Sayıştay 7. Dairesi 28468 Kararı -

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi:

• Yılı: 2002

• Daire: 7

• Dosya No: 28468

• Tutanak No: 29266

• Tutanak Tarihi: 03.04.2007

• Konu:

KARAR

Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra gereği görüşüldü.

1. 737 sayılı ilamın 3. maddesiyle verilen tazmin hükmüne ilişkin fazla ödemenin dilekçi tarafından 7.12.2005 tarih ve 147736 no’lu tahsilat makbuzuyla tahsil edildiği bildirilmekte ise de, hükümden sonra yapılan bu tahsilatın ilam hükmünün infazı mahiyetinde olduğu ve ilam hükmüne karşı her hangi bir itirazda söz konusu bulunmadığından bu hususta Kurulumuzca YAPILACAK İŞLEM OLMADIĞINA,

2. 737 sayılı ilamın 4. maddesiyle tazminine karar verilen 13.878.067.000.. liranın 13.12.2005 tarih ve 86161 numaralı tahsilat makbuzu ile tahsil edildiği bildirilmekte ise de, hükümden sonra yapılan bu tahsilatın ilam hükmünün infazı mahiyetinde olduğu ve ilam hükmüne karşı her hangi bir itirazda söz konusu bulunmadığından bu hususta Kurulumuzca YAPILACAK İŞLEM OLMADIĞINA,

3. 737 nolu ilamın 5. maddesiyle tazminine karar verilen 20.455.200.000 liraya ilişkin hükmün, aynı tazmin hükmünde Onaylayan sıfatıyla sorumluluğu bulunan A. Bahadırlı’nın başvurusu üzerine düzenlenen 03.04.2007 tarih ve 29265 tutanak sayılı Temyiz Kurulu İlamı üzerine kaldırılmış bulunduğu anlaşılmakla dilekçinin iş bu ek ilam ile ilgili itirazı üzerine Kurulumuzca YAPILACAK İŞLEM OLMADIĞINA,

4. 737 sayılı ilamın 6. maddesiyle tazminine karar verilen 28.439.156.000.. liraya ilişkin hükmün, aynı tazmin hükmünde Onaylayan sıfatıyla sorumluluğu bulunan A. Bahadırlı’nın başvurusu üzerine düzenlenen 03.04.2007 tarih ve 29265 tutanak sayılı Temyiz Kurulu İlamı üzerine kaldırılmış bulunduğu anlaşılmakla dilekçinin iş bu ek ilam ile ilgili itirazı üzerine Kurulumuzca YAPILACAK İŞLEM OLMADIĞINA,

5. 737 sayılı ilamın 7. maddesiyle tazminine karar verilen 29.664.692.000.. liraya ilişkin hükmün, aynı tazmin hükmünde Onaylayan sıfatıyla sorumluluğu bulunan A. Bahadırlı’nın başvurusu üzerine düzenlenen 03.04.2007 tarih ve 29265 tutanak sayılı Temyiz Kurulu İlamı üzerine kaldırılmış bulunduğu anlaşılmakla dilekçinin iş bu ek ilam ile ilgili itirazı üzerine Kurulumuzca YAPILACAK İŞLEM OLMADIĞINA,

6. 737 sayılı ilamın 8. maddesiyle, Müteahhit Varan tem Çevre Temizlik ve Altyapı Sağlık Hizmetleri A.Ş. yükleniminde bulunan "2.590.373.000.000.. lira keşif bedelli %15,1" ihale indirimli; çöp toplama, nakli, süpürme ve arazözle yıkama işi" ne ait hakediş raporları ve bilirkişi raporuna dayalı olarak düzenlenen 08.05.2003 tarih ve 151/14 sayılı teftiş layihasının birlikte incelenmesi sonucunda;

(1) Söz konusu işte, şartname ve sözleşmeye zeyilname ile eklenen hüküm uyarınca, akaryakıt fiyat farkı ödemesinde, keşfin tespitinde esas alınan akaryakıt fiyatının baz fiyat olarak alınması gerekirken, bu hükme aykırı uygulama yapılması ve makine yağı, benzin ve üstübü karşılığı konulan akaryakıta fiyat farkı ödenmesi nedeniyle 249.404.100.000.- lira,

