Sayıştay 6. Dairesi 835 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Vergi Resmi Harç ve Diğer Gelirler

Daire Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Daire Karar Detayı: Listeye DönYazdır

• Daire: 6

• Karar Tarihi: 23.11.2021

• Karar No: 835

• İlam No: 9

• Madde No: 1

• Kamu İdaresi Türü: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Hesap Yılı: 2020

• Konu: Vergi Resmi Harç ve Diğer Gelirlerle İlgili Kararlar

KARAR

Katma Değer Vergisi

Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucunda;

Sahil kenarındaki hizmet dağıtım noktaları ve büfelerin işletme hakkının devri niteliğindeki kiralama işlemlerinden katma değer vergisi (KDV) tahsil edilmediği görülmüştür.

3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu’nun;

1’inci maddesinin 1’inci fıkrasında Türkiye’de yapılan ticari, sınai, zirai faaliyet ve serbest meslek faaliyeti çerçevesinde yapılan teslim ve hizmetlerin katma değer vergisine tabi olduğu,

1’inci maddesinin 1’inci fıkrasının 3-f bendinde, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun 70’inci maddesinde belirtilen mal ve hakların kiraya verilmesi işlemlerinin katma değer vergisinin konusuna girdiği,

17’nci maddesinin 4’üncü fıkrasının (d) bendinde ise, iktisadi işletmelere dahil olmayan gayrimenkullerin kiralanması işlemlerinin KDV’den istisna olduğu,

hüküm altına alınmıştır.

193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun “Gayrimenkul Sermaye İradının Tarifi” başlıklı 70’inci maddesinde, “Aşağıda yazılı mal ve hakların sahipleri, mutasarrıfları, zilyedleri, irtifak ve intifa hakkı sahipleri veya kiracıları tarafından kiraya verilmesinden elde edilen iratlar gayrimenkul sermaye iradıdır:

…

5. (Değişik:4/12/1985-3239/55 md. ) Arama, işletme ve imtiyaz hakları ve ruhsatları, ihtira beratı (ihtira beratının mucitleri veya kanuni mirasçıları tarafından kiralanmasından doğan kazançlar, serbest meslek kazancıdır. ) , alametifarika, marka, ticaret unvanı, her türlü teknik resim, desen, model, plan ile sinema ve televizyon filmleri, ses ve görüntü bantları, sanayi ve ticaret ve bilim alanlarında elde edilmiş bir tecrübeye ait bilgilerle gizli bir formül veya bir imalat usulü üzerindeki kullanma hakkı veya kullanma imtiyazı gibi haklar ( Bu hakların kullanılması için gerekli malzeme ve teçhizat bedelleri de gayrimenkul sermaye iradı sayılır. )” hükmüne yer verilmek suretiyle işletme haklarının gayrimenkul sermaye iradı niteliğinde olduğu ifade edilmiştir.

60 No.lu KDV Sirkülerinin “Kiralama İşlemleri” başlıklı bölümünde ise “ … Belediye veya bir devlet üniversitesine ait arsanın kiraya verilmesi KDV Kanununun 17/4-d maddesine göre KDV’den müstesnadır. Ancak arsanın, bu kurumların iktisadi işletmesine dahil olması veya bu kiralama işlemi nedeniyle bir iktisadi işletme oluşması halinde, söz konusu kiralama işlemi Kanunun 1/1’inci maddesine göre KDV’ye tabi olacaktır.

-Belediye veya bir devlet üniversitesi tarafından bir yerin çay bahçesi olarak işletilmek üzere kiraya verilmesi durumunda işletme hakkının kiralanması söz konusu olacağından, çay bahçesinin kiraya veren kurumun bir iktisadi işletmesine dahil olup olmadığına bakılmaksızın, bu kiralama işlemi Kanunun 1/3-f maddesi gereğince KDV’ye tabi tutulacaktır.” denilmektedir.

İşletme hakkı, kiraya verilen unsurun mülkiyet hakkı devreden tarafta saklı kalmak üzere belirli bir süre ve bir bedel karşılığında sözleşmede belirtilen esas ve usuller dahilinde karı ve zararı işletme hakkını devralan tarafa ait olmak koşuluyla gerçek veya tüzel kişiler tarafından işletilmesini ifade eder. Bu çerçevede, kiraya verilen unsur kendi başına bir teçhizat ve donanım içeren iktisadi bir işletme olabileceği gibi herhangi bir teçhizat veya donanım içermeyen gayrimenkule bağlı bir hak biçiminde de olabilir.

Gayrimenkule bağlı hak, piyasaya doğrudan girişin sınırlandırıldığı belli bir alan veya bölgede belirli bir konuda ticari faaliyette bulunma yetkisidir. Bu durumda, kiranın konusunu gayrimenkul değil, dışarıdan girişlerin sınırlandırıldığı ticari bir faaliyette bulunabilme yetkisi oluşturduğundan kiraya verilen gayrimenkulün bir teçhizat veya donanıma sahip olup olmaması durumu değiştirmez.

Sorguya konu sahil kenarındaki hizmet dağıtım noktaları ve büfeler de, belediye tarafından tanzim edilmiş olup, bahse konu yerler bulundukları bölgede ticari faaliyette bulunmak isteyenlerin ancak buraları kiralamak suretiyle piyasaya giriş yapabilecekleri unsurlardır. Bu noktada, bahse konu yerlerin kiraya verilmesinde kiranın konusunu oluşturan esas unsur gayrimenkullerin kendisinden ziyade söz konusu gayrimenkulün kiralanması sonucunda elde edilen ticari faaliyette bulunma yetkisidir.

Yukarıda yer alan mevzuat hükümleri ve yapılan açıklamalar birlikte değerlendirildiğinde, bahse konu yerlerin kiralanması işleminin niteliği gayrimenkul kiralanması değil, işletme hakkının kiralanması olduğundan kiralama işlemlerinin KDV’ye tabi olduğu açıktır.

Sorgu konusu kiralamaların KDV’ye tabi olması gerektiği sorumlular tarafından da kabul edilmekle birlikte, yapılan savunmalarda 31.07.2020 tarihli ve 2812 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı’yla bazı teslim ve hizmetlerde KDV oranının %8’e indirildiği ve bu nedenle kamu zararının hesaplanmasında tüm aylar için kullanılan %18’lik KDV oranının hatalı olduğu ifade edilmişse de, bahse konu Cumhurbaşkanı Kararı ile 31.07.2020-31.12.2020 tarihleri arasında işyeri kiralama hizmetlerinin katma değer vergisi oranı %8’e indirilmiş olup, işletme hakkının kiralanması niteliğinde olan sorgu konusu işlemler anılan Karar kapsamında olmadığından yapılan savunmalar kabul edilmemiştir.

Bu itibarla, sahil kenarındaki hizmet dağıtım noktaları ve büfelerin Belediye tarafından işletme hakkının devri niteliğindeki kiralanması işlemlerinden KDV tahsil edilmemesi suretiyle …-TL kamu zararına neden olunmuştur.

Ancak kamu zararı tutarı …-TL ahizlerinden tahsil edildiğinden ilişilecek husus kalmadığına 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesi uyarınca İşbu İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.