Sayıştay 7. Dairesi 31754 Kararı -

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi:

• Yılı: 2006

• Daire: 7

• Dosya No: 31754

• Tutanak No: 31732

• Tutanak Tarihi: 19.10.2010

• Konu:

KARAR

TEMYİZ KURULU KARARI

Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra gereği görüşüldü;

804 sayılı ilanın 2. maddesi ile;

A) Acıgöl İlçesi Kaymakamlığına vekalet eden diğer İlçe kaymakamları ve Vali Yardımcılarına vekalet ettikleri dönemlerde, 5302 sayılı Kanunun 63 üncü maddesinde öngörülen ek ödeneğin hem asli görev yerleri için hem de vekalet ettikleri ilçe için ayrı ayrı ödendiği gerekçesi ile 1.132,22 YTL,

B) Acıgöl İlçesi Kaymakamı Bedrettin Özmen ile Kaymakamlığa vekalet Vali Yardımcısı ve başka bir İlçe kaymakamına, 5302 sayılı Kanunun 63 üncü maddesi uyarınca verilen ek ödenek tutarlarından gelir vergisi kesilmemesi ve kesilen verginin de daha sonra iade edildiği gerekçesi ile 358,91 YTL,

Olmak üzere toplam 1491,13 YTL’ ye tazmin hükmü verilmiştir. .

Dilekçi ilamın A fıkrası ile ilgili olarak; Kaymakamlara ve Vali Yardımcılarına vekalet görevleri sebebiyle yapılan ödemelerin tamamen hukuki olduğunu ve İçişleri Bakanlığının 2007/70 Genelgesi doğrultusunda işlem yapıldığını, ayrıca 10.07.2009 tarih ve 5917 sayılı Bütçe kanunlarında yer alan hükümlerin ilgili kanun ve kanun hükmünde kararnamelere eklenmesi ve bazı kanun hükmünde kararnamelerde değişiklik yapılmasına ilişkin Kanunun 36.maddesi ile 5302 sayılı İl Özel İdaresi kanununa geçici madde eklendiğini, bu madde ile, 5302 sayılı Kanunun 28.ve 63.maddeleri gereğince yapılan ödemeler hakkında borç çıkarılamaz, çıkarılmış olan borç tutarlarının tahsilinden vazgeçilerek borç takip işlemine son verilir, denildiğini belirterek verilen tazmin hükmünün kaldırılmasını istemiştir.

B fıkrası ile ilgili olarak; 5440 Sayılı Dahiliye Memurları Kanunu, İl İdaresi Kanunu, İçişleri Bakanlığı Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun İle Devlet Memurları Kanunu'nda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un "Ek ödeme" başlıklı Ek-5. maddesine istinaden, daha önce kesilen gelir vergisi tutarlarının iade edildiğini, 5540 Sayılı Kanunun 1. maddesi ile 1700 Sayılı Dahiliye Memurları Kanunu'na eklenen "Ek Ödeme" başlıklı Ek 5. maddesinde "İçişleri Bakanlığı merkez ve taşra teşkilatında mülki idare amirliği hizmetleri sınıfında bulunan personele, en yüksek Devlet memuru aylığının (Ek gösterge dahil) % 200' ünü geçmemek üzere ek ödeme yapılabilir. Ek ödemenin oranı ile esas ve usulleri; personelin görev mahalli, çalışma şartları, unvanı, görevi, aylık derecesi gibi kriterler dikkate alınarak Maliye Bakanlığının uygun görüşü üzerine İçişleri Bakanı tarafından belirlenir.5302 sayılı İl özel İdaresi Kanununun 28 inci ve 63 üncü maddelerine göre ödeme yapılanlar İle diğer mevzuata göre ilave ödemeden yararlananlara emsali unvanlara göre belirlenen oranların altında ek ödeme oranlan tespit edilebilir veya hiç belirleme yapılmayabilir. Ek ödemenin hak kazanılmasında ve ödenmesinde 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun aylıklara ilişkin hükümleri uygulanır ve bu ödemede damga vergisi hariç herhangi bir vergi ve kesinti yapılmaz. Bu ödemenin yapılmasında 27.01.2000 tarihli ve 4505 sayılı Kanunun 5 inci maddesinin c bendi ile 04.07.2001 tarihli ve 631 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 16 ncı maddesinin hükümleri uygulanmaz. Bu ödemeden yararlanan personele 27.06.1989 tarihli ve 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Ek-3 üncü maddesine göre ödeme yapılmaz. " denildiğini, bu nedenle Özel İdareden yapılan ödemelerin de ek ödeme niteliğinde olduğunu, bu ödemelerin ek ödeme olarak değerlendirilerek gelir vergisi kesilmemesine ilişkin İçişleri Bakanlığı Mahalli İdareler Genel Müdürlüğünün 20.12.2006 tarih ve 14914 sayılı yazısının bulunduğunu, öte yandan Gelir idaresi Başkanlığı tarafından da çeşitli dönemlerde söz konusu ödemenin ek ödeme olduğuna ilişkin görüşler vergi dairesi başkanlıklarına bildirildiğini, ayrıca 10.07.2009 tarih ve 5917 sayılı Bütçe kanunlarında yer alan hükümlerin ilgili kanun ve kanun hükmünde kararnamelere eklenmesi ve bazı kanun hükmünde kararnamelerde değişiklik yapılmasına ilişkin Kanunun 36.maddesi ile 5302 sayılı İl Özel İdaresi kanununa geçici madde eklendiğini, bu madde ile, 5302 sayılı Kanunun 28.ve 63.maddeleri gereğince yapılan ödemeler hakkında borç çıkarılamaz, çıkarılmış olan borç tutarlarının tahsilinden vazgeçilerek borç takip işlemine son verilir, denildiğini belirterek verilen tazmin hükmünün kaldırılmasını istemiştir.

