Sayıştay 7. Dairesi 130 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler İhale Mevzuatı

Daire Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Daire Karar Detayı: Listeye DönYazdır

• Daire: 7

• Karar Tarihi: 18.10.2016

• Karar No: 130

• İlam No: 47

• Madde No: 1

• Kamu İdaresi Türü: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Hesap Yılı: 2015

• Konu: İhale Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

Doğrudan Temin:

Personel çalıştırılmasına dayalı “….. Hizmet Alımı” işinin parçalara bölmek suretiyle doğrudan temin yöntemiyle yaptırılması ve yükleniciye ihale mevzuatınca öngörülen azami tutarın üzerinde ödemede bulunulması suretiyle kamu zararına neden olunmuştur.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Temel ilkeler” başlıklı 5 inci maddesinde, eşik değerlerin altında kalmak amacıyla mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin kısımlara bölünemeyeceği hüküm altına alınmıştır.

Kanunun “Uygulanacak ihale usulleri” başlıklı 18 inci maddesinde ise aynen;

“İdarelerce mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin ihalelerinde aşağıdaki usullerden biri uygulanır:

a) Açık ihale usulü.

b) Belli istekliler arasında ihale usulü.

c) Pazarlık usulü.

d) (Mülga: 30/7/2003-4964/12 md.)”

Denilmektedir.

Yine aynı Kanunun “Doğrudan temin” başlıklı 22 nci maddesinin birinci fıkrasının d bendinde ise aynen;

“Aşağıda belirtilen hallerde ihtiyaçların ilân yapılmaksızın ve teminat alınmaksızın doğrudan temini usulüne başvurulabilir:

...

d) Büyükşehir belediyesi sınırları dahilinde bulunan idarelerin onbeş milyar (Ellibin üçyüzseksenbeş Türk Lirası), diğer idarelerin beşmilyar Türk Lirasını (Onaltıbin yediyüzseksenaltı Türk Lirasını) aşmayan ihtiyaçları ile temsil ağırlama faaliyetleri kapsamında yapılacak konaklama, seyahat ve iaşeye ilişkin alımlar.

…”

Denilmektedir.

Mahalli İdareler Harcama Belgeleri Yönetmeliğinin 49 uncu maddesi uyarınca, 4734 sayılı Kanunun yukarıda değinilen hükmü uyarınca yapılacak mal ve hizmet alımları ile yapım işi bedellerinin ödemelerinde piyasa fiyat araştırması tutanağı veya ihale komisyonu kararı aranması gerekmektedir.

Söz konusu işlere ait düzenlenen sözleşmelerin 8 inci maddelerinde;

“İhale süreci 15 (onbeş) gün olup ….. adet kontrolör personele asgari ücretin %80 fazlası ….. adet personele asgari ücretin %20 fazlası olarak verilecektir” denilmektedir.

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin “Yaklaşık maliyetin hesaplanması ve güncellenmesi” başlıklı 9 uncu maddesinde aynen;

“MADDE 9 – (1) Birim fiyat üzerinden teklif alınan ihalelerde;

…

(3) Hizmetin gerçekleştirilmesi için gerekli olan iş kalemlerine veya iş gruplarına ilişkin miktarların tespit edilen fiyatlarla çarpımı sonucu bulunan tutarların toplanması ile elde edilen genel toplam tutar, sözleşme giderleri ve genel giderler ile KDV hariç olarak belirlenir. Bulunan bu tutara işin niteliği dikkate alınarak % 20 oranını geçmemek üzere yüklenici kârı eklenir. Bu tutar, kâr hariç belirlenen genel toplam tutar üzerinden hesaplanan sözleşme giderleri ve genel giderler ile toplanarak yaklaşık maliyet hesaplanır. Buna ilişkin hesap cetveli hazırlayanlarca imzalandıktan sonra, ihale onay belgesinin ekine konularak ihale yetkilisine sunulur. (Ek cümle:RG-16/7/2011-27996)(3) Yüklenici için öngörülen kar tutarının bu cetvelde gösterilmesi zorunludur.

…”

Denilmektedir.

4734 sayılı Kanunun yukarıda da değinilen 18 inci maddesinde idarelerce mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin ihalelerinde uygulanabilecek sayma suretiyle belirlenmiştir. Bu madde hükmüne göre, doğrudan temin yoluyla bir ihtiyacın karşılanması uygulanabilecek ihale usulleri arasında sayılmamıştır. Bununla birlikte, yine Kanunun 22 inci maddesinde hangi hallerde ihtiyaçların ilân yapılmaksızın ve teminat alınmaksızın doğrudan temini usulüyle karşılanabileceği hüküm altına alınmıştır. Kanunun 22 nci maddesinin “d” fıkrasında, büyükşehir belediyesi sınırları dâhilinde bulunan idarelerin onbeş milyar (Ellibin üçyüzseksenbeş Türk Lirası), diğer idarelerin beş milyar Türk Lirasını (Onaltıbin yediyüzseksenaltı Türk Lirasını) aşmayan ihtiyaçları ile temsil ağırlama faaliyetleri kapsamında yapılacak konaklama, seyahat ve iaşeye ilişkin alımların doğrudan temin suretiyle karşılanabileceği hüküm altına alınmıştır. Her ne kadar idarece yapılan söz konusu alımlar bu değerlerin altında kalmakta ise de alımların tamamı aynı iş içindir ve eşik değerlerin altında kalabilmek için parçalara bölündüğü açıktır.

