Sayıştay 6. Dairesi 747 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Çeşitli Konular

Daire Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Daire Karar Detayı: Listeye DönYazdır

• Daire: 6

• Karar Tarihi: 18.06.2020

• Karar No: 747

• İlam No: 135

• Madde No: 2

• Kamu İdaresi Türü: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Hesap Yılı: 2018

• Konu: Çeşitli Konuları İlgilendiren Kararlar

KARAR

Araç Kiralama,

Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucunda;

Her ne kadar Denetçi tarafından “… Araç Kiralanması Hizmet Alımı” işinde Taşıt Kanunu ve ikincil mevzuata aykırı araç kiralanması suretiyle kamu zararına neden olunduğunun iddia edildiği görülmüşse de;

237 sayılı Taşıt Kanunu’nun 1’inci maddesinde, belediyeler tarafından kullanılacak taşıtların 237 sayılı Kanun hükümlerine tabi olacakları kayıt altına alınmış olup anılan Kanun’un 10’uncu maddesine istinaden Bakanlar Kurulu tarafından “Hizmet Alımı Suretiyle Taşıt Edinilmesine İlişkin Esas ve Usuller” hazırlanıp yürürlüğe konulmuştur.

Söz konusu Esas ve Usuller’in “Genel esaslar” başlıklı 6’ncı maddesinin (b) bendinde;

“Hizmet alımı suretiyle yabancı menşeli binek ve station-wagon cinsi taşıt edinilmesi, Kanunun 10 uncu maddesinin beşinci fıkrasında öngörülen makam ve hizmetler ile sınırlı olacaktır.” denilmekte olup aynı maddenin (c) bendinde ise 5018 sayılı Kanun’a ekli (1) ve (2) sayılı cetvellerde yer alanlar ile güvenlik önlemli (zırhlı) araçlar ve koruma altına alınanlarla ilgili Yönetmelik hükümlerine göre tahsis olunan araçlar dışında kullanılacak binek ve station-wagon cinsi taşıtların motor hacminin 1600 cc'yi geçemeyeceği düzenlenmiştir.

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Kamu zararı” başlıklı 71’inci maddesinde; “Kamu zararı; kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır.

Kamu zararının belirlenmesinde;

a) İş, mal veya hizmet karşılığı olarak belirlenen tutardan fazla ödeme yapılması,

b) Mal alınmadan, iş veya hizmet yaptırılmadan ödeme yapılması,

c) Transfer niteliğindeki giderlerde, fazla veya yersiz ödemede bulunulması,

d) İş, mal veya hizmetin rayiç bedelinden daha yüksek fiyatla alınması veya yaptırılması,

e) İdare gelirlerinin tarh, tahakkuk veya tahsil işlemlerinin mevzuata uygun bir şekilde yapılmaması,

f) (Mülga: 22/12/2005-5436/10 md.)

g) Mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması,

esas alınır.” hükmü yer almaktadır.

Sorgu konusu olayda, her ne kadar belediyece yabancı menşeili ve 1600 cc motor hacminin üzerinde araç kiralanmışsa da; ihale kapsamında yüklenici tarafından taahhüt edilen hizmetin alındığı ve karşılığında sözleşme uyarınca belirlenen tutarı aşmayacak şekilde idarece ödemelerin yapıldığı görüldüğünden, sorgu konusu olayda 5018 sayılı Kanun’un 71’inci maddesinde yer verilen unsurlar açısında kamu zararı oluşmadığı değerlendirilmiştir.

Bu itibarla, konu hakkında ilişilecek husus bulunmadığına 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesi uyarınca işbu İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy çokluğuyla karar verildi.

Karşı Oy:

Üye …’in karşı oy gerekçesi:

237 sayılı Taşıt Kanunu’nun;

“Kurumların edinebilecekleri taşıtlar” başlıklı 7’nci maddesinde; “Kurumların taşıt ihtiyaçlarını hizmet alımı suretiyle karşılamaları esastır. Bu şekilde temini mümkün olmayan, ekonomik bulunmayan veya sağlık, savunma ve güvenlik gibi nedenlerle hizmet alımı suretiyle karşılanması uygun görülmeyen taşıtlar diğer yollarla edinilebilir.

Kullanılacak bu taşıtların, muayyen ve standart tipte, lüks ve gösterişten uzak, memleket yollarına elverişli ucuz ve ekonomik olanlarından temin olunması şarttır (…).”,

10’uncu maddesinin beşinci fıkrasında; “Bu Kanun kapsamında edinilecek taşıtların menşei, silindir hacimleri ve diğer niteliklerini belirlemeye ve sınırlamalar getirmeye Bakanlar Kurulu yetkilidir.”,

denilmektedir.

