Sayıştay 7. Dairesi 32817 Kararı -

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi:

• Yılı: 2006

• Daire: 7

• Dosya No: 32817

• Tutanak No: 34898

• Tutanak Tarihi: 24.04.2012

• Konu:

KARAR

Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra gereği görüşüldü:

995 sayılı ilamın 2. maddesiyle Bartın İl Özel İdaresine ait araçların kasko bedelinin İl Özel İdare bütçesinden ödenmesi gerekçesiyle 6.997,41 YTL’ye tazmin hükmü verilmiştir.

Dilekçi birinci dilekçesinde özetle;

Kararda yasal dayanak olarak 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 106.maddesinde kamu kuruluşlarına ait araçlara sadece "Mali Sorumluluk Sigortası" yaptırma zorunluluğu getirildiği, isteğe bağlı sigorta türü olan "Kasko"nun yaptırılmasına dair bir hükme yer verilmediği, devlet mallarının sigorta edilmemesinin esas olduğu, devlet mallarından sigorta edilebileceklerin mevzuatta İstisnai olarak sayıldığı, kasko sigortasının genel anlamda mevzuatın imkan verdiği sigorta giderleri arasında bulunmadığının belirtildiğini,

Ancak bütçeden yapılacak kasko sigorta bedeline ilişkin harcamaları önleyici kesin bir hükmün mevzuatta bulunmadığını, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun düzenlenmesindeki amaç da göz önüne alındığında İlama dayanak gösterilen hükmün mali sorumluluk sigortası yaptırma zorunluluğunu getirdiğini, buna karşılık İdare açısından kasko sigortası yapmayı engelleyici bir hüküm barındırmadığını, kaldı ki İlgili kanunun konusunun İdarenin harcamalarına dair düzenlemeler yapmaktan çok uzak olduğunun anlaşılacağını,

2006 Yılı Merkezi Bütçe Kanununun "Bazı Ödeneklerin Kullanımına ve Harcamalara İlişkin Esaslar" başlıklı (E) Cetvelinin 26. Sıra no.lu açıklamasında Devlet mallarının sigorta edilmemesinin esas olduğu belirtildikten sonra bunun istisnalarının sayıldığını, Kasko sigorta giderinin ise her ne kadar genel anlamda mevzuatta öngörülen bir sigorta gideri olarak belirtilmese de metnin, istisna kalemlerinin tahdidi olarak algılanmasına yol açacak ve bu sayılanlar dışında bir sigorta giderini dışarıda bırakacak şekilde düzenlenmediğini,

Kasko sigortası yapılan Valilik Makam aracının yüksek miktardaki değeri, herhangi bir kaza veya arıza durumunda parça temini ve tamirinin İdareye getireceği fazladan mali yükler dikkate alınırsa kasko sigortası sisteminin zorunlu trafik sigortasına kıyasla malın garantörlüğünü üstlenmedeki tartışmasız üstünlüğü ve Karayolları Trafik Sigortası Kapsamında bulunmayan terör, anarşi, deprem, su baskını gibi riskleri de kapsadığı sarih hususlardan bulunduğuna göre valilik makam aracı için yapılan kasko bedeline yönelik harcamanın kamusal zarar oluşturmanın aksine Devlet malını koruma yönünde İdarenin iradesi ile alınan, yasa ve usule aykırılık teşkil etmeyen bir işlem olduğunu belirterek tazmin hükmünün kaldırılmasını istemiştir.

Savcılık 1. karşılamasında;

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 106 ncı maddesinde İl özel idarelerine ait motorlu araçların sebep oldukları zararlardan dolayı, aynı Kanunun işletenin hukuki sorumluluğuna ilişkin hükümlerinin uygulanacağı ve 85 inci maddenin birinci fıkrasına göre olan sorumluluklarının karşılanmasını sağlamak üzere 101 inci maddedeki şartları haiz milli sigorta şirketlerine mali sorumluluk sigortası yaptırmakla yükümlü oldukları hükmü yer almakta olup, ancak isteğe bağlı sigorta türü olan “Kasko” nun yaptırılmasına dair herhangi bir ifadeye yer verilmediği,

