Sayıştay 7. Dairesi 33127 Kararı - Genel Bütçe İhale Mevzuatı

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Genel Bütçe Kapsamındaki İdareler

• Yılı: 2007

• Daire: 7

• Dosya No: 33127

• Tutanak No: 33693

• Tutanak Tarihi: 27.09.2011

• Konu: İhale Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

Süre uzatımı ve gecikme cezası.

…… sayılı ilamın 2. maddesiyle, ………….. Tic. yüklenimindeki …………...-YTL sözleşme bedelli “………….. İnşaatı” işine ilişkin 7 ve 8 nolu hakedişlerin incelenmesi sonucunda, süre uzatımının hatalı verildiği gerekçesi ile ………….. YTL’ ye tazmin hükmü verilmiştir.

Dilekçi dilekçesinde özetle; Ödeme Emri Belgesi'ni imzalayan Gerçekleştirme Görevlisi sıfatıyla tarafından tazminine hükmolunan kamu zararının oluşmadığını, yapılan işlemlerin yürürlükteki mevzuata uygun olduğunu, bilakis 2007/… sayılı ilamın 2. sıra numaralı hükmündeki gerekçelerin yürürlükteki mevzuatla özellikle Sayıştay Kararları ile çelişen noktaların bulunduğunu, ………….. Başkanlığı'nın uygulamalarının yasal olduğunun 4 başlık altında açıklanacağını,

1. Çalışılmayan Günler İçin Süre Verilmesi:

Dilekçi bu başlık altında, ilam hükmünde; işe ait İdari Şartnamenin 49.3. numaralı maddesinde yer alan, çalışılmayan günlerin işin süresi belirlenirken dikkate alındığı, yüklenicinin bu zaman dilimi için süre uzatımı talebinde bulunamayacağı hükmüne dayanılarak, "Sözleşmede çalışılmayan günlerin dikkate alınmayacağına dair hüküm bulunmaktadır." kabulü ile tazmin hükmü kurulduğunu,

İlama konu olan işe ait İdari Şartnamenin 49.3. numaralı maddesinde; "Bu Şartnamenin 50'nci maddesinde belirlenen çalışılmayacak günler, bu sürenin hesabında dikkate alınmıştır. Yüklenici bu sürelerde faaliyette bulunamadığı gerekçesiyle süre uzatımı isteyemez."

Aynı İdari Şartnamenin 50'nci maddesinde de;

"Bu işin fen noktasından çalışılmayacak günleri 1 Ocak - 1 Mart Tarihleri arasındadır. Ancak işin bitiminde bu devre dikkate alınmaz ve idare yükleniciden teknik şartları yerine getirecek işin tamamlaması için bu devre içinde çalışmasını isteyebilir." Denildiğini,

Açık İhale Usulüyle İhale Edilen Yapım İşlerinde Uygulanacak Tip İdari Şartnamenin "İşe Başlama ve Bitirme Tarihi"ni düzenleyen 49'uncu maddesinin alt bendi olan 49.3. maddesinde, ihaleden önce işin süresi belirlenirken, bir veya daha fazla çalışılmayan dönem içeren işlerde, işin süresinin bu dönemlerde çalışma yapılıp yapılmayacağı dikkate alınarak belirlenmiş sayılacağının ifade edildiğini, başka bir ifade ile yüklenicinin; sözleşme ile başlama ve bitiş tarihleri kesin olarak belirlenen yapım işinde, fen noktasından çalışılmayacak günlerin, bu tarihler arasında kalan bölümü için faaliyette bulunamadığı gerekçesi ile süre uzatım talebinde bulunamayacağını,

Görüleceği üzere madde metni, yapım işinin sözleşmesi ve idari şartnamesi ile sabit bitirilmesi gereken normal süresinden bahsetmekte olduğunu, yapım işi devam ederken sair nedenlerle verilebilecek süre uzatımları neticesinde gelecek seneye sirayet eden işlerden ve bu süre uzatımları sonucunda, ihale aşamasında planlanandan daha fazla çalışılmayacak günleri kapsayacak olan işlerden bahsetmediğini, bu nedenle; sözleşmenin diğer maddelerini, sözleşmenin doğal ekleri olduğu kabul edilen şartnamelerini, süre uzatımlarını ve süre uzatımlarının nedenlerini dikkate almadan, "sözleşmede çalışılmayan günlerin dikkate alınmayacağına dair hüküm bulunmaktadır" gerekçesi ile tazmin hükmü tesis edilmesinin, hukukun ruhuna ters düştüğünü,

