Sayıştay 6. Dairesi 784 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Çeşitli Konular

Daire Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Daire Karar Detayı: Listeye DönYazdır

• Daire: 6

• Karar Tarihi: 21.01.2021

• Karar No: 784

• İlam No: 60

• Madde No: 3

• Kamu İdaresi Türü: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Hesap Yılı: 2019

• Konu: Çeşitli Konuları İlgilendiren Kararlar

KARAR

Kaymakamlık Men Masrafı

Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucunda;

Her ne kadar Denetçi tarafından belediyenin meralara yapılan tecavüz ve müdahaleler konusunda yetkili olmadığının ve görev alanına girmediği halde Kaymakamlık men masraflarına ilişkin Belediye bütçesinden harcama yapılması suretiyle kamu zararına neden olunduğunun iddia edildiği görülmüşse de;

3091 sayılı Taşınmaz Mal Zilyetliğine Yapılan Tecavüzlerin Önlenmesi Hakkında Kanun’un;

“Amaç ve kapsam” başlıklı 1’inci maddesinde, “Bu Kanun; gerçek veya tüzelkişilerin zilyet bulunduğu taşınmaz mallarla kamu idareleri, kamu kurumları ve kuruluşları veya bunlar tarafından idare olunan veya Devlete ait veya Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan sahipsiz yerlere veya menfaati umuma ait olan taşınmaz mallara yapılan tecavüz veya müdahalelerin, idari makamlar tarafından önlenmesi suretiyle tasarrufa ilişkin güvenliği ve kamu düzenini sağlar.”,

“Görev” başlıklı 2’nci maddesinde, “Taşınmaz mallara tecavüz veya müdahale edilmesi halinde; taşınmaz mal merkez ilçe sınırları içinde ise, il valisi veya görevlendireceği vali yardımcısı, diğer ilçelerde ise kaymakamlar tarafından bu tecavüz veya müdahalenin önlenmesine karar verilir ve taşınmaz mal yerinde zilyedine teslim edilir.”,

“Başvuru” başlıklı 3’üncü maddesinde, “Taşınmaz mala yapılan tecavüz veya müdahalenin önlenmesi için, yetkili makamlara başvurmaya, o taşınmaz malın zilyedi, zilyed birden fazla ise içlerinden biri yetkilidir.

Kamu idareleri, kamu kurumları ve kamu kuruluşları ile tüzelkişilerin başvuruları, taşınmaz malın ait olduğu idare, kurum, kuruluş ve tüzelkişinin yetkilisi tarafından yapılır.

Köye ait taşınmaz mallara yapılan tecavüz veya müdahalelerde, köy halkından herhangi biri de yetkili makama başvuruda bulunabilir.

Vali veya kaymakam görev alanları içinde bulunan kamu idarelerine, kamu kurumlarına ve kuruluşlarına ait veya bunlar tarafından idare olunan veya Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan sahipsiz yerlere veya menfaati umuma ait olan taşınmaz mallara tecavüz veya müdahalede bulunulduğunu öğrendiklerinde, soruşturmayı doğrudan doğruya yaptırırlar ve sonucu karara bağlarlar.”,

“Soruşturma ve infaz giderleri” başlıklı 17’nci maddesinde ise, “Soruşturma ve infaz memurları ile infaz memuruna teknik yönden yardımcı olarak görevlendirilecek memurların yevmiye ve taşıt giderleri, başvuruda bulunanlar tarafından maliye veznesine yatırılır.

Yukarıda belirtilen görevli memurlara, göreve gittikleri günler için sürelerine ve görevin belediye sınırları içinde veya dışında yapılmış olmasına bakılmaksızın Harcırah Kanununa göre verilmesi gereken yevmiyeler tam olarak ödenir.

Üçüncü maddenin son fıkrasına göre görevlendirilecek soruşturma ve infaz memurları ile infaz memurlarına teknik yönden yardımcı olarak görevlendirilecek memurların yevmiye giderleri, taşınmaz malın ait olduğu kamu idareleri, kurumları ve kuruluşlarınca karşılanır.

