Sayıştay 7. Dairesi 34540 Kararı -

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi:

• Yılı: 2007

• Daire: 7

• Dosya No: 34540

• Tutanak No: 34330

• Tutanak Tarihi: 31.01.2012

• Konu:

KARAR

Duruşma talep eden dilekçilerden Haydar Uslu, Salih K.Öngül, İbrahim Atalay ve Cemal Hacıhasanoğlu’na duruşma gününe ilişkin tebligat yapılmasına rağmen duruşmada hazır bulunmadıkları, kanuni bir vekil göndermedikleri ve duruşmada hazır bulunmama nedenlerini kabul edilebilir bir belge ile tevsik etmedikleri anlaşılmıştır. Dilekçilerden M.Emin Ateşsaçan ve İsa Yılmaz ile Sayıştay Savcısının sözlü açıklamaları dinlendikten ve dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra gereği görüşüldü:

1350 sayılı İlamın 10. maddesiyle Özburak İnş. San. Tic. Ltd. Şti. yüklenimindeki "Avrupa Yakası 9.Kısım Atıksu Kanalı, Yağmursuyu Kanalı ve Dere Islahı İnşaatı İşi" ne ait 14 nolu hakedişte; İşin devamı sırasında, beton boru hattı imalatları için oluşturulan yeni birim fiyatların Yapım İşleri Genel Şartnamesinin 23 üncü maddesine aykırı tespit edildiği gerekçesiyle 39.343,94 TL.ye tazmin hükmü verilmiştir.

Dilekçilerden Cengiz BALİ’nin temyiz dilekçesinde imzası bulunmamaktadır. 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun 430. maddesinin 9. bendine göre “Temyiz edenin veya varsa yasal temsilci yahut vekilinin imzası” temyiz dilekçesinde bulunması gerektiği halde imzasız olarak yapılan temyiz başvurusu hakkında Kurulumuzca yapılacak işlem bulunmamaktadır.

Diğer dilekçiler dilekçelerinde özetle;

Sözleme eki miktar cetvelinin incelenmesinden anlaşılacağı üzere yapılan işin idare malı beton boruların nakli ve döşenmesi işi olduğu, analizlerde beton boru imali ile ilgili herhangi bir değer yer almadığını, beton borularla ilgili olarak, yüklenicinin yükümlülüğünün sadece idare malı beton boruların nakli ve yerleştirilmesi işçiliğini kapsadığı, beton borular yüklenici tarafından imal edilmediği için 1 (bir) metre beton boru ağırlının analiz değerleri üzerinden hesaplanmasının mümkün olmadığı,

Nakliye teknik şartnamesinde malzeme naklinin "bir ton malzemenin bir kilometreye taşınması" olarak düzenlendiği, nakliye bedelinin ödenmesinde nakledilecek malzeme miktarı ile mesafeye göre değişen fiyatının belirlenmesi gerektiği,

4734 Sayılı kanuna göre yapılan Teklif Birim Fiyat Sözleşmeli işlerde, önceden belirlenmiş mesafeye veya bir kilometre mesafeye malzeme nakli birim fiyatı ihale öncesi aşamada yüklenici tarafından hesaplandığın, bu fiyatın hesaplanmasında kullanılan nakliye formülleri veya analizleri taraflar açısından bağlayıcı olduğu, ilama konu işte de ihale öncesi belirlenen 17,17 Lira teklif birim fiyatı gerek miktar cetvelinde yer alan iş kalemlerinde kullanılan boruların naklinde ve gerekse de yeni birim fiyatla bedeli ödenen beton boruların naklinde kullanıldığı, yapılan bu uygulamanın doğruluğunun ilamda da vurgulandığı, bu itibarla yapılan işlemin YİGŞ'nin 23'ncü maddesine uygun olduğu,

İlamda yer alan nakliye bedeli ödenmesine esas beton boru miktarının hesabına ilişkin açıklamaların ise işin esasına aykırı olduğu gibi, sözleşme ve sözleşme eki YİGŞ'ye de aykırı olduğu,

Yükleniciye YİGŞ'nin 13'ncü maddesi uyarınca proje kapsamında bulunmayan ve işin tamamlanması zorunlu olan işler yaptırıldığı, yaptırılan bu işlerinde bedelinin ödenmesi için YİGŞ'nin 23'cü maddesi uyarınca yeni fiyat düzenlendiği, yeni fiyat düzenlenirken de boru ağırlıkları olarak İSTON A.Ş. tarafından belirlenen fiili ağırlıklar aynen alındığını, nakliye fiyatı olarak da yüklenicinin teklif fiyatlarının alındığını,

