Sayıştay 6. Dairesi 830 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler İhale Mevzuatı

Daire Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Daire Karar Detayı: Listeye DönYazdır

• Daire: 6

• Karar Tarihi: 09.11.2021

• Karar No: 830

• İlam No: 148

• Madde No: 19

• Kamu İdaresi Türü: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Hesap Yılı: 2019

• Konu: İhale Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

Araç Kiralama Hizmet Alımı

Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerin incelenmesi ve duruşmaya katılan ………. …….’in dinlenmesi sonucunda;

Denetçi tarafından, Sağlık İşleri Dairesi Başkanlığı Mezarlıklar Şube Müdürlüğünde kullanılacak araçlara ait “2019 Yılı 9 Aylık Araç Kiralama Hizmet Alımı İşi”nde;

A) İhale kapsamında kiralanan bazı taşıtların, Hizmet Alımı Suretiyle Taşıt Edinilmesine İlişkin Esas ve Usullerin 6’ncı maddesinin 2’nci fıkrasının (a) bendine göre aylık kiralama bedellerinin kasko sigortası değerinin %2’sini aşması,

B) Hizmet Alımı Suretiyle Taşıt Edinilmesine İlişkin Esas ve Usullerin 6’ncı maddesinde sayılmadığı gerekçesiyle minibüs ve cenaze nakil aracı olarak kullanılan panelvanların kasko değerlerinin %2’sinin üzerinde aylık kira bedeli ile kiralanması,

sonucu kamu zararına neden olunduğu iddia edilmişse de;

237 sayılı Taşıt Kanunu’na tabi olan kurumlarda kamu hizmetlerinin gerektirdiği taşıt ihtiyacının hizmet alımı suretiyle karşılanmasına ilişkin olarak 01.04.2016 tarih ve 26126 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan “Hizmet Alımı Suretiyle Taşıt Edinilmesine İlişkin Esas ve Usuller”in;

“Tanımlar” başlıklı 4’üncü maddesinin (d) fıkrasında, “Taşıt, kanun kapsamına giren motorlu ve motorsuz bütün ulaştırma araçlarını ifade eder.”,

“Temel amaç” başlıklı 5’inci maddesinde, “Kamu hizmetlerinin gerektirdiği taşıt ihtiyacının hizmet alımı yoluyla karşılanmasının temel amacının, kamudaki taşıt giderlerinin asgari seviyeye indirilmesi ve kaynakların savurganlığa yol açılmadan, bütçe olanaklarıyla uyumlu bir biçimde kullanımının sağlanmasıdır.”,

denilmiş olup, aynı Esas ve Usullerin “Genel esaslar” başlıklı 6’ncı maddesinde ise temel amaç çerçevesinde hizmet alımı suretiyle taşıt edinilebilmesinin genel esaslarının belirlendiği ve Esas ve Usullerin 6’ncı maddesinin birinci fıkrasının 02.10.2014 tarih ve 29137 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 2014/6814 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile değiştirilen (ç) bendinde, taşıtların yakıt hariç, şoförlü veya şoförsüz olarak edinilebileceği belirtilmiş ve söz konusu Bakanlar Kurulu Kararı ile 6’ncı maddeye, “Genel yönetim kapsamındaki kamu idareleri ile bu idarelere bağlı döner sermayelerin (Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterliği ile TBMM Genel Sekreterliği hariç) hizmetleri için ihtiyaç duyulan; binek, station-wagon, arazi binek, kaptı kaçtı, panel ve pick-up tipi taşıtların hizmet alımı yöntemiyle ediniminde; a) Şoför giderleri hariç yapılan taşıt kiralamalarında aylık kiralama bedeli (katma değer vergisi hariç, her türlü bakım-onarım, sigorta ve benzeri giderler dahil), taşıtın Türkiye Sigorta, Reasürans ve Emeklilik Şirketleri Birliği tarafından yayımlanan ve harcama talimatının verildiği yılın ocak ayı itibarıyla uygulanacak Motorlu Kara Taşıtları Kasko Değer Listesinde yer alan kasko sigortası değerinin %2’sini aşmayacaktır.…” hükmü eklenmiştir.

