Sayıştay 6. Dairesi 545 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Çeşitli Konular

Daire Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Daire Karar Detayı: Listeye DönYazdır

• Daire: 6

• Karar Tarihi: 15.05.2018

• Karar No: 545

• İlam No:

• Madde No: 6

• Kamu İdaresi Türü: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Hesap Yılı: 2015

• Konu: Çeşitli Konuları İlgilendiren Kararlar

KARAR

Derneklere mevzuata aykırı bir biçimde maddi yardım yapılması

Asıl ilamın ..’inci maddesi ile hüküm dışı bırakılan konunun 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 50’nci maddesinin üçüncü fıkrası hükmü gereğince görüşülmesinin devamına karar verildi.

Anılan İlamın ..’inci maddesi ile, sorumluların savunmalarının alınmasını ve Ödeme emri bazında sorumlulukların ve sorumluluk tutarlarının yeniden tespit edilmesini teminen düzenlenecek ek raporun Dairemize intikaline değin konunun hüküm dışı bırakılmasına karar verilmişti.

Bu defa konuya ilişkin düzenlenen ek rapor ve eklerinin incelenmesi ve duruşmaya katılan ilgililerin sözlü açıklamalarının dinlenilmesi sonucunda; Denetçi tarafından Dairemizin kararı doğrultusunda sorguda belirtilen sorumlular ile birlikte yardımların yapılmasına olur veren Belediye Başkanı, Genel Sekreter Yardımcısı ve Genel Sekreter Yardımcısı Vekilinin de konuyla ilgili savunmaları alınarak sorumlulukların ve sorumluluk tutarlarının yeniden tespit edildiği böylece dosyadaki eksikliklerin tamamlandığı görülerek gereği düşünüldü:

5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Diğer Kuruluşlarla İlişkiler” başlıklı 75’inci maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde '”Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, kamu yararına çalışan dernekler. Bakanlar Kurulunca vergi muafiyeti tanınmış vakıflar ve 7/6/2005 tarihli ve 5362 sayılı Esnaf ve Sanatkârlar Meslek Kuruluşları Kanunu kapsamına giren meslek odaları ile ortak hizmet projeleri gerçekleştirebilir. Diğer dernek ve vakıflar ile gerçekleştirilecek ortak hizmet projeleri için mahallin en büyük mülki idare amirinin izninin alınması gerekir. (Ekfikra:12.l 1.2012-6360/19.md.) 5018 sayılı Kanunun 29 uncu maddesinin birinci fıkrasının ikinci cümlesi ile 5253 sayılı Dernekler Kanununun 10 uncu maddesi; belediyeler, il özel idareleri, bağlı kuruluşları ve bunların üyesi oldukları birlikler ile ortağı oldukları Sayıştay denetimine tabi şirketler için uygulanmaz... ” denilmektedir.

Sorumluların savunmalarından, … tarihinde …Büyükşehir Belediye Meclisinde alınan … numaralı kararla, sosyal, kültürel ve sportif alanda şehre katkısı olacağı düşünülen Kültür Dernekleri, Hemşehri Dernekleri, Spor Kulüpleri vb. ile ortak projeler gerçekleştirmek ve etkinlikler yapabilmek için … Büyükşehir Belediye Başkanına yetki verildiği ve bu yetkiye istinaden işbirliği protokolleri imzalanmış olduğu, Belediye Başkanına yetki veren meclis kararları Mülki idare amirin onayına sunulduğundan 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 75’inci maddesinin (c) fıkrasında belirtilen “Mülki idare amirinin onayına sunulması” prosedürünün tamamlandığının düşünüldüğü anlaşılmıştır.

5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun ‘Büyükşehir belediyesinin giderleri başlıklı’ 24’üncü maddesinin (o) bendinde Spor, sosyal, kültürel ve bilimsel etkinlikler için yapılan giderler, anılan maddenin (r) bendinde ise Kanunla verilen görevler ve hizmetlerin yürütülmesi için yapılan diğer giderler belediyenin giderleri arasında sayılmıştır.

Aynı Kanun’un 7’nci maddesinin (v) bendinde “… yetişkinler, yaşlılar, engelliler, kadınlar, gençler ve çocuklara yönelik her türlü sosyal ve kültürel hizmetleri yürütmek, geliştirmek …” belediyenin görevleri arasında sayılmıştır

5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Belediyenin görev ve sorumlulukları” başlıklı 14’üncü maddesinde “Belediye, mahallî müşterek nitelikte olmak şartıyla; (a)… kültür ve sanat, turizm ve tanıtım, gençlik ve spor … sosyal hizmet ve yardım,…hizmetlerini yapar veya yaptırır…” denilmektedir.

Diğer yandan, anılan Kanun’un “belediyenin giderleri” başlıklı 60’ıncı maddesinde temsil, tören, ağırlama ve tanıtım giderleri ve Sosyo-kültürel, sanatsal ve bilimsel etkinlikler için yapılan giderler belediyenin giderleri arasında sayılmıştır.

Aynı Kanun’un “hemşehri hukuku” başlıklı 13’üncü maddesinin ikinci fıkrasında; “Belediye, hemşehriler arasında sosyal ve kültürel ilişkilerin geliştirilmesi ve kültürel değerlerin korunması konusunda gerekli çalışmaları yapar. Bu çalışmalarda üniversitelerin, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının, sendikaların, sivil toplum kuruluşları ve uzman kişilerin katılımını sağlayacak önlemler alınır.” denilmektedir.

