Sayıştay 6. Dairesi 791 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Personel Mevzuatı

Daire Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Daire Karar Detayı: Listeye DönYazdır

• Daire: 6

• Karar Tarihi: 25.02.2021

• Karar No: 791

• İlam No: 68

• Madde No: 1

• Kamu İdaresi Türü: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Hesap Yılı: 2019

• Konu: Personel Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

İşçi Ücret Artışı

Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucunda;

24.12.2017 tarih ve 30280 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 696 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Düzenlemeler Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname’nin 127’nci maddesi ile 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’ye eklenen geçici 24’üncü madde kapsamında mahalli idare şirketi kadrosuna geçirilen işçilere dair gerçekleştirilen hakedişlerde Yüksek Hakem Kurulu tarafından karara bağlanan ve 30.06.2020 tarihine kadar uygulanacak olan Toplu İş Sözleşmesinde yer verilen ücret zammı hükümlerine aykırı olarak ücret artışı gerçekleştirildiği görülmüştür.

375 sayılı KHK’nın geçici 24’üncü maddesinin dördüncü fıkrasında, “Şirketlerde işçi statüsüne geçirilenlerden, geçiş işlemi yapılırken mevcut işyerinin girdiği işkolunda kurulu işyerinden bildirilenlerin ücreti ile diğer mali ve sosyal hakları, bu madde kapsamındaki şirketlerde geçişten önce alt işveren işçilerini kapsayan, Yüksek Hakem Kurulu tarafından karara bağlanan ve süresi en son sona erecek toplu iş sözleşmesinin bitimine kadar bu toplu iş sözleşmesinin uygulanması suretiyle oluşan ücret ile diğer mali ve sosyal haklardan fazla olamaz. Şirketlerde işçi statüsüne geçirilenlerden; geçişten önce toplu iş sözleşmesi bulunmadığından işçi statüsüne geçirildiği tarihte yürürlükte olan bireysel iş sözleşmesi hükümlerinin geçerli olduğu işçiler ile geçiş işleminden önce yapılan ve geçişten sonra yararlanmaya devam ettiği toplu iş sözleşmesi bulunmakla birlikte bu madde kapsamındaki şirketlerde alt işveren işçilerini kapsayan, Yüksek Hakem Kurulu tarafından karara bağlanan ve süresi en son sona erecek toplu iş sözleşmesinin bitiminden önce toplu iş sözleşmesi sona eren işçilerin ücreti ile diğer mali ve sosyal hakları, bu madde kapsamındaki şirketlerde geçişten önce alt işveren işçilerini kapsayan, Yüksek Hakem Kurulu tarafından karara bağlanan ve süresi en son sona erecek toplu iş sözleşmesine göre belirlenir. Bu madde kapsamındaki şirketlerde; 6356 sayılı Kanunun geçici 7 nci maddesinde belirtilen mevcut işyerleri bakımından anılan Kanuna uygun olarak yetki başvurusunda bulunulabilir, ancak geçişi yapılan işçiler için yeni tescil edilen işyerlerinde, geçişten önce alt işveren işçilerini kapsayan, Yüksek Hakem Kurulu tarafından karara bağlanan ve süresi en son sona erecek toplu iş sözleşmesinin sona erme tarihinden sonra yetki başvurusunda bulunulabilir.” denilmektedir.

375 sayılı KHK’nın geçici 24’üncü maddesi uyarınca belediye şirketlerinde işçi statüsünde göreve başlatılanların ücret ile diğer mali ve sosyal haklarının belirlenmesinde esas alınacak Yüksek Hakem Kurulu tarafından karara bağlanan ve 30.06.2020 tarihine kadar uygulanacak olan Toplu İş Sözleşmesi, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca 12.04.2018 tarihinde yayımlanmıştır.

Anılan Toplu İş Sözleşmesinin “Ücret Zammı” başlıklı bölümünde; “Ücret Zammı:

01.01.2018- 30.06.2018 tarihleri arası ücret zammı: İşçilerin 01.01.2018 tarihinde almakta oldukları günlük çıplak ücretlerine aynı tarihten itibaren %4(yüzde dört) oranında zam yapılmıştır. Ancak bu dönemde verilmiş bir ücret zammı varsa %4(yüzde dört)’ten mahsup edilir.

