Sayıştay 7. Dairesi 303 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Vergi Resmi Harç ve Diğer Gelirler

Daire Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Daire Karar Detayı: Listeye DönYazdır

• Daire: 7

• Karar Tarihi: 11.12.2018

• Karar No: 303

• İlam No: 52

• Madde No: 1

• Kamu İdaresi Türü: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Hesap Yılı: 2017

• Konu: Vergi Resmi Harç ve Diğer Gelirlerle İlgili Kararlar

KARAR

Gelir vergisi tevkifatı:

Mahkeme ve icra müdürlüklerince takdir edilen vekâlet ücretlerinin Gelir Vergisi Tevkifatı kesintisi yapılmaksızın ödenmesi neticesinde kamu zararına sebebiyet verilmesi ile ilgili olarak yapılan incelemede;

1136 sayılı Avukatlık Kanununun 164 üncü maddesinin birinci fıkrasında, avukatın hukuki yardımının karşılığı olan meblağ veya değer olarak tanımlanan avukatlık ücreti;

a)Avukatlık sözleşmesinden kaynaklanan avukatlık ücreti

b)Yargı mercilerince karşı tarafa yükletilecek avukatlık ücreti

olarak ikiye ayrılmaktadır.

Bunlardan ilki müvekkil ile avukat arasında serbestçe ancak Avukatlık Kanunu’ unda yer alan emredici hükümler çerçevesinde kararlaştırılırken, ikincisi yargılama giderleri kapsamında mütalaa edilmektedir ve Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi’ ne göre hesaplanmaktadır. Nitekim Avukatlık Kanununun 169 uncu maddesinde de;

“Yargı mercilerince karşı tarafa yükletilecek avukatlık ücreti, avukatlık ücret tarifesinde yazılı miktardan az ve üç katından fazla olamaz.” denilmektedir.

Katma Değer Vergisi Kanununun 20 inci maddesinde de;

“…

4. Belli bir tarifeye göre fiyatı tespit edilen işler ile bedelin biletle tahsil edildiği hallerde tarife ve bilet bedeli Katma Değer Vergisi dahil edilerek tespit olunur ve vergi müşteriye ayrıca intikal ettirilmez. ” hükmü yer almaktadır.

Ayrıca KDV Genel Uygulama Tebliği “B. Verginin Konusu İle İlgili Çeşitli Hususlar” bölümünde;

“4. Avukatlık Ücretleri

Mahkemelerce hükmolunan avukatlık ücretlerinin davayı kazananlara ödenmesi KDV’nin konusuna girmez. Ancak bu paralardan sözleşmeleri gereği ücret karşılığı çalışanlar dışında kalan avukatlara intikal eden kısım, serbest meslek kazancı kapsamında vergiye tabi olur. Avukatlar aldıkları bu para için davayı kazanana serbest meslek makbuzu düzenler ve makbuzda alınan tutar üzerinden KDV hesaplayıp ayrıca gösterirler.

Mahkeme kararında “KDV hariç” şeklinde bir ifadenin yer almaması halinde, vekalet ücretinin KDV dahil olduğu kabul edilir ve iç yüzde oranı uygulanmak suretiyle hesaplanan KDV, düzenlenen serbest meslek makbuzunda gösterilir.”

Denilmektedir.

Diğer taraftan, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunun 65 inci maddesinde;

“Her türlü serbest meslek faaliyetinden doğan kazançlar serbest meslek kazancıdır.

Serbest meslek faaliyeti; sermayeden ziyade şahsi mesaiye ilmi veya mesleki bilgiye veya ihtisasa dayanan ve ticari mahiyette olmıyan işlerin iş verene tabi olmaksızın şahsi sorumluluk altında kendi nam ve hesabına yapılmasıdır.” Denilmektedir..

193 sayılı Gelir Vergisi Kanunun 18 inci maddesinde;

“… Yukarıda yazılı kazançların arızi olarak elde edilmesi istisna hükmünün uygulanmasına engel teşkil etmez.

Serbest meslek kazançları istisnasının, bu Kanunun 94 üncü maddesi uyarınca tevkif suretiyle ödenecek vergiye şümulü yoktur.”

Denilmektedir.

Serbest meslek kazancının vergilendirilmesinde kaynağında vergilendirme ilkesi benimsenmiş olup, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunun “Vergi Tevkifatı” başlıklı 94 üncü maddesinde;

“Kamu idare ve müesseseleri, iktisadi kamu müesseseleri, sair kurumlar, ticaret şirketleri, iş ortaklıkları, dernekler, vakıflar, dernek ve vakıfların iktisadi işletmeleri, kooperatifler, yatırım fonu yönetenler, gerçek gelirlerini beyan etmeye mecbur olan ticaret ve serbest meslek erbabı, zirai kazançlarını bilanço veya zırai işletme hesabı esasına göre tespit eden çiftçiler aşağıdaki bentlerde sayılan ödemeleri (avans olarak ödenenler dahil) nakden veya hesaben yaptıkları sırada, istihkak sahiplerinin gelir vergilerine mahsuben tevkifat yapmaya mecburdurlar.

…

2. Yaptıkları serbest meslek işleri dolayısıyla bu işleri icra edenlere yapılan ödemelerden (Noterlere (. . . )(3) serbest meslek faaliyetlerinden dolayı yapılan ödemeler hariç)” denilmektedir.

12.01.2009 tarihli 2006/14592 sayılı Bakanlar Kurulu Kararının 1 inci maddesi ile gelir vergisi tevkifat oranı “ Yaptıkları serbest meslek işleri dolayısıyla bu işleri icra edenlere yapılan ödemelerden (Noterlere serbest meslek faaliyetlerinden dolayı yapılan ödemeler hariç); b) Diğerlerinden % 20” şeklinde düzenlenmiştir.

213 sayılı Vergi Usul Kanunun 236 ıncı maddesinde;

“Serbest meslek erbabı, mesleki faaliyetlerine ilişkin her türlü tahsilatı için iki nüsha serbest meslek makbuzu tanzim etmek ve bir nüshasını müşteriye vermek, müşteri de bu makbuzu istemek ve almak mecburiyetindedir.”

Denilmektedir.

Yukarıda mevzuat hükümlerinden anlaşıldığı üzere; mahkeme ilanına göre karşı taraf avukatına ödenmesi hükmolunan veya icra dairelerince alacaklı taraf avukatına ödenmesine karar verilen vekalet ücretini tahsil eden, düzenlenen serbest meslek makbuzunda alınan ücret üzerinden iç yüzde yöntemi ile önce KDV hesaplamalı, KDV mahsup edildikten sonra Gelir Vergisi Kanunu 94/2 madde hükmü gereği stopaj hesaplanarak kalan tutar serbest meslek erbabına ödenmelidir. Mahkeme ve İcra müdürlükleri kararlarına istinaden karşı taraf avukatına ödenen vekalet ücreti ödemelerinde, avukat tarafından düzenlenmesi gereken serbest meslek makbuzu düzenlenmemiş olup yapılan ödemelerden gelir vergisi tevkifatı yapılmamıştır.

Her ne kadar Mahkeme ve icra müdürlüklerince takdir edilen vekâlet ücretlerinin Gelir Vergisi Tevkifatı kesintisi yapılmaksızın ödenmesi neticesinde ... TL kamu zararına sebebiyet verilmişse de, söz konusu kamu zararının ... numaralı tahsilat makbuzları ile ilgililerinden tahsil edildiği anlaşıldığından konu hakkında ilişilecek bir husus kalmadığına oy birliğiyle karar verildi.