İdarenin ilama konu olan süre uzatım kararındaki temel dayanak noktasının ise; Sözleşmenin 10.1.3. numaralı maddesi ve Sözleşmenin doğal eklerinden olduğu 9.2. numaralı maddede belirtilen Yapım İşleri Genel Şartnamesi'nin "İşin Süresi ve Sürenin Uzatılması" başlıklı 30'uncu maddesi olduğunu, bu maddelerin, süre uzatım kararları ile ertesi seneye sirayet eden yapım işlerinde çalışılmayan gün hesabının nasıl yapılması gerektiğini göstermesi bakımından önemli olduğunu,

İşe ait Sözleşmenin; 'İşe Başlama ve Bitirme Tarihi ve Gecikme Hâlinde Alınacak Cezalar" başlıklı 10'uncu maddesinin alt bendi olan 10.1.3. numaralı maddesinde; "Belirlenen süreler takvim günü esasına göredir. Bu sürenin hesaplanmasında; havanın fen noktasından çalışmaya uygun olmayan devresi ile resmi tatil günleri dikkate alındığından, bu nedenlere istinaden ayrıca süre uzatımı verilmez. Zorunlu nedenlerle ertesi seneye sâri hâle gelen işlerde, çalışılmaya uygun olmayan devre ödenek durumuna ve imalat cinsine göre dikkate alınır."

Yine işe ait Sözleşmenin doğal eklerinden olan Yapım İşleri Genel Şartnamesi'nin "İşin Süresi ve Sürenin Uzatılması" başlıklı 30'uncu maddesinde de;

"İşin tamamlanması için sözleşmesinde tespit edilen tarih veya süre haricinde başkaca kayıt bulunmayan işlerde, havanın fen noktasında çalışmaya uygun olmayan devresi ile resmi tatil günleri göz önünde tutularak iş bitim tarihi veya süresi belirlenmiş sayılacağından. Yüklenici çalışmadığı bu gibi günleri öne sürerek süre uzatılması isteğinde bulunamaz. Ancak süre uzatımlarında, yapılacak işin özelliğine göre çalışılamayacak günler de dikkate alınarak verilecek süre belirlenir." Denildiğini,

Yukarıdaki madde hükümlerinin; süre uzatımları neticesinde gelecek seneye sirayet eden işlerden ve bu süre uzatımları sonucunda, ihale aşamasında planlanandan daha fazla çalışılmayacak günleri kapsayacak olan işlerden bahsedildiğini, süre uzatımı neticesinde gelecek seneye sirayet eden yapım işlerinde, fen noktasından çalışılmayacak günler için de süre uzatımı verilebilmesinin, yukarıda sıralanan madde hükümleri gereği olduğunu,

Sayıştay Genel Kurulu'nun 12 Ekim 1962 tarihli, 2787/1 numaralı kararında "süre uzatımları dolayısıyla inşaatın kış mevsimine sirayeti yüzünden kış mevsiminde çalışılamayacak günler için verilen süre uzatımının da kabulünün uygun olacağı" ifade edildiğini,

Kamu İhale Genel Tebliğinin 51.1. maddesinde; "kamu inşaatlarının sözleşme sürelerinin belirlenmesinde, iş programlarının hazırlanmasında ve süre uzatımlarında" Bayındırlık ve iskan Bakanlığı'nın 07/07/1982 tarih ve B.01/İh.İş.Md.Gr.3/99-2/101156-B sayı ile yayımladığı genelge uyarınca il ve ilçelere göre çalışmaya müsait olmayan günlerinin esas alınacağının belirlendiğini,

Bu tebliğ uyarınca, sözleşmenin 10.1.2. numaralı maddesinde İstanbul ili için havanın fen noktasından çalışmaya uygun olmadığı günlerin 01 Ocak - 01 Mart Tarihleri arası (59 gün) olarak belirlendiğini,

Buna göre süre uzatımından 9 gün sonra çalışılmayan dönemin başladığını, bu süre uzatımının; sözleşmenin 10.1.3.numaralı maddesi, 19.1.numaralı maddesi ve bu sözleşmenin ayrılmaz parçası olan Yapım İşleri Genel Şartnamesi'nin 30'uncu maddesi hükümlerine göre verildiğinden süre uzatımı hesabına çalışılmayan günlerin katılmaması gerektiğini, dolayısıyla fen noktasından çalışılmayan günlerin yükleniciye ayrıca, süre uzatımının sonuna eklenerek verilmesi gerekmekte olduğunu, Sayıştay Temyiz Kurulu'nun 22 Ocak 2008 tarihli 29841 Tutanak numaralı Kararının bu yönde olduğunu,

