Sayıştay 6. Dairesi 748 Kararı - Özel Bütçeli İdareler Personel Mevzuatı

Daire Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Daire Karar Detayı: Listeye DönYazdır

• Daire: 6

• Karar Tarihi: 23.06.2020

• Karar No: 748

• İlam No: 126

• Madde No: 7

• Kamu İdaresi Türü: Diğer Özel Bütçeli İdareler

• Hesap Yılı: 2018

• Konu: Personel Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

Avukatlık Vekalet Ücreti

…. Genel Müdürlüğü 1. Hukuk Müşavirine 659 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin 14’üncü maddesi kapsamında avukatlık vekalet ücreti ödemesi yapıldığı görülmüştür.

27/6/1989 tarihli 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin 666 sayılı KHK ile düzenlenen ek 10’uncu maddesinde; “Cumhurbaşkanlığı İdari İşler Başkanlığı ve Cumhurbaşkanlığına bağlı olarak kurulan başkanlıklar ve Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı İdari Teşkilatı, Başbakanlık ve bakanlıklar ile bunların bağlı ve ilgili kuruluşları (Milli İstihbarat Teşkilatı Müsteşarlığı, Toplu Konut İdaresi Başkanlığı ile 2659 sayılı Kanunun 30 uncu maddesi ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 2 nci maddesi kapsamında bulunanlar hariç), sosyal güvenlik kurumları, Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu, Yüksek Seçim Kurulu, Yükseköğretim Kurulu, Üniversitelerarası Kurul ve Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığının;(5)(8)(10)

a) Merkez teşkilatlarında Mülki İdare Amirliği Hizmetleri Sınıfına ait kadrolarda yer alanlar ile 28/2/1985 tarihli ve 3160 sayılı Kanuna göre tazminat alanlar hariç olmak üzere bu Kanun Hükmünde Kararnameye ekli (II) sayılı Cetvelde yer alan unvanlı kadrolarda bulunanlardan,

(…)

aylıklarını 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa göre almakta olanlara anılan Cetvellerde kadro unvanlarına karşılık gelen gösterge rakamlarının memur aylık katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak tutarlarda ücret ve tazminat verilir. Bu ödemelere hak kazanılmasında ve bunların ödenmesinde aylıklara ilişkin hükümler uygulanır. Ekli (II) ve (III) sayılı Cetvellerde atandıkları kadro dereceleri esas alınarak belirlenen ücret ve tazminatlar, 657 sayılı Kanunun 45 inci maddesine göre atananlar ile haklarında aynı Kanunun 67 nci maddesi uygulananlar için kazanılmış hak aylık dereceleri dikkate alınarak ödenir. Tazminat damga vergisi hariç herhangi bir vergiye tabi tutulmaz.

Bu madde kapsamına giren personele; bu Kanun Hükmünde Kararnamenin 1 inci maddesinin (D) bendi, 2 nci, 28 inci, ek 1 inci, ek 4 üncü ve ek 13 üncü maddeleri hariç olmak üzere diğer maddelerinde öngörülen her türlü ödemeler ile ek 9 uncu maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında belirtilen mevzuat hükümlerine göre yapılan ödemeler, 4/6/1937 tarihli ve 3201 sayılı Kanunun ek 21 inci maddesinde öngörülen ödeme, 657 sayılı Kanunda ödenmesi öngörülen aylık, ek gösterge, zam ve tazminatlar ve makam tazminatı ile avukatlık vekalet ücreti ve temsil tazminatı ödenmez.” denilmektedir.

Aynı KHK’nın (II) sayılı “Ek 10’uncu Maddenin Birinci Fıkrasının (a) ve (b) Bentleri Kapsamında Yer Alan Personelin Ücret ve Tazminat Gösterge Cetveli” başlıklı cetveli 7’nci sıra nolu bölümünde 1. Hukuk Müşaviri için ücret ve tazminat göstergesi belirlenmiştir.

