Sayıştay 6. Dairesi 808 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Vergi Resmi Harç ve Diğer Gelirler

Daire Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Daire Karar Detayı: Listeye DönYazdır

• Daire: 6

• Karar Tarihi: 10.06.2021

• Karar No: 808

• İlam No: 429

• Madde No: 1

• Kamu İdaresi Türü: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Hesap Yılı: 2013

• Konu: Vergi Resmi Harç ve Diğer Gelirlerle İlgili Kararlar

KARAR

Gelir Tahsilatının Yapılmaması

.... tarih ve .... sayılı Ek İlamın ….’üncü maddesi ile hüküm dışı bırakılmasına karar verilen konunun 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 50’nci maddesinin üçüncü fıkrası hükmü gereğince görüşülmesinin devamına karar verildi.

…. tarih ve …. sayılı İlamın …. maddesiyle, Danıştay Dava Daireleri Kurulunun kararına istinaden, .... 1. İdare Mahkemesinin onama kararına kadar olan dönemde; İdarenin taşıma sistemi dışında bırakılıp; yüklenicinin, ihale konusu işi yapmasına rağmen büyükşehir belediye payını ödemediği gerekçesiyle .... TL kamu zararına sebep olunduğu gerekçesiyle bu tutarın tazminine karar verilmişti.

Bu tazmin hükmüne karşı sorumlu Üst Yönetici (Belediye Başkanı) …. vekili Avukat .... tarafından Sayıştay Temyiz Kuruluna yapılan temyiz başvurusu üzerine anılan Kurulca …. tarih ve ….tutanak sayılı İlamın ….’üncü maddesiyle,

Büyükşehir Belediyesinin, toplu taşımadaki görev ve yetkisini yükleniciye kullandırması karşılığında hak ettiği geliri almayarak yüklenicinin, başka bir özel hukuk tüzel kişisiyle yaptığı sözleşme sonucunda Büyükşehir Belediyesinin payını da almış olmasının kamu zararına sebebiyet vereceği konusunda da herhangi bir şüphe bulunmamasına rağmen temyiz dilekçesindeki iddialardan “kamu zararı tutarının nasıl belirlendiği” ve “münferiden Büyükşehir Belediye Başkanının sorumlu tutulması” konularında tereddüt hâsıl olduğu,

Şöyle ki; her ne kadar ilam, “esas sözleşmede yüklenicinin, % 2 + KDV’yi idareye vermeyi, % 3 + KDV’yi hizmet bedeli olarak kendisine almayı taahhüt etmiş olmasına rağmen, yüklenici ile özel otobüs sahipleri tarafından (aralarında yaptıkları sözleşme ile) oluşturulan yeni sözleşmede, yüklenicinin yine ihale konusu işi yaptığı ve idarenin alması gereken payı da kendi kazancına dâhil ederek, % 5 + KDV hizmet bedeli aldığı” temeli üzerine kurulmuşsa da; bu tutarların alındığını kanıtlayacak herhangi bir bilgi ya da belge bulunmadığı, Yüklenici ile özel otobüs sahipleri arasında akdedilen yeni sözleşme hükümleri (mevcut belgeler arasında yer almadığından) bilinmediği; diğer bir ifadeyle, yüklenicinin fiilen almış olduğu oran bilinmediği için, söz konusu (yeni) sözleşmenin şartları ve hükümleri görülmeden kamu zararı tutarının salt eski sözleşmedeki oran üzerinden hesabının yapılmasında hukuki isabet bulunmadığı,

Bunun yanı sıra, yargı raporuna ekli belgeler arasında kamu zararının hesaplanmasına dayanak teşkil eden veriler bulunmamakta olup; kamu zararının, 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun Sayıştay’ın yetkilerini düzenleyen 6’ncı maddesi kapsamında Sayıştay Denetçilerince yükleniciden istenen ve doğruluğu resmi kayıtlarla teyit edilmeyen günlük gelir rakamları üzerinden hesap edildiği anlaşıldığı, dolayısıyla, yüklenicinin beyanından öteye gitmemesi ve herhangi bir resmi belgeye (banka kayıtları, vergi defterleri vb.) dayanmaması hasebiyle; tek başına bu beyanlarla hesaplanan kamu zararı tutarının sağlıklı ve güvenilir olamayacağı sonucuna varıldığı,

Bu minvalde, öncelikle, gerek Büyükşehir Belediyesi ile yüklenici gerekse yüklenici ile özel otobüs sahipleri arasındaki sözleşmelerin ve kamu zararı tutarının hesabına dayanak oluşturacak resmi kayıtların detaylı bir şekilde incelenmesi ve buna göre bir tutar tespiti yapılması gerektiği,

Sorumluluk yönünden yapılan değerlendirme sonucunda ise üst yönetici olarak daire başkanlıkları vasıtasıyla görevini ifa eden büyükşehir belediye başkanının söz konusu olayda münferiden sorumlu tutulmasında mevzuata uygunluk bulunmadığı, ulaşım hizmetlerini yerine getiren ve bahsi geçen gelirin tahakkuk ettirilmesinde sorumluluğu bulunan Ulaşım Daire Başkanlığı görevlilerine de sorumluluk yüklenmesi gerektiği,

Diğer taraftan duruşma sırasında Büyükşehir Belediye Başkanı ve Vekilince ısrarla ihalenin yasal hale gelmesinden sonra alınması gereken gelirin alacak kaydının yapıldığının iddia edilip, söz konusu gelirin tahakkuk ettirildiğine yönelik herhangi bir bilgi ve belge sunulmamış olması, tahakkukun gerçekleşip gerçekleşmediği hususunda tereddüde sebebiyet verdiği, bu hususun sorumluluk yönünden tazmin hükmünün yeniden incelenmesine sebebiyet verebileceği, tahakkuk ettirilmiş anacak tahsilatı gerçekleştirilmemiş gelir dolayısıyla Mali Hizmetler Daire Başkanlığının da sorumluluğa dahil edilmesi gerektiği,

