Sayıştay 7. Dairesi 29812 Kararı -

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi:

• Yılı: 2004

• Daire: 7

• Dosya No: 29812

• Tutanak No: 30221

• Tutanak Tarihi: 10.06.2008

• Konu:

KARAR

Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra gereği görüşüldü:

751 sayılı ilamın 1. maddesi ile; Maliye Bakanlığı Özel Kalem Müdürlüğünde görevli olan personele Cumartesi günleri nöbete gelmeleri ve bu çalışmaları karşılığı Maliye Bakanlığı Personeline Yapılacak Ek Ödemeye İlişkin Usul ve Esaslara ekli 3 sayılı cetvelde yer alan oranlar üzerinden ek ödemede bulunulduğu halde aynı günler için Bütçe ve Vergi Usul Kanununun fazla çalışma ile ilgili hükümleri uyarınca fazla çalışma ücretinin ödenmesinin mümkün olmaması nedeniyle 42.578.754.600 TL.ye tazmin hükmü verilmiştir.

Dilekçi dilekçesinde özetle;

213 sayılı Vergi Usul Kanununun değişik ek 13. maddesinin 4. fıkrasında;

"Maliye Bakanı;"

(a) "Maliye Bakanlığı ile bağlı kuruluşlarının merkez ve taşra teşkilatı kadrolarında çalışan memurlar ile sözleşmeli personele (bağlı kuruluşların kadro karşılığı sözleşmeli personel hariç) en yüksek devlet memuru aylığının (ek gösterge dahil) %200 ünü geçmemek üzere ek ödeme yaptırmaya",

(c) "Maliye Bakanlığı ile Gelir İdaresi Başkanlığı merkez ve taşra teşkilatı kadrolarında çalışan memurlar ile sözleşmeli personele ayda 100 saati aşmayacak şekilde yaptırılacak ek fazla mesai karşılığında, fazla mesainin yaptırıldığı saatler, çalışma mahalleri, çalışmaların resmi tatil ve bayram günlerinde yaptırılması gibi hususlar dikkate alınmak suretiyle, genel bütçeden ödenen fazla mesai ücretinin beş katını aşmayacak şekilde, saat başına farklı fazla mesai ücreti tespitine,Yetkilidir."

hükmü gereği, Maliye Bakanlığı;

"Maliye Bakanlığı Personeline Yapılacak Ek Ödeme Usul ve Esasları ile Bağlı cetveller" ile

"Fazla Çalışmalara ilişkin Usul ve Esasları'nı ihtiva eden iki ayrı düzenlemeyi uygulamaya koyduğunu,

Bunlardan ilkinin anılan Kanunun ek 13 üncü maddesinin dördüncü fıkrasının (a) bendi uyarınca ödenmekte olan ek ödemenin miktarları ile ödemeye ilişkin usul ve esasları düzenleyen 10/06/2003 tarihli Bakanlık Makamı Onayı eki "Maliye Bakanlığı Personeline Yapılacak Ek Ödemeye İlişkin Usul ve Esaslar" olduğunu burada görev yapılan birim ve iş hacmi, görev mahalli, görevin önem ve güçlüğü, personelin sınıfı, kadro unvanı, derecesi ve atanma biçimi gibi kriterlere göre yapılacak ek ödemelerin farklı miktarları ve ödemeye ilişkin usul ve esasların tespit edildiğini, anılan usul ve esaslara ekli 3 sayılı Cetvelde de, Özel Kalem Müdürlüğünde görevli olan personelden resmi tatil günlerinde nöbete gelenlere yararlanmakta oldukları ek ödeme oranlarına ilaveten % 55, % 50 ve % 40 oranlarında ek ödemede bulunulması uygun görüldüğünü,

213 sayılı Kanunun Ek 13 üncü maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca yapılan ikinci düzenlemenin 09/09/2003 tarihli Bakanlık Makamı Onayı ile uygun görülerek 15/09/2003 tarihinden itibaren yürürlüğe giren "Vergi Usul Kanununun Ek 13 üncü Maddesi Uyarınca Yapılacak Fazla Çalışmalara İlişkin Usul ve Esaslar" olduğunu,

