Sayıştay 7. Dairesi 195 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler İhale Mevzuatı

Daire Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Daire Karar Detayı: Listeye DönYazdır

• Daire: 7

• Karar Tarihi: 23.03.2017

• Karar No: 195

• İlam No: 231

• Madde No: 7

• Kamu İdaresi Türü: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Hesap Yılı: 2015

• Konu: İhale Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

Mıcır Alım İhalesinde Figüre Hesapla ödemede bulunulması, KDV tutarının düşülmemesi ve eksik teslimatlar bulunması:

2015/... İhale Kayıt Numaralı "... Büyükşehir Belediye Başkanlığı Fen İşleri Dairesi Başkanlığı Bünyesinde Bulunan Asfalt Plentinde Asfalt Yapımında Kullanılmak Üzere Asfalt Mıcır Alımı" ihalesine ilişkin imzalanan sözleşmeye aykırı uygulamaya gidilerek, poz fiyatlarına her türlü nakliye dâhil olmasına rağmen bir kısım malzemenin idare malı kamyonlarla nakledildiği, buna karşılık idare malı kamyon kullanılarak yapılan nakliyenin hakedişten düşülmesi işleminde poz fiyatına dâhil olmayan Katma Değer Vergisi miktarının toplamdan düşülmemesi suretiyle kamu zararına sebebiyet verilmesi iddiası ile ilgili olarak yapılan incelemede;

Belirtilen işe ait götürü bedel sözleşmenin Sözleşme bedeline dahil giderler başlıklı 7’nci maddesi, Sözleşmede değişiklik yapılması başlıklı 23’üncü maddesi ve 28’inci maddesihükümlerine göre; malın teslim yeri olarak belirlenen Belediye Asfalt Plentine nakliyesi sözleşme bedeline dâhildir.

Yüklenici ile kontrol elemanları tarafından imzalanan 20.08.2015 tarihli tutanakta; "... Büyükşehir Belediyesi Fen İşleri Dairesi Başkanlığı tarafından mevsimsel hava şartları göz önünde bulundurularak yapılan yol yapım çalışmalarına hız kazandırmak amacıyla 30.05.2015 tarihi itibarıyla araçlarımız kullanılmıştır. Asfalt Plentine Asfalt Alımı Teknik Şartnamesi'nin 6. Maddesi 'Ocak ile konkasör arası, konkasör ile agrega depo sahası arasındaki nakliye bedeli ödenmeyecektir' İlgili madde göz önünde bulundurularak taş tozu ve mıcır taşınmasında idareye ait kullanılan tüm araçların nakliye hesabı yapılacaktır. Son hakedişten yükleniciye ödenecek tutardan kesilecektir." ifadesi yer almaktadır.

Son hakediş eki olarak hazırlanan bir diğer tutanak ile de, yukarıdaki tutanağa atıf yapılarak yaklaşık maliyet hesabında kullanılan ve Karayolları Genel Müdürlüğü 2013 yılı Birim Fiyatlarının 07.006/K nolu "Kum, Kırmataş Nakli (20 Km, Y=l,6)" pozu dâhilindeki ölçü birimi ton olan formül kullanılarak "1 ton kırmataşın 53Km'ye nakli ihale teklif fiyatı" -ihale indirimi oranı da düşülerek- belirlenmiştir. Bu birim fiyat ile idare malı kamyonlarla taşındığı tespit edilen toplam miktar çarpılarak son hakedişten düşülecek kesinti bulunmuştur.