Ayrıca üst yönetici sıfatıyla temyiz talebinde bulunan sorumlu tarafından konu ilgili olarak tahkime gidildiğinin ifade edildiği, tahkimin sonuçlandığına dair herhangi bir belgenin bulunmadığı,

Sonuç itibariyle tahakkuk kaydı yapılıp yapılmadığına ve tahkime ilişkin hususların da aydınlatılması suretiyle yeniden kurulacak illiyet bağı neticesinde gelirin alınmamasına sebebiyet veren sorumlular açısından yeniden bir tespit yapılmasına ihtiyaç bulunduğu,

belirtilerek bu hususlar dikkate alınmadan tazmin hükmü kurulmasında hukuki isabet bulunmadığı gerekçesiyle tazmin hükmünün bozulmasına ve yapılacak incelemeye göre gerek kamu zararı tutarının belirlenmesi gerekse yukarıda belirtilen yeni duruma göre oluşacak sorumlulukların tespit edilmesini teminen yeniden hüküm tesisi için dosyanın Dairemize gönderilmesine karar verilmiştir.

Temyiz Kurulunun anılan İlamına istinaden Denetçisi tarafından düzenlenen …. tarihli Ek Rapor üzerine Dairemizce yapılan yargılama sonucunda çıkarılan .... tarih ve .... sayılı Ek İlamın ….’üncü maddesiyle, kamu zararı tutarının ve bu tutarın nasıl hesaplandığı ile bu hesabının hangi tür belgelere dayandırıldığının açıklığa kavuşturularak, mahkeme kararı değerlendirilerek, söz konusu gelirin tahakkuk kaydını yapmayan Ulaşım Planlama ve Raylı Sistem Dairesi Başkanlığı görevlileri ile gelirin tahsilatını gerçekleştirmeyen Mali Hizmetler Daire Başkanının da sorumluluğa dahil edilerek ek sorgu ile savunmalarının alınması ve sonucun Dairemize ek raporla intikaline değin konunun hüküm dışı bırakılmasına karar verilmişti.

Bu defa konuya ilişkin düzenlenen ….. tarihli Ek Rapor ve eklerinin incelenmesi ve Av. .... ile Sayıştay Savcısının dinlenmesinden sonra, Denetçisi tarafından Dairemizce verilen hüküm dışı bırakma gerekçeleri dikkate alınarak Ek Raporun düzenlendiği ve böylece dosyadaki eksikliklerin tamamlandığı görülerek gereği düşünüldü:

….. tarihinde 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun 35/a maddesine göre ihalesi yapılan ….. A.Ş. yüklenimindeki “….. İşletilmesi” işinin sözleşmesinin mahkeme tarafından iptal edilmesi üzerine Yüklenicinin ihale kapsamındaki işleri idare payını da alarak yürütmeye devam ettiği görülmüştür.

Encümen tarafından ….. tarihinde 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun 35/a maddesine göre ihalesi yapılan “….. İşletilmesi” işinde, İhaleyi %2 + KDV belediye payı, %3 + KDV işletme payı teklif eden ….. A.Ş. kazanmıştır.

İhale devam ederken sözleşmenin mahkeme tarafından iptal edilmesi üzerine, idare lehine işlem tesis edilmeden Yüklenicinin ihale kapsamındaki işleri idare payını da alarak yürütmeye devam etmiş ve .... Büyükşehir Belediyesinin toplu taşıma sistemi dışında bırakarak 01.01.2013-27.11.2013 tarihleri arasında alması gereken …..TL paydan mahrum bırakmıştır.

Taraflar arasındaki anlaşmazlığın tahkime götürüldüğü ve tahkim tarafından bilirkişi marifetiyle yapılan hesaplama ile 01.01.2013-27.11.2013 tarihleri arasında belediyenin ….TL %2 payının yüklenici firma …. A.Ş. tarafından ödenmediğine 14.01.2017 tarihinde karar verilmiştir. Tahkim tarafından verilen karar ilgililer tarafından tekrar yargıya taşınmış ve …. tarihinde .... Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi tarafından (İlk derece mahkemesi sıfatıyla) verilen karar sonrası Yargıtay 13. Hukuk Dairesi onama kararı ile …. tarihinde kesinleşmiştir.

Büyükşehir Belediyesinin, toplu taşımadaki görev ve yetkisini yükleniciye kullandırması karşılığında hakettiği geliri almayarak yüklenicinin başka bir özel hukuk tüzel kişisiyle yaptığı sözleşme sonucunda Büyükşehir Belediyesinin payını da almış olması sonucu ….TL kamu zararına neden olunmuştur.

Ancak kesinleşen tahkim ve yargı kararına istinaden kamu zararı tutarı ….TL faiziyle birlikte …. tarih ve …. nolu muhasebe işlem fişiyle tahsil edilmiştir.

Bu nedenle;

.... tarih ve .... sayılı Ek İlamın ….’üncü maddesiyle verilen hüküm dışı kararının kaldırılmasına,

Asıl raporda sorgu konusu edilen ....-TL’nin;

….TL’si için ilişilecek husus bulunmadığına,

Kalan kamu zararı tutarı ….TL de ….. tarih ve …. nolu muhasebe işlem fişiyle tahsil edildiğinden konu hakkında ilişilecek husus kalmadığına,

6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesi uyarınca İşbu Ek İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere,

oy birliğiyle karar verildi.