Birden çok iş, mümkün oldukça aynı günde yapılır. Bu durumda görülen işler aynı yerde ise, yevmiyeler ve taşıt ücreti başvuranlar arasında eşit olarak paylaştırılır. İşler ayrı yerlerde ise, yevmiyeler eşit olarak paylaştırılmakla birlikte taşıt ücreti uzaklıkla orantılı olarak bölüştürülür.

Soruşturma sonunda tecavüz veya müdahalenin önlenmesine karar verilirse, masrafların mütecavizden tahsili de, kararda belirtilir. Bu masrafların tahsiline ait karar fıkrası icra dairesince yerine getirilir.”,

hükümleri yer almaktadır.

4342 sayılı Mera Kanunu’nun;

“Mera, Yaylak ve Kışlakların Hukuki Durumu” başlıklı 4’üncü maddesinde, “Mera, yaylak ve kışlakların kullanma hakkı bir veya birden çok köy veya belediyeye aittir. Bu yerler Devletin hüküm ve tasarrufu altındadır.

…”,

“Mera, Yaylak ve Kışlakların Korunması” başlıklı 19’uncu maddesinde, “Muhtarlar ve belediye başkanları; mera, yaylak ve kışlakların ve sınır işaretlerinin korunmasından ve ayrıca tahsis amacına göre en iyi şekilde kullanılmasının sağlanmasından sorumludur. Muhtarlar ve belediye başkanları ayrıca, geliştirme projelerinde öngörülen hususların yerine getitilmesinde, kamu görevlilerine yardımcı olmakla görevli ve sorumludurlar.”

…

Muhtarlar ve belediye başkanları, mera, yaylak ve kışlaklara tecavüz olduğu takdirde durumu derhal Bakanlık il veya ilçe müdürlüğüne, il ve ilçe müdürlükleri de valilik veya kaymakamlığa bildirmekle yükümlüdürler. Bu makamlarca 3091 sayılı Taşınmaz Mal Zilyedliğine Yapılan Tecavüzlerin Önlenmesi Hakkında Kanun veya 2886 sayılı Devlet İhale Kanununun 75 inci maddesi uyarınca gerekli işlemler yapılır.” ,

hükümleri bulunmaktadır.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinden, özel mülkiyete konu taşınmazların yanısıra kamu idareleri, kamu kurum ve kuruluşları veya bunlar tarafından idare olunan taşınmazlar ve Devlete ait veya Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan sahipsiz yerlerin de 3091 sayılı Kanun kapsamında olduğu ve bu yerler için de tecavüz ve müdahalenin önlenmesi çerçevesinde başvuruda bulunabileceği, başvuruda bulunmaya yetkili olanların ise, özel mülkiyete konu olan taşınmazlar için taşınmaz mala zilyet olan kişi, zilyet birden fazla ise içlerinden biri, kamu kurum ve kuruluşlarına ait taşınmazlara yapılan müdahale veya tecavüzlerde ise, ilgili kamu kurum ve kuruluşun yetkilisi olduğu görülmektedir.

Bu çerçevede, Belediye mücavir alan sınırları içinde bulunan ve Devletin hüküm ve tasarrufu altında yer alan meralara yapılan müdahale veya tecavüzlerde, 3091 sayılı Kanun’a göre Belediye Başkanına başvuru yapma konusunda yetki tanınmış olup ayrıca belediye veya mücavir alan sınırları içinde yer alan taşınmazlara yapılan müdahale ve tecavüzlerde yetkili makamlara re’sen hareket etme yetkisi de tanınmıştır. Kanun’un uygulamasının gerek süre, gerek başvuru gerekse soruşturmanın yürütülmesi hususlarına ilişkin olarak kamu malları açısından farklılaştırılması ile kamu malları açısından tecavüz ve müdahalelerin önlenmesi konusunda daha kapsamlı ve etkili bir korumanın sağlanarak kamu yararının korunması amaçlanmaktadır.

