Sayıştay 7. Dairesi 240 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler İş Mevzuatı

Daire Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Daire Karar Detayı: Listeye DönYazdır

• Daire: 7

• Karar Tarihi: 15.02.2018

• Karar No: 240

• İlam No: 86

• Madde No: 17

• Kamu İdaresi Türü: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Hesap Yılı: 2016

• Konu: İş Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

SGK kesintisi:

17- ... tarafından yapılan hizmet alımlarında, yüklenici firmalarca çalıştırılan işçiler tarafından ücret ve benzeri alacakları için açılan davalar sonucu üst işveren olması nedeniyle iş mahkemelerince ...’nun da alt yüklenici firma ile birlikte sorumlu tutulması üzerine ... tarafından işçilere yapılan ödemelerde gelir vergisi ve sigorta primi tahakkuku yapılmaması neticesinde kamu zararına sebebiyet verilmesi ile ilgili olarak yapılan incelemede;

31.05.2006 tarih ve 5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 12 nci maddesinde “…Bir işverenden, işyerinde yürüttüğü mal veya hizmet üretimine ilişkin bir işte veya bir işin bölüm veya eklentilerinde, iş alan ve bu iş için görevlendirdiği sigortalıları çalıştıran üçüncü kişiye alt işveren denir. Sigortalılar, üçüncü bir kişinin aracılığı ile işe girmiş ve bunlarla sözleşme yapmış olsalar dahi, asıl işveren, bu Kanunun işverene yüklediği yükümlülüklerden dolayı alt işveren ile birlikte sorumludur.” denilmektedir.

22.05.2003 tarih ve 4857 sayılı İş Kanununun 2 nci maddesinde “…Bu ilişkide asıl işveren, alt işverenin işçilerine karşı o işyeri ile ilgili olarak bu Kanundan, iş sözleşmesinden veya alt işverenin taraf olduğu toplu iş sözleşmesinden doğan yükümlülüklerinden alt işveren ile birlikte sorumludur.” denilmektedir.

Hizmet İşleri Genel Şartnamesinin 38 inci maddesinde,

“Yüklenici çalıştırdığı işçilerin, işin yapılmakta olduğu bir işkolu veya meslekte aynı tipteki bu iş için mevzuatla kabul edilenlerden daha az elverişli olmayan şartlarda çalışmalarını ve ücret almalarını sağlayacaktır. Ücret, yan ödeme ve çalışma şartlarının toplu sözleşme veya mevzuatla tespit edilmemiş olması halinde yüklenici, en yakın ve uygun bir bölgedeki işkolu veya meslekteki aynı tip bir iş için mevzuatla tespit edilenlerden daha az elverişli olmayan ücret, yan ödeme ve çalışma şartlarını sağlayacaktır. Yüklenici, varsa alt yüklenicilerinin bu çalışma şartlarına uymalarını sağlamak için gerekli tedbirleri alacaktır.

Kontrol teşkilatı, yüklenici veya alt yüklenici tarafından istihdam edilen işçilerin ücretlerinin tam ve zamanında ödenip ödenmediğini her ay resen kontrol etmekle ayrıca bu konuda kendisine ulaşan başvuruları (talep ve ihbarları) ivedilikle değerlendirmekle yükümlüdür.”

Hükmü yer almaktadır.

193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 94 üncü maddesinde, “Kamu idare ve müesseseleri, … aşağıdaki bentlerde sayılan ödemeleri … nakden veya hesaben yaptıkları sırada, istihkak sahiplerinin gelir vergilerine mahsuben tevkifat yapmaya mecburdurlar.

1. Hizmet erbabına ödenen ücretler ile 61 inci maddede yazılı olup ücret sayılan ödemelerden (istisnadan faydalananlar hariç), 103 ve 104 üncü maddelere göre,…” hükmüne yer verilmiştir.

Kamu İdarelerinin Denetim Elemanlarınca Yapılacak Tespitler Hakkında Yönetmeliğin 7 nci maddesinde “Kamu idarelerinin denetim elemanlarınca 5 inci maddede belirtilen tespitler dikkate alınarak, fiilen veya kayden çalıştırıldığı tespit edilen sigortalıların Kuruma bildirilmeyen ya da eksik bildirilen sigortalı gün sayıları ve prime esas kazançları ile ilgili olarak;

a) Sigortalı işe giriş bildirgeleri,

b) Aylık prim ve hizmet belgesi,

bir aylık süreli tebligat ile işverenden, alt işverenden veya sigortalıyı geçici olarak devralan işverenden istenir…” denilmektedir. Aynı Yönetmeliğin 8 inci maddesinde “7 nci maddede belirtilen belgelerin muhteviyatı primler, Kanunun 89 uncu maddesi de dikkate alınmak suretiyle ünitece re'sen hesaplanarak işverene tebliğ olunur.

