcama yetkilisidir.

Ancak, teşkilât yapısı ve personel durumu gibi nedenlerle harcama yetkililerinin belirlenmesinde güçlük bulunan idareler ile bütçelerinde harcama birimleri sınıflandırılmayan idarelerde harcama yetkisi, üst yönetici veya üst yöneticinin belirleyeceği kişiler tarafından; mahallî idarelerde İçişleri Bakanlığının, diğer idarelerde ise Maliye Bakanlığının uygun görüşü üzerine yürütülebilir.

Kanunların verdiği yetkiye istinaden yönetim kurulu, icra komitesi, komisyon ve benzeri kurul veya komite kararıyla yapılan harcamalarda, harcama yetkisinden doğan sorumluluk kurul, komite veya komisyona ait olur.

Genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinde; idareler, merkez ve merkez dışı birimler ve görev unvanları itibarıyla harcama yetkililerinin belirlenmesine, harcama yetkisinin bir üst yönetim kademesinde birleştirilmesine ve devredilmesine ilişkin usûl ve esaslar Maliye Bakanlığınca belirlenir. Harcama yetkisinin devredilmesi, yetkiyi devredenin idarî sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.

Harcama yetkilileri bütçede öngörülen ödenekleri kadar, ödenek gönderme belgesiyle kendisine ödenek verilen harcama yetkilileri ise tahsis edilen ödenek tutarında harcama yapabilir.”

Harcama talimatı ve sorumluluk başlıklı 32’nci maddesinde:

“Bütçelerden harcama yapılabilmesi, harcama yetkilisinin harcama talimatı vermesiyle mümkündür. Harcama talimatlarında hizmet gerekçesi, yapılacak işin konusu ve tutarı, süresi, kullanılabilir ödeneği, gerçekleştirme usulü ile gerçekleştirmeyle görevli olanlara ilişkin bilgiler yer alır.

Harcama yetkilileri, harcama talimatlarının bütçe ilke ve esaslarına, kanun, tüzük ve yönetmelikler ile diğer mevzuata uygun olmasından, ödeneklerin etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasından ve bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken diğer işlemlerden sorumludur.” denilmektedir.

Her bütçe yılında Bütçe Hazırlama Rehberinde yayımlanan Hasta Yatak Maliyetine Katkı Standartlarıyla; hasta yatağı başına düşen günlük katkı miktarı belirlenerek hastane yatak sayısı ile orantılı olmak üzere ve belirtilen kalemlerle sınırlı olmak şartı ile bütçe belirlenmekte ve Maliye Bakanlığı ile yapılan görüşmeler sonucunda özel bütçeye ödenek konulmaktadır. 28.12.2007 tarihinde yayımlanarak yürürlüğe giren 5724 sayılı 2008 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanununda da belirtilen sınıra bağlı kalmak koşulu ile Üniversite bütçesine ödenek konulmuştur. Ödenek Cetveli ve 2008 yılı Kesin Hesap Cetveli ile eklerinden de açıkça görüleceği üzere Pamukkale Ünivesitesi Eğitim Uygulama ve Araştırma Hastanesi (Sağlık Araştırma ve Uygulama Merkezi) Analitik Bütçe Sınıflandırmasında kurumsal sınıflandırmanın üçüncü ve dördüncü düzeyinde yer alan (Kurumsal Kod 3. Düzey: 38: Sağlık Merkezleri, 4. Düzey: 30: Eğitim Uygulama ve Araştırma Hastanesi) ödenek tahsis edilen bir birim olarak değerlendirilmekte ve konulan ödenekler Cari Harcamalarla sınırlı tutulmaktadır. Bu harcamalar içerisinde Ekonomik Sınıflandırmanın 6. Düzeyinde 06.01 Ekonomik koduyla (06: Sermaye Giderleri 01: Mamul Mal Alımları) yer alan tıbbi cihaz, tıbbi malzeme ve sarf malzemesi alımları için de 500.000,00 TL ödenek ayrılmıştır. 2007 yılı Temmuz ayında Maliye Bakanlığı Bütçe ve Mali Kontrol Genel Müdürlüğünce çıkarılan 2008-2010 Dönemi Bütçe Hazırlama Rehberi’nin A. Genel İlkeler Bölümünün 11’inci maddesinde; “Döner sermaye gelirleri ile bütçe kaynakları birlikte kullanılarak yürütülen hizmetlerde, döner sermayeler aracılığı ile karşılanabilecek ihtiyaçlar için bütçeden ödenek talebinde bulunulmayacaktır.” denilmesine rağmen Maliye Bakanlığınca Eğitim Uygulama ve Araştırma Hastanesinin tıbbi cihaz, tıbbi malzeme ve sarf malzemesine ilişkin ödenek talebi bu kapsamda değerlendirilmemiş ve söz konusu ödenek Üniversiteye sağlanmıştır.

