Sayıştay 6. Dairesi 643 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler İhale Mevzuatı

Daire Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Daire Karar Detayı: Listeye DönYazdır

• Daire: 6

• Karar Tarihi: 05.03.2019

• Karar No: 643

• İlam No: 194

• Madde No: 6

• Kamu İdaresi Türü: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Hesap Yılı: 2017

• Konu: İhale Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

Hakediş

Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerin incelenmesi ve duruşmaya katılan Harcama Yetkilisi …. ve Gerçekleştirme Görevlisi …. ile Diğer Sorumlu ….. açıklamalarının dinlenmesi sonucunda;

….. Ltd. Şti. yüklenimindeki ….. TL sözleşme bedelli “… Yapım İşi”nde 7 sıra nolu “Hazır Beton ile Baskı Beton Döşeme Yapılması (10 cm çesansız )” pozundan ödenmesi gereken 9.719 m2’lik imalatın, 6 sıra nolu “Hazır Beton ile Baskı Beton Döşeme Yapılması (15 cm çesanlı)” pozundan ödendiği görülmüştür.

5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Kamu zararı” başlıklı 71’inci maddesinde;

“Kamu zararı, mevzuata aykırı karar, işlem, eylem veya ihmal sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır.

Kamu zararının belirlenmesinde;

a) İş, mal veya hizmet karşılığı olarak belirlenen tutardan fazla ödeme yapılması,

b) Mal alınmadan, iş veya hizmet yaptırılmadan ödeme yapılması,

c) Transfer niteliğindeki giderlerde, fazla veya yersiz ödemede bulunulması,

d) İş, mal veya hizmetin rayiç bedelinden daha yüksek fiyatla alınması veya yaptırılması,

e) İdare gelirlerinin tarh, tahakkuk veya tahsil işlemlerinin mevzuata uygun bir şekilde yapılmaması,

f) Kamu kaynakları ile yükümlülüklerinin yönetilmesinde, değerlendirilmesinde, korunmasında veya kullanılmasında gerekli önlemlerin alınmaması veya özenin gösterilmemesi suretiyle öz kaynağın azalmasına sebebiyet verilmesi,

g) Mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması,

Esas alınır.

Kontrol, denetim, inceleme, kesin hükme bağlama veya yargılama sonucunda tespit edilen kamu zararı, zararın oluştuğu tarihten itibaren hesaplanacak kanuni faiziyle birlikte ilgililerden tahsil edilir.

Alınmamış para, mal ve değerleri alınmış; sağlanmamış hizmetleri sağlanmış; yapılmamış inşaat, onarım ve üretimi yapılmış veya bitmiş gibi gösteren gerçek dışı belge düzenlemek suretiyle kamu kaynağında bir artışa engel veya bir eksilmeye neden olanlar ile bu gibi kanıtlayıcı belgeleri bilerek düzenlemiş, imzalamış veya onaylamış bulunanlar hakkında Türk Ceza Kanunu veya diğer kanunların bu fiillere ilişkin hükümleri uygulanır. Ayrıca, bu fiilleri işleyenlere her türlü aylık, ödenek, zam, tazminat dahil yapılan bir aylık net ödemelerin iki katı tutarına kadar para cezası verilir.

Kamu zararlarının tahsiline ilişkin usul ve esaslar, Maliye Bakanlığının teklifi üzerine Bakanlar Kurulu tarafından çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.”

denilerek, alınmamış para, mal ve değerleri alınmış; sağlanmamış hizmetleri sağlanmış; yapılmamış inşaat, onarım ve üretimi yapılmış veya bitmiş gibi gösteren gerçek dışı belge düzenlemek suretiyle kamu kaynağında bir artışa engel veya bir eksilmeye neden olunması kamu zararını doğuran sebeplerden sayılmıştır. Buna göre, birim fiyat analizlerinde yapılması öngörülen ve fiyatı belirlenen imalat yerine başka bir imalat yapılmasına rağmen analizlerde belirlenen fiyat üzerinden yükleniciye ödeme yapılması kamu zararını oluşturmaktadır.

Söz konusu “… Yapım İşi”nde; “Hazır Beton ile Baskı Beton Döşeme Yapılması (15 cm çesansız)” pozundan gerçekleşen 2.500 m2’lik imalat için ödenmesi gereken tutar (…. TL eksik imalat kesintisinden sonra) ….. TL olup, “Hazır Beton ile Baskı Beton Döşeme Yapılması (10 cm çesansız)” pozundan gerçekleşen …. m2’lik imalat için ödenmesi gereken tutar …. TL’dir. Dolayısıyla, toplam …. m2’lik imalat için yükleniciye ödenmesi gereken tutar ….. TL’dir. Ancak, bu imalat kalemleri için yükleniciye …. TL ödenerek …. TL tutarında fazla ödemede bulunulmuştur.

Diğer taraftan, sorumluların savunması ve eki belgelerin incelenmesi neticesinde, söz konusu yapım işine ilişkin miktarı artan 13 sıra no.lu imalat kalemine sözleşme gereği uygulanması gereken …. TL tutarındaki revize birim fiyat kesintisi ile birlikte kesin hakediş tarihinde yükleniciye yapılan fazla ödeme tutarının KDV dahil toplam …. TL olduğu anlaşılmıştır. Bu husus ile birlikte, sorumluların savunmalarından bahse konu tutarın …. TL’sinin tahsil edildiği görülmüştür.