İlamda tenkit konusu edilen nakliye bedeli ödenen beton boru miktarı olduğunu, oysa bu maddede düzenlenenin fiyat tespiti olduğunu, fiyat konusunda bir ihtilaf söz konusu olmadığını, nakliye bedeli ödenecek idare malı beton boru miktarının nasıl tespit edileceğine dair bir düzenlenmenin anılan maddede yer almadığını, yine YİGŞ'nde herhangi bir oranla yapılan işin miktarının veya fiyatının indirilmesi de düzenlenmediğini,

İlamda yer alan genelleme ve hesaplamaların da sözleşme ve eklerine aykırı olduğunu, sözleşme eki analiz değerlerinin esas alınması halinde bile 4735 sayılı Kamu Sözleşmeleri Kanunun tarafların eşitliği ilkesine uygun olarak, sözleşme genelini ya da yapılan işi yansıtan verilerin esas alınması gerektiğini, işin esaslı unsurlarını kapsamayan, sözleşme tutan açısından parasal tutarı düşük olan iş kalemlerinin esas alınmaması gerektiği, işe ilişkin proje ile sözleşme eki teklif birim fiyat cetvellerinin incelenmesinden, iş bünyesinde 11 (on bir) değişik çapta beton boru kullanıldığı,

Tazmin konusu hesaplamalara esas alınan Ø1600 mm beton boru imalatı sözleşme bedelinin % 2'i (yüzde iki) olduğu, Sözleşme bedelinin %74'unun beton boruların teklif fiyata esas beton boru ağırlığı ile İSTON beton boru ağırlığı aynı olduğu, yeni birim fiyatla bedeli ödenen beton boru miktarının tespitinde fiili ağırlığı dışında bir ağırlık tespit edilecekse ve bu ağırlığın tespitinde de teklif birim fiyatlara ait analiz girdileri kullanılacaksa, bu girdilerin sözleşme bedelinin %2 'ni (yüzde iki)' oluşturan Ø1600 mm beton boru analizinin değil de sözleşme bedelinin % 74'unu oluşturan Ø300 mm, Ø400 mm, Ø500 mm, Ø600 mm beton boru analiz değerlerinin alınması gerektiği, sözleşme bedelinin %74'unu oluşturan Ø 300 mm, Ø 400 mm, Ø 500 mm, Ø 600 mm beton boru analiz değerleri ile bu ebatlarda ki, İSTON beton boru ağırlıkları ile aynı olduğu,

İşe ait projede 19.550 metre beton boru döşenmesinin öngörüldüğü, Ø 1600 mm beton boru imalatının 500 metre olduğu, 19 kilometre beton boru döşeme imalatı olan bir işte 500 metre borunun nakliyeye esas miktarı üzerinden ihale ilkelerinin sorgulanmasının İSKİ ihalelerinin değerlendirilmesinin hukuki olmadığı gibi, mantıki de olmadığını belirterek tazmin hükmünün kaldırılmasını istemişlerdir.

Savcılık Daire kararının onanması yönünde görüş bildirmiştir.

Tazmin hükmü, sözleşmede olmadığı için yeni birim fiyat yapılan Ø1800 mm, Ø2000 mm, Ø2400 mm, Ø2600 mm ve Ø2800 mm muflu beton boru hattı imalatı analizlerinde yer alan beton boru naklinde beton boru ağırlığının yüklenicinin teklif ekinde verdiği Ø 1600 mm muflu beton boru hattı imalatının analizinde yer alan beton boru naklinde esas alınan ağırlıkla kıyaslama yapılmadan İSTON A.Ş. tarafından duyurulan beton boru ağırlıklarının aynen alındığı gerekçesiyle verilmiştir.

Söz konusu imalatlar için yeni birim fiyat yapılırken yüklenicinin Ø 1600 mm muflu beton boru hattı imalatının analizini oluşturan girdiler ve bunların rayiçleri aynen alınmış, miktarlar ise boru çaplarına göre fiilen olması gereken şekilde tespit edilmiştir. Öncelikle fiilen yapılan imalat miktarlarının yüklenicinin teklif ekinde verdiği analiz miktarlarıyla kıyaslanıp kıyaslanamayacağının çözümlenmesi gerekmektedir.