İşveren, tahakkuk ettirilen prim ve diğer Kurum alacaklarını tebliğ tarihinden itibaren bir ay içinde öder…” hükmü yer almaktadır. Aynı Yönetmeliğin 4/b maddesinde ise işveren “Sigortalı kişileri çalıştıran, gerçek veya tüzel kişiler ile tüzel kişiliği olmayan idareleri, kurum ve kuruluşlar” şeklinde tanımlanmaktadır.

Sigorta İşlemleri Yönetmeliğinin 102 nci maddesinde “İşveren, alt işverenlerin çalıştırdıkları sigortalılar için, hangi alt işverene, sigortalıyı devir alan da, hangi işverene ait olduğunu belirterek bu şahıslar adına aylık prim ve hizmet belgesi düzenleyip Kuruma verebilir.” denilmektedir.

... tarafından yapılan hizmet alımlarında yüklenici firmalarca çalıştırılan işçiler tarafından ücret ve benzeri alacakları için açılan davalar sonucu, üst işveren olması nedeniyle iş mahkemelerince ... ’nun da alt yüklenici firma/firmalar ile birlikte sorumlu tutulması üzerine ... tarafından işçilere 2016 yılı boyunca ödemeler yapılmıştır. Konu ile ilgili mahkeme kararlarında, işçilerin, kıdem ve ihbar tazminatı, ücret, izin ücreti ve fazla çalışma ücreti alacaklarını alamadıklarını belirttikleri, talep edilen tutarların mahkemelerce brüt tutarlarına hükmedildiği görülmektedir. Bu ihbar tazminatları gelir vergisi; ücret, izin ücreti ve fazla çalışma ücretleri ise gelir vergisi ve sigorta primine tabidir. Ancak davaların açılma, sonuçlanma, alacaklıya ödeme yapılma süreçlerinde böyle bir vergi veya prim tahakkuku yapılmamaktadır. Bu tür ödemelerin icra aşamasında net tutarlar üzerinden ödenmesi, daha sonrasında ilgili kurumlara bildirim yapılması gerekmektedir.

Savunmada, söz konusu ödemelerin çoğu ile ilgili olarak tehiri icra kararı alındığından fiilen ödeme yapılmadığı, temyiz kararlarının henüz çıkmadığı belirtilmekte ise de temyize başvurmak icrayı durdurmamakta, işçi açısından alacak tahakkuk etmektedir. Ücret alacağı işçiye fiilen ödenmemiş olsa dahi gelir vergisinin tahakkuk ettirilmesi gerekmektedir. Zira ücretler ve diğer ödemelerin gelir vergisinde tahsil değil tahakkuk esası geçerlidir. Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 80 inci maddesindeki "d) Ücretler hak edildikleri aya mal edilmek suretiyle prime tabi tutulur. Diğer ödemeler ise öncelikle ödendiği ayın kazancına dahil edilir…” hükmü de ücret ödemeleri açısından sigorta primlerinde tahakkuk esasının, diğer ödemelerde ise tahsil esasının geçerli olduğunu belirtmektedir. Söz konusu ödemelerde yer alan ikramiyelere ait sigorta primleri ile ilgili olarak ise tahakkuk işlemi için temyiz sonucunun beklenilmesi gerekmektedir.

Yukarıda da yer verilen Sigorta İşlemleri Yönetmeliği'nin 102 nci maddesi gereğince, Kurum davacı işçi için prim bildirimi yapabilir. Bu durumda, iş mahkemesi kararı akabinde tehiri icra kararı alınsa dahi gelir vergisi ve prim tahakkuku yapılması gerekmektedir.

Yine sorumlularca yapılan savunmada, 19026 ve 16722 numaralı ödeme emirleri ile ödemede bulunulan işçilere ait gelir vergilerinin yatırıldığı belirtilmiştir.

Sonuç olarak, sorgu konusu 86.517,38 TL kamu zararının;

16722 numaralı ödeme emir ile ilgili olan 4.115,64 TL’sinin 05.04.2017 tarih ve 5382 numaralı ödeme emriyle,

19026 numaralı ödeme emir ile ilgili olan 2.951,70 TL’sinin 07.04.2017 tarih ve 5591 numaralı ödeme emriyle,

Ilgili Vergi Dairesine ödendiği görüldüğünden, toplam 7.067,34 TL için ilişilecek bir husus kalmadığına,

15224, 15225 ve 19503 numaralı ödeme emirleri ile ödenen ikramiyelere ait sigorta prim alacakları temyiz sonucunda ödendiklerinde doğacağından, söz konusu ödeme emirlerinden doğan toplam 11.976,10 TL için ilişilecek bir husus bulunmadığına,

67.473,43 TL kamu zararının ise sorumlularına ödettirilmesine,

Oy birliğiyle karar verildi.