Sayıştay 6. Dairesi 813 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Harcırah Mevzuatı

Daire Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Daire Karar Detayı: Listeye DönYazdır

• Daire: 6

• Karar Tarihi: 17.08.2021

• Karar No: 813

• İlam No: 301

• Madde No: 1

• Kamu İdaresi Türü: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Hesap Yılı: 2017

• Konu: Harcırah Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

Araç Kiralama Bedeli

…. tarih ve …. sayılı ilamın ….’üncü maddesiyle tazminine hükmolunan konuyla ilgili olarak Temyiz Kurulunun .... tarih ve .... tutanak sayılı bozma kararı üzerine 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesinin yedinci fıkrası hükmü gereğince konunun görüşülmesine karar verildi.

Anılan İlamın …’üncü maddesiyle, .... Belediyesi tarafından geçici görev yolluğu kapsamında şoförlü araç kiralama bedellerinin Belediye bütçesinden ödenmesi sonucu neden olunan kamu zararı tutarı .... TL’nin tazminine karar verilmişti.

Bu tazmin hükmüne karşı sorumlulardan .... (Harcama Yetkilisi) tarafından Sayıştay Temyiz Kuruluna yapılan temyiz başvurusu üzerine anılan Kurulca .... tarih ve .... tutanak sayılı kararında “…. 6245 sayılı Harcırah Kanunu’nun;

“Harcırahın unsurları” başlıklı 5’nci maddesinde; “Harcırah; yol masrafı, yevmiye, aile masrafı ve yer değiştirme masrafını ihtiva eder. İlgili, bu kanun hükümlerine göre bunlardan birine, birkaçına veya tamamına müstahak olabilir.”,

“Muvakkat vazife harcırahı (Yol masrafı ve yevmiye)” başlıklı 14’üncü maddesinde; “Aşağıda gösterilen memur ve hizmetlilere muvakkat vazife harcırahı olarak yol masrafı ile yevmiye verilir ve hamal (Cins ve adedi beyannamede gösterilmek suretiyle) bagaj ve ikametgah veya vazife mahalli ile istasyon, iskele veya durak arasındaki nakil vasıtası masrafları da ayrıca tediye olunur:

1. Birinci maddede yazılı kurumlara ait bir vazifenin ifası maksadıyla muvakkaten yurt içinde veya dışında başka bir yere gönderilenlere; (…)”,

denilmektedir.

Yukarıda yer alan mevzuat hükümleri uyarınca; geçici görevle görevlendirilen kişilere yol masrafı ile yevmiye ve hamal, bagaj ve ikametgâh veya vazife mahalli ile istasyon, iskele veya durak arasındaki nakil vasıtası masrafları ödenecektir.

Aynı Kanun’un “Yurt içinde yol masrafı” başlıklı 27’nci maddesinin birinci fıkrasında da;

“Yurt içinde yol masrafı, muayyen tarifeli nakil vasıtaları ile seyahatte, bu kanuna bağlı (1) sayılı cetvelin birinci sütununda yazılı makam ve sıfatlar ile vazifeli aylık veya ücret tutarlarına göre aynı cetvelin ikinci sütununda yazılı mevkiin tarife üzerinden bilet parası ve muayyen tarifeli olmıyan nakil vasıtalarıyla seyahat halinde ise 3 numaralı sütunda gösterilen nakil vasıtalarına göre ihtiyar olunan hakiki masraftan terekküp eder.” denilmektedir.

Söz konusu 27’nci maddeye bağlı (1) sayılı cetvelde de memur ve hizmetliler aylık derecelerine göre, muayyen ile gayrimuayyen tarifeli taşıtlarla seyahati halinde ödenecek ücret ve masraflar belirtilmiştir.