Savcılığın karşılama yazılarında, ilamın 2’inci maddesinin (A) fıkrasıyla ilgili olarak ileri sürülen hususların yasal dayanağı bulunmadığından temyiz talebinin reddedilerek Daire Kararının onanmasının,

(B) fıkrasıyla ilgili olarak ise; Mülki idare amirliği hizmetleri sınıfında bulunanlara yapılan ek ödemelere vergi istisnası uygulanması konusundaki Danıştay Kararlarının mustakar hale geldiği anlaşıldığından, 832 sayılı Kanunun Ek 3’üncü maddesi gereğince, ilamın 2’inci maddesinin (B) fıkrasının bozulmasının ve ilgililerin aklanmasının uygun olacağı belirtilmiştir.

A) 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanununun İl Encümeni başlıklı 25.maddesinde;

“İl encümeni valinin başkanlığında, il genel meclisinin her yıl kendi üyeleri arasından bir yıl için gizli oyla seçeceği beş üye ile biri malî hizmetler birim amiri olmak üzere valinin her yıl birim amirleri arasından seçeceği beş üyeden oluşur.

Valinin katılamadığı encümen toplantısına genel sekreter başkanlık eder.

Encümen toplantılarına gündemdeki konularla ilgili olarak, ilgili birim amirleri vali tarafından oy hakkı olmaksızın görüşleri alınmak üzere çağrılabilir.”

Encümen Üyelerine Verilecek Ödenek başlıklı 28.maddesinde;

“Encümen başkanına 14000, üyelerine 12000 gösterge rakamının Devlet memurları için belirlenen aylık katsayı ile çarpımı sonucu bulunacak miktarda aylık brüt ödenek verilir. Encümenin memur üyelerine encümen üyeleri için belirlenen gösterge rakamının yarısı ödenir.”denilmektedir.

10 Temmuz 2009 tarihli Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 5917 sayılı Bütçe Kanunlarında Yer Alan Bazı Hükümlerin İlgili Kanun Ve Kanun Hükmünde Kararnamelere Eklenmesi İle Bazı Kanun Ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanununun 36. maddesi ile 22.02.2005 tarihli 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanununa geçici 4.madde eklenmiştir. Söz konusu geçici 4.maddede de;

“Bu Kanunun 28 inci ve 63 üncü maddeleri gereğince, 04.03.2005 tarihinden bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihe kadar ilgililere yapılan ödemeler hakkında borç çıkarılmaz, çıkarılmış olan borç tutarlarının tahsilinden vazgeçilerek borç takibi işlemine son verilir.” denilmektedir.

5917 sayılı Kanunun 36.maddesi ile 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanununa eklenen geçici 4.madde ile getirilen düzenleme ile ilgili uygulamanın, idareye taalluk eden işlerden bulunması hasebiyle, ilgilileri adına yazılmış veya bu suretle yazılacak olan borçların, takip ve tahsillerinin idarece yürütülmesinin tabii olması nedeniyle 804 sayılı ilamın 2.maddesi (A) şıkkında yer alan 1.132,22, YTL. ile ilgili olarak Kurulumuzca YAPILACAK İŞLEM OLMADIĞINA,

B) 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanununun; Encümen üyelerine verilecek ödenek başlıklı 28. maddesinde;

“Encümen başkanına 14000, üyelerine 12000 gösterge rakamının Devlet memurları için belirlenen aylık katsayı ile çarpımı sonucu bulunacak miktarda aylık brüt ödenek verilir.

