Sayıştay 6. Dairesi 604 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Vergi Resmi Harç ve Diğer Gelirler

Daire Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Daire Karar Detayı: Listeye DönYazdır

• Daire: 6

• Karar Tarihi: 08.01.2019

• Karar No: 604

• İlam No: 85

• Madde No: 23

• Kamu İdaresi Türü: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Hesap Yılı: 2017

• Konu: Vergi Resmi Harç ve Diğer Gelirlerle İlgili Kararlar

KARAR

KDV

Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucunda;

… Belediyesi tarafından ihale edilen ihale edilen personel hizmet alımı işlerinde; asgari ücret desteğinin hak edişlerin fiyat farkı hesabında mahsup edilmesi gerekirken kesintiler ve mahsuplar kısmından düşülmesi suretiyle yükleniciye fazla Katma Değer Vergisi ödenmesi sonucu kamu zararına neden olunduğunun iddia edildiği görülmüşse de;

6661 sayılı Askerlik Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un 17’nci maddesi ile 5510 sayılı Kanun’a geçici 68’inci madde eklenmiştir. Anılan maddede;

“(1) Kanun’un 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında haklarında uzun vadeli sigorta kolları hükümleri uygulanan sigortalıları çalıştıran işverenlerce;

a) 2015 yılının aynı ayına ilişkin Kuruma verilen aylık prim ve hizmet belgelerinde prime esas günlük kazancı 85 TL ve altında bildirilen sigortalıların toplam prim ödeme gün sayısını geçmemek üzere, 2016 yılında cari aya ilişkin verilen aylık prim ve hizmet belgelerinde bildirilen sigortalılara ilişkin toplam prim ödeme gün sayısının,

b) 2016 yılı içinde ilk defa bu Kanun kapsamına alınan işyerlerinden bildirilen sigortalılara ilişkin toplam prim ödeme gün sayısının,

2016 yılı Ocak ila Aralık ayları/dönemleri için günlük 3,33 TL ile çarpımı sonucu bulunacak tutar, bu işverenlerin Kuruma ödeyecekleri sigorta primlerinden ehsil edilir ve bu tutar Hazinece karşılanır.

…

(8) 4734 sayılı Kanun’un 2 nci maddesinin birinci fıkrasının (a), (b), (c) ve (d) bentlerinde sayılan idareler tarafından ilgili mevzuatı uyarınca yapılan ve sözleşmesinde fiyat farkı ödeneceği öngörülen hizmet alımlarında; ihale dokümanında personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatinin tamamının idarede kullanılmasının öngörüldüğü işçilikler için birinci fıkra uyarınca Hazine tarafından karşılanacak tutarlar bu idarelerce işverenlerin hak edişinden kesilir.”

denilmektedir.

Yukarıda yer alan Kanun hükmünde asgari ücret desteğinin KDV hariç veya KDV dahil tutar üzerinden kesileceğine dair bir ibare bulunmamaktadır.

Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığının 60/2011-1 sayılı Katma Değer Vergisi Sirküleri’nin ‘4.3. Hazinece Karşılanan Prim Tutarlarının İdarece Yüklenicinin Hakedişinden Kesilmesinde KDV Matrahı” kısmında ise;

“İşveren sigorta priminin belli bir tutarının Hazine tarafından karşılanması suretiyle yapılacak hakediş ödemelerinde, (söz konusu primler indirilse dahi) işveren sigorta priminin Hazinece indirilmeden önceki hakediş bedeli üzerinden KDV hesaplanması gerekmektedir.

…

Ayrıca; fazladan yararlanıldığı tespit edilen sigorta primi teşvik tutarının mükellefin hakediş bedeli üzerinden kesilmek suretiyle geri alınmasına yönelik uygulama, fazla yararlandırılan Hazine yardımının tahsiline yönelik bir uygulama olup, bu durumun KDV matrahı ile ilişkilendirilmesine imkân bulunmamaktadır. “

hükmüne yer verilmiştir.

Öte yandan 6661 sayılı Askerlik Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un 17’nci maddesi ile 5510 sayılı Kanun’a eklenen geçici 68’inci maddeye istinaden Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığınca yayınlanan Asgari Ücret Desteği konulu 2016-4 sayılı Genelge’de, İdareler/İhale Makamlarınca destekten yararlanan işverenlerin hakedişlerinden yapılacak kesintilere ilişkin usul ve esaslar aşağıdaki şekilde belirtilmiştir;

“Bilindiği üzere, 5510 sayılı Kanun’un Geçici 68 inci maddesinde “4734 sayılı Kanun’un 2 nci maddesinin birinci fıkrasının (a), (b), (c) ve (d) bentlerinde sayılan idareler tarafından ilgili mevzuatı uyarınca yapılan ve sözleşmesinde fiyat farkı ödeneceği öngörülen hizmet alımlarında; ihale dokümanında personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatinin tamamının idarede kullanılmasının öngörüldüğü işçilikler için birinci fıkra uyarınca Hazine tarafından karşılanacak tutarlar bu idarelerce işverenlerin hak edişinden kesilir.” hükmü yer almaktadır.

