Sayıştay 6. Dairesi 533 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler İhale Mevzuatı

Daire Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Daire Karar Detayı: Listeye DönYazdır

• Daire: 6

• Karar Tarihi: 08.03.2018

• Karar No: 533

• İlam No: 98

• Madde No: 6

• Kamu İdaresi Türü: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Hesap Yılı: 2016

• Konu: İhale Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

Asgari Ücret Desteğinin ve Desteğin KDV Tutarının Hakediş Ödemelerinden Kesilmemesi

Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucunda; ... Büyükşehir Belediyesince yüklenici … Limited Şirketi’ne ihale edilen “... Hizmet Alımı” işinde asgari ücret desteğinin ve desteğin KDV tutarının hakediş ödemelerinden kesilmemesi sonucu …TL kamu zararına neden olunduğu iddia edilmiş ise de,

6661 sayılı Askerlik Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un 17’nci maddesi ile 5510 sayılı Kanun’a geçici 68’inci madde eklenmiştir. Anılan maddede;

“(1) Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında haklarında uzun vadeli sigorta kolları hükümleri uygulanan sigortalıları çalıştıran işverenlerce;

a) 2015 yılının aynı ayına ilişkin Kuruma verilen aylık prim ve hizmet belgelerinde prime esas günlük kazancı 85 TL ve altında bildirilen sigortalıların toplam prim ödeme gün sayısını geçmemek üzere, 2016 yılında cari aya ilişkin verilen aylık prim ve hizmet belgelerinde bildirilen sigortalılara ilişkin toplam prim ödeme gün sayısının,

b) 2016 yılı içinde ilk defa bu Kanun kapsamına alınan işyerlerinden bildirilen sigortalılara ilişkin toplam prim ödeme gün sayısının,

2016 yılı Ocak ila Aralık ayları/dönemleri için günlük 3,33 TL ile çarpımı sonucu bulunacak tutar, bu işverenlerin Kuruma ödeyecekleri sigorta primlerinden mahsup edilir ve bu tutar Hazinece karşılanır.

…

(8) 4734 sayılı Kanunun 2 nci maddesinin birinci fıkrasının (a), (b), (c) ve (d) bentlerinde sayılan idareler tarafından ilgili mevzuatı uyarınca yapılan ve sözleşmesinde fiyat farkı ödeneceği öngörülen hizmet alımlarında; ihale dokümanında personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatinin tamamının idarede kullanılmasının öngörüldüğü işçilikler için birinci fıkra uyarınca Hazine tarafından karşılanacak tutarlar bu idarelerce işverenlerin hak edişinden kesilir.”

denilmektedir.

Yukarıda yer alan Kanun maddesinde; 4734 sayılı Kanunun 2 nci maddesinin birinci fıkrasının (a), (b), (c) ve (d) bentlerinde sayılan idareler tarafından ilgili mevzuatı uyarınca yapılan ve sözleşmesinde fiyat farkı ödeneceği öngörülen hizmet alımlarında; ihale dokümanında personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatinin tamamının idarede kullanılmasının öngörüldüğü işçilikler için Hazine tarafından karşılanacak tutarların bu idarelerce işverenlerin hak edişinden kesileceği belirtilmiş ancak asgari ücret destek tutarının KDV hariç ya da KDV dahil tutar üzerinden kesileceğine dair bir ifadeye yer verilmemiştir.

Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığının 60/2011-1 sayılı Katma Değer Vergisi Sirkülerinin 4.3. Hazinece Karşılanan Prim Tutarlarının İdarece Yüklenicinin Hakedişinden Kesilmesinde KDV Matrahı” kısmında ise;

“5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 81 inci maddesinin (ı) bendinde, "Bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamındaki sigortalıları çalıştıran özel sektör işverenlerinin bu maddenin birinci fıkrasının (a) bendine göre malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primlerinden, işveren hissesinin beş puanlık kısmına isabet eden tutar Hazinece karşılanır." hükmüne yer verilmiştir.

İşveren sigorta priminin belli bir tutarının Hazine tarafından karşılanması suretiyle yapılacak hakediş ödemelerinde, (söz konusu primler indirilse dahi) işveren sigorta priminin Hazinece indirilmeden önceki hakediş bedeli üzerinden KDV hesaplanması gerekmektedir. Bu itibarla; 5510 sayılı Kanunun 81/ı maddesi kapsamında işveren hissesinin beş puanlık kısmına isabet eden tutarın Hazine tarafından karşılanması nedeniyle işçilik maliyetleri içerisinde yer alan sigorta primlerinde, dolayısıyla da toplam maliyetlerde bu tutar kadar bir azalma meydana gelmekle birlikte, söz konusu tutar Hazine tarafından işveren adına ilgili Kuruma aktarıldığından, bu tutar indirilmeksizin belirlenen toplam işlem bedelinin KDV matrahı olarak dikkate alınması ve bu bedel üzerinden fatura düzenlenerek KDV hesaplanması gerekmektedir.

Ayrıca; fazladan yararlanıldığı tespit edilen sigorta primi teşvik tutarının mükellefin hakediş bedeli üzerinden kesilmek suretiyle geri alınmasına yönelik uygulama, fazla yararlandırılan Hazine yardımının tahsiline yönelik bir uygulama olup, bu durumun KDV matrahı ile ilişkilendirilmesine imkân bulunmamaktadır.”

denilmektedir.

