Sayıştay 6. Dairesi 666 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler İş Mevzuatı

Daire Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Daire Karar Detayı: Listeye DönYazdır

• Daire: 6

• Karar Tarihi: 30.04.2019

• Karar No: 666

• İlam No: 205

• Madde No: 1

• Kamu İdaresi Türü: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Hesap Yılı: 2017

• Konu: İş Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

Yemek ve yol ücreti

Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucunda;

… Belediyesinde çalışan kadrolu işçilere yıllık izinlerinde de sosyal yardım olarak yemek ve yol bedeli ödenmesi suretiyle kamu zararına neden olunduğu iddia edilmişse de;

…. Belediyesi ile …. Sendikası arasında 15.02.2016 tarihinde imzalanan Toplu İş Sözleşmesinin “Ücretler Sosyal Yardımlar” başlıklı 54’üncü maddesinde;

“…Yıllık ücretli izinde izin süresi kadar iş kazası meslek hastalığına bağlı raporlarda yemek yardımı ödemesi devam eder.

…” denilmektedir.

Aynı Toplu İş Sözleşmesinin 59’uncu maddesinde;

“1- Daimi işçilere, toplu taşıma araçlarından ücretsiz seyahat etmelerini sağlayacak bir defaya mahsus toplu taşıma kartı verilir.

Ancak yeraltı treni, …. ve özelleştirilen hatların güzergahında oturan işçilere, ….. bilet bedeli …. TL/ay(brüt) olarak ödenir.

2. Ayrıca ilgili kurum tarafından yapılacak ücret artış oranı aynı miktarda bu ödemeye yansıtılır.

…” hükmü yer almaktadır.

4857 sayılı İş Kanunu’nun “Tatil ücretine girmeyen kısımlar” başlıklı 50’nci maddesine göre, fazla çalışma karşılığı olarak alınan ücretler, primler, işyerinin temelli işçisi olarak normal çalışma saatleri dışında hazırlama, tamamlama, temizleme işlerinde çalışan işçilerin bu işler için aldıkları ücretler ve sosyal yardımlar yıllık izin ücretinin hesabında dikkate alınmaması gerekir. Yıllık izin ücretinin tespitinde genel kural böyle olmakla birlikte, anılan Kanun’un “Saklı haklar” başlıklı 45’inci maddesinde, “Toplu iş sözleşmesi veya iş sözleşmelerine hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatillerde işçilere tanınan haklara, ücretli izinlere ve yüzde usulü ile çalışan işçilerin bu Kanunla tanınan haklarına aykırı hükümler konulamaz. Bu hususlarda işçilere daha elverişli hak ve menfaatler sağlayan kanun, toplu iş sözleşmesi, iş sözleşmesi veya gelenekten doğan kazanılmış haklar saklıdır.” denilerek 50’nci maddeye istisna getirilmiştir. Bu hüküm gereğince işçiler toplu iş sözleşmelerinde veya iş sözleşmelerinde düzenleme yapılması kaydıyla fiilen çalıştıkları günlerde olduğu gibi yıllık izinli oldukları günlerde de sosyal yardımlardan faydalanmaya devam edebileceklerdir.

Bu itibarla, kamu zararı oluşmayan ….. TL ödeme ile ilgili olarak ilişilecek husus bulunmadığına, 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesi uyarınca ilamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy çokluğuyla karar verildi.

Karşı Oy

Üye ….. ve Üye ..…’… karşı oy gerekçesi:

4857 sayılı İş Kanunu’nun “Tatil ücretine girmeyen kısımlar” başlıklı 50’nci maddesinde: “Fazla çalışma karşılığı olarak alınan ücretler, primler, işyerinin temelli işçisi olarak normal çalışma saatleri dışında hazırlama, tamamlama, temizleme işlerinde çalışan işçilerin bu işler için aldıkları ücretler ve sosyal yardımlar, ulusal bayram, hafta tatili ve genel tatil günleri için verilen ücretlerin tespitinde hesaba katılmaz.” denilmiştir.