Dolayısıyla dayanağı 213 sayılı Vergi Usul Kanununun Ek 13 üncü maddesi olan ek ödeme ile yine dayanağı aynı Kanun ve aynı madde olan fazla çalışma ücretinin aynı mahiyette bir ödeme olarak kabul edilemeyeceğini, Fazla Çalışmalara İlişkin Usul ve Esasların 4 üncü maddesinin (g) bendindeki, "Bu Usul ve Esaslar uyarınca fazla çalışma ücreti alanlara, diğer mevzuat hükümlerine göre fazla çalışma ücreti ödenmez" şeklindeki düzenlemenin, fazla çalışma ücreti ile ilgili olduğunu, İlave ek ödemenin ise bir fazla çalışma ücreti olmadığını dolayısıyla her iki ödemenin aynı mahiyette olduklarını kabul etmenin doğru olmayacağını, ilave ek ödemenin, resmi tatil günlerinde nöbete gelen personel için öngörülmüş olsa da niteliği itibariyle fazla çalışma ücretinden tamamen farklı, doğrudan doğruya yürütülen görevle ilgili bir ödeme olduğunu,

Diğer yandan ilamda cumartesi günleri yapılan çalışma karşılığı ödenen nöbet ücretine ilaveten fazla çalışma ücretinin ödenmemesi gerektiği belirtilerek fazla ödemede bulunulduğu sonucuna ulaşıldığını, Her iki ödemeye (ilave ek ödeme ve fazla çalışma ücreti) ilişkin ödeme belgelerinin tekrar tetkikinde fazla çalışma ücretinin tahakkukuna esas icmal cetvellerinde sadece cumartesi günlerinde yapılan fazla çalışma sürelerinin görüleceğini, buna karşılık ilave ek ödemeye ilişkin evrakta ise Pazar ve resmi tatil günlerinde nöbete gelenlerin listelerinin yer aldığını ve bu listedeki personele ilave ek ödemede bulunulduğunun görüleceğini, yani ilave ek ödemede Pazar günleri ve resmi tatil günleri dikkate alınarak ödeme yapıldığı halde fazla çalışma ücretinde sadece cumartesi günlerinde fiilen yapılan çalışma süreleri dikkate alınarak ödemede bulunulduğunu, bu nedenle de ilamda belirtildiği gibi aynı günler için iki ödemeden bahsedilemeyeceğini,

"Ek Ödeme Usul ve Esaslara" bağlı 3 sayılı cetvelin "Özel Kalem Müdürlüğünde görevli olup, resmi tatil günlerinde nöbete gelen personele ilaveten " kapsam başlıklı 3 sayılı cetvel ile, "Fazla Çalışmalara İlişkin Usul ve Esasların" 3 üncü maddesinde tarif edilen "Fazla Çalışma", "Fazla Çalışma Zamanı", Fazla Çalışma Ücreti" ile "Ek Ödeme" tariflerinin birlikte analiz edildiğinde; Fazla Çalışma: 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 99 ve 100 üncü maddeleri hükmü uyarınca tespit olunan günlük çalışma saatleri dışında fiilen yapılan çalışmayı ifade ettiği, Fazla Çalışma Zamanı: Mesai günlerinde normal çalışma süresinin bitiminden sonraki fiilen çalışılan süreyle, Cumartesi günlerindeki fazla çalışmalarda 5 saati geçmemek üzere fiilen çalışılan süreyi ifade ettiği, Fazla Çalışma Ücreti: Yılı bütçe kanununun (K) cetvelinin "III-Fazla Çalışma Ücreti" başlıklı bölümünün A/l fıkrasında belirtilen saat ücretini ifade ettiği, diğer taraftan ek ödemeye bağlı 3 sayılı cetvelin ".... resmi tatil günlerinde nöbete gelen personele...." ifadesinin; Mesai günleri ile Cumartesi günlerinin dışında yani Pazar günleri ile Bayram günlerinde göreve gelen personeli kapsadığını,

Ayrıca İlama ekli fazla ödeme tablosunun tetkikinde, ilave ek ödemeden yararlanmayan personele (Müsteşar, Müsteşar Yardımcısı gibi) ödenen fazla çalışma ücreti için de tazmin denildiğini, yine bazı aylarda ilave ek ödemeden yararlanmamış fakat fazla çalışma ücretinden yararlanmış olanların yararlandıkları bu fazla çalışma ücretlerinin de hesaplamaya dahil edildiğini, bu durumun, ödemeye esas alınan belgelerin birbiri ile mukayese edilmemiş olmasından kaynaklandığını belirterek verilen tazmin hükmünün kaldırılmasını istemiştir.