Rapor dosyası ve eki belgelerin incelenmesi neticesinde; geçici görev yolluğu kapsamında şoförlü araç kiralandığı ve bedellerinin Belediye bütçesinden ödendiği görülmüştür. Her ne kadar şoförlü araç kiralama gideri, yol masrafı olarak değerlendirilemeyeceği gibi 6245 sayılı Kanun’un 14’üncü maddesine göre tediye olunabilecek harcırah unsurları arasında sayılmamışsa da, Belediyeler 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu kapsamında söz konusu harcamayı yapabileceklerdir. İlama konu edilen harcamanın yanlış tertipten ödenmesi, söz konusu harcamanın kamu zararı olarak değerlendirilmesi için yeterli değildir. Şöyle ki;

5018 sayılı Kanunun 71’inci maddesinde kamu zararının “Kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunması” şeklinde tanımlandığı da göz önünde bulundurulduğunda öncelikle mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemin tespit edilmesi ile mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması”, “hizmet karşılığı olarak belirlenen tutardan fazla ödeme yapılması” veya “hizmetin rayiç bedelinden daha yüksek fiyatla alınması” gerekir.

Somut olayda, harcamanın 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu kapsamında yapılması veya görevin taksi kullanılarak ifa edilmesi halindeki maliyetleri karşılaştırılarak arada idare aleyhine bir fark doğup doğmadığına, yani hizmetin rayiç bedelinden daha yüksek fiyata alındığına ilişkin bir tespit bulunmadığından, konu edilen harcamanın 5018 sayılı Kanunun 71. Maddesine göre kamu zararı olarak değerlendirilmesi mümkün değildir.

Bu itibarla, yukarıda belirtilen hususların değerlendirilmesini teminen, …. sayılı İlamın …. Maddesi ile verilen tazmin hükmünün Bozularak dosyanın ilgili Dairesine Tevdiine” karar verilmiştir.

Aynı tazmin hükmüne karşı sorumlular .... (Bilgisayar İşletmeni) ve .... (Şef) tarafından yapılan temyiz başvuruları üzerine ise anılan Kurul .... tarih ve …., …. tutanak sayılı Temyiz Kurulu Kararlarında söz konusu tazmin hükmünün .... tarih ve .... tutanak sayılı Temyiz Kurulu Kararı ile bozulduğundan, sorumluların bu maddeyle ilgili itirazı üzerine Kurulca yapılacak işlem olmadığına, ancak aynı mahiyette olan dosyanın gereği yapılmak üzere .... tutanak sayılı dosya ile birleştirilerek Dairemize gönderilmesine karar verilmiştir.

Temyiz Kurulunun anılan kararlarına istinaden Denetçisince düzenlenen Ek Rapor ve eklerinin incelenmesi sonucunda;

.... Belediyesi tarafından geçici görev yolluğu kapsamında şoförlü araç kiralama bedellerinin Belediye bütçesinden ödendiği görülmüştür.

6245 sayılı Harcırah Kanunu’nun;

“Harcırahın unsurları” başlıklı 5’nci maddesinde, “Harcırah; yol masrafı, yevmiye, aile masrafı ve yer değiştirme masrafını ihtiva eder. İlgili, bu kanun hükümlerine göre bunlardan birine, birkaçına veya tamamına müstahak olabilir.”,

“Muvakkat vazife harcırahı (Yol masrafı ve yevmiye)” başlıklı 14’üncü maddesinde, “Aşağıda gösterilen memur ve hizmetlilere muvakkat vazife harcırahı olarak yol masrafı ile yevmiye verilir ve hamal (Cins ve adedi beyannamede gösterilmek suretiyle) bagaj ve ikametgah veya vazife mahalli ile istasyon, iskele veya durak arasındaki nakil vasıtası masrafları da ayrıca tediye olunur:

1. Birinci maddede yazılı kurumlara ait bir vazifenin ifası maksadıyla muvakkaten yurt içinde veya dışında başka bir yere gönderilenlere; (…)”,

denilmektedir.

Yukarıda yer alan mevzuat hükümleri uyarınca geçici görevle görevlendirilen kişilere yol masrafı ile yevmiye ve hamal, bagaj ve ikametgâh veya vazife mahalli ile istasyon, iskele veya durak arasındaki nakil vasıtası masrafları ödenecektir. Bu masraflar haricinde diğer giderler için herhangi bir ödemenin yapılması mümkün değildir.

