Sayıştay 6. Dairesi 580 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler İhale Mevzuatı

Daire Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Daire Karar Detayı: Listeye DönYazdır

• Daire: 6

• Karar Tarihi: 20.11.2018

• Karar No: 580

• İlam No: 56

• Madde No: 2

• Kamu İdaresi Türü: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Hesap Yılı: 2017

• Konu: İhale Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

Personelin izinli olduğu günlere ait yemek bedellerinin hakediş ödemelerinden kesilmesinde SGK işveren primi ile KDV’nin dikkate alınmaması.

……. Belediyesince …..Ltd. Şti. ile ….. Ltd. Şti.’ne ihale edilen “…… ili 2 nci Bölgesindeki Mahalle, Cadde ve Sokakların Temizlenmesi çöp ve cüruflarının toplanması ve nakliyesi” işinde;

A) Personelin izinli olduğu günlere ait yemek bedellerinin kesilmesinde kesinti tutarına, Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) işveren priminin dahil edilmediği görülmüştür.

04.03.2009 tarih ve 27159/m. sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Personel çalıştırılmasına dayalı ihalelerde yaklaşık maliyet” başlıklı 10 uncu maddesinde; “(1) Personel çalıştırılmasına dayalı ihalelerde, personel maliyeti, tarım dışında ve 16 yaşından büyük işçiler için belirlenmiş brüt asgari ücret tutarı ile bu tutar üzerinden hesaplanan işveren payı toplamından az olmamak üzere bulunan maliyetler dikkate alınarak hesaplanır.

(2) (Değişik: 7/6/2014–29023 R.G./ 4.md.) İhale konusu işte çalışacak personele ilişkin yemek, yol gibi maliyetlerin teklif fiyatına dahil edilmesinin öngörüldüğü hallerde, yukarıda yapılan hesaplamalara; bu maliyetlerin brüt tutarları da eklenir. Ayrıca personele nakdi olarak ödenmesi öngörülen yemek ve yol bedelinin günlük brüt tutarları ile söz konusu yemek ve yol bedellerinin bir ayda kaç gün üzerinden verileceği idari şartnamede gösterilir.

…” hükmü yer almaktadır.

22.08.2009 tarih ve 27327 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu İhale Genel Tebliği’nin;

78.9 uncu maddesinde; “İhale konusu işte çalışacak personele ilişkin yemek ve yol maliyetlerinin istekli tarafından karşılanmasının öngörüldüğü hallerde, bu maliyetlerin brüt tutarları dikkate alınacaktır.”,

78.13 üncü maddesinde; “Yemek ve yol bedelinin nakdi olarak ödeneceği öngörülen ihalelerinin idari şartnamelerinde, yemek ve yol bedelinin günlük brüt tutarları ve ayda kaç gün ödeneceği yazılacak, bu brüt tutarların nakdi olarak ödeneceği ve ücret bordrosunda gösterileceği açıkça belirtilecektir. Her ay 30 gün olarak kabul edilecek ve bazı ayların 30 günden daha fazla ya da eksik günleri dikkate alınmayacaktır. İdari şartnamede 26 veya 22 olarak belirlenen aylık gün sayısı üzerinden hesaplama yapılacak ve 31 veya 28 gün olan aylardaki fiili gün sayısı dikkate alınmayacaktır. Yemek ve yol için aylık gün sayısı belirlenmemiş ise 26 gün olarak hesaplama yapılacaktır.” Hükmü,

78.14 üncü maddesinde ise; “İdari şartnamelerde ücret ile nakdi olarak ödenecek yemek ve yol gibi giderlerin net olarak ödeneceğine dair düzenleme yapılmayacaktır. İdari şartnamede yer alan bu bedellerin brüt olduğu belirtilmemiş olsa bile bu tutarlar brüt olarak kabul edilecek ve buna göre işlem yapılacaktır.”

hükümleri yer almaktadır.

Yukarıda belirtilen yasal düzenlemelere göre; idareler, yemek bedelinin nakdi olarak ödenmesini öngörürlerse ihalelerin idari şartnamelerinde düzenleme yapmak zorundadırlar. Bu düzenlemede, yemek yardımının günlük brüt tutarlarına, yardımın ayda kaç gün yapılacağına, ücret bordrosunda gösterileceğine, haftalık çalışılan gün sayısına göre yardımların 22 gün ya da 26 gün üzerinden yapılacağına dair bilgiler yer alacaktır. Diğer yandan Tebliğ’de, yardımların 22 gün ya da 26 gün üzerinden yapılacağına dair bilgi yoksa maliyet hesaplamalarında 26 günün dikkate alınacağı da kayıt altına alınmıştır.

Nitekim Tebliğ hükümlerine istinaden …. ihale kayıt numarası ile ihale edilen işin İdari Şartnamesi’nin “Teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı 25 inci maddesinde düzenleme yapılmış ve ilgili maddede aynen;

“25.3. Teklif fiyata dahil olan diğer giderler aşağıda belirtilmiştir:

25.3.1. İşin süresi ve personel sayısı dikkate alınarak ilgili mevzuatına göre hesaplanacak işçilik ücreti:

…

b)Çalıştırılacak her işçiye günlük 4,00 TL yemek parası aylık 26 gün olarak ödenecek ve her ay bordroda gösterecektir. (…)”

4857 İş Kanunu’nun “Tatil ücretine girmeyen kısımlar” başlıklı 50’nci maddesinde;

“Fazla çalışma karşılığı olarak alınan ücretler, primler, işyerinin temelli işçisi olarak normal çalışma saatleri dışında hazırlama, tamamlama, temizleme işlerinde çalışan işçilerin bu işler için aldıkları ücretler ve sosyal yardımlar, ulusal bayram, hafta tatili ve genel tatil günleri için verilen ücretlerin tespitinde hesaba katılmaz.”,

Aynı Kanun’un “Yıllık izin ücreti” başlıklı 57’inci maddesinin 2’nci fıkrasında;

“Bu ücretin hesabında 50 nci madde hükmü uygulanır.” denilmiştir.