2. İş Artışı Oranında Süre Uzatımı Verilmesi:

Dilekçi bu başlık altında, ilam hükmündeki, "...İş bitim tarihi 22 Aralık 2006 olan işin iş artışından dolayı 30 gün ek süre verildiğinde çalışılmayan dönem 01 Ocak - 01 Mart dâhil iş bitim tarihi 18 Mart 2007'dir. Sorumlular her ne kadar savunmalarında süre uzatım onayını sehven çalışılmayan günler (hariç) ibaresi eklenmediğini belirtmişlerse de; yapılan incelemede, çalışılmayan dönem 01 Ocak - 01 Mart'ın da hesaplanarak süre uzatımının 85 güne çıkarıldığı görülmektedir." şeklindeki tespitlere katılmanın mümkün olmadığını,

Öncelikle iş bitim tarihinin ilâmda iddia edildiği gibi 22 Aralık 2006 değil, 23 Aralık 2006 olduğunu, ilâmda ifade edildiği gibi %10 artış için 30 gün süre verilmiş ve çalışılmayan dönem dikkate alınmış olsa dahi işin bitim tarihinin 22 Mart 2007 tarihi olacağını, ilamda tazmin hükmü kurulurken, idarenin iş artışından dolayı 30 gün ek süre verdiği tespiti yapıldığını, tazmin hükmünü veren …. Daire'nin süre hesabının irdelenmesinde;

Sözleşme Bedeli: …………..-YTL

İşin Süresi: 300 Takvim Günü

1 Günlük Bedel: …………..-YTL

İş Artışı: …………..-YTL

İş Artışı İçin Gerekli Süre: 29,9 Gün (30 Gün Süre Uzatımı)

Şeklinde olduğunun görüldüğünü, İş artışından kaynaklanan 30 günlük ek süreye çalışılmayan günler (59 gün) dâhil edildiğinde iş bitim tarihi olarak 22 Mart 2007 bulunduğunu, hesabının ise:

“22 Aralık -31 Aralık: 8 Gün

01 Ocak-01 Mart: Çalışılmayan Dönem

01 Mart-22 Mart: 22 Gün (8+22=30 Gün)” şeklinde olduğunu

İlamda ifade edilen, "iş artışından dolayı 30 gün ek süre verildiğinde çalışılmayan dönem 01 Ocak - 01 Mart dâhil iş bitim tarihi 18 Mart 2007 dir" şeklindeki değerlendirmeye bu bakımdan da katılmanın mümkün olmadığını,

İdarenin uyguladığı şekliyle genel olarak artan işler için işlerin gerektirdiği süre, uzatım olarak verildiğini,

İş artışı oranında süre uzatımı verilmesinin, yasa veya yönetmelik vb. ile belirlenmiş bir koşul olmadığını, aksine Sayıştay 1 'inci Dairesi'nin 25 Şubat 1959 tarihli ve 3859 tutanak sayılı kararında "... yasal keşif artışı için verilecek sürenin; ilk sözleşmedeki sürenin keşif artışı kadar olmasının gerekmediğine, İdarenin ek süreyi ayrıca belirleyebileceğine... " değinildiğini, yine Sayıştay 7'inci Dairesi'nin 01 Temmuz 1993 tarihli, 7382 tutanak sayılı kararında da "İlave keşif için öngörülen ek süre verilirken çalışılmayan dönemin atlandığı ve ayrıca ilave işlerin Yükleniciye tebliğ tarihinden itibaren verildiği, ilave işlere ilişkin verilecek sürenin hesaplanması ile ilgili olarak sözleşme ve eklerinde bağlayıcı bir yöntem getirilmediği ve bunun bağımsız olarak hesaplanmasının mümkün olduğu şeklindeki iddialar hakkaniyete uygun görülmüş ve bu çerçevede yapılan hesaplamalara itibar edilmiştir." Denildiğini,

