Sayıştay 7. Dairesi 326 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Harcırah Mevzuatı

Daire Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Daire Karar Detayı: Listeye DönYazdır

• Daire: 7

• Karar Tarihi: 22.01.2019

• Karar No: 326

• İlam No: 195

• Madde No: 10

• Kamu İdaresi Türü: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Hesap Yılı: 2017

• Konu: Harcırah Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

GÖREV SÜRESİNİ AŞAN HARCIRAH ÖDEMESİ:

Bazı Belediye işçilerine yapılan harcırah ödemelerinde 6245 sayılı Harcırah Kanununa aykırı olarak yemek bedeli ödenmesi ve bir işçiye görev süresini aşan gün sayısı hesabıyla harcırah ödenmesi suretiyle kamu zararına sebebiyet verilmesi iddiası ile ilgili olarak yapılan incelemede;

6245 sayılı Kanunun “Harcırahın Unsurları” başlıklı 5’inci maddesinde;

“Harcırah; yol masrafı, yevmiye, aile masrafı ve yer değiştirme masrafım ihtiva eder. İlgili, bu kanun hükümlerine göre bunlardan birine, birkaçına veya tamamına müstahak olabilir.” hükmü yer almaktadır.

Yine aynı Kanunun “Muvakkat vazife harcırahı (Yol masrafı ve yevmiye)” başlıklı 14’üncü maddesinde;

“Aşağıda gösterilen memur ve hizmetlilere muvakkat vazife harcırahı olarak yol masrafı ile yevmiye verilir ve hamal (Cins ve adedi beyannamede gösterilmek suretiyle) bagaj ve ikametgah veya vazife mahalli ile istasyon, iskele veya durak arasındaki nakil vasıtası masrafları da ayrıca tediye olunur:

1. Birinci maddede yazılı kurumlara ait bir vazifenin ifası maksadiyle muvekkaten yurt içinde veya dışında başka bir yere gönderilenlere; . . . ” denilmiştir.

Anılan Kanunun 5’inci maddesinde harcırahın unsurları yol masrafı, yevmiye, aile masrafı ve yer değiştirme olarak sayılmış ve yine aynı Kanunun 14’üncü maddesinde geçici görev yolluğu olarak yol gideri, gündelik, şehir içi taşıma, hamal ve bagaj ücreti giderlerinin ödeneceği belirtilmiştir.

Belediye işçilerine yapılan yurtiçi geçici görev yolluğu ödemelerinde gündelik ve yol masrafının yanında yemek bedeli ödenmesi hususu mevzuat hükümlerine aykırılık teşkil etmektedir.

Savunmalarda sendika ile imzalanan Toplu İş Sözleşmesi’nin "Geçici Görev Yardımı” başlıklı 39’uncu maddesi ile işçilere geçici görevlerde bulundukları süre içerisinde Harcırah Kanunu'na göre ödeme yapılacağının düzenlendiği, buna ilave olarak ise konaklama yapılmışsa işçilere öğün başına ilave bir yemek bedeli ödenmesinin kararlaştırıldığı ve bu düzenlemenin Harcırah ödemesinde belirtilmiş olan yemek ödemesine takviye amacını taşıdığını belirtilerek Toplu Iş Sözleşmeleri ile işçilere harcırah ödemesi dışında bir ödeme yapılamayacağına dair emredici bir düzenleme de bulunmadığını ifade etmişlerdir.

6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu’nun “Toplu iş sözleşmesi ve çerçeve sözleşmenin içeriği” başlıklı 33’üncü maddesinde;

“(5) Toplu iş sözleşmeleri ve çerçeve sözleşmeler, Anayasaya ve kanunların emredici hükümlerine aykırı düzenlemeler içeremez.” hükmüne yer verilmiştir.

6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun “I. Sözleşme özgürlüğü” başlıklı 26’ncı maddesinde;

“Taraflar, bir sözleşmenin içeriğini kanunda öngörülen sınırlar içinde özgürce belirleyebilirler.”,

Anılan Kanunun “II. Kesin hükümsüzlük” başlıklı 27’nci maddesinde;

“Kanunun emredici hükümlerine, ahlaka, kamu düzenine, kişilik haklarına aykırı veya konusu imkânsız olan sözleşmeler kesin olarak hükümsüzdür.

Sözleşmenin içerdiği hükümlerden bir kısmının hükümsüz olması, diğerlerinin geçerliliğini etkilemez. Ancak, bu hükümler olmaksızın sözleşmenin yapılmayacağı açıkça anlaşılırsa, sözleşmenin tamamı kesin olarak hükümsüz olur. ” hükümleri yer almıştır.

