Sayıştay 6. Dairesi 646 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Vergi Resmi Harç ve Diğer Gelirler

Daire Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Daire Karar Detayı: Listeye DönYazdır

• Daire: 6

• Karar Tarihi: 14.03.2019

• Karar No: 646

• İlam No: 191

• Madde No: 10

• Kamu İdaresi Türü: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Hesap Yılı: 2017

• Konu: Vergi Resmi Harç ve Diğer Gelirlerle İlgili Kararlar

KARAR

Ecrimisil Bedeli

Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerin incelenmesi ve duruşmada hazır bulunan Avukat …tarafından yapılan sözlü açıklamaların dinlenmesi sonucunda;

Belediye taşınmazları üzerinde işgalci olarak faaliyetlerini sürdüren …Şti. için 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’na göre tahakkuk ettirilmesi gereken ecrimisil bedelinin tahakkuk ettirilmediği görülmüştür.

2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun “Ecrimisil ve tahliye” başlıklı 75’inci maddesinin birinci fıkrasında; “Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malları, özel bütçeli idarelerin mülkiyetinde bulunan taşınmaz mallar ve Vakıflar Genel Müdürlüğü ile idare ve temsil ettiği mazbut vakıflara ait taşınmaz malların, gerçek ve tüzelkişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden, bu Kanunun 9 uncu maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle, idareden taşınmaz ve değerleme konusunda işin ehli veya uzmanı üç kişiden oluşan komisyonca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere tespit ve takdir edilecek ecrimisil istenir. Ecrimisil talep edilebilmesi için, idarelerin işgalden dolayı bir zarara uğramış olması gerekmez ve fuzuli şagilin kusuru aranmaz.” denilmektedir.

5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Belediyenin yetkileri ve imtiyazları” başlıklı 15’inci maddesinde “… Belediye mallarına karşı suç işleyenler Devlet malına karşı suç işlemiş sayılır. 2886 sayılı Devlet İhale Kanununun 75 inci maddesi hükümleri belediye taşınmazları hakkında da uygulanır. … ” hükmü yer almaktadır.

19.06.2007 tarih ve 26557 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmelik’te ise ecrimisil; “Hazine taşınmazının, İdarenin izni dışında gerçek veya tüzel kişilerce işgal veya tasarruf edilmesi sebebiyle, İdarenin bir zarara uğrayıp uğramadığına veya işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın İdarece talep edilen tazminat” olarak ifade edilmiştir.

Yine aynı Yönetmeliğin “Tahsisli ve kiralanmış yerlerdeki işlemler” başlıklı 70’inci maddesinin 4’üncü bendi;“Tahsisli veya kiralanmış yerlerin yetkili İdarenin bilgisi dışında kullanılması veya kullandırılması, ecrimisil alınmasını gerektirir.”,

“Ecrimisilin tespit ve takdir edilmesi” başlıklı 85’inci maddesi;

“Hazine taşınmazlarının kişilerce işgale uğradığının tespit edilmesi hâlinde, tespit tarihinden itibaren onbeş gün içinde "Taşınmaz Tespit Tutanağı"na (Ek-8) dayanılarak, tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere bedel tespit komisyonunca ecrimisil tespit ve takdir edilir.

(2) Ecrimisilin tespit ve takdirinde; İdarenin zarara uğrayıp uğramadığına ve işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, taşınmazın işgalci tarafından kullanım şekli, fiili ve hukuki durumu ile işgalden dolayı varsa elde ettiği gelir, aynı yer ve mahalde bulunan emsal nitelikteki taşınmazlar için oluşmuş kira bedelleri veya ecrimisiller, varsa bunlara ilişkin kesinleşmiş yargı kararları, ilgisine göre belediye, ticaret odası, sanayi odası, ziraat odası, borsa gibi kuruluşlardan veya bilirkişilerden soruşturulmak suretiyle edinilecek bilgiler ile taşınmazın değerini etkileyecek tüm unsurlar göz önünde bulundurulur. İşgalin şekli, Hazine taşınmazının konumu ve taşınmazdan elde edilen gelir gibi unsurlar itibariyle asgari ecrimisil tutarlarını belirlemeye Bakanlık yetkilidir.

