Sayıştay 6. Dairesi 640 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler İhale Mevzuatı

Daire Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Daire Karar Detayı: Listeye DönYazdır

• Daire: 6

• Karar Tarihi: 28.02.2019

• Karar No: 640

• İlam No: 216

• Madde No: 4

• Kamu İdaresi Türü: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Hesap Yılı: 2017

• Konu: İhale Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

Fiyat Farkı

A) Fiyat farklarının ödenmesine esas olan ihale tarihi itibarıyla (19.11.2015) hesaplanan brüt maliyetlerde Asliye Hukuk Mahkemesinin 01.01.2016 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere verdiği kararda yer alan asgari ücret fazlarının esas alındığı görülmüştür.

31.08.2013 tarih ve 28751 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 4734 Sayılı Kamu İhale Kanununa Göre İhale Edilen Hizmet Alımlarında Uygulanacak Fiyat Farkına İlişkin Esaslar’ın “İşçilik maliyetlerindeki değişiklik” başlıklı 6’ncı maddesinde;

“(1) İhale dokümanında personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatinin tamamının idarede kullanılmasının öngörüldüğü işçilikler için, 31/5/2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu uyarınca çalıştırılan işçinin idari şartnameye göre ihale tarihi itibarıyla hesaplanan brüt maliyeti ile uygulama ayındaki brüt maliyeti arasındaki fark, 5 inci madde uygulanmaksızın ödenir veya kesilir.

(2) İhale dokümanında sözleşme kapsamında çalıştırılacak personele brüt asgari ücretin belli bir yüzde fazlası oranında ücret ödenmesi öngörülmüş ise, uygulama ayında fiilen ödenen ücret üzerinden fiyat farkına esas olacak brüt maliyet bulunur ve fiyat farkı, bu maliyete asgari ücretteki brüt artış oranı uygulanarak hesaplanır. Ulusal bayram ve genel tatil günleri ile fazla çalışma ücretiyle ilgili olarak bu fıkraya göre belirlenen ücret esas alınarak fiyat farkı hesaplanır.(…)”

hükmüne yer verilmiştir.

Söz konusu işin İdari Şartnamesi’nin “Fiyat farkı” başlıklı 46’ncı maddesi ile Sözleşme Tasarısı’nın “Fiyat farkı ödenmesi ve hesaplanması şartları” başlıklı 14.2’nci maddesinde; fiyat farkı verileceği ve 31.08.2013 tarih ve 28751 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 4734 Sayılı Kamu İhale Kanununa Göre İhale Edilen Hizmet Alımlarında Uygulanacak Fiyat Farkına İlişkin Esaslar’ın 6’ncı maddesi çerçevesinde uygulama yapılacağı belirtilmektedir.

Öte yandan söz konusu işin İdari Şartnamesi’nin Teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesinin “İşin süresi ve personel sayısı dikkate alınarak ilgili mevzuatına göre hesaplanacak işçilik ücreti”ne ilişkin 25.3.1’inci maddesinde;

“1-Vasıflı İşçi Asgari Ücretin % 30 Fazlası 9 Kişi,

2. Vasıflı İşçi Asgari Ücretin % 50 Fazlası 1 Kişi (…)” hükmü yer almaktadır.

Dolayısıyla sorgu konusu işin yaklaşık maliyeti de isteklilerin teklif ettikleri bedeller de, birim fiyat teklif cetvellerinde görüldüğü üzere İdari Şartname’nin 25.3.1’inci maddesi uyarınca asgari ücretin %30 ve %50 fazlası esas alınarak oluşturulmuştur. Bu itibarla Fiyat Farkına İlişkin Esaslar’ın 6’ncı maddesi irdelendiğinde işçilik maliyetlerindeki değişikliğin başka bir deyişle fiyat farkının hesap edilebilmesi için işçinin idari şartnameye göre ihale tarihi itibarıyla hesaplanan brüt maliyetinin tespit edilmesi gerekmektedir.

… 1’inci Asliye Hukuk Mahkemesinin … tarihli (…) kararında ise;

”Davanın kabulüne, taraflar arasında akdedilen 23.01.2015 tarihli “… Hizmet alımına dair sözleşmenin eki olan İdari Şartnamenin teklif fiyata dahil olan giderler başlıklı 25.3.1 inci maddesindeki asgari ücret fazlaları için 01.01.2016 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere;

Asgari ücret fazlasının

(…)

2015 yılı için %30 olan oranın 2016 yılında %24 olarak,

(…)

2015 yılı için %50 olan oranın 2016 yılında %40 olarak

(…)

Uyarlanmasına (…)” hükmü yer almaktadır.

