Sayıştay 6. Dairesi 715 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Personel Mevzuatı

Daire Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Daire Karar Detayı: Listeye DönYazdır

• Daire: 6

• Karar Tarihi: 14.01.2020

• Karar No: 715

• İlam No: 106

• Madde No: 3

• Kamu İdaresi Türü: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Hesap Yılı: 2018

• Konu: Personel Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

Yemek Yardımı

Yiyecek yardımının yemek verme yerine para ile temsil edilen elektronik kart vasıtasıyla yapılması hususuna ilişkin olarak dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucunda;

Her ne kadar Denetçi tarafından … Belediyesi itfaiye personeline yapılan yiyecek yardımının yemek verme yerine para ile temsil edilen elektronik kart vasıtasıyla yapılması ve yapılan yardımın %50’sinden fazlasının bütçeden karşılanması suretiyle kamu zararına neden olunduğunun iddia edildiği görülmüşse de;

Hakedişlerin incelenmesi neticesinde idare tarafından memurların öğle yemeği ihtiyacının yapılan ihale sonucunda ihaleyi kazanan yemek firmasından karşılandığı, her ay düzenlenen hakedişler ile ay içinde yemek yiyen memurların tükettiği öğün sayısı üzerinden adı geçen firmaya ödeme yapıldığı görülmüştür. Yüklenici firma tarafından memurlara anlaşmalı olunan yerlerden yemek hizmeti alabilmeleri amacı ile kart dağıtılmış, memurların bahse konu kartları kullanarak aldıkları öğle yemeği hizmeti dikkate alınarak icmaller oluşturulmuş ve aylık tüketilen öğün miktarlarına göre anılan firmaya öğün bedellerinin ödemesi gerçekleştirilmiştir. İcmal cetvellerinin incelenmesi sonucunda ise; isme özel olarak verilen kartların öğle yemeği öğünlerinin kim tarafından, nerede ve ne zaman yendiğinin kontrolü amacı ile kullanıldığı, söz konusu karta yükleme yapılarak nakden ödeme aracı şeklinde kullanılmadığı anlaşılmaktadır. Firmaya ödenen hakediş bedelinin tespiti için elektronik kartların kullanıldığı ve sorgu konusu ödemenin kart aracılığı ile memurlara yapılan nakdi bir yardım şeklinde değil, alınan hizmetin karşılığı olarak firmaya yapıldığı görülmektedir.

Bu minvalde, fiili durumun incelenmesi neticesinde her ne kadar personele verilen yemek yardımının elektronik kart vasıtasıyla sağlandığı görülmekte ise de, elektronik kartın nakden ödeme aracı olarak kullanılmadığı, bir başka deyişle sistemin nakit harcamaya izin vermediği görüldüğünden söz konusu yemek yardımının memurlara nakdi yardım biçiminde olmadığı anlaşılmıştır.

Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliği’nin “Yardımın şartları” başlıklı 5’inci maddesinde; “Kurum bütçelerine yiyecek yardımı karşılığı konulan ödenek memurlara yemek vermek üzere kurulan yemek servisi, yardım sandığı, dernek veya bu mahiyetteki kuruluşa ödenir.” hükmü yer almakta olup, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 2’inci maddesinde;

“ Aşağıda belirtilen idarelerin kullanımında bulunan her türlü kaynaktan karşılanan mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin ihaleleri bu Kanun hükümlerine göre yürütülür:

a) Değişik: 1/6/2007-5680/1 md.) Genel bütçe kapsamındaki kamu idareleri ile özel bütçeli idareler, il özel idareleri ve belediyeler ile bunlara bağlı; döner sermayeli kuruluşlar, birlikler (meslekî kuruluş şeklinde faaliyet gösterenler ile bunların üst kuruluşları hariç), tüzel kişiler...”

Aynı Kanun’un 4’üncü maddesinde ise; “Bu Kanunun uygulanmasında; “Mal: Satın alınan her türlü ihtiyaç maddeleri ile taşınır ve taşınmaz mal ve hakları,

Hizmet: (Değişik: 30/7/2003-4964/3 md.) Bakım ve onarım, taşıma, haberleşme, sigorta, araştırma ve geliştirme, muhasebe, piyasa araştırması ve anket, danışmanlık, (...) (2), tanıtım, basım ve yayım, temizlik, yemek hazırlama ve dağıtım, toplantı, organizasyon, sergileme, koruma ve güvenlik, meslekî eğitim, fotoğraf, film, fikrî ve güzel sanat, bilgisayar sistemlerine yönelik hizmetler ile yazılım hizmetlerini, taşınır ve taşınmaz mal ve hakların kiralanmasını ve benzeri diğer hizmetleri, ...ifade eder.”

hükümlerine yer verilmiştir.