659 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin 14’üncü maddesinde; “(1) Tahkim usulüne tabi olanlar dahil adli ve idari davalar ile icra dairelerinde idarelerin vekili sıfatıyla hukuk birimi amirleri, muhakemat müdürleri, hukuk müşavirleri ve avukatlar tarafından yapılan takip ve duruşmalar için, bu davaların idareler lehine neticelenmesi halinde, bunlar tarafından temsil ve takip edilen dava ve işlerde ilgili mevzuata göre hükmedilmesi gereken tutar üzerinden idareler lehine vekalet ücreti takdir edilir.

(2) İdareler lehine karara bağlanan ve tahsil olunan vekalet ücretleri, hukuk biriminin bağlı olduğu idarenin merkez teşkilatında bir emanet hesabında toplanarak idare hukuk biriminde fiilen görev yapan personele aşağıdaki usul ve sınırlar dahilinde ödenir.

a) Vekalet ücretinin; dava ve icra dosyasını takip eden hukuk birimi amiri, hukuk müşaviri, muhakemat müdürü veya avukata %55’i, dağıtımın yapıldığı yıl içerisinde altı aydan fazla süreyle hukuk biriminde fiilen görev yapmış olmak şartıyla, hukuk birimi amiri, hukuk müşaviri, muhakemat müdürü ve avukatlara %40’ı (…) eşit olarak ödenir.

b) Ödenecek vekalet ücretinin yıllık tutarı; hukuk birimi amiri, hukuk müşaviri, muhakemat müdürü, avukatlar için (10.000) gösterge (…) rakamının, memur aylıklarına uygulanan katsayı ile çarpımı sonucu bulunacak aylık brüt tutarının oniki katını geçemez.

c) Yapılacak dağıtım sonunda arta kalan tutar, hukuk biriminde görev yapan ve (b) bendindeki tutarları dolduramayan hukuk birimi amiri, hukuk müşaviri, muhakemat müdürü ve avukatlara ödenir. Bu dağıtım sonunda arta kalan tutar üçüncü bütçe yılı sonunda ilgili idarenin bütçesine gelir kaydedilir.

…” denilmiştir.

Söz konusu Kanun Hükmünde Kararname’nin 16’ncı maddesindeki yetkiye dayanılarak çıkarılan ve 08.07.2012 tarihli ve 28347 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Vekalet Ücretlerinin Dağıtımına Dair Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’in;

“Vekalet ücreti ödenecekler” başlıklı 5’inci maddesinde; “(1) İdareleri adli ve idari yargıda, icra mercileri ve hakemler nezdinde vekil sıfatıyla temsile yetkili kılınanlardan aylık ücret ve tazminatları 27/6/1989 tarihli ve 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 10 uncu maddesine göre ödenenler dışındaki hukuk birim amiri, hukuk müşaviri, muhakemat müdürü ve avukatlara bu Yönetmelik kapsamında vekalet ücreti ödenir.”,

“Ödenecek vekalet ücretinin limiti ve dağıtım şekli” başlıklı 6’ncı maddesinde; “(1) Emanet hesabında toplanan vekalet ücretleri, vekalet ücretinden yararlanacak kişilere yıllık tutarı; (10.000) gösterge rakamının memur aylıklarına uygulanan katsayı ile çarpımı sonucu bulunacak aylık brüt tutarın oniki katını geçmemek üzere, aşağıdaki şekilde dağıtılır:

a) Dava veya icra dosyasını takip eden hukuk birim amiri, hukuk müşaviri, muhakemat müdürü veya avukata %55’i, vekalet ücreti dağıtımının yapıldığı yıl içerisinde altı aydan fazla süreyle hukuk biriminde fiilen görev yapmış olmak şartıyla, hukuk birim amiri, hukuk müşaviri, muhakemat müdürü ve avukatlara %40’ı eşit olarak ödenir.

b) Davanın takibi ve sonuçlandırılmasında birbiri ardına veya birlikte hizmeti geçenlere (a) bendine göre ayrılan hisseler bu kişilerin hizmet ve karara tesir derecesine göre hukuk birim amiri tarafından paylaştırılır.

c) Dağıtımı yapılmayan %5’lik kısım muhasebe birimince Hazineye gelir kaydedilir.”

hükümlerine yer verilmiştir.