Dolayısıyla yüklenici tarafından 01.01.2016 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere hizmet alımı işi kapsamında istihdam edilen personele yapılan ödemelerde 2017 yılına ilişkin olan brüt asgari ücretin (1.777,50 TL) %24 ve %40 fazlası esas alınmıştır.

Yukarıda anılan mevzuat hükümleri ve … 1’inci Asliye Hukuk Mahkemesinin … tarihli (…) birlikte değerlendirildiğinde, fiyat farkının hesaplanmasında, ihale tarihindeki brüt maliyet için işin idari şartnamesinde yer verilen asgari ücret fazlalarının, uygulama tarihi itibari ile hesaplanan brüt maliyetlerde ise, … 1’inci Asliye Hukuk Mahkemesinin 01.01.2016 tarihinden itibaren geçerli olacak şekilde hükmettiği asgari ücret fazlalarının esas alınması gerekmektedir.

Sorgu konusu olayda ise, fiyat farkı hesaplamalarında hem ihale tarihi itibariyle brüt maliyet, hem de uygulama ayı itibariyle brüt maliyet kalemlerinin … 1’inci Asliye Hukuk Mahkemesinin kararına göre hesaplanması suretiyle …-TL kamu zararına neden olunduğu tespit edilmiştir. Ancak bahse konu kamu zararının … tarih ve … no’lu yevmiye ile firmanın alacağından mahsuben tahsil edildiği anlaşılmıştır.

Bu itibarla; … Belediyesi tarafından … ihale kayıt numarası ile ihale edilen ve …ile sözleşme imzalanan “… … Hizmet Alımı” işinin fiyat farklarının ödenmesine esas olan ihale tarihi itibarıyla (19.11.2015) hesaplanan brüt maliyetlerde Asliye Hukuk Mahkemesinin 01.01.2016 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere verdiği kararda yer alan asgari ücret fazlalarının esas alınması suretiyle neden olunan kamu zararı tutarı olan …-TL 16.04.2018 tarih ve … no’lu yevmiye ile firmanın alacağından mahsuben tahsil edildiğinden konu hakkında ilişilecek husus kalmadığına 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesi uyarınca İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oybirliğiyle karar verildi.

Yol ve Yemek Gideri Kesintisi

B) Personelin izinli olduğu günlere ait yol ve yemek bedellerinin, yükleniciye yapılan hakediş ödemelerinden kesilmediği görülmüştür.

04.03.2009 tarih ve 27159/m. sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Personel çalıştırılmasına dayalı ihalelerde yaklaşık maliyet” başlıklı 10’uncu maddesinde;

“(1) Personel çalıştırılmasına dayalı ihalelerde, personel maliyeti, tarım dışında ve 16 yaşından büyük işçiler için belirlenmiş brüt asgari ücret tutarı ile bu tutar üzerinden hesaplanan işveren payı toplamından az olmamak üzere bulunan maliyetler dikkate alınarak hesaplanır.

(2) (Değişik: 7/6/2014–29023 R.G./ 4.md.) İhale konusu işte çalışacak personele ilişkin yemek, yol gibi maliyetlerin teklif fiyatına dahil edilmesinin öngörüldüğü hallerde, yukarıda yapılan hesaplamalara; bu maliyetlerin brüt tutarları da eklenir. Ayrıca personele nakdi olarak ödenmesi öngörülen yemek ve yol bedelinin günlük brüt tutarları ile söz konusu yemek ve yol bedellerinin bir ayda kaç gün üzerinden verileceği idari şartnamede gösterilir.” denilmekte;

22.08.2009 tarih ve 27327 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu İhale Genel Tebliğinin 78.9’uncu maddesinde;

“İhale konusu işte çalışacak personele ilişkin yemek ve yol maliyetlerinin istekli tarafından karşılanmasının öngörüldüğü hallerde, bu maliyetlerin brüt tutarları dikkate alınacaktır.”

Kamu İhale Genel Tebliği’nin 78.13’üncü maddesinde;

“Yemek ve yol bedelinin nakdi olarak ödeneceği öngörülen ihalelerinin idari şartnamelerinde, yemek ve yol bedelinin günlük brüt tutarları ve ayda kaç gün ödeneceği yazılacak, bu brüt tutarların nakdi olarak ödeneceği ve ücret bordrosunda gösterileceği açıkça belirtilecektir. Her ay 30 gün olarak kabul edilecek ve bazı ayların 30 günden daha fazla ya da eksik günleri dikkate alınmayacaktır. İdari şartnamede 26 veya 22 olarak belirlenen aylık gün sayısı üzerinden hesaplama yapılacak ve 31 veya 28 gün olan aylardaki fiili gün sayısı dikkate alınmayacaktır. Yemek ve yol için aylık gün sayısı belirlenmemiş ise 26 gün olarak hesaplama yapılacaktır.”