Sorumluların savunmalarından, sorgu konusu olayda 4342 sayılı Kanun’a göre mera, yaylak ve kışlaklara tecavüz olduğu takdirde durumun derhal Bakanlık veya ilçe müdürlüklerine bildirilmesi hususunda belediyelerin yükümlü tutulmuş olmasından hareketle, belediyenin mücavir alan sınırlarında bulunan meralara tecavüz ve müdahale durumlarında 3091 sayılı Kanun uyarınca gerekli işlemlerin yapılmasını teminen şikayetçi sıfatıyla başvuruda bulunulduğu ve 3091 sayılı sayılı Kanun’un 17’nci maddesi uyarınca başvuru sahibi olarak soruşturmanın yapılmasına ilişkin memur harcırah ve taşıt giderlerinin belediye tarafından ödendiği anlaşılmıştır.

Her ne kadar Denetçi tarafından mera alanlarının mülkiyetinin değil, sadece kullanma hakkının Belediyeye ait olduğu, “Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki” ifadesinde yer alan “Devlet” kavramının belediyeleri kapsamadığı ve bu nedenle meralara ilişkin tecavüz ve müdahale durumlarında ilgili mülki amirlerin yetkili kılındığı, ilgili idari işlemde konu bakımından belediyenin yetkili olmadığı ve meralara yapılan tecavüz ve müdahaleler konusunda bazı durumlar hariç belediyelerin yetkili idareye başvuru yapma görevi dışında herhangi bir görevi bulunmadığı ve mülkiyet temelinde karşılaşılan durumlarda gerekli soruşturmayı yapma ve karara bağlama görevlerinin mülki amir ve teşkilatına verildiği belirtilmişse de,

Öncelikle 3091 sayılı Kanun taşınmaz mal üzerinde fiili hâkimiyet ve tasarrufu esas alarak zilyetliği koruyan bir Kanun niteliğinde olup, zilyetliğe yapılan tecavüzlerin idari yoldan önlenmesini amaçlamaktadır. Bu çerçevede, söz konusu başvurunun yapılması için başvuru sahibinin taşınmaz üzerinde mülkiyet hakkının olması şart değildir. Halkın istifadesine açılan mera, yaylak ve kışlaklar gibi kamu malları bakımından, bu yerlerin ilgili bulundukları köy veya belediye tüzel kişilikleri bu yerlerin zilyedi konumundadır. Ayrıca, belediye sorgu konusu olayda mücavir alan sınırları içindeki meralara ilişkin müdahale ve tecavüzün önlenmesi için şikayetçi sıfatı ile yalnızca başvuru sahibi olup, soruşturma ve karara bağlama işlemlerini yetkili idarenin yerine geçerek gerçekleştirmiş değildir. Başvuru üzerine gerekli tüm soruşturma ve karara bağlama işlemleri anılan Kanun’da düzenlenmiş olduğu gibi yetkili idari makamlarca yürütülmüştür. Bu çerçevede konunun mülkiyet temelinde değerlendirilmesinin Kanun’un uygulaması bakımından önemi olmadığından Denetçi görüşüne katılmak mümkün olmamıştır.

Kaldı ki, savunmalara ek olarak sunulan şikayet dilekçeleri ve Kaymakamlık makamınca verilen men kararlarının incelenmesinden, Kaymakamlık makamının Belediyeyi ilgili taşınmazlar konusunda başvuruya yetkili kabul ederek, gerekli soruşturma ve incelemeyi başlattığı ve ayrıca belediyece başvurular sırasında yapılan masrafların verilen men kararları doğrultusunda mütecavizlerden tahsil edildiği de görülmektedir.

Bu itibarla, yapılan işlemde kamu zararı oluşmadığından sorgu konusu …-TL ödeme hakkında ilişilecek husus bulunmadığına, 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesi uyarınca iş bu İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.