Açıklanan gerekçelerle, Denetçi tarafından düzenlenen sorguda kamu zararı tutarı … TL olarak hesaplanmışsa da bu tutarın …. TL olduğu anlaşılmıştır.

Bu itibarla, sorgu konusu …. TL’nin;

…. TL’si hakkında ilişecek husus bulunmadığına,

…. TL’sinin ahizi … Ltd. Şti.’den …. tarih ve ….. no.lu muhasebe işlem fişi ile hesap yılından sonra mahsuben tahsil edilerek ilgili hesaplara gelir kaydedildiği anlaşıldığından, bu tutar için ilişilecek husus kalmadığına,

oybirliğiyle,

Kalan …. TL’nin ise Harcama Yetkilisi ….. ve Gerçekleştirme Görevlisi ….. ile Diğer Sorumlu …..’a müştereken ve müteselsilen 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 53’üncü maddesi gereğince hüküm tarihinden itibaren işleyecek faizi ile ödettirilmesine oy çokluğuyla,

karar verildi.

Karşı Oy

Üye …. ve Üye ….’… karşı oy gerekçeleri:

Kamu zararı; bir kamu görevlisinin eylem, işlem veya bir kararı neticesinde kamu kaynağında bir eksiliş meydana gelmesi veya artışa engel olunması şeklinde doğar. Belediye tarafından yükleniciye yapılan yersiz ödeme tutarı ve bu tutara ilişkin hesaplanan KDV söz konusu idarenin kamu kaynağında eksilişe neden olan bir davranıştır. Ancak, herhangi bir dış teftiş, iç denetim ya da idari inceleme sonucu olmaksızın eksilişe neden olan kamu görevlisi tarafından hatalı ödeme fark edilerek, takip eden hak edişlerden fazla ve yersiz ödenen tutar mahsup edilerek belediyenin kamu kaynağındaki eksiliş ortadan kaldırılmak istenmiş ve de kaldırılmıştır. Fakat yükleniciye yersiz ödenen KDV konusunda ilgili personelin yetersiz bilgisi nedeniyle işlem yapılmamış, daha doğrusu, yersiz ödenen KDV tutarının Devlet Hazinesine ödeneceği düşüncesinden hareketle anılan tutarın belediye bütçesine iadesi yönünde her hangi bir işlem yapılmamıştır.

Hatalı ödeme ve bilahare yersiz ödemenin tahsili hususunda yapılan işlemlere ilişkin süreçler incelendiğinde; dış uyarıcılara ihtiyaç duyulmadan, kamu kaynağındaki eksilişi gidermeye yönelik gerekli hassasiyetin gösterildiği, bu bağlamda yükleniciye yersiz ödenen tutar ve bu tutara ait KDV tutarı toplamından oluştuğu söylenebilecek kamu zararı, bu zarara sebebiyet veren kamu görevlilerinin kendileri tarafından fark edilip eksik bilgileri nedeniyle sadece vergisiz kısmın mahsup edilmesi kamu zararının esaslı unsurlarından olan “kusur” unsurunun varlığını ortadan kaldırmaktadır. Dolayısıyla bu aşamada yersiz ödenen KDV’nin belediye bütçesine iadesinin sağlanması için gerekli idari yazışmaların yapılması yeterli olacağı değerlendirilmektedir.

Bilindiği üzere genel bütçe gelirleri içinde önemli bir yere sahip olan vergi gelirlerinin hazineye intikalinde verginin mükellefi yanında, oluşan şartlara göre vergiye tabi işlemlere taraf olanlar da verginin ödenmesinden vergi sorumlusu sıfatıyla sorumlu tutulabilmektedir. Vergiye tabi işlemlere taraf olanların vergi sorumlusu olarak verginin ödenmesinden sorumlu tutulmalarından maksat vergi alacağının emniyet altına alınmasıdır.

3065 sayılı Katma Değer Kanunu’nun 8’inci maddesinin son fıkrasına göre; fazla veya yersiz hesaplanan ve Hazineye ödenen vergi, Maliye Bakanlığının belirleyeceği usul ve esaslara göre işlemi yapan mükellefe iade edilir. Söz konusu iadenin yapılabilmesi için işlemle ilgili beyanların düzeltilmesi ve fazla veya yersiz hesaplanan verginin satıcı tarafından alıcıya geri verilmesi şarttır.

Netice olarak, kamu zararının unsurlarından kusur unsurunun ortadan kalktığı bu durumda yersiz ödenen KDV tutarının belediye bütçesine iadesi için ilgili vergi dairesi ile gerekli idari yazışmaların yapılması ve takip edilmesi bu aşamada yeterli olmaktadır. Bu bağlamda, denetçi sorgusunda ifade edilen KDV tutarından kaynaklı kamu zararı iddiası ile ilgili olarak ilişecek husus bulunmadığına karar verilmesi gerektiği düşüncesiyle çoğunluk görüşüne katılmıyoruz.