Sayıştay 6. Dairesi 846 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Vergi Resmi Harç ve Diğer Gelirler

Daire Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Daire Karar Detayı: Listeye DönYazdır

• Daire: 6

• Karar Tarihi: 28.12.2021

• Karar No: 846

• İlam No: 24

• Madde No: 2

• Kamu İdaresi Türü: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Hesap Yılı: 2020

• Konu: Vergi Resmi Harç ve Diğer Gelirlerle İlgili Kararlar

KARAR

Kira Geliri

Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucunda;

... Büyükşehir Belediyesi meclis kararıyla dini, eğitim ve sosyal amaç doğrultusunda kullanılmak amacıyla … İlçe Müftülüğüne tahsis edilen bağımsız yapıların (dükkân), İlçe Müftülüğü kararıyla üçüncü kişilere ticari mahiyet doğuracak şekilde kiralanarak tahsis amacı dışında kullandırılması ve bu suretle elde edilen kira gelirinden Belediyenin mahrum kalması sonucu kamu zararına neden olunduğu iddia edilmişse de;

5393 sayılı Belediye Kanunu’nun;

“Belediyenin yetkileri ve imtiyazları” başlıklı 15’inci maddesinin birinci fıkrasının (h) bendinde, “Mahallî müşterek nitelikteki hizmetlerin yerine getirilmesi amacıyla, belediye ve mücavir alan sınırları içerisinde taşınmaz almak, kamulaştırmak, satmak, kiralamak veya kiraya vermek, trampa etmek, tahsis etmek, bunlar üslerinde sınırlı aynî hak tesis etmek.",

“Meclisin görev ve yetkileri” başlıklı 18’inci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendinde, “Taşınmaz mal alımına, satımına, takasına, tahsisine, tahsis şeklinin değiştirilmesine veya tahsisli bir taşınmazın kamu hizmetinde ihtiyaç duyulmaması hâlinde tahsisin kaldırılmasına; üç yıldan fazla kiralanmasına ve süresi otuz yılı geçmemek kaydıyla bunlar üzerinde sınırlı aynî hak tesisine karar vermek.",

“Diğer kuruluşlarla ilişkiler” başlıklı 75’inci maddesinde, “Belediye, belediye meclisinin kararı üzerine yapacağı anlaşmaya uygun olarak görev ve sorumluluk alanlarına giren konularda;... d) Kendilerine ait taşınmazların, aslî görev ve hizmetlerinde kullanılmak üzere bedelli veya bedelsiz olarak mahallî idareler ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarına devredebilir veya süresi yirmibeş yılı geçmemek üzere tahsis edebilir. Bu taşınmazlar aynı kuruluşlara kiraya da verilebilir. Bu taşınmazların, tahsis amacı dışında kullanılması hâlinde, tahsis işlemi iptal edilir. Tahsis süresi sonunda, aynı esaslara göre yeniden tahsis mümkündür…”,

hükümleri yer almaktadır.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri uyarınca Belediyeler kendilerine ait taşınmazları belediye meclis kararıyla diğer kamu kurum ve kuruşlarına süresi 25 yılı geçmemek üzere tahsis yapabilecektir.

Sorgu konusu olayda, ... Büyükşehir Belediye Meclisince … tarih ve … sayılı kararıyla mülkiyeti idareye ait olan … Camii altında bulunan 7 adet bağımsız bölüm dini, eğitim ve sosyal amaç doğrultusunda kullanılmak üzere … İlçe Müftülüğüne tahsis edilmiştir. Müftülük tarafından … Camii Yaptırma ve Yaşatma Derneğine yazılan yazıyla tahsis edilen yerlerin ticari faaliyetlerde kullanılmak üzere kiraya verilebileceği elde edilen kiradan %10’luk payın Müftülüğe aktarılacağı belirtilmiş ve Derneğe işlemleri takip yetkisi verilmiştir.

Belediye tarafından yapılan tahsis işleminde hukuka aykırılık bulunmamakla birlikte tahsis amacı dışında kullanım söz konusudur. Tahsis amacı dışında kullanımın yaptırımı ise 5393 sayılı Kanun’un 75’inci maddesinde “...Bu taşınmazların, tahsis amacı dışında kullanılması hâlinde, tahsis işlemi iptal edilir.” şeklinde belirtilmiştir.

Sorumlular tarafından yapılan savunmada, tahsise konu bağımsız bölümlerin tahsis amacı dışında …. Müftülüğü tarafından kiralandığı bilgisi üzerine tahsisin iptali ve/veya taşınmazın Hazine ile takası işlemlerine başlanıldığı ifade edildiğinden tahsis amacı dışında kullanım durumunun kanuni yaptırımının da yerine getirildiği anlaşılmıştır.

Bununla birlikte, 5393 sayılı Kanun’un “Belediyenin görev ve sorumlulukları” başlıklı 14’üncü maddesinde, “Belediye, mahalli müşterek nitelikte olmak şartıyla;

…

b) …. mabetlerin yapımı, bakımı, onarımını yapabilir; ...” denilmiştir.

Söz konusu mevzuat hükmü uyarınca belediyeler cami yapım, bakım ve onarımını yapabileceklerinden asıl amacı camiinin bakım ve onarımını yapmak olan …. Cami Yaptırma ve Yaşatma Derneğinin faaliyet alanı ve gelirleri kullanma sınırları ile belediye görev alanı birbiriyle örtüşmektedir. Bu nedenle belediye bütçesi açısından gelir kaybı bulunduğundan bahsedilemeyecektir.