Bu bakımdan, geçici 68 inci madde kapsamında destekten yararlanan işverenlerin yararlandıkları destek tutarlarının ihale makamlarınca hakedişlerden kesilebilmesi için, söz konusu destek kapsamında yararlanılan tutar “İdarelerce e-borç sorgulama” ekranından destek tutarının görüntülenmesine kadar ilgili Sosyal Güvenlik Merkezlerince/Sosyal Güvenlik II Müdürlüklerince talep edilmesi halinde ihale makamlarına yazı ile bildirilecek ve buna göre kesinti yapılacaktır.

Yukarıda belirtilen idarelerden iş alan işverenlere en son aya ait hakedişin ödenmesinde; hakedişlerden kesilemeyen asgari ücret destek tutarları önceki aylarda gerçekleşen destek tutarları dikkate alınarak emanet hesaplarına alınır. En son aya ait hakediş tutarının, asgari ücret destek tutarlarını karşılamayacağının anlaşılması halinde bir önceki hak edişten de bu maksatla yeteri kadar kesinti yapılarak emanet hesaplarına alınır.

Hakedişten kesilen tutarlar veya emanete alınan tutarlar, Sosyal Güvenlik Kurumunun “İdarelerce e-borç sorgulama” ekranından görüntülenerek destek tutarının kesinleşmesinden sonra genel bütçeye gelir kaydedilmek üzere illerde muhasebe müdürlüklerinin ilçelerde ise mal müdürlüklerinin banka hesaplarına aktarılır. Emanete alınan tutarlar yararlanılan asgari ücret destek tutarlarından fazla ise bu tutarlar idarelerce işverenlerin varsa borçlarına mahsup edilir. Borcunun bulunmadığının anlaşılması durumunda ise işverenlere iade edilir. ”

denilmektedir.

5510 sayılı Kanun’un Geçici 68’inci maddesi çerçevesinde Hazine tarafından karşılanan sigorta primi tutarı istihdamı teşvik etmek amacıyla işverenlere yapılan bir yardım, bir transfer mahiyetindedir. Dolayısıyla bu transferin yapılmış olması işverenin hizmet bedelini dolayısıyla KDV matrahını değiştirmeyeceği gibi, kamu idarelerine sağlanan hizmetler kapsamında söz konusu asgari ücret destek priminin yükleniciye yapılacak ödemeden kesilmesi de hizmet bedelini dolayısıyla KDV matrahını değiştirmeyecektir.

Sorgu konusu olaya ilişkin hak ediş dosyaları incelendiğinde, idare tarafından işin tutarı ve hesaplanan fiyat farkının KDV matrahı olarak alındığı, söz konusu hak ediş tutarına KDV tutarı ilave edilerek toplam tutarın giderleştirildiği ve yüklenicinin yararlandığı Hazine tarafından karşılanacak olan asgari ücret destek primi tutarının ise emanet hesabına alındığı görülmüştür. Uygulamada, yüklenici tarafından ödenmesi gereken prim tutarı Sosyal Güvenlik Kurumuna ödenmekte, yüklenici bahse konu prim desteğinden yararlanmakta ise aldığı destek tutarı yükleniciye Hazine tarafından sağlanarak yüklenicinin Sosyal Güvenlik Kurumuna ödeyeceği prim tutarından mahsup edilmektedir. Dolayısı ile yüklenici zaten söz konusu prim desteğini Hazineden almaktadır. Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığınca yayınlanan Asgari Ücret Desteği konulu 2016-4 sayılı Genelge’ye uygun olarak yüklenicinin müstehak olduğu asgari ücret destek prim tutarına eşit tutarın hak ediş ödemesi sırasında Belediyenin emanet hesabına alınması ve destek tutarının kesinleşmesinden sonra genel bütçeye gelir kaydedilmek üzere ilçelerde mal müdürlüklerinin belediye hesaplarına aktarılmasına yönelik uygulama, yüklenicinin mükerrer olarak prim desteği ödemesi almaması için düzenlenmiş uygulama olup KDV matrahı ile ilgisi bulunmamaktadır.

Bu çerçevede idarece ilgili SGK Genelgesi’nde yer alan usul ve esaslar dikkate alınarak kesinti yapıldığı görülmektedir. Yüklenici faturasını tahakkuk tutarı üzerinden düzenlemiş ve buna uygun KDV’yi ilave ederek faturasını kamu idaresine sunmuştur. Kamu idaresi SGK üzerinden Asgari Ücret Destek Tutarı Sorgulaması yapıp burada görülen tutarı ödeme emri belgesi üzerinden Maliye veznesine aktarılmak üzere keserek 333-Emanetler Hesabına kaydetmiştir. Dolayısıyla yüklenici almış olduğu KDV tutarını sonraki ayın 24 akşamına kadar Maliye’ye beyan etmek durumundadır. Eğer burada KDV tutarı da kesilirse yüklenici idareden almamış olduğu miktarı da Maliye’ye bildirmiş olacağı için, o miktar kadar fazla bildirimde bulunmuş olacaktır.

