Sayıştay 6. Dairesi 786 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Çeşitli Konular

Daire Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Daire Karar Detayı: Listeye DönYazdır

• Daire: 6

• Karar Tarihi: 28.01.2021

• Karar No: 786

• İlam No: 73

• Madde No: 5

• Kamu İdaresi Türü: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Hesap Yılı: 2019

• Konu: Çeşitli Konuları İlgilendiren Kararlar

KARAR

Yemek Yardımı

Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerin incelenmesi ve duruşmada hazır bulunan ………… ...... .......’in dinlenmesi sonucunda;

Denetçi tarafından, ...... ....... Belediyesi personeline Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliği’ne aykırı olarak yemek yardımı yapılması sonucu kamu zararına neden olunduğu iddia edilmişse de;

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun “Yiyecek Yardımı” başlıklı 212’nci maddesinde, “Devlet memurlarının hangi hallerde yiyecek yardımından ne şekilde faydalanacakları ve bu yardımın uygulanması ile ilgili esaslar Maliye Bakanlığı ile Başbakanlık Devlet Personel Başkanlığının birlikte hazırlayacakları bir yönetmelik ile tespit olunur.” denilmiş ve bu hükme istinaden 11.12.1986 tarih ve 19308 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliği yürürlüğe girmiştir.

10.02.2018 tarih ve 30328 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 2017/11180 sayılı Bakanlar Kurulu kararıyla Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliği’nin aşağıda belirtilen maddelerinde değişiklik yapılmıştır. Bu değişiklikle;

“Yardım Şekli” başlıklı 3’üncü maddesi, “Yiyecek yardımı sadece yemek verme şeklinde yapılır. Bu yardım, nakten veya kupon, kart, fiş ya da bu mahiyette bir ödeme aracı verilmek suretiyle yapılamaz.”,

“Yardımın Şartları” başlıklı 5’inci maddesi, "Kurum bütçelerine yiyecek yardımı karşılığı olarak konulan ödenek, memurlara yemek vermek üzere kurulan yemek servisi, yardım sandığı, dernek veya bu mahiyetteki kuruluşa ödenir. Yiyecek yardımının gerektirdiği giderler sadece yemek servisi, yardım sandığı, dernek veya bu mahiyetteki kuruluş tarafından yapılır.

Yemek servisi, yiyecek yardımından faydalanabilecek personel sayısının asgari 50 olması ve yemekhane için elverişli bulunması şartıyla atamaya yetkili amirin onayı ile kurulabilir. Yiyecek yardımı bu şekilde kurulan yemek servislerinde yapılır.

Yemek servisi için gerekli bina, tesis ve demirbaş eşya kurumlarca sağlanır. Bunlara karşılık memurlardan ücret alınmaz.”,

şeklinde olmuştur.

Diğer taraftan, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun;

2’nci maddesi, “Aşağıda belirtilen idarelerin kullanımında bulunan her türlü kaynaktan karşılanan mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin ihaleleri bu Kanun hükümlerine göre yürütülür:

a) Değişik: 1/6/2007-5680/1 md.) Genel bütçe kapsamındaki kamu idareleri ile özel bütçeli idareler, il özel idareleri ve belediyeler ile bunlara bağlı; döner sermayeli kuruluşlar, birlikler (meslekî kuruluş şeklinde faaliyet gösterenler ile bunların üst kuruluşları hariç), tüzel kişiler...”,

4’üncü maddesi ise “Bu Kanunun uygulanmasında;

“Mal: Satın alınan her türlü ihtiyaç maddeleri ile taşınır ve taşınmaz mal ve hakları,

Hizmet: (Değişik: 30/7/2003-4964/3 md.) Bakım ve onarım, taşıma, haberleşme, sigorta, araştırma ve geliştirme, muhasebe, piyasa araştırması ve anket, danışmanlık, (...) (2), tanıtım, basım ve yayım, temizlik, yemek hazırlama ve dağıtım, toplantı, organizasyon, sergileme, koruma ve güvenlik, meslekî eğitim, fotoğraf, film, fikrî ve güzel sanat, bilgisayar sistemlerine yönelik hizmetler ile yazılım hizmetlerini, taşınır ve taşınmaz mal ve hakların kiralanmasını ve benzeri diğer hizmetleri,

...ifade eder.”,

hükümlerini içermektedir.