Sözleşme eki YİGŞ’nin 23. maddesinde yeni birim fiyatın nasıl tespit edileceği belirlenmiştir. Madde hükmünde “Yeni birim fiyatın tespitinde iş kalemi veya iş grubunun niteliğine göre aşağıdaki analizlerden biri kullanılır:

a) Yüklenicinin birim fiyatların tespitinde kullanarak teklifinin ekinde idareye verdiği ve yeni iş kalemi ile benzerlik gösteren iş kalemlerine ait analizlerle kıyaslanarak bulunacak analizler.

b) İdarede veya diğer idarelerde mevcut olan ve yeni iş kalemine benzerlik gösteren iş kalemlerine ait analizler.

c) Yeni iş kaleminin yapılması sırasında tutulacak puantajla tespit edilecek malzeme miktarları ile işçi ve makinelerin çalışma saatleri esas alınarak oluşturulacak analizler.” Denilmektedir.

Sözleşmede idare malı beton boruların döşenmesi öngörülmüş olduğundan, idarece İSTON A.Ş.’den alınan beton borular yüklenici tarafından döşenmektedir. Yeni birim fiyat tespitlerinde beton boruların nakliye fiyatları belirlenirken İSTON A.Ş.’nin duyurmuş olduğu çaplar itibariyle boru ağırlıkları esas alınmıştır. Ancak yüklenici teklif ekinde verdiği Ø1600 mm boru hattı imalatının analizinde borunun nakli için İSTON A.Ş.’nin belirlemiş olduğu ağırlıktan daha düşük bir ağırlığı esas almıştır. İlamda da, Ø1600 mm borunun İSTON A.Ş. tarafından belirlenen ağırlığı ile yüklenicinin teklif ekindeki analizde esas aldığı ağırlık kıyaslanarak 0,51’lik bir oran tespit edilmiş ve yeni birim fiyatlardaki İSTON A.Ş.’nin belirlemiş olduğu boru ağırlıklarına uygulanmıştır. YİGŞ'nin yukarıya alınan “yüklenicinin birim fiyatların tespitinde kullanarak teklifinin ekinde idareye verdiği ve yeni iş kalemi ile benzerlik gösteren iş kalemlerine ait analizlerle kıyaslanarak bulunacak analizler” hükmü göz önüne alındığında ilamdaki yöntemin YİGŞ’de öngörülen yönteme uygun olduğu ve söz konusu hükmün başka türlü yorumlanmasının mümkün olmadığı anlaşılmaktadır.

Aksi düşünce suiistimale açık uygulamalara neden olacaktır. İlamda detaylı şekilde örneklendirildiği üzere, analizlerin kıyaslanmaması halinde bir imalatın birim fiyatını değiştirmeksizin analiz miktarını düşük rayici yüksek tutarak yeni birim fiyatın fahiş bir tutarda belirlenmesi mümkün olacaktır.

YİGŞ'nin bu hükmünün uygulanmasına ilişkin olarak Yüksek Fen Kurulunun 31.05.2006 tarih ve 2006/021 sayılı kararında, "...Ancak, yapılan incelemede ... bu yeni birim fiyatlara ait analizlerdeki değerlerin, teklif cetvelinde yer alan benzer ... poz nolu iş kalemine ait teklif analiz değerleriyle kıyaslanmadan, 23. madde hükümlerine aykırı şekilde tespit edildiği görülmektedir.

…

İdarece onaylanmış olan bahse konu yeni birim fiyatlara ait analizler incelendiğinde ise, teklif cetvelinde yer alan benzer ... poz nolu iş kalemine ait teklif analiz değerlerinin ve alt kalemlere verilen teklif rayiçlerinin dikkate alınmadığı ve yonutaşı-tuğla duvar yüzeylerinin, alüminyum oksit, amonyum bikarbonat veya cam boncuk püskürtülerek temizlenme işleminin, sıcak su püskürtülerek temizlenme işleminden tamamen farklı özellik ve teknik şartlarda ve daha fazla bir ekipman ve işçilik gerektirdiği varsayımından hareketle yeni analizlerin oluşturulduğu anlaşılmaktadır.

Öncelikle; yeni birim fiyatlara ait analiz değerlerinin, teklif cetvelinde yer alan benzer ...poz no'lu iş kalemine ait teklif analiz değerleriyle kıyaslanmadan, YİGŞ'nin 23. madde hükümlerine aykırı şekilde tespit edilmesinin doğru bir işlem olmadığına, dolayısıyla, fiyatların düzeltilmesi ve yeniden oluşturulması hususunun idaresince değerlendirilmesi gerektiğine," karar verilmiştir.