Sorgu konusu uygulama bu yönde yapılmış olup 6661 sayılı Kanun ile getirilen işverenlere asgari ücret destek indirimi doğrultusunda hak edişlerden yapılan kesintilerin KDV’siz olarak gerçekleştirilmesinde mevzuata aykırılık bulunmamaktadır.

Bu itibarla; … Belediyesi tarafından ihale edilen personel hizmet alımı işlerinde; asgari ücret desteğinin hak edişlerin fiyat farkı hesabında mahsup edilmesi gerekirken kesintiler ve mahsuplar kısmından düşülmesi konusunda ilişilecek husus bulunmadığına 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesi uyarınca İşbu ilamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oyçokluğuyla karar verildi.

Karşı Oy:

Üye … ve Üye …’ın karşı oy gerekçesi:

27.01.2016 tarihli Resmi Gazete’de yayınlanan 6661 sayılı Askerlik Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un 17’nci maddesi ile 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’na eklenen Geçici 68’inci maddesinde:

“(1) Bu Kanun’un 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında haklarında uzun vadeli sigorta kolları hükümleri uygulanan sigortalıları çalıştıran işverenlerce;

a) 2015 yılının aynı ayına ilişkin Kuruma verilen aylık prim ve hizmet belgelerinde prime esas günlük kazancı 85 TL ve altında bildirilen sigortalıların toplam prim ödeme gün sayısını geçmemek üzere, 2016 yılında cari aya ilişkin verilen aylık prim ve hizmet belgelerinde bildirilen sigortalılara ilişkin toplam prim ödeme gün sayısının,

b) 2016 yılı içinde ilk defa bu Kanun kapsamına alınan işyerlerinden bildirilen sigortalılara ilişkin toplam prim ödeme gün sayısının, 2016 yılı Ocak ila Aralık ayları/dönemleri için günlük 3,33 TL ile çarpımı sonucu bulunacak tutar, bu işverenlerin Kuruma ödeyecekleri sigorta primlerinden mahsup edilir ve bu tutar Hazinece karşılanır.

…

(8) 4734 sayılı Kanun’un 2 nci maddesinin birinci fıkrasının (a), (b), (c) ve (d) bentlerinde sayılan idareler tarafından ilgili mevzuatı uyarınca yapılan ve sözleşmesinde fiyat farkı ödeneceği öngörülen hizmet alımlarında, ihale dokümanında personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatinin tamamının idarede kullanılmasının öngörüldüğü işçilikler için birinci fıkra uyarınca Hazine tarafından karşılanacak tutarlar bu idarelerce işverenlerin hak edişinden kesilir.” denilmekte,

(2016 ve 4734 Sayılı Kamu İhale Kanun’una Göre İhale Edilen Hizmet Alımlarında Uygulanacak Fiyat Farkına İlişkin Esaslar’ın İşçilik maliyetlerindeki değişikliği kapsayan 6’ncı maddesinde ise;

“(1) İhale dokümanında personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatinin tamamının idarede kullanılmasının öngörüldüğü işçilikler için, 31/5/2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu uyarınca çalıştırılan işçinin idari şartnameye göre ihale tarihi itibarıyla hesaplanan brüt maliyeti ile uygulama ayındaki brüt maliyeti arasındaki fark, 5 inci madde uygulanmaksızın ödenir veya kesilir.”

hükmü yer almaktadır.

Yüklenici tarafından yararlanılan asgari ücret destek primi tutarı, Hazine tarafından yüklenicinin Sosyal Güvenlik Kurumuna ödeyeceği sigorta primlerinden mahsup edilmektedir. Bu çerçevede, yüklenici açısından ihale ayına kıyasla uygulama ayında brüt işçilik maliyeti azalmaktadır. Fiyat Farkı Esasları’nın 6’ncı maddesi gereğince yüklenici lehine oluşan brüt maliyet farkının fiyat farkında dikkate alınarak hak edişten kesilmesi gerekir.

Öte yandan Katma Değer Vergisi matrahı ise, yüklenicinin yaptığı iş tutarı ve ödenen fiyat farkı tutarının toplamıdır. Asgari ücret destek primi tutarında fiyat farkından kesinti yapılması, KDV matrahını da azaltacağından, idarenin yükleniciye daha az KDV ödemesi gerekir. Sorgu konusu olayda ise asgari ücret prim desteği tutarı fiyat farkından kesilmemiş, hakedişin kesintiler ve mahsuplar kısmında dikkate alınmamıştır. Dolayısı ile KDV matrahı olması gerekenden daha fazla hesaplandığından, belediye yükleniciye fazla KDV ödemesinde bulunmuştur.

Yukarıda ifade edilen gerekçelerle, fazla ödenen KDV tutarının kamu zararı olması sebebiyle sorumluları adına tazminine hükmedilmesi gerektiği düşüncesiyle çoğunluk görüşüne katılmıyoruz.