Yukarıda belirtilen Esas ve Usullerin 6’ncı maddesinin 2’nci fıkrasında hizmet alımı yöntemiyle edinilecek esas ve usuller kapsamındaki araçlar, binek, station-wagon, arazi binek, kaptı kaçtı, panel ve pick-up şeklinde sınırlı olarak sayılmıştır. Söz konusu araçların vasıfları, taşıma ve yolcu kapasiteleri ve ayrıntılı tanımları ise farklı Kanunlarda yer almaktadır. Şöyle ki;

237 sayılı Taşıt Kanunu’nun “Tarifler” başlıklı 3’üncü maddesinde, “…

b) Taşıt: Motorlu ve motorsuz bütün ulaştırma araçlarını,

c) Arazi binek: Bütün tekerlekleri muharrik binek taşıtlarını,

d) Kaptı kaçtı: Asgari iki sıra oturma yeri bulunan kapalı ve insan taşımaya mahsus taşıtları,

e) Arazi kaptıkaçtı: Bütün tekerlekleri muharrik olan kaptıkaçtıları,

f) Pikap: Şoför mahallinde şoför dahil 3 kişiye kadar oturacak yeri ile arkasında azami 1750 kilograma kadar yük taşımak için yeri bulunan motorlu taşıtları,

g) Arazi pikap: Bütün tekerlekleri muharrik olan pikapları,

h) Panel: Yük taşıma yeri tamamen kapalı olan pikapları,

ifade eder”,

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun “Tanımlar” başlıklı 3’üncü maddesinde, “Otomobil : (Değişik: 12/7/2013-6495/13 md.) Yapısı itibarıyla, sürücüsü dahil en fazla dokuz oturma yeri olan ve insan taşımak için imal edilmiş bulunan motorlu taşıttır.

Minibüs : (Mülga: 12/7/2013-6495/24 md.)

Kamyonet : (Değişik: 12/7/2013-6495/13 md.) Azami yüklü ağırlığı 3.500 kilogramı geçmeyen ve yük taşımak için imal edilmiş motorlu taşıttır. Sürücü ve yanındaki oturma yerleri dışında başka oturma yeri de bulunabilen, sürücü bölümü gövde ile birleşik kamyonetlere panelvan denir.

Kamyon: İzin verilebilen azami yüklü ağırlığı 3 500 Kg'dan fazla olan ve yük taşımak için imal edilmiş motorlu taşıttır.

Otobüs: (Değişik: 12/7/2013-6495/13 md.) Yolcu taşımacılığında kullanılan, sürücüsü dahil dokuzdan fazla oturma yeri olan motorlu taşıttır. Troleybüsler de bu sınıfa dahildir. Sürücüsü dahil oturma yeri on yediyi aşmayan otobüslere minibüs denir.

…”,

197 sayılı Motorlu Taşıtlar Vergisi Kanunu’nun “Tanımlar” başlıklı 3’üncü maddesinde ise, “…2- Otomobil: Yapısı itibarıyla, sürücüsü dahil en çok sekiz oturma yeri olan ve insan taşımak için imal edilmiş bulunan motorlu araçtır.

4.  Minibüs: Yapısı itibarıyla sürücüsü dahil dokuz ile onyedi oturma yeri olan ve insan taşımak için imal edilmiş bulunan motorlu araçtır. 

5. Otobüs: Yapısı itibarıyla sürücüsü dahil en az onsekiz oturma yeri olan ve insan taşımak için imal edilmiş bulunan motorlu araçtır. Troleybüsler de bu sınıfa dahildir.

6. Kaptıkaçtı: Şoföründen başka, oturmaları şartıyla en çok yedi yolcu alabilen, insan taşımak için imal edilmiş olan ve bu maksatla kullanılan, yerle temas halinde dört tekerleği bulunan, şekil ve yapılışı itibarıyla otomobilden farklı olan motorlu taşıtlardır (Carry. all, Travel. all, Jeep. station ve benzerleri bu sınıfa dahildir.).

7. Arazi taşıtı: Karayollarında yolcu veya yük taşıyabilecek şekilde imal edilmiş olmakla beraber bütün tekerlekleri motordan güç alan veya alabilen motorlu araçtır.

