Sayıştay 6. Dairesi 857 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Personel Mevzuatı

Daire Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Daire Karar Detayı: Listeye DönYazdır

• Daire: 6

• Karar Tarihi: 08.03.2022

• Karar No: 857

• İlam No: 439

• Madde No: 2

• Kamu İdaresi Türü: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Hesap Yılı: 2014

• Konu: Personel Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucunda;

… Belediyesinde memur olarak görev yapmakta iken 20.03.2008 tarihinde Özel Kalem Müdürlüğü kadrosuna atanan …’ın görevde yükselme için gereken şartları taşımadan 08.01.2013 tarihinde İşletme Müdürlüğü kadrosuna atandığı ve bu kadro unvanının özlük hakları karşılığı ücretin kendisine ödendiği görülmüştür.

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun “İstisnai memurluklar” başlıklı 59’uncu maddesinde, “… Özel Kalem Müdürlüklerine, … bu Kanunun atanma, sınavlar, kademe ilerlemesi ve dereceye yükselmesine ilişkin hükümleriyle bağlı olmaksızın tahsis edilmiş derece aylığı ile memur atanabilir. …

Birinci fıkrada sayılan memurların bulundukları bu kadrolar emeklilik aylığının hesabında ve diğer memurluklara naklen atanmalarında herhangi bir sınıf için kazanılmış hak sayılmaz. Bu görevlerde bulunan memurların emeklilik kıdemleri yürümekte devam eder.” denilmektedir.

04.07.2009 tarihli ve 27278 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Mahalli İdareler Personelinin Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Yönetmeliğin 5’inci maddesinde; görevde yükselme ve unvan değişikliğine tabi kadrolar, 6’ncı maddesinde görevde yükselme suretiyle atanacaklarda aranacak genel şartlar ve 7’nci maddesinde ise görevde yükselme sınavına tabi olarak atanacaklarda aranacak özel şartlar belirlenmiştir. Bu maddelere göre müdür kadrosu görevde yükselmeye tabi kadrolar arasında sayılmakta olup, müdür ve şube müdürü olarak atanabilmek için;

Yapılacak görevde yükselme sınavında başarılı olmak ile alt görevlerde bir yıl çalışmak gibi genel şartların yanında özel şartlar olan:

1. 657 sayılı Kanun’un 68’inci maddesinin (B) bendinde belirtilen atanma şartlarını taşımak,

2. Fakülte veya en az dört yıllık yüksekokul mezunu olmak,

3. Ekli (1) sayılı listede sayılan ve teknik öğrenim gerektiren müdürlüklere atanabilmek için; yükseköğretim kurumlarının, kadronun görev alanı ile ilgili eğitim ve öğretimde bulunan en az dört yıllık bölümlerinden veya bu bölümlere denkliği kabul edilen yurtdışındaki yükseköğretim kurumlarının ilgili bölümlerinden mezun olmak,

4. Ekli (2) sayılı listede sayılan müdürlükler için son müracaat tarihi itibariyle iki yılı uzman, sivil savunma uzmanı, şef, ayniyat saymanı, kontrol memuru, eğitmen veya muhasebeci kadrosunda çalışmış olmak,

şartlarının birlikte sağlanması gerekmektedir.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinden açıkça anlaşılacağı üzere, özel kalem müdürlüğüne atama istisnai bir usul olup kişiler için kazanılmış hak oluşturmadığından özel kalem müdürlüğü kadrosundan, ilgili Yönetmeliğe tabi bir kadro olan ve sınavda başarılı olma ile mevzuatta öngörülen belli kadrolarda hizmet süresi şartları aranan müdürlük kadrosuna ilgili şartları sağlamadan atama yapılması mümkün değildir.

Belediyede özel kalem müdürü olarak görev yapmakta iken mevzuatta öngörülen şartları taşımadan müdür kadrosuna atanan …’a bu kadronun özlük hakları ödenmiştir. İstisnai bir atama olan özel kalem müdürlüğü kişiler için kazanılmış hak oluşturmadığından bu kadrodan başka bir müdürlüğe atanabilmek için yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri doğrultusunda gerekli şartları taşımak gerekmektedir. Bu sebeple adı geçen kişinin sınavsız ve belli kadrolarda görev yapmış olma şartını taşımadan müdürlük kadrosuna atanması açıkça mevzuata aykırıdır.