Encümenin memur üyelerine encümen üyeleri için belirlenen gösterge rakamının yarısı ödenir” denilmiş,

Görev ve Ek Ödenek başlıklı 63. maddesinde de; Vali Yardımcıları ve Kaymakamlar, valinin verdiği il özel idaresinin görevlerini yapmakla yükümlü ve bu görevlerin yapılmasından valiye karşı sorumludur. Vali Yardımcılarına ve Kaymakamlara yaptıkları görevler karşılığında 12000 gösterge rakamının Devlet memurlarına uygulanan aylık katsayısıyla çarpımı sonucu bulunacak miktarda aylık ödenek verileceği, düzenlenmiştir.

193 Sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun 61. maddesinde (Değişik: 24.12.1980-2361/43 md.);

“Ücret, işverene tabi ve belirli bir işyerine bağlı olarak çalışanlara hizmet karşılığı verilen para ve ayınlar ile sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaatlerdir.

Ücretin ödenek, tazminat, kasa tazminatı (mali sorumluluk tazminatı), tahsisat, zam, avans, aidat, huzur hakkı, prim, ikramiye, gider karşılığı veya başka adlar altında ödenmiş olması veya bir ortaklık münasebeti niteliğinde olmamak şartı ile kazancın belli bir yüzdesi şeklinde tayin edilmiş bulunmasının onun mahiyetini değiştirmez.”denilerek ücretin tarifi yapılmıştır.

Aynı Kanunun "Vergi Tevkifatı" başlıklı 94. maddesinde (3946 sayılı Kanunun 22'nci Maddesiyle değişen madde. Yürürlük;1.1.1994),

Kamu idare ve müesseselerinin, söz konusu maddede bentler halinde sayılan ödemeleri (avans olarak ödenenler dâhil) nakden veya hesaben yaptıkları sırada, istihkak sahiplerinin gelir vergilerine mahsuben tevkifat yapmaya mecbur oldukları,

94.maddenin 1.bendinde de; Hizmet erbabına ödenen ücretler ile 61 inci maddede yazılı olup ücret sayılan ödemelerden (istisnadan faydalananlar hariç), 103 ve 104' üncü maddelere göre vergi tevkifatı yapılacağı belirtilmiştir.

Kanunun Esas Tarife başlıklı 103. maddesinde de:

(5479 sayılı Kanunun 1 inci maddesiyle 1.1.2006 tarihinden itibaren elde edilen gelirlere uygulanmak üzere değişen madde. Yürürlük;08.04.2006)

Gelir vergisine tabi gelirlerin;

7. 000 YTL'ye kadarının % 15

18.000 YTL'nin 7.000 YTL'si için 1.050 YTL, fazlasının % 20

40.000 YTL'nin 18.000 YTL'si için 3.250 YTL, fazlasının % 27

40.000 YTL'den fazlasının 40.000 YTL'si için 9.190 YTL, fazlasının da % 35

Oranında vergilendirileceği, hükme bağlanmıştır.

Yukarıdaki hükümlerden anlaşılacağı üzere, 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu'nun 28 ve 63. maddelerine göre, Encümen Başkanı, Encümen üyeleri, Vali Yardımcıları ve Kaymakamlara yapılan ödemenin, Gelir Vergisi Kanunu'nun 61. maddesinde belirtilen kazançlar kapsamında bir ücret ödemesi olduğu tartışmasızdır. Çünkü Gelir Vergisi Kanunu'nun "Ücretin Tarifi" başlıklı 61. maddesinde, işverene tabi ve belirli bir işyerine bağlı olarak çalışanlara hizmet karşılığı verilen para ve ayınlar ile sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaatler ücret olarak tanımlanmış ve bu şekilde bir iş ilişkisi bulunan personele işveren tarafından yapılan ödemenin adının (ödenek, tazminat, kasa tazminatı tahsisat, zam, avans, aidat, huzur hakkı, prim, ikramiye, gider karşılığı veya başka adlar altında ödenmiş olması) o ödemenin ücret olma mahiyetini değiştirmeyeceği açıkça ifade edilmiştir. Dolayısıyla, 5302 sayılı Kanun kapsamında Encümen Başkanı(Vali), Encümen Üyeleri, Vali Yardımcıları ve Kaymakamlara yapılan ödenek ve ek ödenek, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu anlamında bir ücret ödemesi olduğundan, ayrıca 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu'nun 28. maddesinde de, brüt ödenek verileceği şeklinde düzenleme yapılmak suretiyle kendi özel Kanunu’nda da, yapılan bu ödemeden vergi kesintisi yapılacağına dair bir düzenleme bulunduğundan, yukarıda sayılan personele yapılan ödemelerden gelir vergisi kesintisinin yapılması gerekmektedir.