(2) Bahse konu işte kullanılan çöp kamyonlarının yıllık çalışma süresinin Bayındırlık Bakanlığı Genel Fiyat Analizlerinde 2000 saat olarak kabul edilmiş olması nedeniyle, söz konusu araçların günlük birim ücretlerinin (2000 sa/365 gün)=5,5 saat günlük çalışma hesabıyla tahakkuk ettirilmesi gerekli iken, makinelerin günde 8 saat çalışacakları varsayılarak hesaplama yapılması,

Yine söz konusu işte kullanılan araçların Bayındırlık Bakanlığı Genel Fiyat Analizlerinde yedek parça giderleri içerisinde lastik giderlerinin de bulunmasına rağmen analizde, söz konusu araçların saatlik ücretlerinin hesabına lastik giderlerinin ayrıca dahil edilmesi,

Toplanan ve nakledilen çöp miktarının hesaplanıp ödenmesinde, keşif özet cetvelinin hazırlanmasında dikkate alınan itibari çöp miktarının işin süresine bölünmesi suretiyle bulunan miktarların esas alındığı, oysa İSTAÇ kayıtlarına göre nakledilen miktarların daha az olduğu, bu nedenlerle 911.403.920.000.- lira olmak üzere toplam, söz konusu işte 1.160.808.020.000 .- liranın tazminine karar verilmiştir.

Dilekçi dilekçesinde, fazla ödemenin akaryakıt fiyat farkıyla ilgili olan kısmının tekliflerin alındığı tarihteki akaryakıt litre fiyatı olan 770.840 TL. nin baz fiyat olarak alınıp, 12 adet akaryakıt fiyat farkı cetvelinin yeniden hesaplandığını, 12 adet Hakediş ile KDV Dahil toplam 169.817.325.020.-TL fazla ödemede bulunulduğunun anlaşıldığını ve bu miktarın müteahhit tarafından ödeneceğinin bildirildiğini, bunun dışında hiçbir surette fazla ödemenin mevcut olmadığını, 2886 Sayılı D.İ.K.nun 9. maddesinde, İdarelere tahmini bedel tespitinde geniş bir serbesti sağlandığını, İdarelerin bedel tahmin ederken öncelikle bu işle ilgili daha önce kullanılmış benzer işler ve kanunların verdiği yetkiye dayanılarak ilgili idarelerce tespit edilmiş birim fiyatları araştırdığını, bunlardan Karayolları Genel Müdürlüğü birim fiyatlarındaki “Her nevi asfalt ve beton yolların el ile süpürülmesi işi” ile ilgili 4376 pozundan yararlanarak 4376/A poz nolu birim fiyatı en uygun tahmin edilen bedel olarak tespit etmiş ve bu poza dayalı muhammen bedeli hesapladığını, 2886 sayılı kanunun 9. maddesinde; tahmin edilen bedelin idarelerce tespit edileceği veya ettirileceği, işin özelliğine göre gerektiğinde bu bedel veya bu bedelin hesabında kullanılacak fiyatların belediye, ticaret odası, sanayi odası, borsa gibi kuruluşlardan veya bilirkişilerden soruşturulacağı, ancak yapım işlerinde bu işler için yetkili dairelerce tespit edilmiş birim fiyatlar varsa bunların uygulanacağı hükmü ver aldığını, görüldüğü gibi idarelere sadece yapım işlerinde bu işler için yetkili dairelerce tespit edilmiş birim fiyatlar varsa bunların uygulanacağı konusunda bir kısıtlama getirilmiş, yapım işi dışındaki işlerin tahmin edilen bedellerinin tespitinde geniş bir yetki ve serbestlik tanındığını, bu açıdan söz konusu işte Bayındırlık Bakanlığı ve Karayolları Genel Müdürlüğü birim fiyatlarının esas alınarak birim fiyat analizi yoluyla birim fiyat tespitinde ve Taşıma Teknik Şartnamesinde yer alan taşıma formüllerinden yararlanılmasında bir yanlışlık olmadığını, işin hizmet işi olması ve Genel Teknik Şartnamenin sözleşmenin eki mahiyetinde olmaması yeni birim tespit edilirken dayanak yada emsal alınan birim fiyat ve formüller için öngörülen usul ve şartlara uymak zorunluluğunun bulunmadığını, Çöp naklini diğer malzeme nakillerinden de ayrı tutmak gerektiğini, Taşınan malzemenin bir yerden doldurulup, doğrudan doğruya döküm yerine götürüp boşaltılan bir malzeme olmadığını, Çöp kamyonlarının bütün sokakları teker teker dolaşan ve sık sık durup kalkan araçlar olduğunu, İşin bu özelliğinin ek bir maliyet unsuru getirdiğini, bu fiyatlardan oluşan keşif özeti üzerinden ihaleye çıkıldığını ve rekabetin bu birim fiyatlar üzerinden oluşarak işin ihale edilip sözleşmenin imzalandığını, yapılan işlemin sözleşme hükmünün uygulanması olup sözleşmeye uygun olarak ve sözleşme fiyatları üzerinden yapılan ödemede mevzuata ve sözleşmeye aykırılık olmadığını ve Temyiz kurulunun 26915 tutanak nolu Kararının da göz önünde bulundurularak tazmin hükmünün kaldırılması talebinde bulunmuştur.