Dilekçilerin tazmin konusu hesaplamalara esas alınan Ø1600 mm beton boru imalatının sözleşme bedelinin % 2'si olduğu, sözleşme bedelinin %74'ünün beton boruların teklif fiyata esas beton boru ağırlığı ile İSTON beton boru ağırlığı aynı olduğu, dolayısıyla %2’lik kısma denk gelen analizin değil, % 74'ü oluşturan analizlerin dikkate alınması gerektiği iddiasına ilişkin olarak; dilekçinin ekte gönderdiği belgelerden de görüleceği üzere döşenecek boru uzunlukları esas alındığında yüklenicinin İSTON A.Ş.’nin belirlemiş olduğu ağırlıklardan daha az belirlediği boru miktarının oranı %2 değil, %25’dir. Diğer taraftan, yüklenicinin teklifinde boru hattı imalatına karşılık gelen tutar 5.548.930,35 TL olup, boru ağırlığını İSTON A.Ş.’den daha düşük belirlediği Ø700mm - Ø1600 mm arası çaplarda boru hattı imalatının tutarı 2.299.266,35 TL’dir. Bu durumda oran % 41 olmaktadır.

Diğer taraftan Ø 1600 mm dışındaki boru analiz ve rayiçlerinin dikkate alınması halinde, bu defa başka kriterlerin sorgulanması söz konusu olacaktır. Örneğin yeni birim fiyatlarda müteahhit karı ve genel gider karşılığı %10 olarak belirlenmiştir. Ø1600 mm çapındaki borularda da müteahhit karı ve genel gider karşılığı % 10’dur. Buna karşılık yüklenicinin teklif ekindeki beton boru çaplarında 2.51-3.50 m derinlikte Ø300 mm boru döşenmesi için %8, 0.00-2.50 m derinlikte Ø500 mm boru döşenmesi için %5, 2.51-3.50 m derinlikte Ø600 mm boru döşenmesi için %9, 2.51-3.50 m derinlikte Ø700 mm boru döşenmesi için %9, 0.00-2.50 m derinlikte Ø700 mm boru döşenmesi için %9, 0.00-2.50 m derinlikte Ø900 mm boru döşenmesi için %6, 2.51-3.50 m derinlikte Ø900 mm boru döşenmesi için %6 müteahhit karı ve genel gider öngörülmüştür.

Rayiçlere bakıldığında ise, yeni birim fiyatlarda da esas alınan Ø1600 mm çapındaki boru hattı imalatının analizindeki 15.001/2B pozunun rayici 2,13 TL; 15.010/4B pozunun rayici 6,01 TL; 15.140/İB-6C pozunun rayici 16,75 TL; H.05 pozunun rayici 0,87 TL; C.1200 pozunun rayici 1,03 TL; SNBF.14 pozunun rayici 12,04 TL; SNBF.15 pozunun rayici 12,61 TL; SNBF.19/A pozunun rayici 17,17 TL; SNBF.27 pozunun rayici 6,12 TL olduğu, buna karşılık yüklenicinin teklif ekinde 2.51-3.50 m derinlikte Ø600 mm boru hattı ve 0.00-2.50 m derinlikte Ø800 mm boru hattı imalatlarının analizlerinde 15.001/2B pozunun rayici 2,02 TL; 15.010/4B pozunun rayici 5,69 TL; 15.140/İB-6C pozunun rayici 15,81 TL; H.05 pozunun rayici 0,82 TL; C.1200 pozunun rayici 0,97 TL; SNBF.14 pozunun rayici 11,89 TL; SNBF.15 pozunun rayici 11,60 TL; SNBF.19/A pozunun rayici 16,68 TL; SNBF.27 pozunun rayici 5,69 TL olarak öngörülmüştür.

Görüldüğü üzere, dilekçilerin kıyaslamanın yapılması istediği ve boru hattı imalatının %74’ünü oluşturan boru çapları da dahil olmak üzere yüklenicinin teklif ekinde verdiği analizlerden biri seçildiğinde, bu tercih başka gerekçelerle sorgulanabilecek ya da diğer analizler örnek gösterilerek itirazda bulunulabilecektir.

Bu itibarla dilekçi iddialarının reddiyle 1350 sayılı ilamın 10. maddesiyle verilen 39.343,94 TL. tazmin hükmünün TASDİKİNE,

Karar verildiği 02.02.2012 tarih ve 34330 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.