İşin devamı sırasında, arka cephede ıslak hacimlerin bulunduğu 4 adet blokta yapılan kırım ve söküm faaliyetleri neticesinde, ıslak hacimlerdeki yalıtım eksiklikleri nedeniyle yapı taşıyıcı elemanlarının sızan sudan zarar gördüğü, karot test sonuçlarından betonarme elemanlarda (özellikle kolonlarda) beton dayanımının oldukça düşük çıktığı, beton örtü kalınlığı (paspayı) dökülerek ortaya çıkarılan donatıların aşırı derecede korozyona uğradığı ve kesit kaybettiği, takviye perdelerinin ankre edileceği kenar kolon-kiriş kesitlerinin de zayıf olduğu, bu nedenle; söz konusu perdeler ile mevcut yapının kuvvetli bir yer hareketine maruz kaldıklarında birlikte çalışması için filiz ekimi ile yapılan ankrajın yeterli olmayacağının tespit edildiğini, bununla birlikte söz konusu yapı için aks başlarındaki kolonlarda mantolama yapılması suretiyle perdeler için başlık oluşturulmasının teknik açıdan zorunluluk arz ettiği değerlendirilmiş;

a. Yapılacak imalata ait uygulama projeleri;

b. Söz konusu projeler üzerinden teklif birim fiyatlar ve teklifte yer almayan imalatlar için 2005 yılı birim fiyatları kullanılarak hazırlanan artışa esas maliyet hesabı gibi ilâve önlemler alınması gerektiği tespit edilerek, 29 Eylül 2006 tarihinde, ………….. Başkanlığı'ndan revize takviye projelerinin onaylanmasının talep edildiğini, ………….. Başkanlığı'nca 20 Aralık 2006 tarihli yazı ile onaylanan projelere uygun olarak imalata devam edilmesinin 22 Aralık 2006'da Yükleniciye tebliğ edildiğini, dolayısıyla 85 Takvim Gününün, 29 Eylül 2006 ile 22 Aralık 2006 arasında projelerin onaylanması ve Yükleniciye tebligat yapılması arasında geçen süreyi ifade ettiğini,

Tüm yazışma ve tutanaklarda 85 Takvim Günü süre verildiği ve iş bitim tarihi hesaplanırken çalışılmayan dönemin hariç tutulmaması sonucu sehven 18 Mart 2007 tarihinin bulunduğu belirtilirken, aslında %10 iş artışına karşılık 30 Takvim Günü süre verildiği şeklindeki tespitin her iki açıdan da yanlış olduğunu, bu tespit ile tazmine hükmedilmesinin ise uygun olmadığının değerlendirilmekte olduğunu,

3. İş Bitim Tarihinden Sonra Süre Uzatımı Verilmesi:

Dilekçi bu başlık altında; Hakediş kapak sayfalarının incelenmesi sonucu bahse konu inşaatta 3 (üç) süre uzatım onayı alındığının görülmekte olduğunu,

Takdir edilmelidir ki Merkezi Yönetim'e bağlı Genel Bütçeli herhangi bir taşra idaresinde; özellikle iş/keşif artışlarında revize projelerin onaylanması, yeni birim fiyat kalemleri var ise bunların mevzuata uygun olarak fiyatlandırılması, iş artışına konu olan imalatların metrajlarının çıkarılması ile iş artış miktarının tespit edilerek ilgili üst makamdan ek ödenek talep edilmesi ve talebin onaylanmasından sonra ilgili bütçe kaleminin serbest bırakılması gibi işlemlerin bir süreç gerektirdiğini, dolayısıyla işin bitim tarihinden sonra da yukarıda belirtilen zorunluluklar nedeniyle geriye yönelik olarak süre uzatımı verilmesi ile karşılaşılabildiğini,

İlamdaki tazmin hükmüne dayanak yapılan, Sayıştay Başkanlığı'nın ………….. sayılı sorgusunun …'inci maddesindeki "İş bitim tarihi olarak 16 Mayıs 2007 tarihi belirlenen bir işin süre uzatım onayı bu tarihten (16 Mayıs 2007) sonraki bir tarihte alınmaz" hükmünün hukuki olarak dayanak noktasının bulunmadığını, böyle bir hüküm içeren yasa maddesinin bulunmadığını, bilakis, özellikle yapım işlerinde idare ve yüklenicinin karşılıklı sorumluluklarının iş bitim tarihi ile sona ermediğini, yapım işinin kesin hesabının ve kesin hakedişinin yapılmadan sorumlulukların sona erdiği varsaymanın yanlış olduğunu, bu bağlamda, sorumluluklar sona ermemişse, işe ait hatalı uygulamalar için de pek hala her zaman için düzeltme yoluna gidilebileceğini,