Diğer taraftan, Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğinin 464 üncü maddesinde, bütçeye ilişkin olarak Yönetmelikte hüküm bulunmayan hallerde, Maliye Bakanlığınca Genel Bütçe için yapılan düzenlemelerin esas alınacağı belirtilmekte olup, 2006 yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanununa ekli (E) cetvelinin 26 sıra nolu açıklamasında, Devlet mallarının sigorta ettirilmemesinin esas olduğu belirtildikten sonra hangi Devlet mallarının istisnai olarak sigortalanabileceği ve buna ilişkin giderlerin bütçelerin ilgili tertiplerinden ödeneceği tek tek belirtilmiş olup, sayılan istisnalar içerisinde il özel idaresi araçlarına ait kasko sigorta giderlerinin yer almaması gerekçeleriyle Daire kararının onanması yönünde görüş bildirmiştir.

Dilekçi ikinci dilekçesinde savcılığın birinci karşılamasına cevaben, ilk dilekçesindeki gerekçelere ilaveten;

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun "Devlet ve Kamu Kurumlarına Ait Araçlar" başlıklı 106. maddesinde, İl Özel İdarelerine ait motorlu araçların sebep oldukları zararlardan dolayı, aynı kanunun işletenin hukuki sorumluluğuna ilişkin hükümlerinin uygulanacağı ve 85. maddenin 1. fıkrasına göre olan sorumluluklarının karşılanmasını sağlamak üzere 101. maddedeki şartları haiz milli sigorta şirketlerine mali sorumluluk sigortası yaptırmakla yükümlü oldukları hükmünün yer almakta olup ancak kasko sigortasının yaptırılmasına dair herhangi bir ifadeye yer verilmemesinin konu ile ilgili tazmin gerekçesi olamayacağını,

Zira mali sorumluluk sigortasının bir kimsenin ölümünden, yaralanmasından veya bir şeyin zarara uğramasından doğan sorumluluğun karşılanması amacıyla yaptırıldığını, aralarında İl Özel İdarelerinin de yer aldığı kamu kuruluşlarının yaptırmaktan muaf tutulduğu sigorta çeşidinin yasaya göre bu sigorta olduğunu, 2918 sayılı Kanun’un 106. maddesinde belirtilen zorunlu mali sorumluluk sigortasından farklı amaçlarla yaptırılan Kasko Sigortasını Kamu Kuruluşlarının yasayla muaf tutulduğu zorunlu mali sorumluluk sigortası kapsamında kabul etmenin mümkün olmadığını belirterek tazmin hükmünün kaldırılmasını istemiştir.

Savcılık 2. karşılamasında, Daire kararının onanması yönünde görüş bildirmiştir.

5302 sayılı Özel İdare Kanunu’nun “İl Özel İdaresinin Giderleri” başlıklı 43 üncü maddesi (g) fıkrasında her ne kadar “g-Faiz borçlanmaya ilişkin diğer ödemeler ile sigorta giderleri,” harcama türünden bahsolunmuşsa da, burada kastedilen sigorta türü özel ve isteğe bağlı sigorta olmayıp, özel idarelere ait motorlu araçlara yaptırılması gerekli görülen Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortasıdır.

Nitekim 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 106’ncı maddesinde bu konuya ilişkin olarak aynen;

“Genel bütçeye dahil dairelerle katma bütçeli idarelere, İl Özel İdarelerine ve belediyelere, kamu iktisadi teşebbüslerine ve kamu kuruluşlarına ait motorlu araçların sebep oldukları zararlardan dolayı, bu Kanunun işletenin hukuki sorumluluğuna ilişkin hükümleri uygulanır. Bu kuruluşlar, 85 inci maddenin birinci fıkrasına göre olan sorumluluklarının karşılanmasını sağlamak üzere 101 inci maddedeki şartları haiz milli sigorta şirketlerine mali sorumluluk sigortası yaptırmakla yükümlüdürler.” denilerek özel idarenin sahip olduğu motorlu vasıtaların sadece mali sorumluluk sigortasının milli sigorta şirketlerine yaptırabileceği öngörülmüş olmaktadır.

