Sayıştay 6. Dairesi 616 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler İhale Mevzuatı

Daire Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Daire Karar Detayı: Listeye DönYazdır

• Daire: 6

• Karar Tarihi: 29.01.2019

• Karar No: 616

• İlam No: 89

• Madde No: 1

• Kamu İdaresi Türü: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Hesap Yılı: 2017

• Konu: İhale Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

Fiyat farkı

Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucunda;

A)-…. A.Ş.’nin yükleniminde bulunan ..-TL sözleşme bedelli “.. Hizmet Alımı İşi”ne ait hakkediş ödemelerinde engelli personele ilişkin fiyat farkı hesabında hazinece karşılanan sigorta prim tutarının dikkate alınmadığı görülmüştür.

4857 sayılı İş Kanunu’nun 30’uncu maddesinin 6’ncı fıkrasında aynen;

“Özel sektör işverenlerince bu madde kapsamında çalıştırılan 17/7/1964 tarihli ve 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununa tabi engelli sigortalılar ile 1/7/2005 tarihli ve 5378 sayılı Kanunun 14 üncü maddesinde belirtilen korumalı işyerlerinde çalıştırılan engelli sigortalıların, aynı Kanunun 72 nci ve 73 üncü maddelerinde sayılan ve 78 inci maddesiyle belirlenen prime esas kazanç alt sınırı üzerinden hesaplanan sigorta primine ait işveren hisselerinin tamamı, kontenjan fazlası engelli çalıştıran, yükümlü olmadıkları halde engelli çalıştıran işverenlerin bu şekilde çalıştırdıkları her bir engelli için prime esas kazanç alt sınırı üzerinden hesaplanan sigorta primine ait işveren hisselerinin tamamı Hazinece karşılanır. İşveren hissesine ait primlerin Hazinece karşılanabilmesi için işverenlerin çalıştırdıkları sigortalılarla ilgili olarak 506 sayılı Kanun uyarınca aylık prim ve hizmet belgelerinin yasal süresi içerisinde Sosyal Güvenlik Kurumuna verilmesi ve sigortalıların tamamına ait sigorta primlerinin sigortalı hissesine isabet eden tutarı ile Hazinece karşılanmayan işveren hissesine ait tutarın ödenmiş olması şarttır. Bu fıkraya göre işveren tarafından ödenmesi gereken primlerin geç ödenmesi halinde, Hazinece Sosyal Güvenlik Kurumuna yapılacak ödemenin gecikmesinden kaynaklanan gecikme zammı, işverenden tahsil edilir. Hazinece karşılanan prim tutarları gelir ve kurumlar vergisi uygulamalarında gider veya maliyet unsuru olarak dikkate alınmaz. …” denilerek şartların oluşması halinde engelli sigortalıların, prime esas kazanç sınırı üzerinden hesaplanan sigorta primine ait işveren hisselerinin tamamının hazinece karşılanacağı hükme bağlanmıştır.

31.08.2013 tarihli ve 28751 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 2013/5215 karar sayılı “4734 sayılı Kamu İhale Kanununa Göre İhale Edilen Hizmet Alımlarına Uygulanacak Fiyat Farkına İlişkin Esaslar”ın “İşçilik maliyetlerindeki değişiklik” başlıklı 6’ncı maddesinde ise;

“ (1) İhale dokümanında personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatinin tamamının idarede kullanılmasının öngörüldüğü işçilikler için, 31/5/2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu uyarınca çalıştırılan işçinin idari şartnameye göre ihale tarihi itibarıyla hesaplanan brüt maliyeti ile uygulama ayındaki brüt maliyeti arasındaki fark, 5 inci madde uygulanmaksızın ödenir veya kesilir.

(2) İhale dokümanında sözleşme kapsamında çalıştırılacak personele brüt asgari ücretin belli bir yüzde fazlası oranında ücret ödenmesi öngörülmüş ise, uygulama ayında fiilen ödenen ücret üzerinden fiyat farkına esas olacak brüt maliyet bulunur ve fiyat farkı, bu maliyete asgari ücretteki brüt artış oranı uygulanarak hesaplanır. …”

denilerek işçinin idari şartnameye göre ihale tarihi itibarıyla hesaplanan brüt maliyeti ile uygulama ayındaki brüt maliyeti arasındaki farkın ödeneceği veya kesileceği hükme bağlanmıştır.