Yine 4734 sayılı Kanunun yukarıda da değinilen 5 inci maddesi hükmü uyarınca, eşik değerlerin altında kalmak için işin kısımlara ayrılması mevzuata aykırılık oluşturmaktadır. Söz konusu işte, doğrudan temin ile ihtiyacın karşılanabilmesi amacıyla Kanunun 22 nci maddesinin “d” fıkrasında şart olarak konulan tutarın altında kalabilmek için aynı iş kısımlar halinde aynı yükleniciye yaptırılmıştır.

Ayrıca Mahalli İdareler Harcama Belgeleri Yönetmeliğinin yukarıda da değinilen 49 uncu maddesi uyarınca aranması gereken piyasa fiyat araştırması tutanağı da ödeme evrakı içerisinde yer almamaktadır.

Piyasa fiyat araştırması yapılmadan tek firma ile sözleşme ilişkisi kurularak doğrudan temin yöntemi ile yapılan söz konusu alımlarda, ihale uygulama yönetmeliğindeki yaklaşık maliyetin belirlenmesi usullerine aykırılıklar da bulunmaktadır. Şöyle ki, Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 9 uncu maddesi uyarınca, yaklaşık maliyetin belirlenmesinde yüklenici karı olarak verilebilecek en yüksek oran % 20’dir. Ayrıca ödemelere ilişkin bordrolar incelendiğinde, söz konusu işte çalışan işçilere sözleşme gereği ödenmesi gereken tutarlarında ödenmediği görülmektedir.

Buna göre, tüm alımlar tek tek incelendiğinde aşağıda görülen tablo ortaya çıkmaktadır.

Ödeme emri no Sözleşme dönemi Çalıştırılan işçi sayısı Alınan malzeme Yapılan Ödeme

5810 15.12.2014-29.12.2014 1 kontrolör 9 işçi 180 adet yağmurluk, 100 adet saplı süpürge, 50 adet sarı çizme, 50 adet saplı faraş 26.300,00 TL+KDV

5812 14.01.2015-28.01.2015 2 kontrolör 13 işçi 47.000,00 TL+KDV

6049 29.01.2015-12.02.2015 2 kontrolör 9 işçi 85 adet plastik çöp konteynırı, 180 adet çalı süpürgesi, 3000 adet işçi eldiveni, 185 adet kürek 47.000,00TL+KDV

6052 28.02.2015-14.03.2015 2 kontrolör 5 işçi 35.000,00 TL+KDV

6060 15.03.2015-29.03.2015 2 kontrolör 5 işçi 35.000,00 TL+KDV

6069 12.02.2015-27.02.2015 1 kontrolör 4 işçi 47.000,00 TL+KDV

Yukarıda yer alan tabloda da görüleceği üzere, aynı iş için farklı sayıda personel çalıştırılmış, herhangi bir ölçüt kabul edilmeksizin farklı ödemeler yapılmış ve ihtiyacın çok üzerinde malzeme alınmıştır.

5812 numaralı ödeme emri ile yapılan alıma ilişkin sözleşmenin 15 inci maddesinde ise, 2015 yılı asgari ücrete uygulanan zam oranının 195 personel için sözleşme tutarı üzerinden ödendiği hükmü yer almaktadır. Söz konusu sözleşme ile çalıştırılan personel sayısı ise sadece 15 kişidir. Yine diğer alımlara ilişkin olarak yapılan sözleşmelerde ise 2015 yılı için asgari ücrette meydana gelen artışların sözleşme bedeline yansıtıldığı ifade edilmiştir. Söz konusu alımların hiç biri için asgari ücret fiyat farkı verilemeyeceği açık olduğundan, altı seferde yapılan alımların tamamının tek seferde yapılıp kısımlara bölündüğü açıktır.

Sonuç olarak; personel çalıştırılmasına dayalı “….. Hizmet Alımı” işinin parçalara bölmek suretiyle doğrudan temin yöntemiyle yaptırılması ve yükleniciye ihale mevzuatınca öngörülen azami tutarın üzerinde ödemede bulunulması neticesinde ortaya çıkan ….. TL kamu zararının sorumlularına ödettirilmesine,

Ayrıca konu ile ilgili olarak sorumlular hakkında gerekli işlemin yapılmasını teminen konunun İçişleri Bakanlığı’na yazılmasına,

Oy birliğiyle karar verildi.