Sayıştay 6. Dairesi 694 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Çeşitli Konular

Daire Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Daire Karar Detayı: Listeye DönYazdır

• Daire: 6

• Karar Tarihi: 31.10.2019

• Karar No: 694

• İlam No: 28

• Madde No: 18

• Kamu İdaresi Türü: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Hesap Yılı: 2018

• Konu: Çeşitli Konuları İlgilendiren Kararlar

KARAR

Derneğe Aidat Ödenmesi

Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucunda;

…………….. Derneğine aidat ödenmesi sonucu kamu zararına neden olunduğu iddia edilmişse de,

Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dernek Kurma Hürriyeti” başlıklı 33’üncü maddesinde;

“Herkes, önceden izin almaksızın dernek kurma ve bunlara üye olma ya da üyelikten çıkma hürriyetine sahiptir.

Hiç kimse bir derneğe üye olmaya ve dernekte üye kalmaya zorlanamaz.

Dernek kurma hürriyeti ancak, millî güvenlik, kamu düzeni, suç işlenmesinin önlenmesi, genel sağlık ve genel ahlâk ile başkalarının hürriyetlerinin korunması sebepleriyle ve kanunla sınırlanabilir.

Dernek kurma hürriyetinin kullanılmasında uygulanacak şekil, şart ve usuller kanunda gösterilir.

Birinci fıkra hükmü, Silahlı Kuvvetler ve kolluk kuvvetleri mensuplarına ve görevlerinin gerektirdiği ölçüde Devlet memurlarına kanunla sınırlamalar getirilmesine engel değildir.

Bu madde hükümleri vakıflarla ilgili olarak da uygulanır.”

hükümleri yer almaktadır.

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 56’ncı maddesinde, ‘Dernekler, gerçek veya tüzel en az yedi kişinin kazanç paylaşma dışında belirli ve ortak bir amacı gerçekleştirmek üzere, bilgi ve çalışmalarını sürekli olarak birleştirmek suretiyle oluşturdukları, tüzel kişiliğe sahip kişi topluluklarıdır.’ denilmektedir.

5253 sayılı Dernekler Kanunu’nun “Dernek Kurma Hakkı” başlıklı 3’üncü maddesi ise; “Fiil ehliyetine sahip gerçek veya tüzel kişiler, önceden izin almaksızın dernek kurma hakkına sahiptir.” şeklindedir.

Görüldüğü üzere, tüzel kişilerin yetkili organlarının kararı ve izni ile dernek kurması ya da kurulmuş olan derneklere üye olması mümkündür. Bu konuda yapılacak bir kısıtlama Anayasaya aykırı olacaktır. Derneklere üye olmanın doğal bir sonucu da, üyeliğe ilişkin Dernekler Kanununda getirilen yükümlülükleri yerine getirmektir. Bu yükümlülüklerden bir tanesi de aidat ödemesidir.

Kaldı ki, 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 53’üncü maddesinde, afetlerde, afet bölgesine yardım edilmesi ve 74’üncü maddesinde de, kardeş kentlerle ilişki kurulması gibi, belediyelerin, mahalli müşterek nitelikte olmayan yetki ve sorumluluklarının da bulunmaktadır. Ayrıca, 5393 sayılı Kanun prensip olarak özel kurum ve kuruluşlara üyelikleri engellememekte ve hatta teşvik etmektedir. Kanun’un 74’üncü maddesinde, “Belediye, belediye meclisinin kararına bağlı olarak görev alanıyla ilgili konularda faaliyet gösteren uluslararası teşekkül ve organizasyonlara, kurucu üye veya üye olabilir” denilmek suretiyle uluslararası teşekkül ve organizasyonlara üye olunabileceği belirtilmiştir.

Açıklanan gerekçelerle, belediyelerin derneklere üye olmaları konusunda, Anayasa, Belediye Kanunu ve Dernekler Kanunu açısından herhangi bir yasal engel bulunmamaktadır. Diğer taraftan, yapılan bu ödeme bir aidat ödemesi olup, üyeliğin doğal bir sonucu olması sebebiyle, yardım ya da kaynak aktarımı olarak değerlendirilmesi de mümkün olmadığından yapılan ödemenin mevzuatına uygun olduğu sonucuna varılmıştır.

Bununla birlikte, sorumluların savunmalarından sorgu konusu …………….. TL’nin, …………. tarihli ve …………, …………. ve …………. no.lu tahsilat makbuzları ile tahsil edildiği anlaşılmıştır.

