Sayıştay 6. Dairesi 546 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Çeşitli Konular

Daire Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Daire Karar Detayı: Listeye DönYazdır

• Daire: 6

• Karar Tarihi: 15.05.2018

• Karar No: 546

• İlam No: 143

• Madde No: 21

• Kamu İdaresi Türü: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Hesap Yılı: 2016

• Konu: Çeşitli Konuları İlgilendiren Kararlar

KARAR

Derneklere yardım

Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerin incelenmesi ve duruşmaya katılan ilgili ve sorumluların yapmış oldukları açıklamaların dinlenilmesi sonucunda;

Denetçi tarafından, Dernek, vakıf, birlik, kuruluş ve benzeri teşekküllere mevzuata aykırı bir biçimde maddi yardım yapılması sonucu kamu zararına neden olunduğu iddia edilmiş ise de;

5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Diğer Kuruluşlarla İlişkiler” başlıklı 75’inci maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde “Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, kamu yararına çalışan dernekler. Bakanlar Kurulunca vergi muafiyeti tanınmış vakıflar ve 7/6/2005 tarihli ve 5362 sayılı Esnaf ve Sanatkârlar Meslek Kuruluşları Kanunu kapsamına giren meslek odaları ile ortak hizmet projeleri gerçekleştirebilir. Diğer dernek ve vakıflar ile gerçekleştirilecek ortak hizmet projeleri için mahallin en büyük mülki idare amirinin izninin alınması gerekir. (Ekfikra:12.l 1.2012-6360/19.md.) 5018 sayılı Kanunun 29 uncu maddesinin birinci fıkrasının ikinci cümlesi ile 5253 sayılı Dernekler Kanununun 10 uncu maddesi; belediyeler, il özel idareleri, bağlı kuruluşları ve bunların üyesi oldukları birlikler ile ortağı oldukları Sayıştay denetimine tabi şirketler için uygulanmaz... ” denilmektedir.

Sorumluların savunmalarından, ….’nın giderek artan nüfusu ve ihtiyaçları dikkate alınarak, destek talebinde bulunan dernek vakıf ve kuruluşların taleplerinin sağlıklı olarak karşılanabilmesi için .. tarihinde .. Büyükşehir Belediye Meclisinde alınan .. numaralı kararla, ilgili kanunların maksadına uygun olarak sosyal, kültürel ve sportif alanda şehre katkısı olacağı düşünülen Kültür Dernekleri, Hemşehri Dernekleri, Spor Kulüpleri vb. ile ortak projeler gerçekleştirmek ve etkinlikler yapabilmek için …. Büyükşehir Belediye Başkanına yetki verildiği anlaşılmıştır.

5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun “Büyükşehir belediyesinin giderleri” başlıklı 24’üncü maddesinin birinci fıkrasının (o) bendinde spor, sosyal, kültürel ve bilimsel etkinlikler için yapılan giderler, (r) bendinde ise Kanunla verilen görevler ve hizmetlerin yürütülmesi için yapılan diğer giderler belediyenin giderleri arasında sayılmıştır.

Aynı Kanun’un 7’nci maddesinin (v) bendinde “… yetişkinler, yaşlılar, engelliler, kadınlar, gençler ve çocuklara yönelik her türlü sosyal ve kültürel hizmetleri yürütmek, geliştirmek …” belediyenin görevleri arasında sayılmıştır.

5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Belediyenin görev ve sorumlulukları” başlıklı 14’üncü maddesinde; “Belediye, mahallî müşterek nitelikte olmak şartıyla; (a)… kültür ve sanat, turizm ve tanıtım, gençlik ve spor ….; sosyal hizmet ve yardım,…hizmetlerini yapar veya yaptırır…” denilmektedir.

“Belediyenin giderleri” başlıklı 60’ıncı maddesinde Temsil, tören, ağırlama ve tanıtım giderleri ve sosyo-kültürel, sanatsal ve bilimsel etkinlikler için yapılan giderler belediyenin giderleri arasında sayılmıştır.

“Hemşehri hukuku” başlıklı 13’üncü maddesinin ikinci fıkrasında; “ Belediye, hemşehriler arasında sosyal ve kültürel ilişkilerin geliştirilmesi ve kültürel değerlerin korunması konusunda gerekli çalışmaları yapar. Bu çalışmalarda üniversitelerin, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının, sendikaların, sivil toplum kuruluşları ve uzman kişilerin katılımını sağlayacak önlemler alınır.” denilmektedir.

Yine anılan Kanun’un 15’inci maddesinde; “Belediyenin yetkileri ve imtiyazları şunlardır: a) Belde sakinlerinin mahallî müşterek nitelikteki ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla her türlü faaliyet ve girişimde bulunmak..” hükmüne yer verilmektedir.

Anılan mevzuat hükümleri göz önünde bulundurulduğunda, yapılan yardımların doğrudan derneklere verilen yardım niteliğinde olmadığı, üyelerine sosyal, kültürel, sanatsal, tanıtım maksatlı yapıldığı, yani hemşehrilik hukuku kapsamında belediyenin hizmet ve etkinliklerinden faydalandırıldığı ve 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 60’ıncı maddesinin (n) bendi uyarınca olur alındığı değerlendirildiğinden, derneklere yardım yapılmasında mevzuata aykırılık görülmemektedir.