Öte yandan, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanununun 71’inci maddesinde; “Kamu zararı; kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır.” denilmek suretiyle kamu zararının tanımı yapılmış, kamu zararının belirlenmesinde esas alınacak unsurlar da bu maddede sayılmıştır. Ayrıca Kamu Zararlarının Tahsiline İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’in 4 üncü maddesinde; “Kamu Kaynağı: Borçlanma suretiyle elde edilen imkanlar dahil kamuya ait gelirler, taşınır ve taşınmazlar, hesaplarda bulunan para, alacak ve haklar ile her türlü değerleri,”, “Kamu Zararı: Mevzuata aykırı karar, işlem, eylem veya ihmal sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıyla doğan zarar” şeklinde tanımlanmıştır. Bu hususlar 5018 sayılı Kanunun mali sorumluluğuna ilişkin hükümleri ile birlikte dikkate alındığında, 5018 sayılı Kanunun yürürlüğe girmesi ile sorumluluk sisteminde objektif kusursuz sorumluluk anlayışından vazgeçilmiş, bunun yerine kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem, eylem bulunmasına, ortada bir kamu zararı olmasına, mevzuata aykırı karar, işlem ve eylemle zarar arasında bir illiyet olmasına bağlanmıştır. Dolayısıyla tıbbi cihaz, tıbbi malzeme ve sarf malzemesi bedellerinin sağlanan ödenek doğrultusunda Üniversite (özel) bütçesinden karşılanması herhangi bir fazla veya yersiz ödeme oluşturmamakta, kamu kaynağında bir eksilmeye neden olmamaktadır.

Son olarak, 01.08.2010 tarihinde yürürlüğe giren 6009 sayılı Gelir Vergisi Kanunu ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un geçici 9. maddesiyle; Devlete ait üniversitelerin tıp fakültelerine bağlı sağlık uygulama ve araştırma merkezi birimlerinden, mali durumunun zayıf olduğu kararlaştırılanlarla ilgili olarak, ilgili üniversite bütçelerine aktarılacak ödeneklerden ilgili döner sermaye bütçesine karşılıksız yardım yapılması olanağı sağlanmıştır.

Tüm bu gerekçelerle, yukarıda belirtilen son hukuki düzenlemeler de dikkate alındığında, Pamukkale Üniversitesi Üniversitesi Eğitim Uygulama ve Araştırma Hastanesi ihtiyacı için alınan tıbbi cihaz, tıbbi malzeme ve sarf malzemelerinin bedellerinin Döner Sermaye Bütçesi yerine, kanun koyucu tarafından 5724 Sayılı 2008 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunuyla tahsis edilen ödeneğe dayanılarak Üniversite Bütçesinden karşılanması konusunda mevzuata aykırılık bulunmamaktadır.

Bu itibarla, dilekçi iddialarının kabulü ile 1223 sayılı ilamın 5. maddesi ile verilen 47.478,75 YTL’nin tazminine ilişkin hükmün KALDIRILMASINA,

Karar verildiği 09.05.2013 tarih ve 37138 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.