01.07.2018-31.12.2018 tarihleri arası ücret zammı: İşçilerin 30.06.2018 tarihinde almakta oldukları günlük çıplak ücretlerine 01.07.2018 tarihinden itibaren %4(yüzde dört) oranında zam yapılmıştır.

01.01.2019-30.06.2019 tarihleri arası ücret zammı: İşçilerin 01.01.2019 tarihinde almakta oldukları günlük çıplak ücretlerine aynı tarihten itibaren %4(yüzde dört) oranında zam yapılmıştır.

01.07.2019-31.12.2019 tarihleri arası ücret zammı: İşçilerin 30.06.2019 tarihinde almakta oldukları günlük çıplak ücretlerine 01.07.2019 tarihinden itibaren %4(yüzde dört) oranında zam yapılmıştır.

01.01.2020-30.06.2020 tarihleri arası ücret zammı: İşçilerin 01.01.2020 tarihinde almakta oldukları günlük çıplak ücretlerine aynı tarihten itibaren %4(yüzde dört) oranında zam yapılmıştır.” denilmek suretiyle uygulanacak zamma ilişkin hükümler yer almıştır.

375 sayılı KHK’nın geçici 24’üncü maddesinde mahalli idarelerde 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu ve diğer mevzuattaki hükümler uyarınca personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alım sözleşmeleri kapsamında yükleniciler tarafından 04.12.2017 tarihi itibariyle çalıştırılmakta olanların, maddede öngörülen şartları taşımaları, yazılı olarak başvurmaları ve yapılacak sınavda başarılı olmaları kaydıyla mahalli idareler ve birlikleri tarafından kurulacak şirketlerde işçi statüsünde çalıştırılmaları öngörülmüştür. Bu madde uyarınca belediye şirketlerinde işçi statüsüne geçirilenlerin istihdam edilmesine esas hizmet alım sözleşmeleri, geçiş işleminin yapıldığı tarih itibariyle feshedilmiş sayılır. Dolayısıyla, hizmet alımı sözleşmeleri kapsamında çalışanların belediye şirketlerinde işçi statüsüne geçirilmeyle söz konusu düzenleme daha önce ücret ile diğer mali ve sosyal hakları asgari ücretle irtibatlandıran uygulamalara son vermiştir.

Bu çerçevede, belediye şirketlerinde işçi statüsüne geçirilen işçiler ile işveren belediye şirketi arasında geçiş işlemleri yapılırken aralarında kurulan iş ilişkisi gereği bireysel iş sözleşmesi imzalanmalıdır. Sözleşmede işçi ücretinin, hizmet alım sözleşmesinin devam ettiği döneme ilişkin ihale şartnamesinde yer alan asgari ücretin belirli katları ya da asgari ücretin belirli bir oran fazlası şeklinde olan uygulama yerine hizmet alım sözleşmesi döneminde almakta olduğu brüt ücret tutarının yer alacağı şekliyle belirlenmesi gerekmektedir.

696 sayılı KHK ile 375 sayılı KHK’ya eklenen geçici 24’üncü maddesinde yüklenici çalışanlarının belediye şirketlerinde işçi statüsüne geçirilmelerinden dolayı kamu maliyesine ek bir yük getirilmemesi hususu göz önünde bulundurulmuştur. Bu maddeye göre;

Şirketlerde işçi statüsüne geçirilenlerden, geçiş işlemi yapılırken mevcut işyerinin girdiği işkolunda kurulu işyerinden bildirilenlerin ücreti ile diğer mali ve sosyal hakları, bu madde kapsamındaki şirketlerde geçişten önce alt işveren işçilerini kapsayan, Yüksek Hakem Kurulu tarafından karara bağlanan ve süresi en son sona erecek toplu iş sözleşmesinin bitimine kadar bu toplu iş sözleşmesinin uygulanması suretiyle oluşan ücret ile diğer mali ve sosyal haklardan fazla olamayacağı,

