Sayıştay 6. Dairesi 713 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Çeşitli Konular

Daire Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Daire Karar Detayı: Listeye DönYazdır

• Daire: 6

• Karar Tarihi: 02.01.2020

• Karar No: 713

• İlam No: 417

• Madde No: 3

• Kamu İdaresi Türü: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Hesap Yılı: 2013

• Konu: Çeşitli Konuları İlgilendiren Kararlar

KARAR

Tahsil Edilen Gecikme Faizinin İade Edilmesi

…. tarih ve …. sayılı İlamın ….’üncü maddesi ile tazmin hükmolunan konu ile ilgili olarak Temyiz Kurulunun …. tarih ve …. tutanak numaralı bozma kararı üzerine 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesinin yedinci fıkrası hükmü gereğince konunun görüşülmesine karar verildi.

Asıl İlamın ….’üncü maddesiyle, Sayıştay’a tahsilat olarak bildirilen bir hususa ilişkin olarak, ilgili herhangi bir yargı kararı veya yasal dayanak olmaksızın, encümen tarafından karar alınarak sorgunun ve İlamın sonuçsuz bırakılması ve sorgu konusu yapılan gecikme faizinin de yükleniciden tahsil edilmemesi dolayısıyla …. TL kamu zararına sebep olunduğu gerekçesiyle bu tutarın tazminine karar verilmişti.

Bu tazmin hükmüne karşı sorumlu Üst Yönetici (Belediye Başkanı) ….vekili Avukat …. tarafından Sayıştay Temyiz Kuruluna yapılan temyiz başvurusu üzerine anılan Kurulca …. tarih ve ….tutanak sayılı İlamın ….’nci maddesiyle,

“…. A.Ş. – (sonradan sözleşme harici kalan) …. A.Ş. ortaklığı yükleniminde bulunan “mülkiyeti Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğüne ait …. m² yüzölçümüne sahip …. parsel üzerinde 1/1000 ölçekli imar planında “bölgesel kentsel spor alanı” olarak tanımlanan ve vaziyet planında yerleri gösterilen UEFA kriterlerine uygun 30.000 kişi seyirci kapasiteli stadyum, 10.000 kişi seyirci kapasiteli uluslararası standartlara uygun (kapalı) spor salonu yapımı, mülkiyeti Vakıflar Genel Müdürlüğüne ait …. parsel üzerinde 1/1000 ölçekli imar planında “bölgesel kentsel spor alanı” olarak tanımlanan ve vaziyet planında yerleri gösterilen 2.500 kişi seyirci kapasiteli kapalı (olimpik) yüzme havuzu ve (kapalı) spor salonu yapımı ve her iki parselde (peyzaj dahil) çevre düzenlemesi ile …..parseldeki taşınmazın ifraz edilen 40.000 m²’lik kısmında “ticari alan” olarak mülkiyet hakkı yukarıda adı geçen aynı yükleniciye ait olmak üzere arsa karşılığı AVM-Residence yapımı işi”ne ilişkin sözleşmenin “Ödeme Şekli ve Şartları” başlıklı 8. maddesinde:

“Yüklenici tarafından idareye ödenecek olan ihale ile belirlenen …. TL + KDV bedel sözleşmenin imzalanması tarihinden itibaren 60 günlük süre içerisinde Büyükşehir Belediyesi Hesap İşleri Daire Başkanlığı veznesine veya belediyemiz banka hesabına yatırılacaktır.” ve

Aynı sözleşmenin “Borç ve Alacak İlişkisinde Faiz” başlıklı 20. maddesinde ise:

“Yönetim ve Yüklenici arasındaki borç-alacak ilişkilerinde faiz hesaplamalarında T.C. Merkez Bankasının kısa vadeli krediler için öngördüğü reeskont faiz oranı esas alınacaktır.”

Denilmektedir.

…. Belediyesi ile yukarıda adı geçen yüklenici arasındaki sözleşme …. tarih ve ….yevmiye numarasıyla ….Noter nezdinde imzalanmıştır. Bu sözleşmeye göre son ödeme tarihi 21.03.2008 olmaktadır. Toplam …. TL’nin ihale bedeli olan …. TL’lik kısmı 27.05.2008 tarihinde; ihale bedelinin KDV’si olan ….. TL’lik kısmı ise 20.06.2008 tarihinde Büyükşehir Belediyesine ödenmiştir.