Öte yandan 6661 sayılı Askerlik Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un 17’nci maddesi ile 5510 sayılı Kanun’a eklene geçici 68’inci maddesine istinaden Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığınca yayınlanan Asgari Ücret Desteği konulu 2016-4 sayılı Genelgede, İdareler/İhale Makamlarınca destekten yararlanan işverenlerin hakedişlerinden yapılacak kesintilere ilişkin usul ve esaslar aşağıdaki şekilde belirtilmiştir;

“Bilindiği üzere, 5510 sayılı Kanunun Geçici 68 inci maddesinde "4734 sayılı Kanunun 2 nci maddesinin birinci fıkrasının (a), (b), (c) ve (d) bentlerinde sayılan idareler tarafından ilgili mevzuatı uyarınca yapılan ve sözleşmesinde fiyat farkı ödeneceği öngörülen hizmet alımlarında; ihale dokümanında personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatinin tamamının idarede kullanılmasının öngörüldüğü işçilikler için birinci fıkra uyarınca Hazine tarafından karşılanacak tutarlar bu idarelerce işverenlerin hak edişinden kesilir." hükmü yer almaktadır.

Bu bakımdan, geçici 68 inci madde kapsamında destekten yararlanan işverenlerin yararlandıkları destek tutarlarının ihale makamlarınca hakedişlerinden kesilebilmesi için, söz konusu destek kapsamında yararlanılan tutar "İdarelerce e-borç sorgulama" ekranından destek tutarının görüntülenmesine kadar ilgili Sosyal Güvenlik Merkezlerince/Sosyal Güvenlik II Müdürlüklerince talep edilmesi halinde ihale makamlarına yazı ile bildirilecek ve buna göre kesinti yapılacaktır.

Yukarıda belirtilen idarelerden iş alan işverenlere en son aya ait hakedişin ödenmesinde; hakediş/hakedişlerden kesilemeyen asgari ücret destek tutarları önceki aylarda gerçekleşen destek tutarları dikkate alınarak emanet hesaplarına alınır. En son aya ait hakediş tutarının, asgari ücret destek tutarlarını karşılamayacağının anlaşılması halinde bir önceki hakedişten de bu maksatla yeteri kadar kesinti yapılarak emanet hesaplarına alınır.

Hakedişten kesilen tutarlar veya emanete alınan tutarlar, Sosyal Güvenlik Kurumunun "İdarelerce e-borç sorgulama" ekranından görüntülenerek destek tutarının kesinleşmesinden sonra genel bütçeye gelir kaydedilmek üzere illerde muhasebe müdürlüklerinin ilçelerde ise mal müdürlüklerinin banka hesaplarına aktarılır. Emanete alınan tutarlar yararlanılan asgari ücret destek tutarlarından fazla ise bu tutarlar idarelerce işverenlerin varsa borçlarına mahsup edilir. Borcunun bulunmadığının anlaşılması durumunda ise işverenlere iade edilir. ”

İdarelerce İlgili SGK genelgesinde yer alan usul ve esaslar dikkate alınarak kesinti yapılması gerekmektedir. Yani yüklenici hakedişi hazırladıktan sonra faturasını tahakkuk tutarı üzerinden düzenlemeli ve buna uygun KDV’yi ilave ederek faturasını kamu idaresine sunduktan sonra, Kamu idaresi SGK üzerinden Asgari Ücret Destek Tutarı Sorgulaması yapıp burada görülen tutarı ödeme emri belgesi üzerinden Maliye veznesine aktarılmak üzere keserek 333 hesabına kaydetmelidir. Dolayısıyla yüklenici almış olduğu KDV tutarını sonraki ayın 24 akşamına kadar Maliye’ye beyan etmek durumundadır. Eğer burada KDV tutarı da kesilirse yüklenici idareden almamış olduğu miktarı da Maliye’ye bildirmiş olacağı için, o miktar kadar Maliye’ye fazla bildirimde bulunmuş olacaktır.

Sorgu konusu … TL asgari ücret destek tutarının hakedişten kesilmemesi’ hususu; 6661 sayılı Askerlik Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un 17’nci maddesi ile 5510 sayılı Kanun’a eklenen geçici 68’inci maddeye aykırılık taşımakta ve kamu zararı oluşturmaktadır. Ancak anılan nedenlerle işverenlere sağlanan asgari ücret destek indirimi doğrultusunda hakedişlerden yapılacak kesintilerin KDV’siz olarak gerçekleştirilmesinde mevzuata aykırılık bulunmamaktadır.

Sorumlular savunmalarında sorgu konusu … TL’nin yüklenicinin Belediye nezdinde bulunan cari hesabından mahsup edilmek suretiyle asgari ücret desteğinin KDV tutarına itiraz kaydıyla tahsil edildiğini belirtmişler ve tahsilata ilişkin kanıtlayıcı belgeleri savunma ekinde sunmuşlardır. Ancak açıklanan sebeplerle sorgu konusu … TL’nin … TL’si asgari ücret destek tutarının hakedişten kesilmemesi nedeniyle kamu zararı oluşturmaktaysa da asgari ücret destek tutarının KDV’si olduğu belirtilen … TL kamu zararı oluşturmamaktadır. Yersiz tahsil edildiğine kanaat getirilen … TL’nin ilgili firmalara iadesi için Belediyece vergi dairesi nezdinde gerekli işlemlerin yapılması gerekmektedir.

Bu itibarla, sorgu konusu … TL’nin;

Mevzuata aykırı olarak yüklenicinin hakedişinden kesilmeyen asgari ücret destek tutarı olan … TL’si … tarih ve … numaralı ve … tarih ve… numaralı ödeme emri belgeleri ile hesap yılından sonra tahsil edildiğinden bu tutar için ilişilecek husus kalmadığına,

Yersiz tahsil edildiği anlaşılan destek primine ilişkin KDV tutarı olduğu belirtilen … TL’sinin ilgililere iadesine,

6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesi uyarınca İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.