Ayrıca 2006 Mali Yılı Bütçesinin “Bazı Ödeneklerin Kullanımına ve Harcamalara ilişkin Esaslar” başlıklı E cetvelinin 26. sırasında; “Bütçelerin diğer tertiplerinin esas giderlerine ilişkin olarak ödenen sigorta giderleri dışında Devlet mallarının sigorta edilmemesi esastır.

Ancak;

a) Yanıcı, patlayıcı maddeler, gemi, uçak ve ilaç depolama yerlerinin sigorta giderleri,

b) Dış ülkelerdeki Devlete ait temsilcilik binaları ile Devlete ait eşyanın ve kira ile tutulan bina için yapılan kontratta sigorta zorunluluğu varsa kiralık binanın, Türk mülkiyetinde olan veya kira ile tutulan yerlerde organizatör şirket tarafından sigorta zorunluluğu konulmuşsa söz konusu yerlerin sigorta giderleri,

c) Sağlık Bakanlığına ait 112 acil ambulanslarının kasko sigortası ile dış kuruluşlarla ilgili olarak taşıt sigortası (misyon şefinin uygun gördüğü hallerde tam kasko) giderleri,

d) Belgelerine göre ayrılması mümkün olmayan sigorta ve navlun giderleri, bütçelerin ilgili tertiplerinden ödenir.”denilmektedir.

Mevzuat gereği Devlet malının yukarıda sayılan istisnalar dışında sigorta edilmemesi esastır. Sayılan istisnalar arasında (112 acil ambulansları ve dış temsilcilik araçları dışında) devlete ait araçların kasko gideri bulunmamaktadır.

Bununla birlikte, 06.07.2005 tarihli ve 25867 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayınlanan “2006-2008 Dönemi Bütçe Çağrısı”na ilişkin Maliye Bakanlığı Tebliği eki olan “2006-2008 Dönemi Bütçe Hazırlama Rehberinin giriş bölümünde, 5018 sayılı Kanuna ekli (I), (II) ve (III) sayılı Cetvellerde yer alan idarelerin ödenek tekliflerini orta vadeli program orta vadeli mali plan ile bu Rehberde yer alan esaslara göre hazırlayacakları belirtilmiştir.

Söz konusu Rehberin, “Analitik Bütçe Sınıflandırması” başlıklı (B) bölümünün, Ekonomik sınıflandırmaya ilişkin açıklamaları içeren 5. alt bölümünde, 2006-2008 dönemi bütçe hazırlıklarında esas alınacak olan, giderin ekonomik kodları ve açıklamalarının ekte yer aldığı; giderlerin ekonomik sınıflandırmasında bu açıklamaların esas alınacağı, ödenek tekliflerinin hazırlanmasında ve harcamaların gider kaydının yapılmasında bu açıklamalara titizlikle uyulması gerektiği, açıklanmıştır.

Ekte yer alan Analitik Bütçe Sınıflandırmasına İlişkin Rehberin; “IV-Giderin ekonomik kodlarının açıklamaları” başlıklı bölümünün, “03-Mal ve hizmet alımı giderleri” harcama grubunda yer alan, “03.5.4.02-Sigorta giderleri” başlıklı detay kodunun açıklama kısmında;

“03.5.4.02 Sigorta Giderleri: diğer harcama kalemlerinin esas giderlerine ilişkin olarak ödenen sigorta giderleri dışında devlet mallarının sigorta edilmemesi esastır. Ancak;

-Yanıcı ve patlayıcı maddelerin, ilaçların, gemilerin, uçakların ve bunlara ait depolama yerlerinin sigorta giderleri,

-Dış ülkelerdeki Devlete ait temsilcilik binaları ile Devlete ait eşyanın ve kira ile tutulan bina için yapılan kontratta sigorta zorunluluğu varsa kiralık binanın Türk mülkiyetinde olan veya kira ile tutulan yerlerde organizatör şirket tarafından sigorta zorunluluğu kanılmışsa söz konusu yerlerin sigorta giderleri,

-Dış kuruluşlarla ilgili olarak taşıt sigortası (misyon şefinin uygun gördüğü hallerde tam kasko),

-Belgelerine göre ayrılması mümkün olmayan sigorta giderleri,

-Taşıtların zorunlu mali sorumluluk sigortası giderleri,

-İlgili mevzuatı gereği sigortalanması zorunluluğu bulunan bina, taşıt, malzeme vb. sigorta giderleri, bu bölüme gider kaydedilecektir.”