(1) Akaryakıt fiyat farkı ile ilgili olarak;

Taahhüt konusu işe ait Özel Teknik İhale Şartnamesinin 19 uncu maddesinin (b) bendinde,

Akaryakıt fiyat farkı ödemesinde, "Keşfin tespitinde esas alınan akaryakıt fiyatı baz alınarak, bu fiyatta vuku bulacak artışlar ihale tenzilatına tabi tutulmadan yükleniciye ödeneceği,

28.12.2001 tarihinde akdedilen zeyilname ile işe ait sözleşmede de;

"Keşfin tespitinde esas alınan akaryakıt fiyatı baz alınarak, bu fiyatta vuku bulacak artışlar ihale tenzilatına tabi tutulmadan yükleniciye ödenecektir. Zamlı fiyat olarak; uygulama günündeki akaryakıt dağıtım şirketlerince Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı ile Valiliklere bildirilen KDV hariç, mahalli perakende azami satış fiyatlarının en düşük olanı, müteahhit karı ve genel gider payı eklenmeksizin ve ihale indirimi hesaba katılmaksızın uygulanacağı, ifade edilmiştir.

İlamda da, söz konusu zeyilnamedeki hükme göre, keşfin tespitine esas alınan akaryakıt baz fiyatı olan (765.595 TL/Lt) esas alınarak tazmin miktarının hesaplandığı görüldüğünden, akaryakıt fiyat farkından kaynaklanan 249.404.100.000.- liraya ait tazmin hükmünün TASDİKİNE,

(2) Birim fiyatlarla ilgili olarak;

2886 sayılı Devlet İhale Kanunun 9. maddesinde; tahmin edilen bedelin idarelerce tespit edileceği veya ettirileceği, işin özelliğine göre gerektiğinde bu bedel veya bedelin hesabında kullanılacak fiyatların belediye, ticaret odası, sanayi odası, borsa gibi kuruluşlardan veya bilirkişilerden soruşturulacağı, ancak yapım işlerinde bu işler için yetkili dairelerce tespit edilmiş birim fiyatlar varsa bunların uygulanacağı hükmü yer almıştır.

Görüldüğü gibi söz konusu Kanunda, idarelere sadece yapım işlerinde bu işler için yetkili dairelerce tespit edilmiş birim fiyatlar varsa bunların uygulanacağı konusunda bir kısıtlama getirilmiş, yapım işi dışındaki işlerin tahmin edilen bedellerin tespitinde idarelere geniş bir yetki ve serbesti tanınmıştır. Bu açıdan söz konusu işte Bayındırlık Bakanlığı ve Karayolları Genel Müdürlüğü birim fiyatlarının esas alınarak birim fiyat analizi yoluyla birim fiyat tespitinde ve Taşıma Teknik Şartnamesinde yer alan taşıma formüllerinden yararlanılmasında bir yanlışlık yoktur. İş yapım işi olmayıp bir hizmet işidir. Kanunun verdiği yetkiye dayanılarak birim fiyat tespit edilmiştir. İş hizmet işi olduğundan ve Genel Teknik Şartname sözleşmenin eki mahiyetinde olmadığından yeni birim tespit edilirken dayanak yada emsal alınan birim fiyat ve formüller için öngörülen usul ve şartlara bire bir uymak zorunluluğu bulunmamaktadır.