Sayıştay Genel Kurulu'nun 16 Mayıs 1966 tarihli ve 3118/2 sayılı kararında "cezalı çalışılan süre içerisinde yapılan müracaat üzerine Bakanlıkça teslim süresinin uzatılmasında sözleşme hükümlerine aykırılık bulunmadığı", "sözleşme sürelerinin uzatılması taleplerinin sürenin bitiminden evvel yapılması lüzumlu bulunmuş olmakla bağıtlanacak sözleşmelere bu konuda gerekli hükümlerin konulmasının sağlanması hususunun Bayındırlık Bakanlığına yazılması" hususlarının yer aldığını, aradan geçen 44 yıla karşın yürürlükteki mevzuatta, İdarenin en son hangi tarihte süre uzatımı verebileceğine ilişkin herhangi bir düzenleme getirilmediğini, kararda, cezalı çalışılan süre içinde yapılan müracaatın iş bitim tarihinden sonra yapıldığının açık olduğunu, bu durumda dahi süre uzatımı verilebileceğinin ayrıca ifade edildiğini,

İdarenin; Yüklenicinin dilekçeleri üzerine yaptığı incelemede, ileride yaşanabilecek hukukî ihtilafların, kendisi için hak kayıplarının, dolayısıyla kamu kaynağında oluşabilecek bir azalışın ve Yüklenici mağduriyetinin önüne geçmek için ikinci süre uzatımındaki ifade ve süre hesabındaki eksikliğini gidermek üzere hareket ettiğini, kendisinden kaynaklanan hatayı düzeltme yoluna gittiğini, herhalde, 05 Temmuz 2007 tarihli 'üçüncü süre uzatım onayı yazısı', ikinci süre uzatım onayının düzeltilmiş hâli, olarak kabul edilmesi gerektiğini,

Yüklenicinin 21 Haziran 2007 tarihli dilekçesi ile talep ettiği hususlar incelenerek sadece iş bitim tarihinin düzeltildiğini, ilâma konu edilen kamu zararına dayanak olarak gösterilen 05 Temmuz 2007 tarihli yazı incelendiğinde de İdarenin uygulamalarının mevzuata uygun olduğunun görüleceğini,

Yapım İşleri Genel Şartnamesi'nin 30'uncu maddesindeki açık hükmü karşısında, İdarenin "üçüncü süre uzatım onayı yazısı" ile Yüklenici kısmen haklı görülerek, ikinci süre uzatım onayında çalışılmayan dönem içinde kalan 59 Takvim Günü nedeniyle, iş bitim tarihinin 16 Mayıs 2007 olarak düzeltildiğini, ilâmda gecikme cezası kesilmesi istenen eksik 59 günün (18 Mart 2007 - 16 Mayıs 2007) bu şekilde ortaya çıktığını, işin herhangi bir aşamasında yürürlükteki mevzuata aykırı bir uygulamada bulunulmadığını, öyle ki iş bitim tarihi düzeltilmeden önceki uygulamaların da tutarlı ve yürürlükteki kanun ve yönetmelikler doğrultusunda olduğunu, İdarenin, 05 Temmuz 2007'den sonraki işlemlerinde sadece, doğru iş bitim tarihinin 16 Mayıs 2007 olduğunu, yapacağı işlemlerde bu tarihi dikkate alacağını gösterdiğini,

Yüklenicinin, İdarece iş bitim tarihi olarak kabul edilen 16 Mayıs 2007'den geçici kabul itibar tarihi olan 30 Ağustos 2007(dâhil) tarihine kadar cezalı olarak çalıştırıldığını, bu günlere ilişkin ceza tutanaklarının tanzim edildiğini,

4. Sonuç:

Dilekçi bu başlık altında, yukarıda da söz edildiği üzere, Sayıştay kararları ışığında;

a. Süre uzatım erkinin İdarenin uhdesinde olduğu ve mevzuatta bu erkin en son ne zaman kullanabileceğini belirleyen herhangi bir hükmün bulunmadığını,

b. İşin bitim tarihinden sonra Yüklenicinin cezalı olarak çalıştığı dönemdeki başvurusu üzerine iş bitim tarihinin uzatılmasında mevzuata aykırılık bulunmadığını,

c. 2007/…… sayılı ilâmda 'Gerekçeli Hüküm' kısmında yer alan sözleşmede çalışılmayan günlerin dikkate alınmayacağına dair hüküm bulunduğuna ilişkin gerekçenin ve dayandığı madde hükmünün ise yer teslimi ile iş bitim tarihi arasında kalan çalışılmayan günleri (resmî ve dini bayramlar) ve fen noktasından çalışılmayan dönemi kapsadığını,

