Sayıştay 6. Dairesi 752 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Harcırah Mevzuatı

Daire Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Daire Karar Detayı: Listeye DönYazdır

• Daire: 6

• Karar Tarihi: 13.10.2020

• Karar No: 752

• İlam No: 184

• Madde No: 117

• Kamu İdaresi Türü: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Hesap Yılı: 2018

• Konu: Harcırah Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

Harcırah

Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerin incelenmesi ve duruşmaya katılanların dinlenmesi sonucunda;

A) Sözleşme hükümlerine göre yurtdışına götürülen kişilerin tüm masraflarının yüklenici tarafından karşılanmasına rağmen ayrıca bu kişilere bütçeden gündelik ödendiği görülmüştür.

6245 sayılı Harcırah Kanunu’nun;

“Tarifler” başlıklı 3’üncü maddesinde,“Bu Kanunda geçen;

a. Harcırah: Bu Kanuna göre ödenmesi gereken yol masrafı, gündelik, aile masrafı ve yer değiştirme masrafından birini, birkaçını veya tamamını;

b. Kurum: 1 nci maddede sayılan daire, idare, banka, teşekkül ve müesseseleri;

c. Memur: Personel kanunları hükümlerine göre aylık alan kimseleri (Yardımcı hizmetler sınıfına dahil personel hariç);

d. Hizmetli: Personel kanunlarına göre yardımcı hizmetler sınıfına dahil personeli, kurumlarda yalnız ödenek mukabili çalışanlarla kurumlarda çalıştırılan tarım ve orman işçilerini ve iş kanunlarına göre işçi sayılan kimseleri;

.......

İfade eder.”,

“Harcırahın unsurları” başlıklı 5’inci maddesinde, “Harcırah; yol masrafı, yevmiye, aile masrafı ve yer değiştirme masrafını ihtiva eder. İlgili, bu kanun hükümlerine göre bunlardan birine, birkaçına veya tamamına müstahak olabilir.”,

“Muvakkat vazife harcırahı (Yol masrafı ve yevmiye)” başlıklı 14’üncü maddesinde, “Aşağıda gösterilen memur ve hizmetlilere muvakkat vazife harcırahı olarak yol masrafı ile yevmiye verilir ve hamal (Cins ve adedi beyannamede gösterilmek suretiyle) bagaj ve ikametgah veya vazife mahalli ile istasyon, iskele veya durak arasındaki nakil vasıtası masrafları da ayrıca tediye olunur.”,

“Yurtdışında verilecek gündeliklerin miktarı” başlıklı 34’üncü maddesinde;

“Bu Kanun gereğince verilecek yurtdışı gündeliklerinin miktarı, gidilecek ülkeye, memur ve hizmetlilerin aylık veya ücret tutarları ile görevin mahiyetine göre, mali yıl itibariyle Cumhurbaşkanınca tayin olunur.

Geçici görev ile yabancı ülkelere gönderilenlere, özel anlaşmaları gereğince yabancı devlet, uluslararası kuruluş veya resmi diğer kuruluşlar tarafından ödeme yapıldığı takdirde bu ödemeler gündeliklerinden indirilir.”,

hükümleri yer almaktadır.

Ayrıca, 2018/11213 sayılı Yurtdışı Gündeliklerine Dair Bakanlar Kurulu Kararının 3’üncü maddesinde ise, “Geçici görev ile yabancı ülkelere gönderilenlere, özel anlaşmaları gereğince yabancı devlet, uluslararası kuruluş veya resmi diğer kuruluşlar tarafından ödeme yapıldığı takdirde bu ödemeler gündeliklerden indirilir....” denilmektedir.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri gereğince geçici görevle başka bir mahalle gönderilen memurlara, harcırahın unsurları kapsamında yol masrafı, yolculuk ve oturma dolayısıyla iaşe (yeme içme) ve ibate (konaklama) giderlerinden oluşan gündeliği ile hamal, bagaj gibi masrafların ödenmesi gerekmektedir. Verilen gündelik kişilerin yeme-içme ve yatacak yerleri için olduğuna göre şartnamede yüklenicinin karşılaması gereken bu giderleri belediye hakediş ödemesi ile dolaylı olarak karşılamış olmaktadır. İdare ile sözleşme imzalayan yüklenicinin basiretli bir iş adamı gibi davranarak sözleşmeyle yüklendiği sorumlulukları gözeterek teklif fiyatı vermesi hayatın olağan akışının bir gereğidir. Bu durumda idarenin hem yükleniciye yaptığı hakediş ödemeleri hem de belediyeden personele yapılan harcırah ödemeleri mükerrerliğe yol açmaktadır.