Anılan Kanun’un 10’uncu maddesine dayanılarak Bakanlar Kurulunca kararlaştırılan Hizmet Alımı Sureti ile Taşıt Edinilmesine İlişkin Usul ve Esaslar’ın “Temel amaç” başlıklı 5’inci maddesinde;

“Kamu hizmetlerinin gerektirdiği taşıt ihtiyacının hizmet alımı yoluyla karşılanmasının temel amacı, kamudaki taşıt giderlerinin asgari seviyeye indirilmesi ve kaynakların savurganlığa yol açılmadan, bütçe olanaklarıyla uyumlu bir biçimde kullanımının sağlanmasıdır.” ifadesi yer almaktadır.

Usul ve Esaslar’ın “Genel esaslar” başlıklı 6’ncı maddesinde;

“(1) Temel amaç çerçevesinde hizmet alımı suretiyle taşıt edinilebilmesinin genel esasları şunlardır:

a) Hizmet alımının yapıldığı yılın başında, binek ve station-wagon cinsi taşıtlar 10 yaşını, diğer taşıtlar ise 15 yaşını doldurmamış olacaktır.

b) Hizmet alımı suretiyle yabancı menşeli binek ve station-wagon cinsi taşıt edinilmesi, Kanunun 10 uncu maddesinin beşinci fıkrasında öngörülen makam ve hizmetler ile sınırlı olacaktır.

c) Kanuna ekli (1) ve (2) sayılı cetvellerde yer alanlar ile güvenlik önlemli (zırhlı) araçlar ve koruma altına alınanlarla ilgili yönetmelik hükümlerine göre tahsis olunan araçlar dışında kullanılacak binek ve station-wagon cinsi taşıtların motor hacmi 1600 cc'yi geçmeyecektir.

(2) Genel yönetim kapsamındaki kamu idareleri ile bu idarelere bağlı döner sermayelerin (Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterliği ile TBMM Genel Sekreterliği hariç) hizmetleri için ihtiyaç duyulan binek, station-wagon, arazi binek, kaptı kaçtı, panel ve pick-up tipi taşıtların (fiilen arazi üzerinde çalışan arazi binek ve pick-up’lar hariç)1 hizmet alımı yöntemiyle ediniminde;

a) Şoför giderleri hariç yapılan taşıt kiralamalarında aylık kiralama bedeli (katma değer vergisi hariç, her türlü bakım-onarım, sigorta ve benzeri giderler dahil), taşıtın Türkiye Sigorta, Reasürans ve Emeklilik Şirketleri Birliği tarafından yayımlanan ve harcama talimatının verildiği yılın ocak ayı itibarıyla uygulanacak Motorlu Kara Taşıtları Kasko Değer Listesinde yer alan kasko sigortası değerinin %2'sini aşmayacaktır.” denilmekte olup mezkur Usul ve Esaslar’ın “Tanımlar” başlıklı 4’üncü maddesinde de yabancı menşeli taşıt yerli muhteva oranı %50’nin altında kalan taşıt olarak ifade edilmektedir.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri uyarınca, yine mevzuatta yer verilen istisna halleri dışında motor hacmi 1600 cc’yi geçen veya yabancı menşeli olan taşıtlar hizmet alımı suretiyle edinilemez.

Ancak idarenin söz konusu mevzuat hükümlerine aykırı olarak 1600 cc motor hacmini aşan ve yabancı menşeili hizmet alımı suretiyle temin ettiği ve aynı zamanda ilgili mevzuat uyarınca şoför giderleri hariç olmak üzere hizmet alımı yöntemiyle edinilen binek taşıtların aylık kiralama bedelinin (KDV hariç), taşıtın kasko sigortası değerinin %2'sini aşamayacağı açıkça ifade edilmiş olduğu halde araç kiralama bedelinin söz konusu tutarı aştığı görülmüştür.

Bu itibarla, mevzuata aykırı şekilde 1600 cc’yi aşan motor hacmi olan ve yabancı menşeili araç kiralanarak söz konusu araçlar için kasko sigortası değerinin %2’sini aşan tutarda ödeme yapılması suretiyle neden olunan kamu zararının sorumlularından tazminine hükmedilmesi gerektiği düşüncesiyle çoğunluk görüşüne katılmıyorum.