ç. Söz konusu inşaatın, Yüklenicinin nam-ı hesabına yaptırılan kesin kabul eksiklikleri nedeniyle devam eden kesin hesap ve kesin hakedişi düzenlenirken, ilâmda belirtilen eksik gecikme cezası tutanağı düzenlenerek, kesin hakedişe eklenebileceğinden bir kamu zararından ziyade bir kamu alacağından söz edilebileceğinin değerlendirildiğini, Maliye Bakanlığı Başhukuk Müşavirliği ve Muhakemat Genel Müdürlüğü'nün 07 Nisan 2008 tarihli, B.07.0.BHM.0-4221/103216 (11770) sayılı ve "Kamu Zararlarının Tahsili" konulu yazısının da bu meyanda bulunduğunu,

Belirterek, temyiz dilekçesi ve eklerinde yer alan gerekçeler doğrultusunda kararın Temyiz Kurulu'nda görüşülerek, tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmiştir.

Savcılık Daire Kararının onanması yönünde görüş bildirmiştir.

27.01.2006 tarihli Açık İhale Usulüyle İhale Edilen Yapım İşlerinde Uygulanacak Tip İdari Şartnamenin “İşe Başlama ve İş Bitirme Tarihini” düzenleyen 49 uncu maddesinde;

“49.1-Sözleşmenin imzalandığının (Sayıştay tesciline tabi işlerde ise bu tescilin yapıldığının) idare tarafından yüklenicinin kendisine veya tebligat için gösterdiği adrese tebliği tarihinden itibaren 5 (Beş) gün içinde yer teslimi yapılarak işe başlanacaktır.

49.2-İşin süresi, yer tesliminin yapıldığı tarihten itibaren 300 (üçyüz) takvim günüdür.

49.3-Bu Şartnamenin 50 nci maddesinde belirlenen çalışılmayacak günler, bu sürenin hesabında dikkate alınmıştır. Yüklenici bu sürelerde faaliyette bulunamadığı gerekçesiyle süre uzatımı isteyemez.” denilmektedir.

Aynı İdari Şartnamenin “Yapım İşlerinde Çalışılmayacak Günler” başlığını taşıyan 50 nci maddesinde;

“Bu işin fen noktasından çalışılmayacak günleri 1 Ocak-1 Mart Tarihleri arasıdır. Ancak işin bitiminde bu devre dikkate alınmaz ve idare yükleniciden teknik şartları yerine getirecek işin tamamlaması için bu devre içinde çalışmasını isteyebilir.” hükmü yer almaktadır.

Açık İhale Usulüyle İhale Edilen Yapım İşlerinde Uygulanacak Tip İdari Şartnamenin "İşe Başlama ve Bitirme Tarihi"ni düzenleyen 49'uncu maddesinin alt bendi olan 49.3. maddesi ile ihaleden önce işin süresi belirlenirken, bir veya daha fazla çalışılmayan dönem içeren işlerde, işin süresinin bu dönemlerde çalışma yapılıp yapılmayacağı dikkate alınarak belirlenmiş sayılacağı ifade edilmektedir. Kısaca, kanun koyucu bu madde hükmü ile işin yer tesliminden önce belirlenen ve ihale dosyasında belirtilen çalışılacak zaman diliminin çalışılmayan günleri de kapsadığını, yüklenicinin işin süresi içerisinde kalan bu günler için ayrıca bir süre uzatımı isteyemeyeceğini belirtmiştir.

Görüldüğü üzere madde metni, yapım işinin sözleşmesi ve idari şartnamesi ile sabit bitirilmesi gereken normal süresinden bahsetmektedir. Yapım işi devam ederken sair nedenlerle verilebilecek süre uzatımları neticesinde gelecek seneye sirayet eden işlerden ve bu süre uzatımları sonucunda, ihale aşamasında planlanandan daha fazla çalışılmayacak günleri kapsayacak olan işlerden bahsetmemektedir.

İdarenin ilama konu olan süre uzatım kararındaki temel dayanak noktası ise; Sözleşmenin 10.1.3. numaralı maddesi ve Sözleşmenin doğal eklerinden olduğu 9.2. numaralı maddesinde belirtilen Yapım İşleri Genel Şartnamesi'nin "İşin Süresi ve Sürenin Uzatılması" başlıklı 30'uncu maddesi olmuştur. Bu maddeler, süre uzatım kararları ile ertesi seneye sirayet eden yapım işlerinde çalışılmayan gün hesabının nasıl yapılması gerektiğini göstermesi bakımından önemlidir.