6245 sayılı Harcırah Kanunu’nun “Tarifler" başlıklı 3’üncü maddesinin birinci fıkrasında;

“d. Hizmetli: Personel kanunlarına göre yardımcı hizmetler sınıfına dahil personeli, kurumlar da yalnız ödenek mukabili çalışanlarla kurumlarda çalıştırılan tarım ve orman işçilerini ve iş kanunlarına göre işçi sayılan kimseleri” diye tanımlanmıştır.

Aynı Kanun’un “Harcırah verilecek kimseler ” başlıklı 4’üncü maddesinde;

“2. Memur veya hizmetli olmamakla beraber kurumlarca geçici bir vazife ile görevlendirilenlere” hükmüne yer verilerek kamu kurumlarında çalışan işçilerin 6245 sayılı Harcırah Kanunu kapsamında olduğu belirtilmiştir.

Mezkûr Kanunun “Harcırah hesabında esas tutulacak aylıklar” başlıklı 7’nci maddesinin ikinci fıkrasında;

“Hizmetlilerin harcırahı, aldıkları aylık ücret veya ödeneklerine; gündelik ile çalışanların harcırahı da gündeliklerinin 30 katına en yakın memur aylık tutarı üzerinden hesaplanır. Şu kadar ki (Ödenek mukabili çalışanlar hariç) bunların harcırahları hiçbir suretle 4 üncü derecedeki memurlara verilen miktarı geçemez.” denilerek işçilere ödenecek harcırah miktarının üst sınırı belirlenmiştir ve bu hüküm emredici bir vasfa sahiptir.

Dolayısıyla Toplu İş Sözleşmesinin 39’uncu maddesi 6245 sayılı Kanun’un 7’nci maddesine aykırı olduğu için hükümsüzdür.

Diğer taraftan belediye işçisi ...'nin 19.04.2017 tarihli geçici görevlendirme yazısıyla 19.04.2017-22-04.2017 tarihleri arasında Eskişehir’de eğitim amaçlı görevlendirildiği, ancak kendisine görevlendirme süresi 4 gün olmasına rağmen 8 günlük harcırah ödendiği tespit edilmiştir.

Konu ile ilgili yapılan savunmada ise ilgili şahsın görev süresinin 4 gün daha uzatıldığı ve uzatılan süre için ek görevlendirme yazısı yazılmadığı, görev bitişinde dönüş evrakının üzerine dönüş tarihi yazıldığı ifade edilmiştir.

...’nin söz konusu görevlendirme kapsamında düzenlediği harcırah beyannamesi incelendiğinde, beyannamede Belediye Başkanının onayının bulunduğu görülmektedir. Söz konusu onayın, görev onayı gibi kabul edilmesi gerekir.

Bu itibarla; Belediye işçileri ...,..., ..., ..., ...ve ...’na ait harcırah ödemelerinde 6245 sayılı Harcırah Kanunu’na aykırı olarak yemek bedelinin ödenmesi suretiyle sebep olunan ...TL kamu zararının;

Harcama Yetkilisi ve Gerçekleştirme Görevlilerine müştereken ve mütelsilen 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 53’üncü maddesi gereğince hüküm tarihinden itibaren işleyecek faizleri ile ödettirilmesine, anılan Kanun’un 55’inci maddesi uyarınca İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy çokluğuyla,

(Azınlık Görüşü:

Üye ...ve Üye ...’ın karşı oy gerekçesi: Toplu İş Sözleşmesi’nin "Geçici Görev Yardımı” başlıklı 39’uncu maddesi ile işçilere geçici görevlerde bulundukları süre içerisinde Harcırah Kanunu'na göre ödeme yapılacağı ve ilaveten de öğün başına bir yemek bedeli ödenmesi hükmü getirilmiştir. Dolayısıyla yapılan yemek bedeli ödemesinin Toplu İş Sözleşmesi’ne uygun olduğu anlaşıldığından, ilişilecek husus bulunmadığı yönünde karar verilmesi gerekir.)

...’ye 4 günlük görev süresi için 8 günlük harcırah ödemesinde bulunulması suretiyle ... TL kamu zararına sebebiyet verilmesi iddiasına ilişkin olarak ise; kişiye ait beyannamede bulunan Belediye Başkanı onayına görev onayı olarak itibar edilmesi gerekeceğinden ilişilecek husus bulunmadığına,

6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesi uyarınca İşbu İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oybirliğiyle karar verildi.