Sayıştay 6. Dairesi 544 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Vergi Resmi Harç ve Diğer Gelirler

Daire Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Daire Karar Detayı: Listeye DönYazdır

• Daire: 6

• Karar Tarihi: 27.04.2018

• Karar No: 544

• İlam No: 136

• Madde No: 9

• Kamu İdaresi Türü: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Hesap Yılı: 2016

• Konu: Vergi Resmi Harç ve Diğer Gelirlerle İlgili Kararlar

KARAR

Gelir Vergisi Tevkifatı

Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucunda; ................................... tarafından, serbest meslek faaliyetleri dolayısıyla idareye hizmet icra eden kişilere harcama pusulası düzenlenmek suretiyle yapılan ödemelerden, ….oranında gelir vergisi tevkifatı yapılmadığı görülmüştür.

193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun “Serbest meslek kazancının tarifi” başlıklı 65’inci maddesinde;

“Her türlü serbest meslek faaliyetinden doğan kazançlar serbest meslek kazancıdır.

Serbest meslek faaliyeti; sermayeden ziyade şahsi mesaiye ilmi veya mesleki bilgiye veya ihtısasa dayanan ve ticari mahiyette olmıyan işlerin işverene tabi olmaksızın şahsi sorumluluk altında kendi nam ve hesabına yapılmasıdır.

Tahkim işleri dolayısiyle hakemlerin aldıkları ücretler ile kollektif, adi komandit ve adi şirketler tarafından yapılan serbest meslek faaliyeti neticesinde doğan kazançlar da, serbest meslek kazancıdır.”

denilmektedir.

Mezkur Kanun’un “Serbest meslek erbabı” başlıklı 66’ncı maddesinde;

“Serbest meslek faaliyetini mütat meslek halinde ifa edenler, serbest meslek erbabıdır. Serbest meslek faaliyetinin yanında meslekten başka bir iş veya görev ile devamlı olarak uğraşılması bu vasfı değiştirmez.

Bu maddenin uygulanmasında:

1. Gümrük Komisyoncuları, bilümum borsa ajan ve acentaları, noterler, noterlik görevini ifa ile mükellef olanlar;

2. Bizzat serbest, meslek erbabı tarifine girmemekle beraber serbest meslek erbabını bir araya getirerek teşkilat kurmak veya bunlara sermaye temin etmek suretiyle veya sair suretlerle serbest meslek kazancından hisse alanlar.

3. Serbest meslek faaliyetinde bulunan kollektif ve adi şirketlerde ortaklar, adi komandit şirketlerde komanditeler;

4. (Ek: 22/7/1998 - 4369/36 md. ,Değişik:9/4/2003-4842/6 md. ) Dava vekilleri, müşavirler, kurumlar ve tüccarlarla serbest meslek erbabının ticarî ve meslekî işlerini takip edenler ve konser veren müzik sanatçıları;

5. Vergi Usul Kanununun 155 inci maddesinde belirtilen şartlardan en az ikisini taşıyan ebe, sünnetçi, sağlık memuru, arzuhalci, rehber gibi mesleki faaliyette bulunanlar (Şartlardan en az ikisini taşımayanlar ile köylerde veya son nüfus sayımına göre belediye içi nüfusu 5. 000'i aşmayan yerlerde faaliyette bulunanların bu faaliyetlerine ilişkin kazançları gelir vergisinden muaftır);

Bu işleri dolayısiyle serbest meslek erbabı sayılırlar.”

hükümleri yer almaktadır.

İdareye farklı tarihlerde konser, editörlük, eğitim, panel, söyleyişi hizmetleri ifa edilmiş olup satın alınan mal veya hizmet karşılığında idare tarafından düzenlenen ödeme emri belgesi eki olan harcama pusulularında %10 ve %5 olmak üzere iki farklı oranda gelir vergisi tevkifatı yapılmıştır. Yukarıda türleri sayılan hizmetler, Gelir Vergisi Kanunu’nun “Serbest meslek kazancının tarifi” başlıklı 65’inci maddesinin ikinci fıkrasında da belirtildiği üzere sermayeden ziyade şahsi mesaiye ilmi veya mesleki bilgiye veya ihtisasa dayanan ve ticari mahiyette olmayan işler olup bu işler, bir işverene tabi olmaksızın şahsi sorumluluk altında hizmeti ifa edenlerin nam ve hesabına gerçekleştirilmektedir.

Ayrıca Gelir Vergisi Kanunu’nun “Serbest meslek erbabı” başlıklı 66’ncı maddesinin ikinci fıkrasında ilgili maddenin uygulanmasında konser veren müzik sanatçıların bu işleri dolayısıyla serbest meslek erbabı sayılacağı belirtilmiştir.

Gelir Vergisi Kanunu’nun “Vergi Tevkifatı” başlıklı 94’üncü maddesinde; “Kamu idare ve müesseseleri, ... aşağıdaki bentlerde sayılan ödemeleri (avans olarak ödenenler dahil) nakden veya hesaben yaptıkları sırada, istihkak sahiplerinin gelir vergilerine mahsuben tevkifat yapmaya mecburdurlar.