İşe ait Sözleşmenin; 'İşe Başlama ve Bitirme Tarihi ve Gecikme Hâlinde Alınacak Cezalar" başlıklı 10'uncu maddesinin alt bendi olan 10.1.3. numaralı maddesi şu şekilde düzenlenmiştir:

"Belirlenen süreler takvim günü esasına göredir. Bu sürenin hesaplanmasında; havanın fen noktasından çalışmaya uygun olmayan devresi ile resmi tatil günleri dikkate alındığından, bu nedenlere istinaden ayrıca süre uzatımı verilmez. Zorunlu nedenlerle ertesi seneye sâri hâle gelen işlerde, çalışılmaya uygun olmayan devre ödenek durumuna ve imalat cinsine göre dikkate alınır."

Yine işe ait Sözleşmenin doğal eklerinden olan Yapım İşleri Genel Şartnamesi'nin "İşin Süresi ve Sürenin Uzatılması" başlıklı 30'uncu maddesi ise şu şekildedir:

"İşin tamamlanması için sözleşmesinde tespit edilen tarih veya süre haricinde başkaca kayıt bulunmayan işlerde, havanın fen noktasında çalışmaya uygun olmayan devresi ile resmi tatil günleri göz önünde tutularak iş bitim tarihi veya süresi belirlenmiş sayılacağından. Yüklenici çalışmadığı bu gibi günleri öne sürerek süre uzatılması isteğinde bulunamaz. Ancak süre uzatımlarında, yapılacak işin özelliğine göre çalışılamayacak günler de dikkate alınarak verilecek süre belirlenir."

Yukarıdaki madde hükümlerine göre sözleşmesindeki yazılı nedenlerle yükleniciye süre uzatımı verilmesi gereken durumlarda, verilecek ek sürenin çalışılmayan döneme rastlaması halinde, verilen ek süre içerisinde yapılacak işlerin nitelik olarak çalışılmayan dönemde yapılıp yapılamayacağı tespit edilecek ve bu tespit dahilinde çalışılmayan dönem atlanarak veya atlanmayarak işin bitim tarihi belirlenecektir. Süre uzatımı neticesinde gelecek seneye sirayet eden yapım işlerinde, fen noktasından çalışılmayacak günler için de süre uzatımı verilebilmesi, yukarıda sıralanan madde hükümleri gereğidir.

İş artışı sebebiyle verilecek süre uzatımlarında iş artış oranının toplam süreyle mukayese edilerek ilave süre hesabı yapılmasının tatbiki zorunlu bir kural olarak değerlendirilmemesi, belirlenecek ek süre konusunda artışa konu işlerin teknik özelliklerinin ve yapılabilirlik sürelerinin de dikkate alınması gerekmektedir. Diğer taraftan İşe ait sözleşmenin konuyla ilgili 19. maddesinde yer alan “ilave işin gerektirdiği ek süre yükleniciye verilir” ifadesi de, ilave işin ihtiyaç gösterdiği süreye yaptığı işaretle, bu tarz bir yoruma dayanak teşkil edecek içeriğe sahip bulunmaktadır.

İlamda; “sözleşmeye göre işin süresi 300 gün olup, hakediş incelenmesinde; %10’luk iş artışı meydana geldiği görülmektedir. Sözleşmede çalışılmayan günlerin dikkate alınmayacağına dair hüküm bulunmaktadır. İş bitim tarihi 22 Aralık 2006 olan işin iş artışından dolayı 30 gün ek süre verildiğinde çalışılmayan dönem 01 Ocak-01 Mart dahil iş bitim tarihi 18 Mart 2007’dir.” Denilmektedir.

İşin devamı sırasında, arka cephede ıslak hacimlerin bulunduğu 4 adet blokta yapılan kırım ve söküm faaliyetleri neticesinde, ıslak hacimlerdeki yalıtım eksiklikleri nedeniyle yapı taşıyıcı elemanlarının sızan sudan zarar gördüğü, karot test sonuçlarından betonarme elemanlarda (özellikle kolonlarda) beton dayanımının oldukça düşük çıktığı, beton örtü kalınlığı (paspayı) dökülerek ortaya çıkarılan donatıların aşırı derecede korozyona uğradığı ve kesit kaybettiği, takviye perdelerinin ankre edileceği kenar kolon-kiriş kesitlerinin de zayıf olduğu, bu nedenle; söz konusu perdeler ile mevcut yapının kuvvetli bir yer hareketine maruz kaldıklarında birlikte çalışması için filiz ekimi ile yapılan ankrajın yeterli olmayacağı tespit edilmiştir. Bununla birlikte söz konusu yapı için aks başlarındaki kolonlarda mantolama yapılması suretiyle perdeler için başlık oluşturulmasının teknik açıdan zorunluluk arz ettiği değerlendirilmiş;