Her ne kadar dilekçi, 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanununun 28 ve 63. maddelerine göre yapılan ödemelerin, 5540 sayılı Kanunun Ek 5. maddesi kapsamında bir ek ödeme olduğunu ve damga vergisi dışında bir kesintiye tabi tutulmaması gerektiğini iddia etmişse de,

5540 sayılı Kanunun 1.maddesi ile 9.6.1930 tarihli ve 1700 sayılı Dâhiliye Memurları Kanununa eklenen Ek Ödeme başlıklı Ek 5.maddesinde;

“İçişleri Bakanlığı merkez ve taşra teşkilâtında Mülkî İdare Amirliği Hizmetleri Sınıfında bulunan personele, en yüksek Devlet memuru aylığının (ek gösterge dahil) % 200'ünü geçmemek üzere ek ödeme yapılabilir. Ek ödemenin oranı ile esas ve usûlleri; personelin görev mahalli, çalışma şartları, unvanı, görevi, aylık derecesi gibi kriterler dikkate alınarak Maliye Bakanlığının uygun görüşü üzerine İçişleri Bakanı tarafından belirlenir. 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanununun 28 ve 63 üncü maddelerine göre ödeme yapılanlar ile diğer mevzuata göre ilave ödemeden yararlananlara emsali unvanlara göre belirlenen oranların altında ek ödeme oranları tespit edilebilir veya hiç belirleme yapılmayabilir. Ek ödemenin hak kazanılmasında ve ödenmesinde 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun aylıklara ilişkin hükümleri uygulanır ve bu ödemeden damga vergisi hariç herhangi bir vergi ve kesinti yapılmaz.” denilmiştir.

Söz konusu bu düzenlemeden anlaşılacağı üzere, Encümen Başkanı (Vali), Encümen Üyeleri, Vali Yardımcıları ve Kaymakamlara, iki ayrı yasaya dayanılarak ek ödemede bulunulmaktadır. Bu ödemelerden biri, 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanununun 28 ve 63. maddelerine göre yapılan ek ödeme, diğeri ise 1700 sayılı Kanunun ek 5. maddesine istinaden yapılan ek ödemedir. 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanununun 28 ve 63. maddelerine göre yapılan ödemeler özel idare bütçesinden karşılanırken, 1700 sayılı Kanunun ek 5. maddesine istinaden yapılan ödemeler genel bütçeden karşılanmaktadır. Buna göre, yapılan ödemelerin dayanakları farklı olduğundan, 1700 sayılı Kanunun ek 5. maddesinde yer alan istisna hükmü, sadece bu madde kapsamında verilen ek ödemeleri kapsamaktadır. Dolayısıyla, hukukun genel prensiplerine göre istisnai hükümlerin dar yorumlanması gerektiğinden, ayrıca vergi hukukunda kanunilik ilkesi geçerli olduğundan ve kıyas yasağı bulunduğundan, 1700 sayılı Kanunun ek 5. maddesinde yer alan istisna hükmünün, 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanununun 28 ve 63. maddelerine göre ödenmekte olan ödeneklere de teşmili yasal olarak mümkün değildir.

Öte yandan, 5917 sayılı Kanunun 5302 sayılı kanunun 28 ve 63’üncü maddeleri gereği yapılan ödemeler hakkında borç çıkarılamayacağı şeklindeki hükmü ise, ödeneğin kendisi ile ilgili olup ödenekten yapılacak kesintilerle bir ilgisi bulunmamaktadır. Ek ödeneğin gelir vergisinden istisna edildiğine dair gerek Gelir Vergisi Kanununda gerekse İl Özel İdaresi Kanununda herhangi bir hüküm bulunmadığına göre Vali Vali yardımcıları ile Vali yardımcılığına vekalet eden Kaymakamlara yapılan ödemelerden gelir vergisi kesilmesi gerekmektedir.

Bu itibarla, 804 sayılı ilamın 2. maddesi (B) şıkkında yer alan ödemelere ilişkin 358,91,93 YTL’lik gelir vergisi kesintisinin yapılmaması ve kesilen verginin daha sonra iade edilmesi gerekçesi ile verilen tazmin hükmünün TASDİKİNE,

Karar verildiği 19.10.2010 tarih ve 31732 sayılı tutanakta yazılı olmakla iş bu ilam tanzim kılındı.