Yukarıda da belirtildiği üzere 4857 sayılı İş Kanunu’nun 30’uncu maddesinin 6’ncı fıkrası hükmü uyarınca engelli sigortalıların, prime esas kazanç sınırı üzerinden hesaplanan sigorta primine ait işveren hisselerinin tamamı Hazinece karşılandığından, bu sigorta primi tutarı kadar yüklenici açısında brüt maliyette azalma meydana gelmektedir. 2013/5215 karar sayılı Hizmet Alımlarına Uygulanacak Fiyat Farkına İlişkin Esaslar”ın 6’ncı maddesinde de işçinin idari şartnameye göre ihale tarihi itibarıyla hesaplanan brüt maliyeti ile uygulama ayındaki brüt maliyeti arasındaki farkın ödeneceği veya kesileceği hükme bağlandığından, fiyat farkı ödenirken engelli işçiler için Hazinece karşılanan bu sigorta prim tutarının fiyat farkı hesabında dikkate alınması gerekir.

Söz konusu İş kapsamında da 6 engelli personel aylık brüt asgari ücretin %20 fazlasını almak üzere çalıştırılmıştır. Brüt asgari ücretteki değişimler nedeniyle işçilerin maliyetlerindeki artış fiyat farkı hesaplanması vasıtasıyla yükleniciye ödenmiştir. Fakat engelli personelin fiyat farkı hesabı, Hazinece karşılanan sigorta prim tutarı dikkate alınmadan kendileri gibi brüt asgari ücretin %20 fazlasını alan diğer işçilerin fiyat farkı hesabıyla birlikte yapılarak toplam …-TL tutarında kamu zararına neden olunmuştur.

Ancak sorumluların savunmalarından, bahse konu kamu zararı tutarı ..-TL’nin ahizi .. A.Ş’den … tarihli ve .. no.lu banka dekontu ile tahsil edilerek … tarihli ve … yevmiye numaralı muhasebe işlem fişi ile ilgili hesaplara gelir kaydedildiği anlaşıldığından sorgu konusu husus hakkında ilişilecek husus kalmadığına 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesi uyarınca işbu İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy çokluğuyla karar verildi.

Karşı Oy:

Üye …’ın karşı oy gerekçesi:

4857 sayılı İş Kanunu’nun 30’uncu maddesinin 6’ncı fıkrası hükmü uyarınca Hazinece karşılanan sigorta prim tutarının dikkate alınmadan fiyat farkı ödenmesi sonucunda oluşan kamu zararı tahsil edildiği için ilişilecek husus bulunmadığına yönündeki çoğunluk görüşüne KDV hariç kısmı için katılmakla birlikte;

Somut olaydaki kamu zararı, anılan Kanun hükmü uyarınca engelli işçiler için Hazinece karşılanan sigorta prim tutarı nedeni ile azalan işçilik maliyetinin, Fiyat Farkı Kararnamesi ve Sözleşme hükümleri gereğince geri alınmamasından kaynaklanmaktadır.

Burada göz önünde tutulması gereken nokta; bu işçilik maliyetinin sigorta prim tutarının bir kısmının Hazinece karşılanması nedeni ile azalmasıdır. Söz konusu maliyet, sigorta prim tutarının bir kısmı yüklenici adına Hazine tarafından karşılandığı için azalmaktadır. Ancak Hazine tarafından karşılanmış olsa da; bu maliyet, işin bedeli kapsamında yer alan, bedeli ödenen ve dolayısıyla da KDV’nin matrahı kapsamına giren bir maliyettir.

3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu’nun 20’nci maddesinde, teslim ve hizmet işlemlerinde matrahın, bu işlemlerin karşılığını teşkil eden bedel olduğu, bedel deyiminin ise; malı teslim alan veya kendisine hizmet yapılan veyahut bunlar adına hareket edenlerden bu işlemler karşılığında her ne suretle olursa olsun alınan veya bunlarca borçlanılan para, mal ve diğer suretlerde sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaat, hizmet ve değerler toplamını ifade ettiği hükme bağlanmıştır.

Hazinece karşılanan engelli işçilere ait sigorta prim tutarı da işin bedelinin bir parçası olduğundan, anılan Kanun hükmüne göre KDV matrahına dahil edilmesi ve KDV’nin bu matrah üzerinden hesaplanması zorunludur.

Ancak bu işlemden sonra Hazinece karşılanan işçilik maliyetinin bir kez de hakediş bedeli içinde ödenmemesi için fiyat farkı kesintisi yapılması gerekir. Aksi takdirde Hazinece karşılanan işçilik maliyeti kadar kamu zararına neden olunur. Somut olayda da bu kesinti yapılmadığı için Hazinece karşılanan işçilik maliyeti kadar kamu zararına neden olunmuştur. Bu nedenle, söz konusu kamu zararına ayrıca KDV eklenmesi mümkün değildir.