a. Yapılacak imalata ait uygulama projeleri;

b. Söz konusu projeler üzerinden teklif birim fiyatlar ve teklifte yer almayan imalatlar için 2005 yılı birim fiyatları kullanılarak hazırlanan artışa esas maliyet hesabı gibi ilâve önlemler alınması gerektiği tespit edilerek, 29 Eylül 2006 tarihinde, ………….. Başkanlığı'ndan revize takviye projelerinin onaylanması talep edilmiştir. ………….. Başkanlığı'nca 20 Aralık 2006 tarihli yazı ile onaylanan projelere uygun olarak imalata devam edilmesi 22 Aralık 2006'da Yükleniciye tebliğ edilmiştir. Dolayısıyla ilamda yer alan 85 Takvim Günü, 29 Eylül 2006 ile 22 Aralık 2006 arasında projelerin onaylanması ve Yükleniciye tebligat yapılması arasında geçen süreyi ifade etmektedir.

Tüm yazışma ve tutanaklarda 85 Takvim Günü süre verildiği belirtildiği halde ilamda,%10 iş artışına karşılık 30 Takvim Günü süre verildiği şeklinde bir tespit yer almıştır.

Hakediş kapak sayfalarının incelenmesi sonucu bahse konu inşaatta 3 (üç) süre uzatım onayı alındığı görülmektedir. 1. süre uzatım onayında revize temel projelerinin onaylanması nedeniyle geçen 27 günlük süre, ilave süre olarak verilmiş ve işin bitim tarihi 26 Kasım 2006 tarihinden 23. Aralık 2006 tarihine ötelenmiştir. 2. süre uzatım onayında ise anılan işte %10 iş artışına karşılık yukarıda belirtildiği üzere 85 günlük süre ilave süre olarak verilmiş ve işin bitim tarihi 23 Aralık 2006 tarihinden 18 Mart 2007 tarihine ötelenmiştir. 3. süre uzatım onayında ise İdare; Yüklenicinin dilekçeleri üzerine yaptığı incelemede, ileride yaşanabilecek hukukî ihtilafların, kendisi için hak kayıplarının, dolayısıyla kamu kaynağında oluşabilecek bir azalışın ve Yüklenici mağduriyetinin önüne geçmek için ikinci süre uzatımındaki ifade ve süre hesabındaki eksikliğini gidermek üzere hareket etmiş, kendisinden kaynaklanan hatayı düzeltme yoluna gitmiştir. Herhalde, 05 Temmuz 2007 tarihli 'üçüncü süre uzatım onayı yazısı', ikinci süre uzatım onayının düzeltilmiş hâli, olarak kabul edilmelidir.

Yapım İşleri Genel Şartnamesi'nin 30'uncu maddesindeki açık hükmü karşısında, İdarenin "üçüncü süre uzatım onayı yazısı" ile Yüklenici kısmen haklı görülerek, ikinci süre uzatım onayında çalışılmayan dönem içinde kalan 59 Takvim Günü nedeniyle, iş bitim tarihi 16 Mayıs 2007 olarak düzeltilmiştir. İlâmda gecikme cezası kesilmesi istenen eksik 59 gün (18 Mart 2007 - 16 Mayıs 2007) bu şekilde ortaya çıkmıştır. İdare, 05 Temmuz 2007'den sonraki işlemlerinde sadece, doğru iş bitim tarihinin 16 Mayıs 2007 olduğunu, yapacağı işlemlerde bu tarihi dikkate alacağını göstermiştir.

Yüklenici, İdarece iş bitim tarihi olarak kabul edilen 16 Mayıs 2007'den geçici kabul itibar tarihi olan 30 Ağustos 2007(dâhil) tarihine kadar cezalı olarak çalıştırılmış ve ceza tutanakları tanzim edilmiştir.

Yapılan uygulamada, yürürlükteki kanun ve yönetmeliklere uygun hareket edildiğinden ikinci süre uzatım onayında çalışılmayan dönem içinde kalan 59 Takvim Günü nedeniyle gecikme cezasının kesilmemesinde mevzuata aykırılık bulunmamaktır.

Bu itibarla, dilekçi iddialarının kabulü ile ….. sayılı ilamın 2. maddesiyle ………….. YTL’ ye ilişkin olarak verilen tazmin hükmünün KALDIRILMASINA,

Karar verildiği 27.09.2011 tarih ve 33693 sayılı tutanakta yazılı olmakla iş bu ilam tanzim kılındı.