213 sayılı Vergi Usul Kanununun değişik Ek 13. maddesinin 4. fıkrası aşağıdaki şekildedir:

Ek Madde 13 – (Ek : 24/3/1988 - 3418/32 md.)

“4. Maliye Bakanı:

a) (Mülga : 5/7/1991 - KHK - 433/16md.; Yeniden düzenleme: 19/8/1991 - KHK - 449/3 md. Değişik : 20/3/1997 - KHK - 570/12 md.)

Maliye Bakanlığı ile bağlı kuruluşlarının merkez ve taşra teşkilatı kadrolarında çalışan memurlar ile sözleşmeli personele (bağlı kuruluşların kadro karşılığı sözleşmeli personeli hariç) en yüksek Devlet memuru aylığının (ek gösterge dahil) % 200'ünü geçmemek üzere ek ödeme yaptırmaya,

b) Maliye Bakanlığı ile Gelir İdaresi Başkanlığı merkez ve taşra teşkilatında çalışan (sözleşmeli olarak istihdam edilenler dahil) personele, normal mesai gün ve saatleri dahilinde, daire dışında yapılan çalışmalarda, aylık toplam 100 saati geçmemek üzere, dışarıda geçirilen her bir saat için, karşılığı genel bütçeden ödenen fazla mesai ücreti esas alınmak suretiyle, bu ücretin üç katını aşmayacak şekilde ödeme yaptırmaya;

c) Maliye Bakanlığı ile Gelir İdaresi Başkanlığı merkez ve taşra teşkilatı kadrolarında çalışan memurlar ile sözleşmeli personele, ayda 100 saati aşmayacak şekilde yaptırılacak ek fazla mesai karşılığında, fazla mesainin yaptırıldığı saatler, çalışma mahalleri, çalışmaların resmi tatil ve bayram günlerinde yaptırılması gibi hususlar dikkate alınmak suretiyle, Genel Bütçeden ödenen fazla mesai ücretinin beş katını aşmayacak şekilde, saat başına farklı fazla mesai ücreti tespitine,

d) (Ek: 28/12/2001-4731/4 md.) Şehirler arası yollarda yapılacak vergi denetimlerine yardımcı olmak üzere görevlendirilen güvenlik görevlilerine de bu esaslar dahilinde fazla çalışma ücreti ödenmesine

Yetkilidir.

Ek ödemelerde 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun aylıklara ilişkin hükümleri uygulanır.

(Ek hüküm : 26/12/1993 - 3946/2 md.) Görev yapılan birim ve iş hacmi,görev mahalli, görevin önem ve güçlüğü,personelin sınıfı, kadro ünvanı,derecesi ve atanma biçimi gibi kriterlere göre yapılacak ek ödemelerin farklı miktarları ve ödemeye ilişkin usul ve esasları Maliye Bakanı tarafından tespit edilir.

(Ek hüküm : 26/12/1993 - 3946/2 md.) Yukarıda belirtilen esaslar dahilinde yapılacak ödemeler Gelir Vergisine tabi tutulmaz. (Ek cümle: 20/6/2001-4684/15 md.) Bu ödemeler bütçeden karşılanır. Bağlı kuruluşlar personeline yapılacak ek ödemelerin belirlenmesinde, bunlara ödenmekte olan ikramiye, fazla mesai ücreti gibi farklı ödemeler ile diğer imkanlar dikkate alınır ve bağlı kuruluş bütçelerinden ödenir.

(Ek paragraf:17/9/2004-5234/5 md.) Bu madde kapsamında bulunan personele yapılan ikramiye, teşvik primi, teşvik ödemesi, döner sermaye katkı payı ödemeleri, döner sermaye gelirlerinden yapılan ek ödemeler ve 4458 sayılı Gümrük Kanunu uyarınca ödenen tutarlar ile Maliye Bakanlığınca belirlenecek benzeri ödemelerin net tutarları, bu madde kapsamında yapılan ek ödemenin aylık net tutarından mahsup edilir. Mahsuba ilişkin esas ve usulleri belirlemeye Maliye Bakanı yetkilidir. Bu ödeme ilgili mevzuatı uyarınca ödenmekte olan zam, tazminat, ödenek, döner sermaye payı, ikramiye, ücret ve her ne ad altında olursa olsun benzeri ödemelerin hesabında dikkate alınmaz.”