İlgili mevzuat ve İdari Şartname hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, yemek ücretlerinin personelin iş başında ve işverenin emrinde olduğu günler için fiili çalışma karşılığında ödenmesi gerekmektedir. Dolayısıyla yüklenici tarafından personele, çalışılmayan yıllık izinli günler için yemek bedellerinin ödenmemesi gerektiğinden bahse konu yemek bedellerinin hakedişlerden kesilmesi gerekmektedir.

Hizmet İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 10’uncu maddesinin birinci fıkrasına göre personel maliyeti, brüt asgari ücret tutarı ile bu tutar üzerinden hesaplanan işveren payı toplanarak dikkate alınmalıdır. Mezkur maddenin ikinci fıkrasında ise işin İdari Şartnamesi’nin 25’inci maddesinde teklif fiyata dahil olduğu belirtilen nakdi yemek bedelinin (4,00 TL) brüt tutarlarının da personel maliyetine eklenmesi gerektiği belirtilmektedir.

Dolayısıyla yaklaşık maliyetin hesabında olduğu gibi yüklenici, idari şartnameye istinaden teklif fiyatını hazırlamakta; kendisi tarafından karşılanacak olan şartnamede brüt tutarı belirtilen yemek masrafının SGK işveren payı dahil tutarını aylık gün sayısını 26 gün esas alarak teklif fiyatına dahil etmektedir. Başka bir deyişle yüklenicinin teklif ettiği bedelin içerisinde idari şartnamede brüt tutarları belirtilen yemek bedeli olduğu gibi buna ait SGK işveren payı da bulunmaktadır.

Sonuç olarak işçilik ücreti ve yemek bedeli dahil edilerek yüklenici tarafından sunulan teklif fiyat esas alınarak hakedişler düzenlendiğinden personelin izinli olduğu günlere ait yemek bedellerinin SGK işveren primlerinin de ilave edilerek hakedişlerden kesilmesi gerekirken kesilmemesi nedeniyle ….. TL kamu zararına neden olunmuştur.

Ancak bu kamu zararı tutarı ….. TL ……Ltd. Şti. den ….. tarih ve ….seri, ….sıra ve ….özel nolu Teslimat Müzekkeresiyle tahsil edildiğinden ve söz konusu tahsilatın …. tarih ve …. nolu işlem fişinde gösterildiğinden ilişilecek husus kalmadığına oy birliğiyle karar verildi.

B) Personelin izinli olduğu günlere ait yemek bedellerinin, hakediş ödemelerinden kesilmesinde KDV hariç tutarların esas alınması alındığı görülmüştür.

Hizmet İşleri Genel Şartnamesi’nin “Hakediş ödemeleri” başlıklı 42’nci maddesinde;

“(…)

Her hakediş tutarına, eğer sözleşmede öngörülmüşse eklenecek miktar dahil edilir. Bulunan miktardan, bir önceki hakediş tutarı çıkarılarak bulunan miktara, ilgili mevzuata göre hesaplanacak Katma Değer Vergisi (KDV) eklenir. Bu miktardan sözleşmede yazılı kesintiler, varsa yüklenicinin idareye olan borçları ve cezalar ile kanunen alınması gereken vergiler kesilir. (…)”

hükmü yer almaktadır.

….. ihale kayıt numarası ile ihale edilen işin İdari Şartnamesi’nin “Teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı 25 inci maddesinde düzenleme yapılmış ve ilgili maddede aynen;

“25.3. Teklif fiyata dahil olan diğer giderler aşağıda belirtilmiştir:

25.3.1. İşin süresi ve personel sayısı dikkate alınarak ilgili mevzuatına göre hesaplanacak işçilik ücreti:

…

b)Çalıştırılacak her işçiye günlük 4,00 TL yemek parası aylık 26 gün olarak ödenecek ve her ay bordroda gösterecektir. (…)”

denilmektedir.

Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarına ilişkin hakediş ödemelerinde hizmet miktarlarının, yemek ücretlerinin de dahil olduğu teklif edilen birim fiyatlar ile çarpılması sonucunda ortaya çıkan tutarlar esas alınmakta ve bulunan tutarlar üzerinden katma değer vergisi de hesaplanarak yükleniciye ödeme yapılmaktadır. Dolayısıyla personelin yıllık izinli olduğu günlere ilişkin olarak hakedişlerden kesilmesi gereken yemek bedelinin katma değer vergisi dahil olarak hesaplanarak kesilmesi gerekmektedir. Aksi takdirde teklif edilen birim fiyat içinde yer aldığından dolayı kesilen yemek bedelinin katma değer vergisi yükleniciye ödenmektedir.

İdare tarafından idari şartnamede tutarı belirtilen yemek bedelinin, personelin yıllık izinli olduğu günlere ilişkin olarak hakedişlerden kesildiği ancak söz konusu kesintiye katma değer vergisinin dahil edilmemesi sonucu …. TL kamu zararına neden olunmuştur.

Ancak bu kamu zararı tutarı …. TL …. Ltd. Şti. den …. tarih ve …seri, …. sıra …. özel nolu Teslimat Müzekkeresiyle tahsil edildiğinden ve söz konusu tahsilatın …. tarih ve …. nolu işlem fişinde gösterildiğinden ilişilecek husus kalmadığına oy birliğiyle karar verildi.