Sorumlular tarafından yapılan savunmada, atamanın yapıldığı tarih olan 08.01.2013 tarihinde yürürlükte olan mevzuata uygun olarak yapıldığı, 04.07 2009 tarih ve 27278 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Mahalli İdareler Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Yönetmeliğin atama tarihinde yürürlükte olan ve 07.05.2014 tarih ve 28993 sayılı Resmi Gazete’de yayımlandıktan sonra değiştirilen 20’nci maddesinin (ç) bendinde, “İstisnai memurluklarda çalışanlar veya çalışmış olanlar, bu Yönetmelik kapsamındaki kadrolara, atanacakları kadro için öngörülen şartları taşımaları kaydıyla sınavsız atanabilir.” denildiği bu sebeple yapılan atamanın mevzuata uygun olarak yapıldığı belirtilmişse de,

Yukarıda bahsi geçen Yönetmeliğin ilgili bendinin, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu’nun 01.04.2010 tarih ve YD. İtiraz No:2010/70 sayılı kararı ile yürürlüğünün durdurulduğu, Danıştay 5. Dairesinin 14.11.2011 tarih ve Esas No:2009/4677, Karar No:2011/6294 sayılı kararı ile bent hükmünün iptal edildiği, yani atama öncesi bu Yönetmelik ile ilgili yürütmeyi durdurma ve ilgili hükmün iptaline ilişkin mahkeme kararlarının mevcut olduğu anlaşıldığından ve idarelerin de verilen mahkeme kararlarına uyma zorunlulukları bulunduğundan yapılan savunma yerinde görülmemiştir.

Sonuç olarak, Belediyede Özel Kalem Müdürlüğü kadrosunda görev yapmakta iken 08.01.2013 tarihinde Mahalli İdareler Personelinin Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Yönetmeliği’ne tabi olan müdürlük kadrosuna mevzuatta öngörülen hizmet şartlarını taşımadan sınavsız atanan …’a bu kadronun özlük hakları karşılığı ücretin verilmesi sonucu … TL kamu zararına neden olunmuştur.

Konunun sorumluluk yönüyle değerlendirilmesinde;

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 32’nci maddesinde harcama yetkililerinin, 33’üncü maddesinde ise gerçekleştirme görevlilerinin sorumlulukları düzenlenmiştir.

Anılan Kanun’un;

“Harcama talimatı ve sorumluluk” başlıklı 32’nci maddesinde, “Bütçelerden harcama yapılabilmesi, harcama yetkilisinin harcama talimatı vermesiyle mümkündür. Harcama talimatlarında hizmet gerekçesi, yapılacak işin konusu ve tutarı, süresi, kullanılabilir ödeneği, gerçekleştirme usulü ile gerçekleştirmeyle görevli olanlara ilişkin bilgiler yer alır. Harcama yetkilileri, harcama talimatlarının bütçe ilke ve esaslarına, kanun ve diğer mevzuata uygun olmasından, ödeneklerin etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasından ve bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken diğer işlemlerden sorumludur.”,

“Giderin gerçekleştirilmesi” başlıklı 33’üncü maddesinde, “Gerçekleştirme görevlileri, harcama talimatı üzerine; işin yaptırılması, mal veya hizmetin alınması, teslim almaya ilişkin işlemlerin yapılması, belgelendirilmesi ve ödeme için gerekli belgelerin hazırlanması görevlerini yürütürler.

Gerçekleştirme görevlileri, bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken iş ve işlemlerden sorumludurlar.”,

denilmektedir.

Söz konusu atama işlemi 08.01.2013 tarihinde Üst Yönetici …’nın onayıyla gerçekleştirilmiştir. Bu karara istinaden harcama yetkilisi tarafından harcama talimatı verilmiş ve harcama talimatı üzerine gerçekleştirme görevlileri tarafından ödeme için gerekli belgelerin hazırlanması sağlanmıştır.

Görevde yükselmeye tabi kadrolar arasında sayılan müdür kadrosuna gerekli şartları taşımadan yapılan atama işleminden kaynaklanan ödemelerde harcama yetkililerinin ve gerçekleştirme görevlilerinin mali sorumluluklarının bulunmadığı değerlendirilmiş olup, söz konusu hatalı uygulamadan atama kararını imzalayan ve o dönemde … Belediye Başkanı olan … sorumludur.

Ancak Üst Yönetici …’nın vefat etmiş olması sonucu sorgu tebliğ edilemeyerek savunmasının alınamamış olması nedeniyle kendisine sorumluluk yüklenmesi mümkün değildir.

Bu itibarla, … Belediyesinde memur olarak görev yapmakta iken 20.03.2008 tarihinde Özel Kalem Müdürlüğü kadrosuna atanan …’ın görevde yükselme için gereken şartları taşımadan 08.01.2013 tarihinde İşletme Müdürlüğü kadrosuna atanması ve kendisine bu kadronun özlük hakları karşılığının ödenmesi sonucu neden olunan kamu zararının sorumlusu vefat ettiğinden … TL ödeme hakkında ilişilecek husus bulunmadığına 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesi uyarınca işbu İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy çokluğuyla karar verildi.

