Sayıştay 7. Dairesi 190 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Çeşitli Konular

Daire Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Daire Karar Detayı: Listeye DönYazdır

• Daire: 7

• Karar Tarihi: 16.03.2017

• Karar No: 190

• İlam No: 181

• Madde No: 5

• Kamu İdaresi Türü: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Hesap Yılı: 2015

• Konu: Çeşitli Konuları İlgilendiren Kararlar

KARAR

Bir derneğe üyelik sebebiyle aidat ödemesi, muhtelif derneklere ve vakıflara da nakdi yardımlarda bulunulması:

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun Bütçelerden Yardım Yapılması başlıklı 29’uncu maddesinde, “Gerçek veya tüzel kişilere kanuni dayanağı olmadan kamu kaynağı kullandırılamaz, yardımda bulunulamaz veya menfaat sağlanamaz. Ancak, genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin bütçelerinde öngörülmüş olmak kaydıyla; kamu yararı gözetilerek dernek, vakıf, birlik, kurum, kuruluş, sandık ve benzeri teşekküllere yardım yapılabilir.

Bu yardımların yapılması, kullanılması, izlenmesi, denetlenmesi ve kamuoyuna açıklanmasına ilişkin esas ve usuller Maliye Bakanlığınca hazırlanarak Bakanlar Kurulunca çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.” denilmiştir.

5253 sayılı Dernekler Kanununun Yardım ve İşbirliği başlıklı 10’uncu maddesinin 2’nci fıkrasında,

“5072 sayılı Dernek ve Vakıfların Kamu Kurum ve Kuruluşları ile İlişkilerine Dair Kanun hükümleri saklı kalmak üzere, dernekler kamu kurum ve kuruluşları ile görev alanlarına giren konularda ortak projeler yürütebilirler. Bu projelerde kamu kurum ve kuruluşları, proje maliyetlerinin en fazla yüzde ellisi oranında aynî veya nakdî katkı sağlayabilirler.

…” denilmektedir.

5393 sayılı Belediye Kanununun,

75’inci maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde (Değişik: 12/11/2012-6360/19 md.)

“Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, kamu yararına çalışan dernekler, Bakanlar Kurulunca vergi muafiyeti tanınmış vakıflar ve 7/6/2005 tarihli ve 5362 sayılı Esnaf ve Sanatkârlar Meslek Kuruluşları Kanunu kapsamına giren meslek odaları ile ortak hizmet projeleri gerçekleştirebilir. Diğer dernek ve vakıflar ile gerçekleştirilecek ortak hizmet projeleri için mahallin en büyük mülki idare amirinin izninin alınması gerekir.”

Aynı Kanunun 6360 sayılı Kanun ile eklenen son fıkrasında (Ek fıkra: 12/11/2012-6360/19 md.);

“5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanununun 29’uncu maddesinin birinci fıkrasının ikinci cümlesi ile 5253 sayılı Dernekler Kanununun 10 uncu maddesi; belediyeler, il özel idareleri, bağlı kuruluşları ve bunların üyesi oldukları birlikler ile ortağı oldukları Sayıştay denetimine tabi şirketler için uygulanmaz.” hükümlerine yer verilmiştir.

5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 14'üncü maddesinde Belediyenin görev ve sorumlulukları, 15’inci maddesinde ise yetki ve imtiyazları tek tek sayılmış, amatör spor kulüplerine yapılacak yardım dışında diğer derneklere ve vakıflara yardım yapılabileceğine veya üye olunabileceğine ilişkin bir hükme yer verilmemiştir.

Söz konusu Kanunun “Belediye’nin Giderleri” başlıklı 60’ıncı maddesinde belediyenin giderleri bentler halinde sayılmış, belediyenin kuruluşuna katıldığı şirket, kuruluş ve katıldığı birliklerle ilgili ortaklık payı ve üyelik aidatı giderleri belediye gideri olarak kabul edilmiş, derneklere üyelik ve bu üyelik sonucunda derneğe ödenecek aidat giderlerine belediye giderleri arasında yer verilmemiştir.

“Diğer kuruluşlarla ilişkiler” başlığını taşıyan 75’inci maddenin birinci fıkrasının (c) bendinde ise belediyelerin kamu yararına çalışan dernekler ile ortak hizmet projeleri gerçekleştirebileceği, bunun dışındaki derneklerle ancak mahallin en büyük mülki idare amirden izin alınması kaydıyla mezkûr projelerin yerine getirebileceği hüküm altına alınmıştır.

