Sayıştay 7. Dairesi 342 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Çeşitli Konular

Daire Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Daire Karar Detayı: Listeye DönYazdır

• Daire: 7

• Karar Tarihi: 19.02.2019

• Karar No: 342

• İlam No: 134

• Madde No: 1

• Kamu İdaresi Türü: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Hesap Yılı: 2017

• Konu: Çeşitli Konuları İlgilendiren Kararlar

KARAR

Araç kasko bedeli:

Belediye envanterine kayıtlı iki adet araca kasko yaptırılması neticesinde kamu zararına sebebiyet verilmesi iddiası ile ilgili olarak yapılan incelemede;

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun “Devlete ve Kamu Kuruluşlarına Ait Araçlar” başlıklı 106 ncı maddesinde, “Genel bütçeye dahil dairelerle katma bütçeli idarelere, il özel idarelerine ve belediyelere, kamu iktisadi teşebbüslerine ve kamu kuruluşlarına ait motorlu araçların sebep oldukları zararlardan dolayı, bu Kanunun işletenin hukuki sorumluluğuna ilişkin hükümleri uygulanır. Bu kuruluşlar, 85 inci maddenin birinci fıkrasına göre olan sorumluluklarının karşılanmasını sağlamak üzere 101 inci maddedeki şartları haiz milli sigorta şirketlerine mali sorumluluk sigortası yaptırmakla yükümlüdürler.” Denilmektedir.

2017 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu’na ekli “Bazı Ödeneklerin Kullanımına ve Harcamalara İlişkin Esaslar” başlıklı E cetvelinin 31 inci maddesinde bütçelerin diğer tertiplerinin esas giderlerine ilişkin olarak ödenen sigorta giderleri dışında Devlet mallarının sigorta edilmemesinin esas olduğu, belediyelere ait sadece ambulans ve itfaiye araçlarına kasko sigortası yaptırılabileceği hüküm altına alınmıştır.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinde belediyelere ait araçlar için zorunlu mali sorumluluk trafik sigortası yaptırılması gerektiği, kasko sigortasının ise sadece itfaiye ve ambulanslar için yaptırılabileceği açıkça ifade edilmiştir.

Belediyeye ait taşıtlardan Başkanlık makamına tahsisli ... plakalı araçlar için Üst Yönetici (Belediye Başkanı) ... tarafından kasko sigortaları yaptırılması için talimat verilmiş ve ilgili ödeme emirleri ile de ödeme yapılmıştır.

Sorumlularca yapılan savunmada, kasko sigortasının başkanlık makamına tahsis edilen iki araca yapıldığı, bunun dışında kalan araçlar için kasko sigortasının yapılmadığı, başkanlık makamına tahsisli araçların şehirlerarası yolculuklarda sık kullanıldığı belirtilmektedir. 2017 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu’na ekli “Bazı Ödeneklerin Kullanımına ve Harcamalara İlişkin Esaslar” başlıklı E cetvelinin 31 inci maddesinde 237 sayılı Taşıt Kanununa ekli (1) sayılı cetvelde yer alanların makam ve ünvanların kullandığı araçların kasko sigortalarının bütçelerden ödenebileceği hüküm altına alınmıştır. Bu makam ve ünvanlar arasında belediye başkanı sayılmamıştır. Kaldı ki; Başkanlık makamının kullandığı bu araçların herhangi bir hasara uğraması durumunda 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun “Kişisel Sorumluluk ve Zarar” başlıklı 12 nci maddesinin uygulanması gerekmektedir. Söz konusu düzenlemeye göre, Devlet memurları görevlerini dikkat ve itina ile yerine getirmek ve kendilerine teslim edilen Devlet malını korumak ve her an hizmete hazır halde bulundurmak için gerekli tedbirleri almak zorunda olup, Devlet memurunun kasıt, kusur, ihmal veya tedbirsizliği sonucu idarenin zarara uğratılması durumunda, bu zararın ilgili memur tarafından rayiç bedeli üzerinden ödenmesi gerekmektedir.