(3) Kiraya verilen, irtifak hakkı kurulan veya kullanma izni verilen taşınmazlarda sözleşmenin bitiminden sonra kullanımın devam etmesi hâlinde, varsa sözleşme veya resmî senetteki hükme göre işlem yapılır. Aksi takdirde işgalciler hakkında ecrimisil tespit, takdir ve tahsilatı yapılır.

(4) Hazinenin paydaşı olduğu taşınmazların işgali hâlinde, Hazine payına tekabül eden miktar esas alınarak ecrimisil takip ve tahsilatı yapılır.

(5) Bakanlık, uygulamada birliği sağlamak amacıyla, ecrimisilin tespit ve takdirine ilişkin usul ve esasları belirlemeye yetkilidir.”

şeklindedir.

20.08.2011 tarih ve 28031 sayılı Resmi Gazete yayımlanan 336 sıra no.lu Milli Emlak Genel Tebliğinin 5’inci maddesinin 3’üncü fıkrasında ise, “Hazine taşınmazlarının gerçek veya tüzel kişilerce işgale uğradığının tespit edilmesi hâlinde; tespit tarihinden itibaren onbeş gün içinde taşınmaz tespit tutanağına dayanılarak bedel tespit komisyonunca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere, tarımsal amaçlı kullanımlar ile belediye ve mücavir alan sınırları dışında gelir getirici unsur taşımayan kullanımlar için taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde birbuçuğundan; belediye ve mücavir alan sınırları içinde ve planlı alanlarda tarım dışı kullanımlar için ise taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde üçünden az olmamak üzere ecrimisil tespit ve takdir edilir.” denilmektedir.

Yukarıda ifade edilen mevzuat hükümleri uyarınca ecrimisil, Hazine taşınmazının, idarenin izni dışında gerçek veya tüzel kişilerce işgal veya tasarruf edilmesi sebebiyle, idarenin bir zarara uğrayıp uğramadığına veya işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın idarece talep edilen tazminattır. 5393 sayılı Belediye Kanunu’na göre, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun 75’inci maddesinde yer alan ecrimisil ile ilgili hükümler, belediye taşınmazları hakkında da uygulanır.

Belediye taşınmazlarının kişilerce işgale uğradığının tespit edilmesi hâlinde, tespit tarihinden itibaren onbeş gün içinde "Taşınmaz Tespit Tutanağı"na dayanılarak, tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere, bedel tespit komisyonunca ecrimisil tespit ve takdir edilir. Ecrimisilin tespit ve takdirinde; İdarenin zarara uğrayıp uğramadığına ve işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, taşınmazın işgalci tarafından kullanım şekli, fiili ve hukuki durumu ile işgalden dolayı varsa elde ettiği gelir, aynı yer ve mahalde bulunan emsal nitelikteki taşınmazlar için oluşmuş kira bedelleri veya ecrimisiller, varsa bunlara ilişkin kesinleşmiş yargı kararları, ilgisine göre belediye, ticaret odası, sanayi odası, ziraat odası, borsa gibi kuruluşlardan veya bilirkişilerden soruşturulmak suretiyle edinilecek bilgiler ile taşınmazın değerini etkileyecek tüm unsurlar göz önünde bulundurulur.

… Mahallesi … Ada … Parselde yer alan 532,01 m2 yüzölçümlü arsa vasıflı taşınmaz, muhtarlık birimleri, kent konseyi birimleri, toplantı odaları, aile sağlığı merkezi ve kafetarya yapılması şartıyla 10 yıl süre ile kiraya verilmesi işi, Belediye Encümeninin …. tarih ve …. sayılı Kararı ile …. Şti.’nin uhdesine ihale edilmiştir.

İhalenin konusu; ..... Belediye Meclisinin …. tarih ve …. sayılı Kararına istinaden 1/1000 Ölçekli …..Toplu Konut Alanı Uygulama İmar Planı dahilinde “Belediye Hizmet Alanında” kalan ve … Ada … Parselde yer alan 532,01 m2 yüzölçümlü arsanın; muhtarlık birimleri, kent konseyi birimleri, toplantı odaları, aile sağlığı merkezi ve kafeterya olarak yapımı ve tüm bu birimlerin yapımı karşılığında kafeterya kısmının 10 yıl süreyle kiralanması işidir. Muhtarlık birimleri, kent konseyi birimleri, toplantı odaları ve aile sağlığı merkezinin ..... Belediyesi tarafından kullanılacak olup, sadece kafeterya kısmı kiracı tarafından kullanılacaktır.