Yukarıda yer alan mevzuat hükümleri çerçevesinde, yiyecek yardımının gerektirdiği giderler, yemek maliyetlerinin yarısını aşmamak üzere Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliği kapsamına dahil memur kadrosu adedine göre kurum bütçelerine konacak ödeneklerle karşılanacaktır. Ödenek dağıtımında yemek servisi kurulacak kurumdaki memur sayısı dikkate alınmak suretiyle yapılacak, yemek bedelinin bütçeden karşılanamayan kısmı ise yemek yiyenlerden alınacaktır.

Öte yandan, 657 sayılı Kanun’un 212’nci maddesine dayanılarak hazırlanan ve 19/11/1986 tarihli ve 86/11220 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliği’nin 4’üncü maddesi uyarınca yemek maliyetlerinin yarısını aşmamak üzere kurum bütçelerinden yapılan yemek yardımı Ankara, İstanbul ve İzmir illerinin büyükşehir belediyesi sınırları içinde görev yapan personel için yemek maliyetlerinin azami üçte ikisi diğer iller için yarısı olarak uygulanabilecektir.

Buna göre kurum bütçesinden memurların her gün yiyebileceği ihtimaline karşılık konulan yiyecek yardımı ödeneğinden yemek maliyetinin yarısını aşmamak üzere harcama yapılabileceğinden, yemek maliyetinin bütçeden karşılanamayacak olan kısmı yemek yiyenlerden karşılanacaktır.

Dosya kapsamından, Belediye tarafından memurlara sunulacak yemek hizmetinin ………. tarihinde ………. TL sözleşme bedelli 3 yıllığına “Memur Öğlen Yemeği Hizmet Alımı İşi” kapsamında 4734 sayılı Kanun’un 19’uncu maddesi hükmü gereği açık ihale yoluyla hizmet satın alma usulüyle sağlandığı, ihaleyi alan ……………. AŞ’nin öğlen yemeği verme işini yerine getirmeye başladığı anlaşılmıştır.

10.02.2018 tarih ve 30328 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 2017/11180 sayılı Bakanlar Kurulu kararıyla yürürlüğe giren Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliği’nin maddelerinde yapılan değişikliğe değinmek gerekmektedir. Yapılan değişiklikle, yemek yardımının, sadece yemek verme şeklinde yapılacağı ve bu yardımın nakten veya kupon, kart, fiş, bilet ya da bu mahiyette bir ödeme aracı verilmek suretiyle yapılamayacağı, yiyecek yardımının gerektirdiği giderlerin, sadece yemek servisi, yardım sandığı, dernek veya bu mahiyetteki kuruluş tarafından yapılacağı, yiyecek yardımının bu şekilde kurulan yemek servislerinde yapılacağı hüküm altına alınmıştır.

Söz konusu değişikliğin ana gerekçesi personele yemek verme yerine ödeme araçlarıyla yapılan nakdi ödemeleri hiçbir tereddüde mahal vermeyecek şekilde engellemek olduğu anlaşılmakla birlikte; yemek hizmetinin Kanun’da öngörülmüş sosyal bir hak oluşu, bu hakkın bir şekilde yerine getirilmesi gerekliliği; aksi halde yemek yardımından yemek vermek üzere kurulan yemek servisi, yardım sandığı, dernek veya bu mahiyetteki kuruluş vasıtasıyla faydalanan memurlara nazaran Kanun’da öngörülmüş bir haktan mahrum bırakılma gibi bir durum söz konusu olacağından bu tür bir uygulamanın memur lehine değerlendirilerek kabul edilmesi gerekmektedir.

Neticeten, anılan Yönetmeliğin 4’üncü maddesine göre yemek yardımı tutarının hiçbir şekilde bütçeden yapılan giderin %50’sini geçmemesi gerekmektedir. Somut olayda da yemek yardımının Yönetmelik hükümlerine uygun olarak gerçekleştirildiği, sözleşme fiyatları ile yapılan toplam hizmet tutarının %50’sinin memur personelden kesildiği geriye kalan tutarın ise kurum bütçesinden karşılandığı anlaşılmıştır.

Bu itibarla, kamu zararı oluşmayan ………… TL ödeme ile ilgili olarak ilişilecek husus bulunmadığına 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesi uyarınca İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.