Yine sorumlularca, sigorta giderlerinin Belediye Kanununda belediye giderleri arasında sayıldığını belirtmişlerdir. 5393 sayılı Belediye Kanununun 60 ıncı maddesinin (h) bendinde “faiz, borçlanmaya ilişkin diğer ödemeler ile sigorta giderleri” denilerek; sigorta giderleri belediyenin giderleri arasında sayılmıştır. Ancak, burada ifade edilen sigorta giderleri mevzuatın izin verdiği sigorta giderlerini kapsamaktadır. Kasko sigortası mevzuatın izin verdiği bir sigorta değildir.

Yine sorumlular belediyelerin Bütçe Kanununa tabi olmadığı belirtilse de; 2017 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu’na ekli “Bazı Ödeneklerin Kullanımına ve Harcamalara İlişkin Esaslar” başlıklı (E) işaretli cetvelde belediyelerle ilgili bazı özel düzenlemelere yer verilmiş olup, TBMM’ce kabul edilip Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren ilgili Kanun metni geçerliliğini korumaktadır. Söz konusu (E) işaretli cetvelin 31 inci maddesinde;

“Bütçelerin diğer tertiplerinin esas giderlerine ilişkin olarak ödenen sigorta giderleri dışında Devlet mallarının sigorta edilmemesi esastır.

Ancak;

…

d) Belediyelere ait itfaiye ve ambulans araçlarının kasko sigortası giderleri,

…

bütçelerinin ilgili tertiplerinden, Sağlık Bakanlığı ve bağlı kuruluşlarına ait ambulansların kasko sigortası giderleri döner sermaye bütçelerinden, Türk Silahlı Kuvvetleri ile Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı envanterinde bulunan ve erbaş ve erler tarafından kullanılan teknik donanımı yüksek ve özel nitelikli askeri araçların kasko sigortası giderleri ise Kantin Yönetmeliklerinde belirlenecek usul ve esaslar çerçevesinde kantin gelirlerinden ödenir. 237 sayılı Taşıt Kanununa ekli (1) sayılı cetvelde yer alanların emir ve zatlarına tahsis edilen taşıtların kasko sigortası giderleri taşıtın ait olduğu idare bütçesinin ilgili tertiplerinden ödenir. Ayrıca, yakın korumada kullanılan taşıtlardan, söz konusu cetvelin 1, 3 ve 4 üncü sırasında yer alanlara hizmet edenlerin tamamı, 5 inci sırasında yer alanlara hizmet edenlerin en fazla 4 adedi ve diğerlerine hizmet edenlerin en fazla 2 adedinin kasko sigortası giderleri taşıtın ait olduğu idare bütçesinin ilgili tertibinden ödenir. Aynı Kanuna ekli (2) sayılı cetvelin 3, 4 ve 6 ncı sırasında yer alanlar, 8 inci sırasında yer alan Genelkurmay 2 nci Başkanı, 10 uncu sırasında yer alan Ordu ve Donanma Komutanlıkları ile 12 nci sırasında yer alanların makamlarına tahsis edilen araçların kasko giderleri ise taşıtın ait olduğu idare bütçesinin ilgili tertiplerinden ödenir.” hükümlerine yer verilmiştir.

Yukarıda belirtilen hükümden anlaşılacağı üzere, merkezi yönetim kapsamındaki idarelere ait devlet mallarının, bazı istisnalar hariç, ilke olarak sigorta ettirilmemesi esası benimsenmiştir. Maddede hangi Devlet mallarının istisnai olarak sigortalanabileceği ise tek tek sayılmak suretiyle belirtilmiş olup, sayılan istisnalar arasında belediye araçlarının tamamı yer almamakla birlikte belediyeye ait itfaiye ve ambulansların kasko giderlerinin ödenebileceği hüküm altına alınmıştır. Ayrıca mahalli idareler, merkezi yönetim kapsamında olmamakla birlikte ilgili düzenlemede sigorta açısından belediye malları devlet malı niteliğindedir.

Sonuç olarak, yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri ve yapılan açıklamalar doğrultusunda, belediye envanterine kayıtlı iki adet araca kasko yaptırılması neticesinde oluşan ... TL kamu zararının sorumlularına ödettirilmesine oy birliğiyle karar verildi