Bu bilgiler ışığında; yukarıda adı geçen yüklenici tarafından ihale bedeli ve KDV’sinin Büyükşehir Belediyesine zamanında ödenmemesinden kaynaklanan gecikme faizinin Büyükşehir Belediyesince tahsil edilmemesi sonucu oluşan ….. TL’nin kamu zararına sebebiyet verdiği gerekçesiyle bu tutar yılı denetimlerinde Sayıştay sorgusuna konu edilmiştir.

Bunun üzerine; sorgu konusu yapılan …. TL’nin tamamının (temyiz konusu …. TL tutarındaki gecikme cezası ile birlikte; sözleşme damga vergisinin iade edilmesinden kaynaklanan …. TL, ihale karar pulunun alınmamasından ve sözleşme devrindeki damga vergisinin alınmamasından kaynaklanan sırasıyla …. TL ve …. TL’nin), …. tarih ve ….yevmiye numaralı muhasebe işlem fişiyle tahsil edilmiş olduğunun gönderilen savunmalarda beyan edilmesi üzerine, Sayıştay …. Dairesinin …. tarihinde yaptığı yargılama sonucunda; söz konusu tahsilatlar herhangi bir kişiye sorumluluk tevdi edilmeden Dairenin …. tarih ve ….numaralı ilamına derc edilmiş; ancak …. tarih ve … sayılı encümen kararına istinaden, …. Kompleksi İşinin ifa edilemeyecek olması nedeniyle yüklenici tarafından yargıya taşınması ve Yargıtay tarafından dava konusu işle ilgili bedelin Büyükşehir Belediyesince yükleniciye ödenmesine karar verilmesi gerekçe gösterilerek gelir kaydedilen ve damga vergisi olarak kesilen rakamların, 320 hesaplarına aktarılarak önceki tahsilat kaydına ilişkin hesapların karşılıklı olarak kapatılması suretiyle yüklenicisine yeniden ödenmesi sağlanmıştır.

Her ne kadar Sayıştay …. Dairenin temyize konu …. tarih ve …. sayılı İlamında; (önceki bir döneme ait) …. Dairenin …. tarih ve … sayılı İlamını etkisiz kılacak şekilde Sayıştaya önce tahsil edildiği bildirilen (yukarıda açıklandığı gibi gecikme faizinden kaynaklanan) kamu zararının sonradan yeniden emanet hesaplara alınması suretiyle başka bir mahkeme kararının yerine getirilmesinde kullanıldığından bahisle (yeniden) kamu zararına sebebiyet verildiği ifade edilmekte ise de; ifa imkânsızlığı nedeniyle (dolaylı olarak) iptal edilmiş (feshedilmiş) ve ortadan kalkmış bir ihale ve/veya sözleşme dolayısıyla gecikme cezasından söz edilemeyeceği açıktır.

Kaldı ki, ilamda kamu zararı olarak belirtilen tutar 2009 yılında tahsil edilmiş olup, Yargıtay kararı doğrultusunda yükleniciye ihale bedeli ve fer’ilerinin geri ödemesinin Sayıştay ilamıyla tahsil edilen ve gelir kaydedilen bir tutardan ya da Büyükşehir Belediyesinin bütçesindeki herhangi bir gelir kaleminden gerçekleştirilmesinin bir ehemmiyeti yoktur. Burada önemli olan; Yargıtay kararıyla Büyükşehir Belediyesinin (mahkeme kararlarının yerine getirilmesi mecburiyeti gereği) ödemek zorunda olduğu tutarın aşılmaması olup, gerek sorumlu (ve vekilinin) duruşma sırasındaki açıklamalarından bu tutarın aşılmadığı anlaşılmakta; gerekse bu tutarın aşıldığına ilişkin herhangi bir Denetçi tespiti de bulunmamaktadır. Dolayısıyla, Sayıştay ilamının infazı noktasında da (yeniden) kamu zararına sebebiyet verecek bir husustan bahsetmek mümkün görülmemektedir.

Tüm bu açıklamalar çerçevesinde, ilama konu olayda kamu zararı oluşmadığından; …. sayılı İlamın ….. maddesiyle verilen …. TL’nin tazminine ilişkin hükmün 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55 inci maddesinin 7 nci fıkrası uyarınca BOZULMASINA ve (tazmin hükmünün kaldırılması gerektiğine yönelik) yukarıda belirtilen hususların tekrar değerlendirilmesini teminen yeniden hüküm tesisi için dosyanın hükmü veren DAİREYE GÖNDERİLMESİNE,” karar verilmiştir.