Şirketlerde işçi statüsüne geçirilenlerden; geçişten önce toplu iş sözleşmesi bulunmadığından işçi statüsüne geçirildiği tarihte yürürlükte olan bireysel iş sözleşmesi hükümlerinin geçerli olduğu işçiler ile geçiş işleminden önce yapılan ve geçişten sonra yararlanmaya devam ettiği toplu iş sözleşmesi bulunmakla birlikte bu madde kapsamındaki şirketlerde alt işveren işçilerini kapsayan, Yüksek Hakem Kurulu tarafından karara bağlanan ve süresi en son sona erecek toplu iş sözleşmesinin bitiminden önce toplu iş sözleşmesi sona eren işçilerin ücreti ile diğer mali ve sosyal hakları, bu madde kapsamındaki şirketlerde geçişten önce alt işveren işçilerini kapsayan, Yüksek Hakem Kurulu tarafından karara bağlanan ve süresi en son sona erecek toplu iş sözleşmesine göre belirleneceği,

Bu madde kapsamındaki şirketlerde; 6356 sayılı Kanun’un geçici 7’nci maddesinde belirtilen mevcut işyerleri bakımından anılan Kanuna uygun olarak yetki başvurusunda bulunabileceği, ancak geçişi yapılan işçiler için yeni tescil edilen işyerlerinde, geçişten önce alt işveren işçilerini kapsayan, Yüksek Hakem Kurulu tarafından karara bağlanan ve süresi en son sona erecek toplu iş sözleşmesinin sona erme tarihinden sonra bu başvurunun yapılabileceği,

ifade edilmiştir.

Netice olarak, mahalli idare şirketlerinde işçi statüsüne geçirilenlerin ücret ile diğer mali ve sosyal hakları, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından karara bağlanan ve 30.06.2020 tarihine kadar uygulanacak olan Toplu İş Sözleşmesi esaslarına göre belirlenmesi gerekmekte olup, bu kapsamda personelin alacağı ücret 01.01.2018 tarihinde almakta olduğu günlük çıplak ücretine Toplu İş Sözleşmesinde belirlenen tarihlerde %4 oranında zam uygulanması suretiyle tespit edilmesi gerekmektedir.

Hal böyle iken, 375 sayılı KHK’nın geçici 24’üncü maddesi uyarınca mahalli idare şirketi kadrosuna geçirilen işçilere dair gerçekleştirilen hakediş hesaplamalarında asgari ücret artışı dahil edilerek ücret zammının belirlendiği görülmüştür.

Açıklanan gerekçelerle, İdare ile ….. …... AŞ arasında ….. tarihinde tanzim edilen ve …..-….… tarihleri arasında uygulanacak olan hizmet alımı Sözleşmesinde yer verilen ücret hesaplamalarında yalnızca Toplu İş Sözleşmesinde belirtilen ücret zamlarının (%4) esas alınması gerekirken, asgari ücretteki artışın da dikkate alınması sonucu …… TL tutarında kamu zararına neden olunmuştur.

Denetçi tarafından, hakediş kontrolü ile görevli …… (…..) ve ….. (….) diğer sorumlu sıfatıyla oluşan kamu zararından sorumlu tutulmuşsa da; anılan kişilerin hizmet alımı ihale sürecinde yetki ve sorumluluklarının bulunmadığı, görevlerinin hakedişlerin yapılan işlere göre düzenlenmesinin mesai cetveli ile puantaj cetvellerine göre kontrolü ile sınırlı olduğu ve adı geçen kişilerin harcama sürecinde yer almadıkları görüldüğünden kamu zararı ile ilgili olarak sorumluluklarının bulunmadığı anlaşılmıştır.

Bu itibarla, ….. …... AŞ’nin ifa ettiği personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımına dair gerçekleştirilen hakediş ödemelerinde asgari ücret artışı dahil edilerek ücret zammı belirlenip fiyat farkına dahil edilmesi sonucu oluşan kamu zararı tutarı ………… TL’nin,

……….. TL’sinin Harcama Yetkilisi (…………) ………….. ile Gerçekleştirme Görevlisi (…………..) ………….’a,

……….. TL’sinin ise Harcama Yetkilisi (…………) ……….. ve Gerçekleştirme Görevlisi (…………..) ………….. ile Diğer Sorumlu (…………) ……………’a,

müştereken ve müteselsilen 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 53’üncü maddesi gereğince hüküm tarihinden itibaren işleyecek faizi ile ödettirilmesine,

Diğer Sorumlular (……….) …… …… ile (……..) …….. …….’in ise harcama sürecinde yer almadıkları anlaşıldığından sorumlu tutulmamalarına,

6085 sayılı Kanun’un 55’inci maddesi uyarınca İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.