…

2. Yaptıkları serbest meslek işleri dolayısıyla bu işleri icra edenlere yapılan ödemelerden (4369 sayılı Kanunun 81/C-8 maddesiyle değişen ibare. Yürürlük; 1. 1. 1999) (Noterlere(1) serbest meslek faaliyetlerinden dolayı yapılan ödemeler hariç);

a) 18'inci madde kapsamına giren serbest meslek işleri dolayısıyla yapılan ödemelerden,

(2009/14592 sayılı B.K.K. ile % 17. Yürürlük; 3.2.2009)(2)

b) Diğerlerinden, (2009/14592 sayılı B.K.K. ile %20. Yürürlük; 3.2.2009)(3)

…

vergi tevkifatı yapılır.”

denilmektedir.

İdareye farklı tarihlerde sunulan konser, editörlük, eğitim, panel, söyleyişi hizmetleri Gelir Vergisi Kanunu’nun 18’inci maddesi kapsamına giren ve %17 oranında tevkifat yapılması gereken serbest meslek işlerinden olmadığından ilgili hizmetleri ifa edenlere yapılan ödemelerden yukarıda yer alan mevzuat hükümleri uyarınca %20 oranında vergi tevkifatı yapılması gerekmektedir.

Sorumlular savunmalarında,……..’in T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı sanatçısı olduğunu ve 916 yevmiye numaralı ödeme emri belgesiyle kendisinden alınan sanat eserinin Gelir Vergisi Kanunu’nun 18’inci madde kapsamında değerlendirildiğini ve bu değerlendirme sonucunda %17 tevkifat yapılarak işlem yapıldığını belirtmiş iseler de;…..’den ……tarih ve …. no’lu ödeme emri belgesi ile çini eseri alınmış olup, çini eser, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu hükümlerine göre güzel sanat eseri olarak değerlendirilebilirse de Gelir Vergisi Kanunu’nun 18’inci maddesinde sayılan eser grupları içerisinde yer almadığından 193 sayılı Kanun’un 94’üncü maddesine istinaden çini eser alımı için yapılan ödemelerin %20 oranında gelir vergisi stopajına tabi tutulması gerekmektedir. Ayrıca sorumlular savunmalarında…….’den alınan çini karşılığında …..oranında serbest meslek stopajı yapıldığını ifade etmişlerse de satın alınan mala ilişkin tanzim edilen harcama pusulasında …. oranında serbest meslek stopajı yapıldığı görülmektedir.

Öte yandan sorumlularında, mal ve hizmeti sunan kişilerle net tutar üzerinden yapılan anlaşma yapıldığını belrtmiş iseler de; bu duruma ilişkin bir bilgi veya belge sorumlularca aracılığıyla gönderilmemiş olup dosya kapsamında da mevcut değildir. Ayrıca söz konusu mal ve hizmet alımlarına ilişkin düzenlenen harcama pusulalarında birim fiyatın belirtilmesinin akabinde gelir vergisi stopajı ve damga vergisi kesintisinin yapılarak malı satan veya hizmeti yapana ödenecek tutarın (net tutar) belirlendiği ve söz konusu ödemenin yapıldığı anlaşılmaktadır. 193 sayılı Kanun’un 94’üncü maddesine göre kamu idareleri tarafından serbest meslek işlerini icra edenlere KDV hariç tutarlar üzerinden %20 gelir vergisi tevkifatı yapıldıktan sonra bulunan tutarın ödenmesi gerekmektedir.

5018 sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanununun “Kamu zararı” başlıklı 71 nci maddesinin 2 nci fıkrasının (a) bendinde de belirtildiği üzere mal veya hizmet karşılığı olarak belirlenen tutardan fazla ödeme yapılması ile kamu zararına sebebiyet verilmiştir.

Bu itibarla, serbest meslek faaliyetleri dolayısıyla idareye hizmet icra eden kişilere harcama pusulası düzenlenmek suretiyle yapılan ödemelerden, %20 oranında gelir vergisi tevkifatı yapılması gerekirken %10 ve %5 oranında vergi tevkifatı yapılması sonucu oluşan ve ayrıntısı aşağıda yer alan kamu zararı tablosunda …….TL kamu zararının;

…TL’sinin ……ve……’a,

…TL’sinin ….ve……..’ya,

müştereken ve müteselsilen 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 53’üncü maddesi gereğince hüküm tarihinden itibaren işleyecek faiziyle ile ödettirilmesine, anılan Kanun’un 55’inci maddesi uyarınca ilamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy çokluğuyla karar verildi.

Karşı Oy;

Üye………..’in karşı oy gerekçesi:

5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu’nda belediyelerin gelirleri belirlenmiş olup belediye kendi gelirlerinin tarh, tahakkuk ve tahsilinde yetkili kılınmıştır. Dolayısıyla belediyenin geliri niteliğinde olmayan serbest meslek faaliyetlerinden kesilmesi gereken gelir vergisinin takip ve tahsilinden Belediye sorumlu değildir. Bu nedenle sorgu konusu gelir vergisi tevkifat tutarının sorumlulara ödettirilmesine mahal bulunmayıp, Belediyece, serbest meslek faaliyetine yapılan ödemeden, gelir vergisi tevkifatı yapılmaması konusunun Maliye Bakanlığına yazılmasına karar verilmesi uygun olacağından çoğunluk görüşüne katılmıyorum.