Yine anılan Kanun’un 15’inci maddesinde ise“Belediyenin yetkileri ve imtiyazları şunlardır: a) Belde sakinlerinin mahallî müşterek nitelikteki ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla her türlü faaliyet ve girişimde bulunmak..” hükümlerine yer verilmektedir.

Anılan mevzuat hükümleri göz önünde bulundurulduğunda, yapılan yardımların doğrudan derneğe verilen yardım niteliğinde olmadığı, üyelerine sosyal, kültürel, sanatsal, tanıtım maksatlı yapıldığı, yani hemşehrilik hukuku kapsamında belediyenin hizmet ve etkinliklerinden faydalandırıldığı, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 60’ıncı maddesinin (n) bendi uyarınca olur alındığı değerlendirildiğinden, derneklere yardım yapılmasında mevzuata aykırılık bulunmamaktadır.

Belirtilen gerekçelerle, anılan ilamın ..’nci maddesiyle verilen hüküm dışı kararının kaldırılmasına ve mevzuata uygun olan ….-TL tutarındaki ödeme hakkında ilişilecek husus bulunmadığına 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesi uyarınca ek İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy çokluğuyla karar verildi.

Karşı oy;

Üye … ve ……’ın karşı oy gerekçesi;

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Bütçelerden yardım yapılması” başlıklı 29’uncu maddesinde; “Gerçek veya tüzel kişilere kanuni dayanağı olmadan kamu kaynağı kullandırılamaz, yardımda bulunulamaz veya menfaat sağlanamaz. Ancak, genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin bütçelerinde öngörülmüş olmak kaydıyla; kamu yararı gözetilerek dernek, vakıf, birlik, kurum, kuruluş, sandık ve benzeri teşekküllere yardım yapılabilir.” denilmekte ise de;

5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Diğer kuruluşlarla ilişkiler” başlıklı 75’inci maddesinin birinci fıkrasına 12.11.2012 tarih ve 6360 sayılı Kanun’un 19’uncu maddesiyle eklenen ek fıkrada; “Ek fıkra: 12/11/2012-6360/19 md.) 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanununun 29 uncu maddesinin birinci fıkrasının ikinci cümlesi ile 5253 sayılı Dernekler Kanununun 10 uncu maddesi; belediyeler, il özel idareleri, bağlı kuruluşları ve bunların üyesi oldukları birlikler ile ortağı oldukları Sayıştay denetimine tabi şirketler için uygulanmaz.” denilerek 5018 sayılı Kanun’un derneklere yardım yapılmasını öngören 29’uncu maddesi hükmünün belediyelerde uygulanması yasaklanmıştır.

5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 75’inci maddesinin (c) bendinde; “Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, kamu yararına çalışan dernekler, Bakanlar Kurulunca vergi muafiyeti tanınmış vakıflar ve 7/6/2005 tarihli ve 5362 sayılı Esnaf ve Sanatkârlar Meslek Kuruluşları Kanunu kapsamına giren meslek odaları ile ortak hizmet projeleri gerçekleştirebilir. Diğer dernek ve vakıflar ile gerçekleştirilecek ortak hizmet projeleri için mahallin en büyük mülki idare amirinin izninin alınması gerekir” hükmü yer almaktadır.

Anılan hükme göre, belediyelerin derneklerle ortak hizmet projeleri gerçekleştirmeleri mümkündür. Bunun için ortak hizmet projesi kapsamında yapılacak işin belediyenin görev ve sorumluluk alanlarına giren konularda olması, belediye meclis kararı alınması ve taraflar arasında bir protokol imzalanması gerekmektedir.

Bilindiği üzere ortak hizmet projesi ile yardım birbirinden farklı kavramlardır. Ortak hizmet projesinde belediye ve dernek, gerçekleştirilecek hizmette iş bölümü yapmaları, proje kapsamında karşılıklı yükümlülüklerin belirlenmesi ve belli şartların sağlanması gerekmektedir. Yardım ise tek taraflı olup karşılıksızdır. Belediyelerin ortak hizmet projeleri dışında derneklere katkı sağlaması mümkün değildir.

Belediyelerin ortak hizmet projeleri kapsamında derneklere katkı sağlayabilmesi için 5393 sayılı Kanun’un 75’inci maddesinin (c) bendine göre, kamu yararına çalışmayan derneklere yardım yapılabilmesi için ortak hizmet projelerine ilişkin ilgili protokollerin sunulması yeterli olmayıp, aynı zamanda ortak hizmet projesi için vali onayının da mevcudiyeti zorunludur.

Bu itibarla, 5393 sayılı Kanun’un anılan maddesine aykırı olarak valilik oluru alınmaksızın kamu yararına çalışmayan derneklere ödeme yapılması sonucu kamu zararına neden olunduğu anlaşılmıştır.

Belirtilen nedenlerle; anılan ilamın… maddesiyle verilen hüküm dışı kararının kaldırılmasına mevzuata aykırı bir şekilde derneklere yardım yapılması sonucu oluşan …..-TL kamu zararının sorumlularına müşterek ve müteselsilen ödettirilmesine karar verilmesi gerektiği düşünüldüğünden çoğunluk görüşüne katılmıyoruz.