Sonuç olarak, Belediye tarafından yapılan tahsis işleminde mevzuata aykırılık bulunmadığından ve tahsis amacı dışında kullanım nedeniyle tahsisin iptali işlemlerine İdare tarafından başlanıldığından ayrıca Belediye ile Derneğin görev alanları birbiriyle örtüştüğünden sorguda mahrum kalındığı iddia edilen … TL gelir hakkında ilişilecek husus bulunmadığına 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesi uyarınca işbu İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy çokluğuyla karar verildi.

Karşı Oy

Üye … ve Üye …’ın karşı oy gerekçesi;

... Büyükşehir Belediyesi tarafından … tarih ve … sayılı Meclis Kararıyla mülkiyeti Belediyeye ait taşınmazların … İlçe Müftülüğüne dini eğitim ve sosyal amaçla tahsisi yapılmıştır. Ancak İlçe Müftülüğü tarafından, … tarih ve … no.lu kararla ilgili taşınmazların kiraya verilebileceği kararı alınarak … tarihinde … Cami Yaptırma ve Yaşatma Derneği’ne taşınmazları kiraya verilmesi sürecinde uyulması gereken hususların bildirildiği yazının gönderildiği ve Dernek tarafından da ilgili taşınmazların üçüncü kişilere kiralandığı, bu suretiyle elde edilen kira gelirinin %10’luk kısmının Müftülük hesabına gönderildiği görülmüştür. Aktarılan süreç sonucunda, dini, eğitim ve sosyal amaç doğrultusunda tahsis edilen taşınmazların tahsis amacına aykırı olarak kullanılması suretiyle elde edilen kira gelirden idare mahrum kalmıştır.

Bununla birlikte ... Büyükşehir Belediyesinin 2019 yılı hesabının incelenmesi sonucunda düzenlenen 2019 Yılı Mali Denetim Raporu’nun 21’inci bulgusunda, ilgili taşınmazların tahsis amacı dışında kullanılması bulgu konusu yapılmış ve “… kamu hizmetinde kullanmak amacıyla tahsis edilen taşınmazların asli görev ve hizmetler doğrultusunda tahsis amacına uygun kullanımı, izinsiz kullanım ve fiili işgal durumları takip ve kontrol edilmelidir. Üçüncü kişilere kullandırılan ya da kiraya verilen taşınmazlar için gerekli idari işlemlerin uygulanması gerekmektedir.” şeklinde idareye bu konuda yapılması gereken işlemler bildirilmiştir.

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Mal yönetiminde etkililik ve sorumluluk” başlıklı 48’inci maddesinde, “…

Kamu idareleri, taşınırların yönetimi, kaydı, muhafazası ve kullanımından sorumludurlar. Taşınırların özelliğinden veya olağan kullanımından kaynaklanan yıpranma ile usulüne uygun olarak belirlenen firelerden dolayı sorumluluk aranmaz.

Kullanılmak üzere taşınır teslim edilen görevliler, taşınırın korunmasından ve taşınıra verilen zararlardan sorumludur. Kamu idareleri, verilen zararların sorumlularına ödettirilmesini sağlamakla yükümlüdür.

Kamu idarelerine ait malları edinme, kiralama, tahsis, yönetim, kullanma ve elden çıkarma işlemleri, mevzuatında öngörülen kurallar dahilinde hizmetin amacına uygun olarak verimlilik ve tutumluluk ilkesine göre yapılır. Bu ilkeye aykırı eylem ve işlemlerden doğacak zararlardan, malların yönetimi veya kullanılması hususunda yetki verilenler sorumludur.” denilmektedir.

Sorgu konusu olayda tahsis işleminin neredeyse başından beri taşınmazların tahsis amacı dışında kullanıldığı, bu durum 2019 yılı Mali Denetim Raporu’na konu edildiğinden İdarenin konu hakkında bilgi sahibi olduğu ve savunmada da tahsis işleminin iptaline ilişkin herhangi bilgi ve belge gönderilmediğinden konu bilindiği halde o tarihten bu yana tahsisin iptali için hiçbir işlem yapılmadığı sonucuna varılmıştır.

Söz konusu yerin kamu hizmeti dışında ticari mahiyet doğuracak şekilde kullanılması kanuni düzenlemelere ve tahsis amacına aykırıdır. Bu durumda, kamu hizmeti yürütülmesi gereken yerlerin ticari faaliyetlerde kullanılması suretiyle ... Büyükşehir Belediyesi gelir kaybına uğramış ve sonucunda da kamu zararına neden olunmuştur.

Yukarıda yapılan açıklamalar uyarınca, tahsis amacı dışında kullanılan taşınmazların takibini yapmak görevini yerine getirmeyen kamu görevlileri hakkında idari soruşturma açılması ve idarenin mahrum kaldığı gelir nedeniyle oluşan kamu zararının sorumlulara ödettirilmesi gerektiği düşüncesiyle çoğunluk görüşüne katılmıyoruz.

Yukarıda yapılan açıklamalar uyarınca, tahsis amacı dışında kullanılan taşınmazların takibini yapmak görevini yerine getirmeyen kamu görevlileri hakkında idari soruşturma açılması ve idarenin mahrum kaldığı gelir nedeniyle oluşan kamu zararının sorumlulara ödettirilmesi gerektiği düşüncesiyle çoğunluk görüşüne katılmıyoruz.