Yukarıda yer alan mevzuat hükümlerini birlikte değerlendirmek gerekirse, ….Genel Müdürlüğü Başbakanlığa bağlı bir kuruluş olması nedeniyle (15.07.2018 tarihinden sonra da 4. Numaralı Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile Kültür ve Turizm Bakanlığına bağlanmıştır ) 375 sayılı KHK’nın ek 10’uncu maddesi kapsamında bulunmaktadır. Mezkur madde ile (II) sayılı cetvel kapsamındaki personelin ücret ve tazminat göstergeleri belirlenmiştir. Bu çerçevede cetvelin 7’inci sırasında I. Hukuk Müşavirlerinin ücret ve tazminat göstergeleri belirlenmiş ve bunlara 657 sayılı Kanun’da ödenmesi öngörülen aylık, ek gösterge, zam ve tazminatlar, makam tazminatı ile avukatlık vekalet ücreti ve temsil tazminatı ödenmeyeceği hüküm altına alınmıştır. Ayrıca Vekalet Ücretlerinin Dağıtımına Dair Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 5’inci maddesinde de 375 sayılı KHK’nın ek 10’uncu maddesine göre ödenenler dışındaki hukuk birim amiri, hukuk müşaviri, muhakemat müdürü ve avukatlara vekalet ücreti ödenebileceği açıkça ifade edilmiştir. Dolayısıyla belirtilen kapsamda ek ödeme alan …. Genel Müdürlüğü I. Hukuk Müşaviri’ne avukatlık vekalet ücreti ödenemeyecektir.

Sorumlular savunmalarında özetle, sorguda bahsi geçen 375 sayılı KHK’nin tarihinin 27/06/1989 olduğunu, ek maddenin ise 666 sayılı KHK ile eklendiğini, bahsi geçen KHK ile yapılan düzenlemenin genel nitelikte olduğunu, 659 sayılı KHK’nın ise özel olarak kamu idarelerindeki hukuk hizmetlerinin görülmesine ilişkin olduğunu ifade etmişlerse de 375 sayılı KHK’da değişiklik yapan 666 sayılı Kamu Görevlilerinin Mali Haklarının Düzenlenmesi Amacıyla Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Hükmünde Kararname 11.10.2011 tarihinde kabul edilerek 02.11.2011 tarih ve 28103 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe girmişken 659 sayılı KHK 26.09.2011 tarihinde kabul edilerek 02.11.2011 tarih ve 28103 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. 666 sayılı KHK 659 sayılı KHK’dan sonra kabul edilmiş ve yürürlüğe girmiş olup 1. Hukuk Müşaviri için özel bir düzenleme yapıldığından sorumluların savunmaları kabul edilmemiştir.

Sorumlular savunmalarında ayrıca konuya ilişkin Maliye Bakanlığı Başhukuk Müşavirliği ve Muhakemat Genel Müdürlüğünden vekalet ücreti dağıtımına ilişkin uygulamaya esas görüş talep edildiğini, sunulan 08/08/2014 tarih ve 17574 sayılı cevabi yazıda da hukuk birim amirine vekalet ücreti ödenmeyeceğine ilişkin herhangi bir açıklama yapılmadığından, ilgiliye vekalet ücreti ödemesi yapıldığı ifade edilmişse de bahsi geçen cevabi yazıda “- Kurumunuzdan istifa ya da başka bir kuruma atanma suretiyle ayrılanlara vekalet ücreti ödenip ödenmeyeceği,