Yüksek Fen Kurulu Başkanlığının çöp nakli konulu 05.03.1997 tarih ve 11109 sayılı kararında da, Bakanlığımız Taşıma Genel Teknik Şartnamesinde, taşıma formüllerinin uygulandığı malzemeler inşaatla ilgili olduğundan, bu malzemelerin içinde çöp malzemesi bulunmamaktadır. Dolayısıyla, gerek malzeme özelliği ve gerekse taşıma şartları bakımından farklı bir nitelik gösteren çöp nakliyatı işinin kendi şartları içinde değerlendirilmesi ve buna göre nakliye birim fiyatının hesaplanmasının uygun bir yaklaşım olacağını,

Bu durumda, özel bir çöp nakli birim fiyat tespiti için Bakanlığımız nakliye formüllerinin kullanılması ve düşük yoğunluklu veya havaleli yükler için Bakanlığımızca kabul edilen artırma katsayılarından çöp naklinin özellikleri dikkate alınarak faydalanılması ve tespit edilen bu özel birim fiyatla ihaleye çıkılması hususunun idarelerin yetki ve sorumluluğunda bulunduğu bildirilmiştir.

Bu itibarla, çöp naklini inşaat işlerindeki malzeme nakillerinden de ayrı tutmak gerekir. Taşınan malzeme bir yerden doldurulup, doğrudan doğruya döküm yerine götürüp boşaltılan bir malzeme değildir. Çöp kamyonları bütün sokakları teker teker dolaşan ve sık sık durup kalkan araçlardır. İşin bu özelliğinin ek bir maliyet unsuru olması da kaçınılmazdır. İşin özelliği nedeniyle, taşıtların birim fiyatlarının 8 saat çalışma esasına göre hesaplanmasında mevzuata aykırı bir durum bulunmamaktadır.

İşin keşif özetinde esas alınan çöp toplama ve nakli birim fiyat analizinde, birim fiyatın araç lastik giderleri dahil olarak hesaplandığı, bu fiyatlardan oluşan keşif özeti üzerinden ihaleye çıkıldığı ve rekabetin bu fiyat üzerinden oluşarak işin ihale edilip sözleşmenin imzalandığı görülmüştür. Dolayısıyla, bu esaslar dahilinde yapılan birim fiyat işin sözleşme birim fiyatı olduğundan, hakediş ödemelerinde yapılan işlem sözleşme hükmünün uygulanması olup, sözleşmeye uygun olarak ve sözleşme fiyatları üzerinden yapılan ödemede mevzuata ve sözleşmeye aykırılık söz konusu değildir.

Nakledilen çöp miktarı açısından;

Söz konusu temizlik işine ait hakedişlerde yer alan ve çöplerin toplanması ve 30 km 'ye nakli" imalatına ait miktarın, günlük fiilen toplanan çöp miktarları esas alınarak tanzim edilecek raporlara göre tespit edilmesi gerekirken, işe ait keşif özet cetvelinin hazırlanmasında dikkate alınan itibari çöp miktarlarının işin süresine bölünmesi suretiyle bulunan günlük miktarlar esas alınarak belirlendiği görülmüştür.

Taahhüt konusu işin özel ve teknik şartnamesinin 13.maddesinde; "Hakedişler, keşif bedele esas teşkil eden günlük çöp tonajı, süpürülecek alan miktarı ve yıkanacak alana sarfedilen su tonajı üzerinden günlük raporlara göre tanzim edilecektir.

Ödemeler, aylık olarak ve 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu hükümlerine göre yapılacaktır. "

İşe ait sözleşmenin, Ödeme Yeri ve Şartları başlıklı 6. maddesinde, "Aylık hakedişler, keşif "bedele esas teşkil eden günlük çöp tonajı, süpürülecek alan miktarı ve yıkanacak alana sarf edilen su tonajı üzerinden, günlük raporlara göre tanzim edilecektir" hükümleri bulunmaktadır.

Bu hükümlere göre, işe ait hakedişlerin keşif bedele esas teşkil eden günlük çöp tonajı esas alınarak ödenmesi gerekmektedir. Söz konusu işin keşif bedele esas teşkil eden yıllık çöp miktarı 388.020 ton olduğundan, bu miktarın 1 günlük çöp tonajının esas alınarak ödemenin yapılması gerekmektedir. Verile emirlerine ekli hakedişlerde, işe ait keşif özet cetvelinin hazırlanmasında dikkate alınan itibari yıllık çöp miktarının, işin süresine bölünmesi suretiyle bulunan günlük çöp miktarlarının esas alınarak yapıldığı anlaşıldığından, yapılan ödemede mevzuata aykırılık bulunmamaktadır.