Temyiz Kurulunun anılan İlamına istinaden Dairemize havale edilen söz konusu dosyanın ve Denetçi tarafından düzenlenen ek raporun incelenmesi ve yapılan Duruşmada sorumluların dinlenilmesi sonucunda gereği düşünüldü:

2009 yılı hesabında, Denetçi sorgusu üzerine Sayıştay ….’inci Dairesi tarafından karara bağlanan ve İdarece Sayıştay’a tahsilat olarak bildirilen gecikme faizi tutarı …. TL’nin tekrar iade edildiği görülmüştür.

…. A.Ş. – ….A.Ş. ortaklığı yükleniminde bulunan “mülkiyeti Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğüne ait … m² yüzölçümüne sahip …. parsel üzerinde 1/1000 ölçekli imar planında “bölgesel kentsel spor alanı” olarak tanımlanan ve vaziyet planında yerleri gösterilen UEFA kriterlerine uygun 30.000 kişi seyirci kapasiteli stadyum, 10.000 kişi seyirci kapasiteli uluslararası standartlara uygun (kapalı) spor salonu yapımı, mülkiyeti Vakıflar Genel Müdürlüğüne ait …. parsel üzerinde 1/1000 ölçekli imar planında “bölgesel kentsel spor alanı” olarak tanımlanan ve vaziyet planında yerleri gösterilen 2.500 kişi seyirci kapasiteli kapalı (olimpik) yüzme havuzu ve (kapalı) spor salonu yapımı ve her iki parselde (peyzaj dahil) çevre düzenlemesi ile ….. parseldeki taşınmazın ifraz edilen 40.000 m²’lik kısmında “ticari alan” olarak mülkiyet hakkı yukarıda adı geçen aynı yükleniciye ait olmak üzere arsa karşılığı AVM-Residence yapımı işi”ne ilişkin sözleşmenin “Ödeme Şekli ve Şartları” başlıklı 8’inci maddesinde:

“Yüklenici tarafından idareye ödenecek olan ihale ile belirlenen ….TL + KDV bedel sözleşmenin imzalanması tarihinden itibaren 60 günlük süre içerisinde Büyükşehir Belediyesi Hesap İşleri Daire Başkanlığı veznesine veya belediyemiz banka hesabına yatırılacaktır.” ve

Aynı sözleşmenin “Borç ve Alacak İlişkisinde Faiz” başlıklı 20’nci maddesinde ise:

“Yönetim ve Yüklenici arasındaki borç-alacak ilişkilerinde faiz hesaplamalarında T.C. Merkez Bankasının kısa vadeli krediler için öngördüğü reeskont faiz oranı esas alınacaktır.”

denilmektedir.

.... Büyükşehir Belediyesi ile yukarıda adı geçen yüklenici arasındaki sözleşme ….tarih ve …. yevmiye numarasıyla …. Noter nezdinde imzalanmıştır. Bu sözleşmeye göre son ödeme tarihi 21.03.2008 olmaktadır. Toplam …. TL’nin ihale bedeli olan … TL’lik kısmı 27.05.2008 tarihinde; ihale bedelinin KDV’si olan … TL’lik kısmı ise 20.06.2008 tarihinde Büyükşehir Belediyesine ödenmiştir.

Bu bilgiler ışığında; yukarıda adı geçen yüklenici tarafından ihale bedeli ve KDV’sinin ….Belediyesine zamanında ödenmemesinden kaynaklanan gecikme faizinin Büyükşehir Belediyesince tahsil edilmemesi sonucu oluşan …. TL’nin kamu zararına sebebiyet verdiği gerekçesiyle bu tutar yılı denetimlerinde Sayıştay sorgusuna konu edilmiştir.

Bunun üzerine; sorgu konusu yapılan …. TL …. tarih ve … yevmiye numaralı muhasebe işlem fişiyle tahsil edilmiş olduğunun gönderilen savunmalarda beyan edilmesi üzerine, Sayıştay ….. Dairesinin …. tarihinde yaptığı yargılama sonucunda; söz konusu tahsilatlar herhangi bir kişiye sorumluluk tevdi edilmeden Dairenin … tarih ve … numaralı ilamına derc edilmiş; ancak …. tarih ve ….sayılı encümen kararına istinaden, …. Kompleksi İşinin ifa edilemeyecek olması nedeniyle yüklenici tarafından yargıya taşınması ve Yargıtay tarafından dava konusu işle ilgili bedelin Büyükşehir Belediyesince yükleniciye ödenmesine karar verilmesi gerekçe gösterilerek gelir kaydedilen ve damga vergisi olarak kesilen rakamların, 320 hesaplarına aktarılarak önceki tahsilat kaydına ilişkin hesapların karşılıklı olarak kapatılması suretiyle yüklenicisine yeniden ödenmesi sağlanmıştır.