-%40’lı payın ödenmesinde dağıtımın yapıldığı yıl içerisinde altı aydan fazla süreyle çalışma koşulu aranması nedeniyle, yılın altıncı ayının bitiminden sonra mı ödeme yapılacağı ile yıllık izin, rapor, ücretsiz izin sürelerinin altı ay fiili çalışma içerisinde sayılıp sayılmayacağı,

• Vekalet ücreti havuzunda o yıl tüm avukatlara ödenecek vekalet ücreti bulunmaması halinde ödemenin önceki yıllara ait vekalet ücretinden ödenip ödenmeyeceği, ödenecekse en geç hangi tarihte ödeneceği,

• Birimlerimizde görev yapan avukat ve hukuk müşaviri olmayan diğer personelin açmış olduğu davalar sonucunda bu personele vekalet ücreti ödenip ödenmediği,

Hususlarında Bakanlığımız görüşleri istenilmektedir.” denilmektedir. Yazıdan da görüleceği üzere Başhukuk Müşavirliğinden istenilen görüşler tek tek sayılmış ve bahsi geçen konular hakkında cevap verilmiştir.

Savunmalarda herhangi bir kamu kaynağının azalmasına neden olmayan vekalet ücreti ödemesinin kamu zararı olarak nitelendirilmesi mümkün değildir denilmişse de, 659 sayılı KHK’nın 14’üncü maddesinin 2’nci fıkrasının (c) bendinde, yapılacak dağıtım sonunda arta kalan tutarın üçüncü bütçe yılı sonunda ilgili idarenin bütçesine gelir kaydedileceği, 659 sayılı KHK’ya dayanılarak çıkarılan Vekalet Ücretlerinin Dağıtımına Dair Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’in “Ödenecek vekalet ücretinin limiti ve dağıtım şekli” başlıklı 6’ncı maddesinin 1’inci fıkrasının (c) bendinde ise ilgili yıl içinde dağıtımı yapılmayan vekalet ücretlerinin %5’inin muhasebe birimince Hazine adına gelir kaydedileceği ifade edilmiş olup bu kapsamda avukatlık vekalet ücretlerinin dağıtılmayan kısmı bütçeye gelir kaydedilecektir.

Sorumlular ayrıca Sayıştay Temyiz Kurulu Kararı ve Danıştay İdari Dava Daireleri Genel Kurul Kararı bulunduğunu ifade etmişlerse de, Sayıştay Temyiz Kurulunca herhangi bir konuda verilmiş karar ancak bahsi geçen konu ile ilgili bağlayıcılık taşımakta, 6085 Sayılı Kanun’un 58’inci maddesi gereğince sadece Sayıştay Genel Kurulunca alınmış içtihadı birleştirme kararları uygulama açısından benzer nitelikteki hususlarda bağlayıcı olmaktadır. Danıştay’ın ve İdare Mahkemelerinin münferit olaylarda verdikleri kararlar, o uyuşmazlıklara münhasır olup, bu kararların Sayıştay denetimi ve Sayıştay Yargısı açısından herhangi bir bağlayıcılığı yoktur. Anayasanın amir hükmü gereği Sayıştay yargısında Danıştay kararlarının esas alınma zorunluluğu yalnızca vergi, benzeri mali yükümlülükler ve ödevler hakkındaki kararlar ile ilgilidir.

Yukarıda açıklandığı üzere …. Genel Müdürlüğü I. Hukuk Müşaviri ….’e 2018 yılı avukatlık vekalet ücreti ödenmesi sonucu neden olunan kamu zararı tutarı …. TL’nin Harcama Yetkilisi … (1.Hukuk Müşaviri) ile Gerçekleştirme Görevlileri (Hukuk Müşaviri) …., (Avukat) …., (Avukat) …., (Avukat) …. ile (Avukat) ….’e müştereken ve müteselsilen 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 53’üncü maddesi gereğince hüküm tarihinden itibaren işleyecek faizi ile ödettirilmesine anılan Kanun’un 55’inci maddesi uyarınca işbu İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.