Sözleşme ve şartname hükümlerine göre, sadece kafeterya kısmının kiracı tarafından kullanılacağı belirtilmişken, İdare tarafından yapılan tespitlerde, kiracının söz konusu parselde yer alan kafeterya olarak kullanılacak alanın dışında da Belediye taşınmazları üzerinde 20.10.2015-31.12.2017 tarihleri arası işgalci olarak faaliyetlerini sürdürdüğü tespit edilmiştir.

Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmeliğin “Ecrimisilin tespit ve takdir edilmesi” başlıklı 85’inci maddesinin 2’nci fıkrasına göre yapılan piyasa fiyat araştırması sonucuna hesaplanan toplam ecrisimisil bedeli ….. TL olup;

336 sıra no.lu Milli Emlak Genel Tebliği’nin “Ecrimisilin tespit ve takdir edilmesi” başlıklı 5’inci maddesinin 3’üncü fıkrasına göre hesaplanan toplam ecrimisil bedeli ise; …. TL’dir.

İki farklı yönteme göre hesabı yapılan ecrimisil bedelinin ortalama değeri ise …. TL’dir.

Dolayısıyla, her ne kadar Denetçi sorgusunda toplam kamu zararı tutarı …. TL olarak hesaplanmışsa da, kamu zararı tutarının …..TL olduğu görülmüştür.

Diğer taraftan, Denetçi sorgusuyla sorumlu tutulan Muhasebe Yetkilisi…., tarh ve tahakkuku yapılmamış olan ecrimisil bedelinin tahsil edilmemiş olmasından ötürü muhasebe yetkilisinin sorumlu tutulması gerektiğini ifade ederek sorumluluğuna itiraz etmiştir. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu çerçevesinde sorumlu tutulacak görevli ve yetkililerin belirlenmesine ilişkin 14.06.2007 tarih ve 5189/1 sayılı Sayıştay Genel Kurul Kararı’yla gelir ve alacakların tahsiline ilişkin olarak muhasebe yetkililerinin, ancak idarelerce ilgili kanunlarına göre tarh ve tahakkuk ettirilerek tahsil edilebilir hale gelmiş kamu gelir ve alacaklarının takip ve tahsil edilmesinden sorumlu tutulabileceklerine karar verilmesi dolayısıyla, gelir tahakkuku gerçekleştirilmeyen bahis konusu ecrimisil bedeli ile ilgili olarak adı geçen muhasebe yetkilisinin sorumluluğunun bulunmadığı anlaşılmıştır.

Bu itibarla, sorguda kamu zararı olduğu iddia edilen …..TL’nin;

…..TL’si hakkında ilişilecek husus bulunmadığına,

Geriye kalan ve kamu zararı olduğu anlaşılan ….TL’nin ise Üst Yönetici ….ve Diğer Sorumlu…..’a müştereken ve müteselsilen 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 53’üncü maddesi gereğince hüküm tarihinden itibaren işleyecek faiziyle ödettirilmesine,

Denetçi sorgusuyla söz konusu kamu zararından Muhasebe Yetkilisi … de sorumlu tutulmuşsa da, yukarıda açıklanan gerekçeyle adı belirtilen Muhasebe Yetkilisinin kamu zararından sorumlu tutulmamasına, anılan Kanun’un 55’inci maddesi uyarınca İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy çokluğuyla karar verildi.

Karşı Oy

Üye….’ karşı oy gerekçesi:

Yapılan savunmalardan anlaşıldığı üzere, Belediye yetkililerince 01.03.2017 tarihinde geçmişe yönelik olarak tahakkuk işlemleri yapılmış, ancak işgalci firma ile farklı sözleşmelerin olması ve ilgili firmanın itirazı üzerine ecrimisil bedeli yeniden hesaplanmıştır.

Bu itibarla, ecrimisil tahakkukuna dair Belediyece 2017 yılı başında gerekli işlemlere başlanıldığı ve bu sürecin devam ettiği görüldüğünden, söz konusu alacağın zamanaşımına uğramadığı anlaşılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle, ….TL için ilişilecek husus bulunmadığına karar verilmesi gerekeceğinden çoğunluk görüşüne katılmıyorum.