Ödeme Emri eki belgeler arasında yer alan 24.12.2015 tarihli ve ...sayılı 'Olur'da "İhaleyi alan yüklenici firma tarafından anlaşma yapılarak çalışmanın daha hızlı bitirilebilmesi, vatandaşların mağduriyetlerinin giderilmesi amacıyla idarenin araçları da kullanılmış ayrıca Büyükşehir Belediyemiz yol ağında bulunan yollarda yol ve trafik güvenliğinin sağlanması için Fen İşleri dairesi Başkanlığımızca yapılmakta olan yol yapım çalışmalarının geç saatlere kadar devam etmesi, malzemenin geldiği taş ocağı ile çalışma alanı arasında idareye ait kantar bulunmaması, bulunan kantarların ters yolda kalması ve yolun bölünmüş yol olması nedeniyle tekrara kantara gelmenin zaman kaybına ve daha fazla yakıt tüketiminden dolayı yüksek maliyete neden olmasını, BSK karışımının bekletilmesini engellemek amacıyla bazı araçlar idare kantarına girmemiştir. Dolayısıyla alınan bu malzeme hakedişte gösterilmesi açısından kullanıldığı yerler teknik bir ekip tarafından agrega yoğunluğu, yol uzunluğu, yol genişliği, dökülen malzeme kalınlığı belirlenerek figüre hesabıyla malzeme miktarı ton cinsinden belirlenmiş ...ton olarak tespit edilmiştir" ifadeleri yer almaktadır. Ekli üç adet "Figüre Tutanağı"nda ise toplam miktarın nasıl hesaplandığına dair formüller yer almaktadır.

4734 sayılı Kanun'un 53. maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak çıkarılan Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği'nin 8/3/d maddesinde anılan fiyatlardan olan Karayolları Genel Müdürlüğü Birim Fiyatları, 4734 sayılı Kanun ve bunun uygulamasında çıkarılan alt mevzuatı öncesindeki uygulamadan farklı olarak ödemelerde esas alınmamaktadır. Bu fiyatların temel işlevi yaklaşık maliyetin tespitinde kullanılmasıdır. Yaklaşık maliyetler de Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği'nin 3/1/ğ maddesinde de yazılmakta olduğu üzere KDV hariç belirlenmektedir. Bu paralelde birim fiyatlar da KDV hariç yayımlanmaktadır. Dolayısıyla, hesaplanan nakliyat kesinti toplamı da Karayolları Genel Müdürlüğü'nün 07.006/K pozu ile hesaplandığından KDV hariçtir. Bu bakımdan ya kesinti miktarına KDV dâhil edilerek bulunan KDV'li tutarın Hakediş Raporu'nun "H -Kesintiler ve Mahsuplar" bölümünde gösterilmesi veya "E - Bu hakedişin Tutarı"nda yazılı miktardan KDV dâhil edilmemiş nakliye kesintisi tutarının düşülmesi gerekmektedir.

Diğer taraftan; iş kapsamında yapılan ödemelere temel teşkil eden Kantar Fiş Defteri’nin incelenmesi neticesinde, mükerrer kayıtlar ve kamyon boş ağırlık sütunundaki hatalar nedeniyle fazla ödemede bulunulmuştur.

Yukarıda zikredilen mevzuat hükümler ve açıklamalar doğrultusunda;

A) Kamu zararı doğuran tespitler ile ilgili olarak,

A-1) İdare malı kamyonlarla taşıma nedeniyle yüklenici hakedişinden düşülmesi gereken miktara KDV eklenmemesi suretiyle sebep olunan ve hesabı aşağıda yer verilen tablolarda gösterilen toplam ...TL tutarındaki kamu zararının yasal faiziyle birlikte ...TL olarak 20.06.2016 tarih ve ... referans nolu banka dekontu ile tahsil olunduğu anlaşıldığından, bu miktar için ilişilecek husus kalmadığına,

A-2) İş kapsamında yapılan ödemelere temel teşkil eden Kantar Fiş Defteri’nde yapılan kontrol hatalarından kaynaklanan ve hesabı aşağıda yer verilen tablolarda gösterilen ...TL tutarındaki eksik mal teslimatının, savunmalar doğrultusunda yükleniciden bu tutar kadar mal teslim alınarak kapatıldığı anlaşılmıştır. Bu itibarla; kamu zararı oluşmadığından, ...TL tutarındaki eksik teslimat hakkında ilişilecek husus bulunmadığına,