Öte yandan mezkur Kanun’un “Harcırah hesabında esas tutulacak yol” başlıklı 6’ncı maddesinde, “Harcırah, bu kanunda aksine hüküm bulunmadıkça, gidip gelmeye en uygun ve kullanılması mutat olan yol ve taşıt araçları üzerinden verilir.

Gidip gelmeye en uygun ve kullanılması mutat olan bu yolda hem muayyen, hem gayrimuayyen tarifeli taşıt işletilmekte ise harcırah hesabında muayyen tarifeli taşıt esas alınır.

(…)” ifadesi yer almıştır.

Aynı Kanun’un “Yurt içinde yol masrafı” başlıklı 27’nci maddesinin birinci fıkrasında da,

“Yurt içinde yol masrafı, muayyen tarifeli nakil vasıtaları ile seyahatte, bu kanuna bağlı (1) sayılı cetvelin birinci sütununda yazılı makam ve sıfatlar ile vazifeli aylık veya ücret tutarlarına göre aynı cetvelin ikinci sütununda yazılı mevkiin tarife üzerinden bilet parası ve muayyen tarifeli olmıyan nakil vasıtalarıyla seyahat halinde ise 3 numaralı sütunda gösterilen nakil vasıtalarına göre ihtiyar olunan hakiki masraftan terekküp eder.” denilmektedir.

Söz konusu 27’nci maddeye bağlı (1) sayılı cetvelde de memur ve hizmetliler aylık derecelerine göre ayrılmış, muayyen ile gayrimuayyen tarifeli taşıtlarla seyahat halinde ödenecek ücret ve masraflar belirtilmiş olup yol masrafından iki mahal arasında işleyen tren, uçak, otobüsün kastedildiği açıktır. Şayet özel otomobille seyahat edilmesi halinde de müstehak olunan taşıt ücretinden fazla ödeme yapılamayacağı hüküm altına alınmıştır.

Sonuç olarak şoförlü araç kiralama gideri, yol masrafı olarak değerlendirilemeyeceği gibi 6245 sayılı Kanun’un 14’üncü maddesine göre tediye olunabilecek harcırah unsurları arasında da sayılmamıştır.

Ancak idare tarafından muhtelif beyannamelerde belirtilen ulaşım masraf kalemine istinaden şoförlü araç kiralama bedeli gideri yapılmıştır. Dolayısıyla da mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması suretiyle kamu zararına sebebiyet verilmiştir.

Ancak kamu zararı tutarı .... TL …. tarih ve ….nolu muhasebe işlem fişiyle tahsil edildiğinden ilişilecek husus kalmadığına 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesi uyarınca işbu Ek İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy çokluğuyla karar verildi.

Karşı Oy

Üye ….’in karşı oy gerekçesi:

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 71’inci maddesinde kamu zararının “Kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunması” şeklinde tanımlandığı da göz önünde bulundurulduğunda öncelikle mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemin tespit edilmesi ile mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması”, “hizmet karşılığı olarak belirlenen tutardan fazla ödeme yapılması” veya “hizmetin rayiç bedelinden daha yüksek fiyatla alınması” gerekir.

Somut olayda, harcamanın 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu kapsamında yapılması veya görevin taksi kullanılarak ifa edilmesi halindeki maliyetleri karşılaştırılarak arada idare aleyhine bir fark doğup doğmadığına, yani hizmetin rayiç bedelinden daha yüksek fiyata alındığına ilişkin bir tespit bulunmadığından, konu edilen harcamanın 5018 sayılı Kanun’un 71’inci maddesine göre kamu zararı olarak değerlendirilmesi mümkün değildir.

Bu nedenle, konu hakkında ilişilecek husus bulunmadığına karar verilmesi gerektiği düşüncesiyle çoğunluk görüşüne katılmıyorum.