…….-…….. tarihleri arasında 5 günlüğüne ………’da fuara, ………-………. tarihleri arasında fuar için ………’ya ve devamında ………..’ya giden personelin iaşe (yeme-içme), ibate (konaklama), ulaşım vb. giderleri yapılan sözleşme kapsamında yüklenici tarafından karşılanmasına rağmen idare personeline yurtdışında görevli olunan bu günler için gündelik ödenmiştir.

Tüm giderleri yüklenici tarafından karşılanan personele ayrıca bir harcırah verilmesi harcırahın ruhuna aykırı olduğu gibi mükerrer olarak kişiler için harcama yapılmasına sebebiyet vermektedir. Yurtdışına fuara katılım amacıyla görevlendirilen personelin tüm yeme-içme, konaklama ve yol giderlerinin yüklenici tarafından karşılanması nedeniyle harcırah ödenmesi mümkün değildir.

Açıklanan gerekçelerle, söz konusu kişilerin tüm giderlerinin Yüklenici tarafından karşılanmasına rağmen kendilerine harcırah ödenmesi sonucu ……… TL tutarında kamu zararına neden olunmuştur.

Bu itibarla, söz konusu kamu zararı tutarı ……… TL’nin;

…….. TL’sinin Harcama Yetkilisi (………) …….. ………. ve Gerçekleştirme Görevlisi (…….) …….. ……….’a,

…….. TL’sinin Harcama Yetkilisi (………) …….. ………. ve Gerçekleştirme Görevlisi (…….) …….. ……….’e,

…….. TL’sinin Harcama Yetkilisi (………) …….. ………. ve Gerçekleştirme Görevlisi (…….) …….. ……….’a,

…….. TL’sinin Harcama Yetkilisi (………) …….. ………. ve Gerçekleştirme Görevlisi (…….) …….. ……….’a,

…….. TL’sinin Harcama Yetkilisi (………) …….. ………. ve Gerçekleştirme Görevlisi (…….) …….. ……….’e,

…….. TL’sinin Harcama Yetkilisi (………) …….. ………. ve Gerçekleştirme Görevlisi (…….) …….. ……….’a,

…….. TL’sinin Harcama Yetkilisi (………) …….. ………. ve Gerçekleştirme Görevlisi (…….) …….. ……….’a,

…….. TL’sinin Harcama Yetkilisi (………) …….. ………. ve Gerçekleştirme Görevlisi (…….) …….. ……….’a,

müştereken ve müteselsilen 6085 sayılı Kanun’un 53’üncü maddesi gereğince hüküm tarihinden itibaren işleyecek faizi ile ödettirilmesine anılan Kanun’un 55’inci maddesi uyarınca tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy çokluğuyla karar verildi.

Karşı Oy:

Üye ...... ....... ve Üye ...... .......’un karşı oy gerekçesi:

“…….. ....... Metrosu İnşaat ve Elektromekanik Sistemler Temini Montaj ve İşletmeye Alma İşleri” kapsamında Sözleşmenin 33.23’üncü maddesinde, “Yüklenici, işin yapımında çalışan İdare elemanlarının yapım sırasında, en son teknolojik uygulamaları yerinde görmesi ve bilgilenmesi amacıyla 250 adam-gün yurt dışında olmak üzere teknik inceleme gezileri düzenleyecektir. Bu gezilere katılacak İdare elemanlarının her türlü iaşe, ibate, ulaşım vb. giderleri (harcırah hariç) Yüklenicinin sorumluluğundadır. Bu geziler projelerin ilerlemelerine paralel olarak İdarenin uygun gördüğü tarihlerde gerçekleştirilecektir. Yurtiçi/yurtdışı fabrika kabulleri, testler, vb. ihtiyaçlar nedeniyle yapılacak teknik geziler 250 adam-günlük yurtdışı teknik inceleme gezileri kapsamı dışında olup, işin gereği kadar idare personelinin ve işin gereği kadar sürede bu gezilere katılması için her türlü iaşe, ibate, ulaşım vb. giderleri (harcırah hariç) Yüklenicinin sorumluluğundadır.” ifadesi yer almaktadır.

İlgili maddede gezilere katılacak İdare elemanlarının her türlü iaşe, ibate, ulaşım vb. giderlerinin harcırah hariç olmak üzere Yüklenicinin sorumluluğunda olduğu belirtilmektedir. Dolayısıyla, personele ödenecek olan harcırah bedeli Yüklenicinin sorumluğunda olmayıp, idarenin takdirine bırakılmıştır.