Bahse konu Tebliğ’in 78.14’üncü maddesinde ise;

“İdari şartnamelerde ücret ile nakdi olarak ödenecek yemek ve yol gibi giderlerin net olarak ödeneceğine dair düzenleme yapılmayacaktır. İdari şartnamede yer alan bu bedellerin brüt olduğu belirtilmemiş olsa bile bu tutarlar brüt olarak kabul edilecek ve buna göre işlem yapılacaktır.”

hükümleri yer almaktadır.

Yukarıda yer alan mevzuat hükümlerine göre; idareler, yol ve yemek bedelinin nakdi olarak ödenmesini öngörürlerse ihalelerin idari şartnamelerinde düzenleme yapmak zorundadır. Bu düzenlemede, yemek ve yol yardımının günlük brüt tutarlarına, yardımın ayda kaç gün yapılacağına, ücret bordrosunda gösterileceğine, haftalık çalışılan gün sayısına göre yardımların 22 gün ya da 26 gün üzerinden yapılacağına dair bilgiler yer almalıdır.

4857 İş Kanunu’nun “Tatil ücretine girmeyen kısımlar” başlıklı 50’nci maddesinde;

“Fazla çalışma karşılığı olarak alınan ücretler, primler, işyerinin temelli işçisi olarak normal çalışma saatleri dışında hazırlama, tamamlama, temizleme işlerinde çalışan işçilerin bu işler için aldıkları ücretler ve sosyal yardımlar, ulusal bayram, hafta tatili ve genel tatil günleri için verilen ücretlerin tespitinde hesaba katılmaz.”,

Aynı Kanun’un “Yıllık izin ücreti” başlıklı 57’nci maddesinin 2’nci fıkrasında ise;

“Bu ücretin hesabında 50 nci madde hükmü uygulanır.” denilmektedir.

Mevzuat uyarınca; yemek ve yol ücretlerinin personelin iş başında ve işverenin emrinde olduğu günler için fiili çalışma karşılığında ödenmesi gerekmektedir. Dolayısıyla yüklenici tarafından personele, çalışılmayan hafta tatili, ulusal ve genel tatil günleri ile izinli veya raporlu olunan günler için yol ve yemek bedellerinin ödenmemesi gerekmektedir.

Hizmet İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 10’uncu maddesinin 1’inci fıkrasına göre personel maliyeti, brüt asgari ücret tutarı ile bu tutar üzerinden hesaplanan işveren payı toplanarak hesaplanır. Mezkur maddenin 2’nci fıkrasında ise sorgu konusu işin İdari Şartnamesi’nin 25’inci maddesinde teklif fiyata dahil olduğu belirtilen nakdi yol bedeli (4,50 TL/gün) ve yemek bedelinin (6,38 TL) brüt tutarlarının da personel maliyetine eklenmesi gerektiği belirtilmektedir. Dolayısı ile yüklenicinin teklif ettiği bedelin içerisinde idari şartnamede brüt tutarları belirtilen yol ve yemek bedeli olduğu gibi bunlara ait SGK işveren payı da bulunmaktadır.

Bu çerçevede; işçilik ücreti ile yol ve yemek bedelleri dahil edilerek hazırlanarak yüklenici tarafından sunulan teklif fiyat esas alınarak hakedişler düzenlendiğinden personelin izinli olduğu günlere ait yemek ve yol bedellerinin SGK işveren primlerinin de ilave edilerek hakedişlerden kesilmesi gerekmektedir.

Sorgu konusu olayda ise; SGK işveren primleri ilave edilerek hakedişlerden kesilmesi gereken yol ve yemek bedellerinin kesilmemesi suretiyle …-TL kamu zararına neden olunduğu görülmüşse de; bahse konu kamu zararının … tarih ve … no’lu yevmiye ile firmanın alacağından mahsuben tahsil edildiği anlaşılmıştır.

Bu itibarla; Personelin izinli olduğu günlere ait yol ve yemek bedellerinin, yükleniciye yapılan hakediş ödemelerinden kesilmemesi suretiyle neden olunan kamu zararı tutarı olan …-TL … tarih ve … no’lu yevmiye ile firmanın alacağından mahsuben tahsil edildiğinden konu hakkında ilişilecek husus kalmadığına 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesi uyarınca İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oybirliğiyle karar verildi.