Karşı Oy

Üye …’ın karşı oy gerekçesi:

… Belediyesinde memur olarak görev yapmakta iken 20.03.2008 tarihinde Özel Kalem Müdürlüğü kadrosuna atanan …’ın görevde yükselme için gereken şartları taşımadan 08.01.2013 tarihinde İşletme Müdürlüğü kadrosuna atanması ve kendisine bu kadronun özlük hakları karşılığının ödenmesi sonucu … TL kamu zararına neden olunmuştur.

5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Belediye başkanının görev ve yetkileri” başlıklı 38’inci maddesinde “Belediye başkanının görev ve yetkileri şunlardır:

a) Belediye teşkilâtının en üst amiri olarak belediye teşkilâtını sevk ve idare etmek, belediyenin hak ve menfaatlerini korumak.

…” denildiğinden her ne kadar atamayı kendisi yapmasa da idarenin üst yöneticisi olan belediye başkanı belediyenin yönetiminden ve menfaatlerini korumakla sorumlu olduğundan mevzuata aykırı yapılan ve kamu zararına sebep olan işlemi düzeltmeye tek yetkili kişi olarak Üst Yönetici …’in sorumluluğu bulunmaktadır.

Ayrıca 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun iç kontrol sistemini düzenleyen 55 ve devamındaki maddelerinde kamu idarelerinin iç kontrol sistemlerini oluşturmaları öngörülmüş ve bu çerçevede harcama birimlerinin yapılan mali işlemler üzerinde gerçekleştirecekleri kontroller açıklanmıştır. Bu kapsamda harcama birimlerinin asgari yapmaları gereken kontroller, malî hizmetler birimi tarafından ön malî kontrole tâbi tutulacak malî karar ve işlemlerin usul ve esasları ile ön malî kontrole ilişkin standart ve yöntemlerin Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından belirleneceği hükme bağlanmıştır.

Hazine Maliye Bakanlığı tarafından hazırlanan İç Kontrol ve Ön Mali Kontrole İlişkin Usul ve Esaslar’ın “Ön malî kontrolün kapsamı” başlıklı 10’uncu maddesinde; ön mali kontrol işleminin harcama birimleri tarafından da yerine getirileceği belirtilerek gelir, gider, varlık ve yükümlülüklere ilişkin mali karar ve işlemlerin harcama birimi tarafından mali mevzuat hükümlerine uygunluk yönüyle kontrol edileceği,

Usul ve Esaslar’ın “Ön malî kontrol süreci” başlıklı 12’nci maddesinde de, süreç kontrolünün nasıl yapılacağı belirtilerek, mali işlemlerin yürütülmesinde görev alanların yapacakları işlemden önceki işleri de kontrol edecekleri, ödeme emrini düzenlemekle görevlendirilen gerçekleştirme görevlilerinin de ödeme emri belgesi ve eki belgeler üzerinde ön mali kontrol yapacakları, kontrol sonucunda ödeme emri belgesi üzerine “Kontrol edilmiş ve uygun görülmüştür” şerhi düşmek suretiyle anılan belgeyi imzalayacakları,

ifade edilmiştir.

Yukarıda açıklanan mevzuat hükümleri uyarınca her bir harcamanın, süreç kontrolü kapsamında ilgili mevzuat hükümlerine uygun olup olmadığı açısından harcama yetkilileri ve gerçekleştirme görevlileri tarafından 5018 sayılı Kanun ve bu Kanun uyarınca hazırlanan ön mali kontrol esasları çerçevesinde kontrol edilmesi gerekmektedir. İlgili harcama için bu kontrolü yerine getirecek olan Harcama Yetkilileri …, …, …. ve Gerçekleştirme Görevlileri …, … olduğundan söz konusu kişilerin de sorumluluğu bulunmaktadır.

Bununla birlikte, …’ın görevde yükselme için gereken şartları taşımadan İşletme Müdürlüğü kadrosuna atanmasını onaylayan müteveffa … veya mirası reddetmeyen yasal mirasçılarına sorgu tebliğ edilemediğinden ve dolayısıyla savunmaları alınmadığından sorumluluk yüklenemeyecektir.

Bu itibarla, …’ın görevde yükselme için gereken şartları taşımadan İşletme Müdürlüğü kadrosuna atanması ve kendisine bu kadronun özlük hakları karşılığının ödenmesi sonucu neden olunan kamu zararı tutarı … TL’nin Üst Yönetici ile birlikte harcama yetkilileri ve gerçekleştirme görevlilerine ödettirilmesine karar verilmesi gerektiği düşüncesiyle çoğunluk görüşüne katılmıyorum.