Görüleceği üzere genel yönetim kapsamındaki kamu idareleri ancak bütçelerinde öngörülmüş olması kaydıyla; kamu yararı gözeterek dernek, vakıf, birlik, kurum, kuruluş, sandık ve benzeri teşekküllere yardım yapabilmektedir. Söz konusu madde önceleri belediyeleri de kapsamakta iken, 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 75’inci maddesine eklenen “(Ek fıkra: 12/11/2012-6360/19 md.) 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanununun 29’uncu maddesinin birinci fıkrasının ikinci cümlesi ile 5253 sayılı Dernekler Kanununun 10’uncu maddesi; belediyeler, il özel idareleri, bağlı kuruluşları ve bunların üyesi oldukları birlikler ile ortağı oldukları Sayıştay denetimine tabi şirketler için uygulanmaz.” fıkrası ile belediyelerin dernek, vakıf, birlik, kurum, kuruluş, sandık ve benzeri teşekküllere yardım yapabilmesinin önü tamamen kapanmıştır.

Yukarıda anılan mevzuat hükümlerinden anlaşılacağı üzere derneklere ve vakıflara belediyeler tarafından yardım yapılabilmesini sağlayacak kanuni bir dayanak mevcut olmadığı gibi bunlarla ortak hizmet projesi bile gerçekleştirebilmesi belirli şartlara bağlanmıştır.

Buna göre, 5393 sayılı Kanunun 75’inci maddesinin son fıkrası ile yapılan değişiklikle, 5018 sayılı Kanunun 29’uncu maddesinin birinci fıkrasının ikinci cümlesi ile 5253 sayılı Dernekler Kanununun 10’uncu maddesinin belediyelere uygulanamayacağı yönündeki düzenlemenin bir sonucu olarak, söz konusu derneklere nakdi ödeme yapılması mümkün değildir.

Öte yandan, 5393 sayılı Belediye Kanununun “Yurt dışı ilişkileri” başlıklı 74’üncü maddesinde “Belediye, belediye meclisinin kararına bağlı olarak görev alanıyla ilgili konularda faaliyet gösteren uluslararası teşekkül ve organizasyonlara, kurucu üye veya üye olabilir.” denilerek uluslararası teşekkül ve organizasyonlara üye olunacağı açıkça ifade edilmesine rağmen, Kanunda yurt içindeki derneklere üye olunabileceğine dair açık bir düzenleme bulunmamaktadır. Derneklere herhangi sınırlama olmaksızın üye olunarak aidat ödenmesi, dolaylı bir yardım şekline dönüşebileceğinden ve yukarıda yer verilen derneklere nakdi yardım yapılamayacağına ilişkin hükümler göz önüne alındığında, Belediyenin kanuni dayanağı olmaksızın, derneğe aidat adı altında ödeme yapması da mümkün değildir.

Bu itibarla, yukarıda açıklanan gerekçelerle …Belediyesi’nin bir derneğe üyelik sebebiyle aidat ödemesi, muhtelif derneklere ve vakıflara da nakdi yardımlarda bulunması suretiyle sebep olunan .. TL kamu zararının raporda belirtilen sorumlularına müştereken ve müteselsilen, 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53’üncü maddesi gereği işleyecek faizleri ile ödettirilmesine, (Başkan …. ve Üye ..’ın “Derneklere yapılan nakdi yardımın kamu zararı oluşturduğuna katılmakla birlikte; bir derneğe yapılan aidat ödemesine ilişkin olarak; Anayasamızın “Dernek Kurma Hürriyeti” başlıklı 33’üncü maddesi ve 5253 sayılı Dernekler Kanununun “Dernek Kurma Hakkı” başlıklı 3’üncü maddesine göre, her gerçek veya tüzel kişinin dernek kurma ve derneklere üye olma hakkı bulunmaktadır. Aidat ödemesi de üyeliğin doğal bir sonucudur. Bu sebeple bir derneğe yapılan … TL’lik aidat ödemesine ilişkin olarak kamu zararı oluşmamıştır.” Şeklindeki ayrışık görüşlerine karşı,) oy çokluğuyla karar verildi.