Yemek hizmetinin özel bir firmadan açık ihale usulü ile karşılanması hususuna mevzuatta açıkça yer verilmemekle birlikte, söz konusu uygulamanın idarenin yemek verme hizmetini kendi bünyesinde karşılama konusundaki fiili imkansızlıklarından kaynaklandığı, yiyecek yardımının sosyal bir hak olması nedeniyle söz konusu haktan yararlanan memurlara nazaran bu haktan faydalanamayan memurlar açısından eşitlik ilkesine aykırı bir duruma yol açtığı, kurum tarafından yemek verilmesine kıyasla sosyal bir hak olan yemek hizmetinin çok daha ekonomik olarak karşılandığı ve 2018-2019 Yıllarını Kapsayan 4. Dönem Memur Toplu Sözleşmesi’nin yemek yardımına ilişkin hükümleri dikkate alındığında yapılan uygulamanın memur lehine değerlendirilmesi gerektiği kanaatine varılmıştır.

Devlet Memurları Yiyecek Yardım Yönetmeliği’nin ‘Yardım Şekli’ başlıklı 3’üncü maddesinin ikinci fıkrasında; ‘Yiyecek yardımı haftalık çalışma süresi 40 saati aşmayan yerlerde öğle yemeği olarak verilir. Günün 24 saatinde devamlılık gösteren hizmetlerde çalışan memurlara, görevlerinin diğer yemek saatlerinde de devam etmesi şartı ile 3 öğüne kadar yemek verilebilir.’ hükmüne yer verilmekte olup,

2018-2019 Yıllarını kapsayan 4. Dönem Memur Toplu Sözleşmesi’nin Yerel Yönetim Hizmet Koluna ilişkin dördüncü bölümünün; ‘İtfaiye ve Zabıta Personeline Yiyecek Yardımı’ başlıklı 13’üncü maddesinde;

“19 /11/1986 tarihli ve 86/11220 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliğinin 3 üncü maddesinin ikinci fıkrasının ikinci cümlesi kapsamında görev yapan itfaiye ve zabıta teşkilatı personelinden, anılan yönetmelik hükümlerine göre öğle yemeği verilen ve öğle yemeği dışındaki yemek saatlerini de kapsayacak şekilde kesintisiz olarak görevlerine devam edenler, aynı yönetmelik hükümleri çerçevesinde ve öğle yemeği hariç olmak kaydıyla, iki öğüne kadar ücretsiz olarak yemek yardımından yararlandırılır.”

21.10.2006 Tarih ve 26326 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Belediye İtfaiye Yönetmeliği’nin ‘Personel Sosyal Hakları ve Disiplin Cezaları’ başlıklı Onuncu bölümünün; 37’nci maddesinde ise;

“ 24 saat iş, 48 saat istirahat şeklinde çalışan itfaiye personeline 3; 12 saat iş, 24 saat istirahat ve 12 saat iş, 12 saat istirahat şeklinde çalışan itfaiye personeline 2, 12 saatten az çalışan itfaiye personeline 1 öğün yemek verilir.

Yiyecek giderleri 657 sayılı Kanunun 212 nci maddesi esas alınarak belediyece karşılanır.”

hükümleri yer almaktadır.

Yapılan yemek yardımın nakit aktarımı biçiminde olmadığı, verilen elektronik kartın yalnızca yemek yiyen personelin nerede ve kaç öğün yemek yediğini takip amacıyla kullanıldığı görüldüğünden, Denetçi sorgusunda yer alan … Belediyesi itfaiye müdürlüğünde yemek yardımının elektronik kart vasıtasıyla yapılması ve Yönetmeliğe göre öğle yemeği verilmemesi nedeniyle 2018-2019 Yıllarını kapsayan 4. Dönem Memur Toplu Sözleşmesi’nin Yerel Yönetim Hizmet Koluna ilişkin dördüncü bölümünün; ‘İtfaiye ve Zabıta Personeline Yiyecek Yardımı’ başlıklı 13’üncü maddesinin … Belediyesi itfaiye personeli açısından geçerli olmadığı yönündeki iddianın kabulü mümkün değildir.

Anılan mevzuat hükümleri doğrultusunda itfaiye ve zabıta personelinin çalışma düzeni dikkate alınarak verilecek öğün miktarı belirlenmiş olup, hakkedişlerin incelenmesi neticesinde itfaiye personeline Toplu Sözleşme uyarınca verilen ücretsiz öğün hakkının dahi kullanılmadığı, aylık icmallere göre personel tarafından aylık ortalama 25 öğün yemek yenildiği de görülmektedir.

Açıklanan nedenlerle, sorgu konusu edilen işlemde kamu zararı oluşmadığından konu hakkında ilişilecek husus bulunmadığına 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesi uyarınca işbu İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliğiyle karar verildi