Bahse konu ihale kapsamında fuar için görevlendirilen personelin uçak bileti, yemek ücreti, nakil masrafları, otel masrafı gibi giderleri yüklenici tarafından karşılanmış, Belediye tarafından ise söz konusu personele 1/3 oranında gündelik ödenmiştir. Dolayısıyla, söz konusu görevlendirmelerin bahse konu ihale kapsamında yapıldığı, her türlü iaşe, ibate, ulaşım vb. giderlerinin yüklenici tarafından karşılandığı sabit olduğundan ve İdare tarafından 1/3 oranında ödemesi yapılan harcırah tutarı “sözleşme bedeli” içerisinde yer almadığından, yükleniciye yapılan hakediş ödemeleri ile ilgili kamu zararının oluşmadığı anlaşılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle, konu hakkında ilişilecek husus bulunmadığına karar verilmesi gerektiğinden çoğunluk görüşüne katılmıyoruz.

B) Denetçi tarafından, “……. ....... Metrosu İnşaat ve Elektromekanik Sistemler Temini Montaj ve İşletmeye Alma İşleri” adlı işin Sözleşmesi gereğince tüm yeme-içme, yol ve konaklama giderleri yüklenici tarafından karşılanan ……….’da bulunan fuar ve ……… gezisine idare personeli olmayan Belediye Şirketi çalışanlarının da katılması sonucu kamu zararına neden olunduğu iddia edilmişse de;

6245 sayılı Harcırah Kanunu’nun “Harcırah verilecek kimseler” başlıklı 4’üncü maddesinde; “Bu Kanunda belirtilen hallerde:

1. Bu Kanun kapsamına giren kurumlarda çalışan memur ve hizmetliler ile aile fertlerine ve aynı kurumlarda fahri olarak çalışanlara;

2. Memur veya hizmetli olmamakla beraber kurumlarca geçici bir vazife ile görevlendirilenlere;

Harcırah verilir.”,

“Memur veya hizmetli olmayanların harcırahı” 8’inci maddesinde ise; “Memur veya hizmetli olmadıkları halde bu Kanuna tabi kurumlarca geçici bir görev ile görevlendirilenlere verilecek yol masrafı ve gündelik, bunların bilgi seviyeleri ve faaliyet sahaları ile mahalli şartlar dikkate alınarak 4 ncü dereceye kadar olan memurlardan herhangi birine verilen yol masrafı ve gündeliğe kıyasen ilgili kurumca takdir olunur.”,

hükümleri yer almaktadır.

Yukarıda yer alan mevzuat hükümleri uyarınca, belediye tarafından memur veya hizmetli olmayan kişilerin geçici bir görev ile görevlendirilmesi durumunda, kendilerine gündelik, yol masrafı ve konaklama giderlerinin belediye bütçesinden karşılanması mümkün bulunmaktadır.

İşe ait Sözleşmenin “İdare Personeline Sağlanacak Teknik Tanıtım ve Bilgilendirme” başlıklı 33.23’üncü maddesinde, “Yüklenici, işin yapımında çalışan İdare elemanlarının yapım sırasında, en son teknolojik uygulamaları yerinde görmesi ve bilgilenmesi amacıyla 250 adam-gün yurt dışında olmak üzere teknik inceleme gezileri düzenleyecektir. Bu gezilere katılacak İdare elemanlarının her türlü iaşe, ibate, ulaşım vb. giderleri (harcırah hariç) Yüklenici’nin sorumluluğundadır....” denilmektedir.

Yukarıda yer alan Sözleşme hükmüne istinaden yüklenici, ……..-……… tarihleri arasında 32 kişiyi 5 günlüğüne ……..-………. Fuarına ……….’ya götürdüğü, ayrıca ………-……… tarihleri arasında da 8 kişiyi 5 günlüğüne ……..-……. Fuarına ……..’ya ve ……..’ya yol, konaklama ve yeme-içme masrafları kendine ait olmak üzere götürdüğü, yurtdışına götürülen 6 kişinin Belediye Şirketi çalışanları olduğu görülmüştür.

Dolayısıyla, Belediyeye ait geçici bir görevin ifası için görevlendirilen memur ve hizmetli olmayan bahsi geçen Belediye Şirketi çalışanlarının yukarıda yer alan mevzuat hükümleri uyarınca 250 adam-gün kapsamında idare personeli gibi söz konusu yurtdışı teknik inceleme gezisine katılmaları hususunda kamu zararının oluşmadığı anlaşılmıştır.

Bu itibarla, sorgu konusu husus ile ilgili olarak kamu zararı oluşmadığından, ilişilecek husus bulunmadığına, 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesi uyarınca tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.