Yukarıda açıklanan sebeplerle, 737 nolu ilamın 8. maddesinin 2. bendiyle tazminine karar verilen 911.403.920.000.- liraya ilişkin tazmin hükmünün KALDIRILMASINA,

Sonuç olarak, ilamın 8. maddesiyle tazminine karar verilen toplam (1+2) 1.160.808.020.000.-liradan, birim fiyat ve çöp miktarından kaynaklanan 911.403.920.000.- liranın düşülerek, bakiye akaryakıt fiyat farkından kaynaklanan 249.404.100.000.- liranın, ilamda gösterilen sorumluların uhdelerinde kalmak üzere Düzelterek Tasdikine,

7. 737 nolu ilamın 9. maddesinde, Tem. San Temizlik San.ve Tic.Ltd.Şti. yükleniminde bulunan 49.997.800.000.. lira keşif bedelli ve %5,5 ihale indirimli arasözle yıkama ve birikintilerin süpürülmesi işinde "idare malı arasöz ve 1 ton su ile asfalt. beton yolların yıkanması" analizinde birim fiyatın hatalı tespit edilmesi nedeniyle 29.664.000.000.. liranın tazminine karar verilmiştir.

Dilekçiler dilekçelerinde, söz konusu işe ait sözleşme ve şartnameleri de dikkate alarak keşif özetinin hazırlanması ile analizlerin hesaplanmasında sayman olarak kendilerinin imza yetkisinin bulunmadığını, saymanların 1050 sayılı yasanın 13. maddesine göre düzenledikleri evrak ve belgelerden sorumlu olduklarını, Devlet Harcama Belgeleri Yönetmeliğine göre ödeme emrine bağlanacak belgelerin ödeme emrine eklendiğini bildirerek kendilerinin sorumlu tutulmamalarını talep etmişlerdir.

Saymanın tanımı 1050 sayılı kanunun 9. maddesinde yapılmış, görev ve sorumluluklarına ilişkin hükümlere ise, aynı Kanunun 13, 14, 22 ve 81. maddeleri ve Belediye Bütçe Muhasebe Usulü Tüzüğünün 42. maddesinde yer verilmiştir.

Anılan Kanunun 13. ve Tüzüğün 43. maddesine göre, saymanlar düzenledikleri belgelerin doğruluğundan ve kanunlara uygunluğundan, 14. maddesine göre de, aldıkları ve elden çıkardıkları nakit ve mallardan ve görevlerine ilişkin her türlü işlemlerden sorumludurlar. Saymanın ödeme belgesi üzerinde yaptırmak zorunda olduğu incelemenin kapsamı 81. maddede açıklanmıştır.

Saymana, 1050 sayılı Kanun çerçevesinde genel bir sorumluluk yüklenmiş bulunmaktadır. Mevzuatın açık biçimde sorumluluk dışında bıraktığı durumlar dışında yaptığı bütün işlemlerden sorumlu tutulmuştur. Özellikle hakediş uygulamaları ve ödemeleri açısından bu konunun teknik bir konu olduğu, uzmanlık gerektirdiği, teknik bilgi ve uzmanlıktan yoksun olan saymanın önüne getirilen hakediş raporunu sağlıklı biçimde incelemesinin beklenemeyeceği, inşaattaki imalat, ihzarat ve nakliye durumlarını bilmesinin veya takip etmesinin mühendislik bilgisi olmadan mümkün olmayacağı bu nedenlerle bu hususlarda saymana sorumluluk yüklenmesinin hakkaniyete uygun olmayacağı düşünülebilir. Ancak, bu gerekçeleri yerinde ve haklı görmek mümkün ise de, mevzuatımızdaki kesin hükümler karşısında belirtilen hususlarda saymanı sorumluluğun dışında tutmak mümkün değildir. Çünkü 1050 sayılı Kanunun yukarıda sayılan hükümlerine göre sayman, hazırlanmasında, düzenlenmesinde katkıları olmasa da, ödemeye esas olan belgelerin doğruluğundan, kanun, tüzük ve kararlara uygunluğundan sorumludur.

Yukarıdaki açıklanan sebeplerle, dilekçilerin iddialarının reddiyle, 737 nolu ilamın 9. maddesiyle tazminine karar verilen 29.664.000.000.-liraya ilişkin hükümle ilgili olarak yapılan sorumluluk itirazlarının REDDİNE,

Karar verildiği 03.04.2007 tarih ve 29266 sayılı tutanakta yazılı olmakla iş bu ilâm tanzim kılındı.