Yukarıya alınan madde hükmü uyarınca Maliye Bakanlığınca iki ayrı düzenleme yapılmıştır.

Birincisi; 4.fıkranın (a) bendine göre ödenmekte olan ek ödemenin miktarları ile ödemeye ilişkin usul ve esasları düzenleyen ve 15.05.2003 tarihinde yürürlüğe giren "Maliye Bakanlığı Personeline Yapılacak Ek Ödemeye İlişkin Usul ve Esaslar" dır.Bu Esaslar kapsamına giren personele en yüksek devlet memuru aylığına (ek gösterge dahil) ekli cetvellerde yer alan oranların uygulanması suretiyle hesaplanan veya maktu olarak belirlenen miktarlarda ödeme yapılacaktır. Esaslara ekli ekli 3 sayılı Cetvelde de, Özel Kalem Müdürlüğünde görevli olan personelden resmi tatil günlerinde nöbete gelenlere yararlanmakta oldukları ek ödeme oranlarına ilaveten % 55, % 50 ve % 40 oranlarında ek ödemede bulunulması öngörülmüştür.

İkinci düzenleme, 4. fıkranın (b), (c) ve (d) bentleri uyarıca yapılacak fazla çalışmaya ilişkin olup 15/09/2003 tarihinden itibaren yürürlüğe giren "Vergi Usul Kanununun Ek 13 üncü Maddesi Uyarınca Yapılacak Fazla Çalışmalara İlişkin Usul ve Esaslar" dır. Esaslarda, fazla çalışmanın 657 sayılı Kanunun 99 ve 100 üncü maddeleri hükmü uyarınca tespit olunan günlük çalışma saatleri dışında fiilen yapılan çalışma olduğu, fazla çalışma zamanının mesai günlerinde çalışma süresinin bitiminden itibaren 1,5 saati, Cumartesi günlerinde 9:00-14:00 saatleri arasındaki 5 saati ifade ettiği, fazla çalışma ücretinin de yılı bütçe kanununun (K) cetvelinin "III- Fazla Çalışma Ücreti" başlıklı bölümünün A/l fıkrasında belirtilen saat ücreti olduğu, şeklinde tanımlamaları yapılmıştır. 10.06.2004 tarihli Bakanlık Makamı Oluru ile 1 Haziran 2004 tarihinden geçerli olmak üzere fazla çalışmaya ilişkin Usul ve Esasların 3(c) fıkrasında yer alan Fazla Çalışma Zamanı, “Mesai günlerinde normal çalışma süresinin bitiminden sonra, hafta sonunda ve tatil günlerinde çalışılan süreyi” şeklinde değiştirilmiştir.

19.03.1981 tarih ve 17284 sayılı resmi gazetede yayımlanan 2429 sayılı Ulusal Bayram ve Genel Tatiller Hakkında Kanununun 3. maddesinde;

“A) Hafta tatili Pazar günüdür. Bu tatil 35 saatten az olmamak üzere Cumartesi günü en geç saat 13.00'ten itibaren başlar.

B) 394 sayılı Hafta Tatili Kanunu, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu, 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu, 1475 sayılı İş Kanunu ve diğer kanunlardaki hafta tatili ile ilgili hükümler saklıdır.

C) Yemek, içmek, giyinmek gibi zaruri ihtiyaçların giderilmesi için alışveriş yapılan dükkan ve mağazalar hakkında Hafta Tatili Kanununun Cumartesi günüyle ilgili hükümleri uygulanmaz.”hükümlerine yer verilmiştir.

657 sayılı Kanunun konuyla ilgili hükmü ise “Çalışma saatleri” başlıklı değişik 99.maddesinde işlenmiştir.Buna göre;

“Memurların haftalık çalışma süresi genel olarak 40 saattir.

Bu süre Cumartesi ve Pazar günleri tatil olmak üzere düzenlenir.