Belirtilen gerekçelerle, sorgu konusu ..-TL ödeme hakkında ilişilecek husus bulunmadığına 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesi uyarınca İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy çokluğuyla,

Karşı oy;

Üye … ve …. ’ın karşı oy gerekçesi;

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Bütçelerden yardım yapılması” başlıklı 29’uncu maddesinde; “Gerçek veya tüzel kişilere kanuni dayanağı olmadan kamu kaynağı kullandırılamaz, yardımda bulunulamaz veya menfaat sağlanamaz. Ancak, genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin bütçelerinde öngörülmüş olmak kaydıyla; kamu yararı gözetilerek dernek, vakıf, birlik, kurum, kuruluş, sandık ve benzeri teşekküllere yardım yapılabilir.” denilmekte ise de;

5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Diğer kuruluşlarla ilişkiler” başlıklı 75’inci maddesinin birinci fıkrasına 12.11.2012 tarih ve 6360 sayılı Kanun’un 19’uncu maddesiyle eklenen ek fıkrada; “Ek fıkra: 12/11/2012-6360/19 md.) 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanununun 29 uncu maddesinin birinci fıkrasının ikinci cümlesi ile 5253 sayılı Dernekler Kanununun 10 uncu maddesi; belediyeler, il özel idareleri, bağlı kuruluşları ve bunların üyesi oldukları birlikler ile ortağı oldukları Sayıştay denetimine tabi şirketler için uygulanmaz.” denilerek 5018 sayılı Kanun’un derneklere yardım yapılmasını öngören 29’uncu maddesi hükmünün belediyelerde uygulanması yasaklanmıştır.

Diğer taraftan, 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 75’inci maddesinin (c) bendinde; “Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, kamu yararına çalışan dernekler, Bakanlar Kurulunca vergi muafiyeti tanınmış vakıflar ve 7/6/2005 tarihli ve 5362 sayılı Esnaf ve Sanatkârlar Meslek Kuruluşları Kanunu kapsamına giren meslek odaları ile ortak hizmet projeleri gerçekleştirebilir. Diğer dernek ve vakıflar ile gerçekleştirilecek ortak hizmet projeleri için mahallin en büyük mülki idare amirinin izninin alınması gerekir” hükmü yer almaktadır.

Anılan hükme göre, belediyelerin dernek, vakıf, birlik, kuruluş ve benzeri teşekküllerle ortak hizmet projeleri gerçekleştirmeleri mümkündür. Bunun için ortak hizmet projesi kapsamında yapılacak işin belediyenin görev ve sorumluluk alanlarına giren konularda olması, belediye meclis kararı alınması ve taraflar arasında bir protokol imzalanması gerekmektedir. Ayrıca kamu yararına çalışan dernekler, Bakanlar Kurulunca vergi muafiyeti tanınmış vakıflar ve 7/6/2005 tarihli ve 5362 sayılı Esnaf ve Sanatkârlar Meslek Kuruluşları Kanunu kapsamına giren meslek odaları dışındaki diğer dernek ve vakıflarla gerçekleştirilecek ortak hizmet projelerinde, mahallin en büyük mülki idare amirinin izninin alınması gerekmektedir.

…. Büyükşehir Belediyesi tarafından gerçekleştirilen ortak hizmet projesi olmamasına rağmen dernek, vakıf, birlik ve benzeri kuruluşlara, meclis kararı olmadan imzalanmış bir protokol kapsamında, meclis kararı olmasına karşın bu karar dayanılarak hazırlanmış protokol olmadan, sadece başkanlık oluru ile veya kamuya yararlı dernek statüsünden olmayan diğer dernekler için valilik izni alınmadan protokol imzalanarak mevzuata aykırı bir biçimde yardım yapıldığı görülmüştür.

Sorumluların savunmalarında her ne kadar nakdi bir yardım yapılmadığı ve yapılan ayni yardımların Başkanlık oluruna istinaden 5393 sayılı Kanun’un 1,13,15 ve 60’ıncı maddeleri gereğince yapıldığı belirtilmiş ise de; anılan Kanun’un zikredilen maddeleri söz konusu yardımların yapılmasına cevaz vermemektedir. 5393 sayılı Kanun’un 75’inci maddesi hükmü uyarınca derneklere ortak hizmet projesi dışında nakdi yardım yapılması mümkün değildir. Ancak, belediyeler ve dernekler ortak hizmet projeleri yapabilir. Mevzuat hükümlerinden ve açıklamalardan anlaşılacağı üzere ortak hizmet projesi ile yardım birbirinden farklı kavramlardır. Ortak hizmet projesinde belediye ve derneklerin gerçekleştirilecek hizmette iş bölümü yapmaları, proje kapsamında karşılıklı yükümlülüklerinin belirlenmesi ve belli şartların sağlanması gerekmektedir. Yardım ise tek taraflı olup karşılıksızdır.

Diğer yandan sorumlular savunmalarında sorgu konusu harcamaların 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 38’inci maddesinin birinci fıkrasının (n) bendine ve 14’üncü maddesine göre yapıldığını ileri sürmüşler ise de; belediyelerin anılan Kanun’un 14 ve 38’inci maddelerinde sayılan hizmetleri doğrudan gerçekleştirmeleri gerekmektedir

Bu itibarla, …Büyükşehir Belediyesi tarafından derneklere mevzuata aykırı şekilde yardım yapılması sonucu oluşan kamu zararının sorumlularına müşterek ve müteselsilen ödettirilmesine karar verilmesi gerektiği düşünüldüğünden çoğunluk görüşüne katılmıyoruz.