Anılan Kanun’un “Yıllık izin ücreti” başlıklı 57’nci maddesinde ise yıllık izin ücretinin hesabında İş Kanunu’nun 50’nci maddesinin uygulanacağı hüküm altına alınmıştır.

03.03.2004 tarihli ve 25391 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Yıllık Ücretli İzin Yönetmeliği’nin “Yıllık ücretli izinlere ilişkin işverenin yükümlülükleri” başlıklı dördüncü bölümünde yer alan “Ücretin ödenmesi” başlıklı 21’inci maddesinde; “İzin ücretinin belirlenmesinde; fazla çalışma karşılığı alınacak ücretler, primler, sosyal yardımlar ve işyerinin devamlı işçisi olup, normal saatler dışında hazırlama, tamamlama, temizleme işlerinde çalışan işçilerin bu işler için aldıkları ücretler hesaba katılmaz.” denilmektedir.

İşçilerin ve işverenlerin karşılıklı olarak ekonomik ve sosyal durumları ile çalışma şartlarını belirlemek üzere toplu iş sözleşmesi yapmalarına, uyuşmazlıkları barışçı yollarla çözümlemelerine, grev ve lokavta başvurmalarına ilişkin usul ve esasları düzenlemek amacıyla 07.11.2012 tarihli ve 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu’nun “Toplu İş Sözleşmesi ve Çerçeve Sözleşmenin İçeriği” başlıklı 33 üncü maddesinin beşinci fıkrasına göre toplu iş sözleşmeleri ve çerçeve sözleşmeler, Anayasaya ve kanunların emredici hükümlerine aykırı düzenlemeler içeremez.

…. Belediyesi ile ….. Sendikası arasında 15.02.2016 tarihinde imzalanan toplu iş sözleşmesinin “Ücretler Sosyal Yardımlar” başlıklı IV. Bölümünün 54’üncü maddesinde;

“…

3. Yıllık ücretli izinde izin süresi kadar iş kazası meslek hastalığına bağlı raporlarda yemek yardımı ödemesi devam eder.

…” denilmekte olup, aynı toplu iş sözleşmesinin 59 uncu maddesinde;

“1- Daimi işçilere, toplu taşıma araçlarından ücretsiz seyahat etmelerini sağlayacak bir defaya mahsus toplu taşıma kartı verilir.

Ancak yeraltı treni, …. ve özelleştirilen hatların güzergahında oturan işçilere, … bilet bedeli …. TL/ay(brüt) olarak ödenir.

2. Ayrıca ilgili kurum tarafından yapılacak ücret artış oranı aynı miktarda bu ödemeye yansıtılır.

…” hükmü yer almaktadır.

…. Belediyesi sosyal yardım adı altında yemek bedelini 2017 yılı için … TL toplu taşım bedelini ise 2017 yılı için …. TL nakit olarak vermektedir. Belediye bu ödemeleri işçilerin yıllık izin döneminde de yapmaktadır. Ancak yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri bir arada değerlendirildiğinde yıllık izin döneminde nakit olarak yemek yol yardımı verilmesi mümkün değildir. Bu ödemeler 4847 sayılı Kanun’a ve Yıllık Ücretli İzin Yönetmeliği’ne aykırıdır. Ayrıca işçilere ödenen yıllık izin ücretinin tespitinde sosyal yardımların hesaba katılmayacağının emredici kural olarak düzenlendiği anlaşıldığından toplu iş sözleşmelerine bu hükme aykırı bir hüküm konulamaz.

Ancak, yukarıda açıklanan mevzuat hükümlerine aykırı olarak, … Belediyesinde işçilere yıllık izin aldığı aylarda da yemek ve yol yardımı ödenmesi neticesinde …. TL tutarında kamu zararına neden olunduğu görülmüştür.

Bu itibarla, … Belediyesinde işçilere yıllık izin aldığı aylarda da yemek ve yol yardımı ödenmesi sonucu oluşan …. TL kamu zararının sorumlulardan tazminine hükmedilmesi gerektiği düşüncesiyle çoğunluk görüşüne katılmıyoruz.