Bu itibarla, mevzuatına uygun olduğu anlaşılan ……………. TL ödeme ile ilgili olarak ilişilecek husus bulunmadığına ve yersiz yapıldığı anlaşılan tahsilatın iadesine, 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesi uyarınca İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy çokluğuyla karar verildi.

Karşı Oy

Başkan V. ……………. ve Üye …………..’………… karşı oy gerekçesi:

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun Bütçelerden Yardım Yapılması başlıklı 29’uncu maddesinde,

“Gerçek veya tüzel kişilere kanunda veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesinde dayanağı olmadan kamu kaynağı kullandırılamaz, yardımda bulunulamaz veya menfaat sağlanamaz. Ancak, genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin bütçelerinde öngörülmüş olmak kaydıyla; kamu yararı gözetilerek dernek, vakıf, birlik, kurum, kuruluş, sandık ve benzeri teşekküllere yardım yapılabilir.

Bu yardımların yapılması, kullanılması, izlenmesi, denetlenmesi ve kamuoyuna açıklanmasına ilişkin esas ve usuller Cumhurbaşkanı tarafından çıkarılan yönetmelikle belirlenir”

denilmektedir.

5393 Belediye Kanunu’nun “Diğer kuruluşlarla ilişkiler” başlıklı 75’inci maddesinin son fıkrasına 6360 sayılı Kanun’un 19’uncu maddesiyle eklenen ek fıkrasında, “5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanununun 29 uncu maddesinin birinci fıkrasının ikinci cümlesi ile 5253 sayılı Dernekler Kanununun 10 uncu maddesi; belediyeler, il özel idareleri, bağlı kuruluşları ve bunların üyesi oldukları birlikler ile ortağı oldukları Sayıştay denetimine tabi şirketler için uygulanmaz.” düzenlemesi yer almaktadır.

Aynı maddenin (c) bendinde ise, “Belediye, belediye meclisinin kararı üzerine yapacağı anlaşmaya uygun olarak görev ve sorumluluk alanlarına giren konularda;

c) Kamu Kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, kamu yararına çalışan dernekler, Cumhurbaşkanınca vergi muafiyeti tanınmış vakıflar ve 7/6/2005 tarihli ve 5362 sayılı Esnaf ve Sanatkârlar Meslek Kuruluşları Kanunu kapsamına giren meslek odaları ile ortak hizmet projeleri gerçekleştirebilir. Diğer dernek ve vakıflar ile gerçekleştirilecek ortak hizmet projeleri için mahallin en büyük mülki idare amirinin izninin alınması gerekir.”

Aynı Kanunun, “Belediye’nin Giderleri” başlıklı 60’ıncı maddesinin (f) bendinde, “Belediyenin kuruluşuna katıldığı şirket, kuruluş ve katıldığı birliklerle ilgili ortaklık payı ve üyelik aidatı giderleri.”

hükmü yer almaktadır.

Diğer taraftan 5072 sayılı Dernek ve Vakıfların Kamu Kurum ve Kuruluşları ile İlişkilerine Dair Kanun’un 2’inci maddesinin (g) bendinde, “Kamu kurum ve kuruluşlarının bütçelerinden bu Kanun kapsamındaki dernek ve vakıflara ödenek, yardım veya herhangi bir kaynak aktarılamaz.” denilerek kurumların derneklere yardımda bulunamayacağı belirtilmiştir.

Belediyenin giderleri 60’ıncı maddede tek tek sayılmıştır. 5393 sayılı Kanuna göre Belediyeler sadece kuruluşuna katıldığı şirket, kuruluş ve katıldığı birliklerle ilgili ortaklık payı ve üyelik aidatı ödeyebilir. Bu kapsamda olmayan ……………….. derneğine aidat ödenmesi yukarıda belirtilen mevzuata uygun düşmemektedir.

Açıklanan gerekçelerle, mevzuata aykırı olarak …………………. derneğine üyelik aidatı ödenmesi sonucu ……………….. TL kamu zararına neden olunmuştur.

Ancak, söz konusu kamu zararı tutarı ……………… TL’nin, …………… tarih ve ………….., ……………. ve ……………… no.lu tahsilat makbuzları ile hesap yılından sonra tahsil edilerek …………… tarih ve ……….. yevmiye no.lu muhasebe işlem fişi ile gelir hesaplarına kaydedildiği anlaşıldığından, sorgu konusu husus hakkında ilişilecek husus kalmadığına karar verilmesi gerektiği düşüncesiyle çoğunluk görüşüne katılmıyoruz.