Ancak özel kanunlarla yahut bu kanuna veya özel kanunlara dayanılarak çıkarılacak tüzük ve yönetmeliklerle, kurumların ve hizmetlerin özellikleri dikkate alınmak suretiyle farklı çalışma süreleri tespit olunabilir.

Bakanlar Kurulu, yurt dışı kuruluşlarda hizmetin gerektirdiği hallerde, hafta tatilini Cumartesi ve Pazardan başka günler olarak tespit edebilir.”

Dilekçede, Cumartesi günleri fiilen yapılan fazla çalışmanın ek 13.maddenin 4.fıkrası c bendi kapsamında değerlendirilerek fazla çalışma hakkındaki usul ve esaslara göre ödeme yapıldığını, Pazar ve resmi tatil günleri yapılan çalışmanın da ek 13.maddenin 4.fıkrası a bendi kapsamında değerlendirilerek bu bentle ilgili usul ve esaslara ekli 3 sayılı cetveldeki oranlar mukabilinde ilave ek ödeme yapıldığı ifade edilmişse de her iki ödemenin özündeki amaç normal mesai saatleri dışında yapılan çalışmanın karşılığını vermektir. İlave ek ödeme, herhangi bir saatle sınırlandırılmaksızın ve saat başına belirlenen bir ücret olmaksızın Özel Kalem Müdürlüğünde görev yapan personele resmi tatil günlerinde yaptıkları çalışmalar karşılığında belli oranlar üzerinden yapılan bir ödeme olduğuna göre ek ödeme yapılmasına ilişkin usul ve esaslara ekli 3 sayılı cetvelle Özel Kalem Müdürlüğünde görev yapan personelin resmi tatil günlerindeki çalışmalarının karşılığı olmak üzere kendilerine yapılan ek ödemenin haricinde, bu günler için ‘ilave ek ödeme’ getirilerek çalışmaları mali anlamda değerlendirilmiştir. Zaten 657 sayılı Kanunun 99. maddesi memurlar için Cumartesi ve Pazar günlerini tatil olmak üzere düzenlemiştir.Bu durumda Özel Kalem Müdürlüğünde görev yapan personelin resmi tatil günlerindeki çalışmalarının bedeli 3 sayılı cetvelle karşılanmışken Cumartesi günleri yapılan çalışma için ayrıca ek 13.maddenin 4.fıkrası c bendinden de ödeme yapılması mevzuata uygun değildir.

Diğer taraftan dilekçede İlama ekli fazla ödeme tablosunun tetkikinde, ilave ek ödemeden yararlanmayan personele (Müsteşar, Müsteşar Yardımcısı gibi) ödenen fazla çalışma ücreti için de tazmin denildiğini, yine bazı aylarda ilave ek ödemeden yararlanmamış fakat fazla çalışma ücretinden yararlanmış olanların yararlandıkları bu fazla çalışma ücretlerinin de hesaplamaya dahil edildiğini, bu durumun, ödemeye esas alınan belgelerin birbiri ile mukayese edilmemiş olmasından kaynaklandığı ileri sürülmektedir. Müsteşar, Müsteşar Yardımcılarına 4.fıkranın (a) bendi uyarınca düzenlenen "Maliye Bakanlığı Personeline Yapılacak Ek Ödemeye İlişkin Usul ve Esaslar" a ekli 3 sayılı Cetvel kapsamında bir ödeme öngörülmediğinden fazla çalışmaya İlişkin Usul ve Esaslar kapsamında almış oldukları fazla mesai ücretlerinde mevzuata aykırılık yoktur.Bu nedenle hem buna ilişkin tutarların düşülmesi için hem de bazı aylarda fazla çalışma ücretinden yararlanmış ama ilave ek ödemeden yararlanmamış personelin yararlandıkları bu fazla çalışma ücretlerinin hesaplama miktarından düşülmesi için her iki ödemeye esas teşkil eden verile emirlerinin mukayese edilerek yeni bir fazla ödeme tablosu oluşturulmasını teminen hükmün BOZULARAK Dosyanın ilgili Daireye Tevdiine,

Karar verildiği 10.06.2008 tarih ve 30221 sayılı tutanakta yazılı olmakla iş bu ilam tanzim kılındı.