6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun “İlamların infazı” başlıklı 53/1 maddesinde;

“Sayıştay ilamları kesinleştikten sonra doksan gün içerisinde yerine getirilir. İlam hükümlerinin yerine getirilmesinden, ilamların gönderildiği kamu idarelerinin üst yöneticileri sorumludur.

…” hükmü yer aldığından,

Sayıştay’a tahsilat olarak bildirilen bir hususa ilişkin olarak encümen tarafından karar alınarak sorgu ve İlam sonuçsuz bırakılmıştır.

Yargıtay kararı ve devamındaki …. İcra Hukuk Mahkemesi kararının ticari faize ilişkin olduğu, Encümen kararına da dayanak yapılan bu hususun, 2009 yılında sorgu konusu yapılıp tahsilat bildirilen hususa ilişkin olmadığı anlaşılmakta olup, bu kararın dayanağının bir yargı kararı olduğu, yönündeki savın kabulü mümkün değildir.

Bu itibarla, Sayıştay’a tahsilat olarak bildirilen ancak aslında gereği yapılmayan (gecikme faizi tutarı) …. TL kamu zararının Üst Yönetici (Belediye Başkanı) …..’a münferiden 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 53’üncü maddesi gereğince hüküm tarihinden itibaren işleyecek faizleriyle ödettirilmesine oy çokluğuyla karar verildi.

Karşı Oy

Daire Başkanı …. ve Üye ….’un karşı oy gerekçeleri:

Bahsi geçen yapımı işine ilişkin …. Belediyesi ile …. A.Ş. Ortaklığı arasında sözleşme …. tarihinde …. Noterliği nezdinde imzalanmıştır. Ortak girişim iş karşılığında ödemesi gereken …. TL’yi geç ödemesi nedeniyle …. TL gecikme bedeli ödemiştir.

İşin ifa imkansızlığı nedeniyle iptal edilmesi üzerine Yüklenici, sözleşme gereği belediyeye ödediği ihale bedeli, KDV ve sözleşme damga vergisinin iadesi için …. İcra Müdürlüğünün …. sayılı dosyası üzerinden ilamsız icra takibine başlamış, …. TL asıl alacak ve …. TL (% 19) işlemiş faizin iadesini istemiştir. Büyükşehir Belediyesi ise, sözleşmenin imkânsız hale gelmesi ve bu sözleşme kapsamında alınanların iadesinin gerekmesi nedeniyle talep edilen tutarın ihtilafsız kısmını; yani sözleşme kapsamında peşin olarak tahsil etmiş olduğu ihale bedeli (…. TL) ile KDV'den oluşan asıl alacağa itiraz etmemiş, ancak faiz oranına ve faiz yürütülen tarihlere ilişkin olarak itirazda bulunmuştur. İtiraz üzerine icra takibi durmuş, yüklenicinin “itirazın kaldırılması” talebi üzerine …. İcra Hukuk Mahkemesince verilen …. tarihli kararla, …..TL olarak talep edilen işlemiş faizin yalnızca ….TL'lik kısmına yönelik itirazın kaldırılmasına; bu miktar üzerinden hesap edilecek % 40 icra inkâr tazminatının davacıya (yüklenici firmaya) verilmesine karar verilmiş, kararın yüklenici tarafından temyizi üzerine Yargıtay …. Hukuk Dairesi tarafından, …. tarihli kararla temyiz itirazları da reddedilmiştir. Ancak, tashihi karar aşamasında ise, Yargıtayın …. tarih ve …. sayılı bozma kararıyla, müteahhit firmanın alacağı “sebepsiz zenginleşmeden doğan alacak” olarak nitelendirilerek işlemiş faizin tamamına ilişkin itirazın kaldırılmasına, takibin devamına ve ….TL faiz üzerinden hesap edilecek % 40 icra inkâr tazminatının da alacaklıya ödenmesine karar verilmiştir.

Kamu zararı olarak belirtilen tutar sözleşmenin iptal edilmesi nedeniyle 2009 yılında tahsil edilmiş olup, Yargıtay kararı doğrultusunda yükleniciye ihale bedeli ve fer’ilerinin geri ödemesidir. Dolayısıyla Sayıştay ilamının infazı noktasında kamu zararından bahsedilemeyecektir.

Yukarıda yapılan açıklamalar çerçevesinde, ilama konu olayda kamu zararı oluşmadığından …. TL için ilişilecek husus bulunmadığına karar verilmesi düşüncesiyle çoğunluk görüşüne katılmıyoruz.