Nitekim 08.08.2011 tarihli ve KDV-60/2011-1 sayılı Katma Değer Vergisi Sirkülerinin “4.3. Hazinece Karşılanan Prim Tutarlarının İdarece Yüklenicinin Hak edişinden Kesilmesinde KDV Matrahı” başlığında aynen;

“5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 81 inci maddesinin (ı) bendinde, ‘Bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamındaki sigortalıları çalıştıran özel sektör işverenlerinin bu maddenin birinci fıkrasının (a) bendine göre malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primlerinden, işveren hissesinin beş puanlık kısmına isabet eden tutar Hazinece karşılanır.’ hükmüne yer verilmiştir. İşveren sigorta priminin belli bir tutarının Hazine tarafından karşılanması suretiyle yapılacak hakediş ödemelerinde, (söz konusu primler indirilse dahi) işveren sigorta priminin Hazinece indirilmeden önceki hakediş bedeli üzerinden KDV hesaplanması gerekmektedir.

Bu itibarla; 5510 sayılı Kanunun 81/ı maddesi kapsamında işveren hissesinin beş puanlık kısmına isabet eden tutarın Hazine tarafından karşılanması nedeniyle işçilik maliyeti içerisinde yer alan sigorta primlerinde, dolayısıyla da toplam maliyette bu tutar kadar bir azalma meydana gelmekle birlikte, söz konusu tutar Hazine tarafından işveren adına ilgili Kuruma aktarıldığından, bu tutar indirilmeksizin belirlenen toplam işlem bedelinin KDV matrahı olarak dikkate alınması ve bu bedel üzerinden fatura düzenlenerek KDV hesaplanması gerekmektedir.

Ayrıca; fazladan yararlanıldığı tespit edilen sigorta primi teşvik tutarının mükellefin hakediş bedeli üzerinden kesilmek suretiyle geri alınmasına yönelik uygulama, fazla yararlandırılan Hazine yardımının tahsiline yönelik bir uygulama olup, bu durumun KDV matrahı ile ilişkilendirilmesine imkân bulunmamaktadır.”

denilmektedir.

Sonuç olarak, Hazinece karşılanan sigorta prim tutarının fiyat farkı ödemesinde dikkate alınmaması suretiyle sebep olunan kamu zararının KDV’li olarak hesaplanmasının mümkün olamayacağı değerlendirilmektedir.

Bu nedenle, sorgu konusu edilen kamu zararı tutarı …-TL’ye eklenen KDV tutarı ..-TL için ilişilecek husus bulunmadığına ve yersiz tahsil edilen bu KDV tutarının ahizine iadesine karar verilmesi gerektiği düşüncesiyle çoğunluk görüşüne katılmıyorum.

B)- Aynı İşe ait 4 No’lu hakedişten bir önceki hakkediş tutarının …-TL eksik düşülmesi sonucunda fazla ödenen KDV dahil …-TL’nin bir sonraki hakedişten sadece …-TL’sinin kesinti suretiyle geri alındığı KDV tutarı olan …-TL’sinin ise geri alınmadığı görülmüştür.

Bilindiği üzere hakkedişler kümülatif düzenlenmekte olup, önce hakedişin sözleşme fiyatları ile tutarı bulunur, bulunan bu tutara varsa ödenecek fiyat farkı eklenir ve bu tutardan da bir önceki hakedişin toplam tutarının tamamı düşüldükten sonra ödenecek tutar bulunur.

Oysa 4 no.lu hakedişten bir önceki hakedişin toplam tutarı olan …-TL’den …-TL düşülmüş ve böylece KDV dahil toplam …-TL fazla ödemeye neden olunmuştur. Fakat daha sonra bu yanlışlık fark edilerek fazla ödeme tutarı …-TL’nin …-TL’si kesinti suretiyle bir sonraki hakkediş olan 5 no’lu hakedişinden tahsil edilirken, fazla ödenen KDV tutarı …-TL tahsil edilmemiştir.

Ancak sorumluların savunmalarından bahse konu kamu zararı tutarı …-TL’nin ahizi … A.Ş’den … tarihli ve … no.lu banka dekontu ile tahsil edilerek … tarihli ve … yevmiye numaralı muhasebe işlem fişi ile ilgili hesaplara gelir kaydedildiği anlaşıldığından, sorgu konusu husus hakkında ilişilecek husus kalmadığına 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesi uyarınca İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.