8. Panel van: Azami toplam ağırlığı 3500 kilogramı geçmeyen, kapalı kasalı (yandan camlı olanlar dahil), sürücü kısmından başka tek veya daha fazla sıralı oturma yeri bulunan, insan ve yük taşımak için imal edilmiş olan taşıtlardır.”,

hükümleri yer almaktadır.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri çerçevesinde, hizmet alımı suretiyle edinilecek taşıtların cinsini belirleme yetkisi kapsamında Bakanlar Kurulunca belirlenen Esas ve Usullerin 6’ncı maddesinin 2’nci fıkrasında Esas ve Usullere tabi olacak araç cinslerinin binek, station-wagon, arazi binek, kaptı kaçtı, panel ve pick-up olarak tespit edilerek, sayılan bu cins araçların aylık kiralama bedelinin kasko sigorta değerinin %2’sini aşamayacağı kararlaştırmış olup, Esas ve Usullere tabi sayılan bu araçlar arasında, Sağlık İşleri Dairesi Başkanlığı Mezarlıklar Şube Müdürlüğünde ve diğer birimlerde kullanılmak üzere hizmet alımı ihalesiyle temin ettiği; N1 Sınıfı Tek ve Çift Kabin Kamyonet, M2 Sınıfı Tek Katlı Minibüs, M1 Sınıfı Cenaze Nakil Aracının olmadığı anlaşılmaktadır.

Madde metninden de açıkça anlaşılacağı üzere, sayma suretiyle belirtilen taşıt tipleri dışında kalan kiralanan taşıtların Esas ve Usuller kapsamında getirilen kısıtlamalara tabi olmadan hizmet alımı yoluyla edinimi mümkündür. Diğer bir anlatımla, söz konusu araçlar, Hizmet Alımı Suretiyle Taşıt Edinilmesine İlişkin Esas ve Usullerde sayılmadığından, .......... Büyükşehir Belediyesince yapılan hizmet alımı ihalesinde olduğu gibi, Belediyelerin bu taşıtlara ihtiyaç duymaları halinde, gerçekleştirecekleri ihalelerde, kasko bedelinden bağımsız olarak teklif alma ve ekonomik açıdan en düşük teklifi değerlendirmelerinde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.

Bu çerçevede, kiralanan bu taşıtların mevzuatın yorumlanması suretiyle kapsamının genişletilerek aylık kiralama bedelinin %2 kasko değerini aşamayacağı şeklindeki sınırlamaya dahil edilmesi hukuki olarak mümkün değildir. Zira, her yıl Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Bütçe Kanunu eki (T) cetvelinde kurumların alacakları taşıtların cinsi ve azami satın alma bedellerinin birbirinden farklı olması, kaptı kaçtı, minibüs, pikap ve kamyonetin birbirinden farklı olduğunu ortaya koymaktadır.

Ayrıca, anılan Esas ve Usuller’in 6’ncı maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendinde, “Şoför giderleri hariç yapılan taşıt kiralamalarında aylık kira bedelinin Türkiye Sigorta, Reasürans ve Emeklilik Şirketleri Birliği tarafından yayımlanan ve harcama talimatının verildiği yılın Ocak ayı itibarıyla uygulanan Motorlu Kara Taşıtları Kasko Değer Listesinde yer alan kasko sigortası değerinin %2'sini aşmayacaktır.” denilmekle birlikte söz konusu fıkranın parantez içi hükmünde, “… fiilen arazi üzerinde çalışan arazi binek ve pick-up’lar hariç …” ifadesine yer verilerek fiilen arazi üzerinde çalışan arazi binek ve pick-up’lar için muafiyet getirilmiştir. Savunmalarda ise söz konusu araçların fiilen arazi üzerinde çalıştırıldıkları ifade edilmiştir.

Dolayısıyla, savunmalarda belirtilen hususlar ve ilgili mevzuat hükümleri bir arada değerlendirildiğinde, belediyenin bahsi geçen taşıtların kasko bedelinden bağımsız olarak teklif alma ve ekonomik açıdan en düşük teklifi değerlendirmelerinde mevzuata aykırılık bulunmamaktadır. Öte yandan, idarenin ihtiyacını karşılamak için yaptığı ihale sonucu oluşan bedelin rayiç fiyatı yansıtmadığı, ihalenin veya ihale usulünün hatalı olduğu yönünde bir tespit de bulunmadığı görülmektedir.

Bu itibarla, (A) ve (B) bentlerine konu taşıt kiralamalarının mevzuatına uygun olduğu anlaşıldığından toplam ………… TL ile ilgili olarak ilişilecek husus bulunmadığına 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesi uyarınca İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.