Denilmek suretiyle diğer harcama kalemlerinin esas giderlerine ilişkin olarak ödenen sigorta giderleri dışında devlet mallarının sigorta ettirilmemesi ilke olarak kabul edilmiş ve bu temel ilkenin istisnaları da sayılmıştır. Buna göre taşıtların ancak zorunlu mali sorumluluk sigortası giderleri karşılanabilecektir. İsteğe bağlı sigorta türü olan kasko sigortası giderleri bu kapsamda yer almamıştır.

01.01.2006 tarihinden itibaren yürürlükte bulunan Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğinin “Ekonomik Sınıflandırma” başlıklı 10 uncu maddesinin 4 üncü fıkrasında;

“(4) Kurumlar, Maliye Bakanlığınca Genel Bütçe için belirlenen dört düzey ekonomik kodlardan sadece ihtiyaç duydukları kodları kullanırlar.”denilmektedir.

Yine aynı Yönetmeliğin “Hüküm Bulunmayan Haller” başlıklı 464 üncü maddesinin 1 inci fıkrasında;

“(1) Bütçeye ilişkin olarak bu Yönetmelikte hüküm bulunmayan ve ihtiyaç duyulan hallerde, Maliye Bakanlığınca Genel Bütçe için yapılan düzenlemeler esas alınır.”denilmektedir.

Bu hükümler karşısında, yukarıda bahsi geçen “detay koduna ilişkin olarak “Analitik Bütçe Sınıflandırmasına İlişkin Rehber”de yer alan açıklamalar ile 2006 Mali Yılı Bütçesinin “Bazı Ödeneklerin Kullanımına ve Harcamalara ilişkin Esaslar” başlıklı E cetvelinin 26. sırasında yer alan açıklamaların özel idareler için de geçerli ve bağlayıcı olduğu anlaşılmaktadır.

Diğer taraftan, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun “Kişisel Sorumluluk ve Zarar” başlıklı 12 nci maddesinde; “Devlet Memurları, görevlerini dikkat ve itina ile yerine getirmek ve kendilerine teslim edilen Devlet malını korumak ve her an hizmete hazır halde bulundurmak için gerekli tedbirleri almak zorundadırlar. Devlet Memurunun kasıt, kusur, ihmal veya tedbirsizliği sonucu idare zarara uğratılmışsa, bu zararın ilgili memur tarafından rayiç bedeli üzerinden ödenmesi esastır.” denilmektedir. Buna göre kamu görevlisinin kasıt, kusur veya ihmali nedeniyle bir zarara sebebiyet verilmesi halinde, bu zararın kamu görevlisi tarafından karşılanması gerekmektedir. Bunun yanında kamu görevlileri haricinde diğer kişilerin veya kurumların kusur, ihmal veya tedbirsizliği sonucunda devlet mallarına verilebilecek zararların ne şekilde karşılanacağı yine ilgili mevzuatında düzenlenmiş olup bu mevzuat hükümlerinde Devlet malına gelebilecek zararın yine kamu kurum ve kuruluşunun bütçesine yük olunmaksızın nasıl karşılanması gerektiği belirlenmiştir.

Yukarıda yer alan mevzuat hükümleri gereğince, il özel idare hizmetlerinde kullanılan araçların kasko sigorta bedellerinin özel idare bütçesinden ödenmesi mümkün olmadığından, dilekçi iddialarının reddedilerek 995 sayılı İlam’ın 2. maddesi ile verilen tazmin hükmünün TASDİKİNE,

Karar verildiği 24.04.2012 tarih ve 34898 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.