B) İhale sözleşme ve şartnamesinin uygulanma hataları ile ilgili olarak ise;

B-1) Sözleşme kapsamında alınan malzemenin asfalt plentinde kullanılmak üzere temin edildiği, ancak işin uygulama aşamasında idare malı kamyonlarla taşınan malın plent dahilinde işlemden geçirilmeden doğrudan yola serildiği, bu uygulamanın iş kaleminin niteliğini değiştirdiği ve dolayısıyla sözleşme ve şartname hükümlerine uygun olmadığı,

B-2) Malzemenin idare malı kamyonlarıyla nakliyesi yapılarak doğrudan yola serilmesi ve daha sonra figüre hesap ile yüklenici hakedişinden düşülmesi uygulamasında, yazılı olurların bu uygulama gerçekleştikten sonra alınması suretiyle sözleşme ve şartname hükümlerine aykırı hareket edildiği,

B-3) İdare malı kamyonlarla nakledilen miktarın hesabında kullanılan figüre hesabın mevzuatta yeri olmadığı,

B-4) İdare malı kamyonlara nakledilen miktarın hesabında kamyonların kantara sokulmadığı,

B-5) Figüre hesapta kesintinin daha uzak mesafe birim fiyatı esas alınarak yüksek hesaplandığı, bunun yüklenicinin aleyhine bir durum teşkil ettiği ve dolayısıyla olayın yargıya taşınması halinde belediye bütçesinden yargılama giderleri ödenebileceği,

Dolayısıyla (B) başlığı altında belirtilen bu hususların incelenmesini teminen Kurumuna yazılması gerektiği iddia edilmiştir.

Savunmalar doğrultusunda; işin sözleşmesinin malzemenin plent tesisi veya yakınındaki depoya nakliyesine dair olduğu, işin devamı esnasında belediyenin bir kısım malzemenin doğrudan yola serilmesini uygun görerek malzemeyi kendi kamyonlarıyla yolun yapıldığı yere götürdüğü ve malın idare kamyonlarıyla taşınan bu kısmının hakedişten düşüldüğü, bu miktar malzemenin hesabının kantarın yolun karşısında kalması ve kantara geçici yol yapılmasının da maliyet gerektirmesi gibi sebeplerle kamyonlar kantara sokulmadan figüre olarak yapıldığı, figüre hesapta malzemenin yoğunluğunun ve katedilen mesafenin daha çok alındığı, dolayısıyla figüre hesaptan kaynaklı olarak bir kamu zararı meydana gelmediği anlaşılmıştır.

Diğer taraftan; idare kamyonlarıyla taşınan ve doğrudan yola serilen malzeme ile ilgili tutanak 20.08.2015 tarihli iken, bu gerçekleştirilen işlem ile ilgili olur yazısı 24.12.2015 tarihlidir. Ancak figüre hesap ile yüklenici hak edişinden kesilen nakliye işlemine ilişkin belirtilen bu eksiklik bir idari işlem eksikliğidir ve kamu zararına meydan vermeyecek şekilde hesabı gerçekleştirilen işin onayının daha sonra yapılmış olmasına dayanılarak sorumluluk yüklenmesi hakkaniyetle bağdaşmamaktadır.

Bu itibarla; 2015/... İhale Kayıt Numaralı "... Büyükşehir Belediye Başkanlığı Fen İşleri Dairesi Başkanlığı Bünyesinde Bulunan Asfalt Plentinde Asfalt Yapımında Kullanılmak Üzere Asfalt Mıcır Alımı" ihalesi kapsamında idare malı kamyonlarla nakledilen bir kısım malzemenin figüre hesapla yüklenicinin hakedişinden düşülmesi hususunda, raporun B-1,2,3,4,5 fıkralarında ileri sürülen konular hakkında Bakanlığına yazılmasına mahal olmadığına,

6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesi uyarınca İşbu İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.