Sayıştay 6. Dairesi 52934 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Personel Mevzuatı

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Yılı: 2014

• Daire: 6

• Dosya No: 52934

• Tutanak No: 54718

• Tutanak Tarihi: 05.04.2023

• Konu: Personel Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

Konu: İtfaiye Personeli Maktu Fazla Çalışma Ücreti

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

443 sayılı Ek İlamın 1’inci maddesi ile; … Büyükşehir Belediyesinde itfaiye teşkilatı bünyesinde olup fiilen itfaiye hizmetlerinde çalışmayan ve destek hizmeti yürüten personele (müdür yardımcısı, tekniker, şoför, mühendis, şube müdürü, hizmetli, şef, memur, bekçi gibi) Merkezi Yönetim Bütçe Kanununa aykırı olarak maktu fazla çalışma ücreti ödenmesi sonucu oluşan … TL kamu zararı iddiası hakkında,

Sorgu konusu edilen 59 personelin vardiyalı olarak itfaiye hizmetlerini fiilen yerine getirdiği anlaşılarak, bu kişilere maktu fazla çalışma ücreti ödenmesi mevzuatına uygun olduğundan … TL için ilişilecek husus bulunmadığına,

Satın alma sorumlusu …, idari işler-iaşe görevlisi … ve ayniyat sorumlusu … ise itfaiye hizmetleri ile ilgisi olmayan işlerde görevlendirildiğinden, anılan kişilere ödenen maktu fazla çalışma ücretinin mevzuatına aykırı olduğu ve bu sebeple oluşan … TL kamu zararının tazminine,

Karar verilmiştir.

{Öncesinde:

234 sayılı Asıl İlamın 2’nci maddesi ile; … Büyükşehir Belediyesinde fiilen itfaiye hizmetlerinde çalışmayan ve destek hizmeti yürüten personele (müdür yardımcısı, tekniker, şoför, mühendis, şube müdürü, hizmetli, şef, memur, bekçi gibi) Merkezi Yönetim Bütçe Kanununa aykırı olarak maktu fazla çalışma ücreti ödenmesi sonucu oluşan … TL kamu zararının tazminine karar verilmiş ise de bu hüküm, Temyiz Kurulu’nun 07.07.2021 tarih ve 49896 tutanak sayılı Kararı ile Kararda yazılı gerekçe ile bozularak, yeniden hüküm verilmek üzere dosyası Dairesine gönderilmiş, ilgili Daire temyiz kararında yer alan bozma gerekçelerini dikkate alarak yeniden yaptığı inceleme neticesinde konu hakkında işbu Ek İlamı düzenlemiştir.

… Büyükşehir Belediyesi İtfaiye Dairesi Başkanlığında müdür yardımcısı unvanında çalışan personele 2014 yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu’nda bahsedilen maktu fazla çalışma ücreti ödenmiştir.

Maktu fazla mesai ücretlerine ilişkin hukuki mevzuat şu şekildedir;

5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “İtfaiye” başlıklı 52’nci maddesinin 2’nci fıkrasında;

“İtfaiye hizmetleri kesintisiz olarak yürütülür. İtfaiye personelinin çalışma süresi ve saatleri 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nda belirtilen çalışma süre ve saatlerine bağlı olmaksızın, hizmetin aksatılmadan yürütülmesini sağlayacak şekilde düzenlenir. Belediye itfaiye teşkilâtında fiilen çalışanlara fazla mesai ücreti olarak yılı bütçe kanununda belirlenen üst sınırı aşmamak kaydıyla belediye meclisi kararı ile tespit edilen maktu tutar ödenir.” denilmiştir.

2014 yılı Merkezi Yönetim Bütçesi Kanunu’na ekli K Cetvelinin fazla çalışma ile ilgili III. Bölümünde aynen;

“(B) Aylık Maktu Fazla Çalışma Ücreti:

1. Belediyeler ile bunlara bağlı müstakil bütçeli kamu tüzel kişiliğini haiz kuruluşlarda (iktisadi işletmeler hariç), görevlerinin niteliği gereği 657 sayılı Kanunda belirtilen çalışma süre ve saatlerine bağlı olmaksızın zabıta ve itfaiye hizmetlerinde fiilen çalışan personele (destek hizmeti yürüten personel hariç), belediye meclisi kararı ile tespit edilen tutar, fazla çalışma ücreti olarak maktuen ödenir…” denilmiştir.

21.10.2006 tarih ve 26326 sayılı RG’de yayımlanarak yürürlüğe giren “Belediye İtfaiye Yönetmeliği” nin;

“Kadro ve Unvanlar” başlıklı 8’inci maddesinde;

"Belediye itfaiye teşkilatı personel kadro ve unvanları, Belediye ve Bağlı Kuruluşları ile Mahalli İdare Birlikleri Norm Kadro İlke ve Standartlarına İlişkin Esaslara göre; daire başkanı, itfaiye müdürü, itfaiye şube müdürü, itfaiye amiri, itfaiye çavuşu ve itfaiye eri kadroları ile diğer kadrolardan oluşur. ” hükmü,

“Belediye İtfaiye Yangın Personeli” başlıklı 9’uncu maddesinde;

‘‘Belediye itfaiye teşkilatında çalışan itfaiye eri, itfaiye çavuşu, itfaiye amiri, itfaiye şube müdürü, itfaiye müdürü ve itfaiye daire başkanı yangın personelidir. Bu personel, bizzat yangın yerinde bulunmak ve yangına müdahale etmekle sorumlu ve görevlidir.” hükmü bulunmaktadır.

Anılan Yönetmeliğin 10, 11, 12 ve 13’üncü maddelerinde (en üst amir ve diğer amirler başlığı altında) itfaiye birim amirlerinin, itfaiye çavuşunun ve itfaiye erinin görevleri sayıldıktan sonra “Diğer Personel” başlıklı 14’üncü maddesinde ise;

“İtfaiye teşkilatında, hizmetlerin yürütülmesine yardımcı ve destek olmak üzere norm kadroya uygun olarak, itfaiye yangın personeli dışında personel çalıştırılabilir.” denilmektedir.

Belediye ve Bağlı Kuruluşları ile Mahalli İdare Birlikleri Norm Kadro İlke ve Standartlarına Dair Yönetmelikte;

Belediyelerin, bu Yönetmeliğe ekli cetvellerde alt gruplar için unvan ve sayı itibarıyla tespit edilenler dışında kadro kullanamayacağı, bu unvanlar dışında yeni unvan ihdas edemeyeceği belirtilmiş ve Yönetmeliğe ekli “Büyükşehir Belediyeleri Norm Kadro Standartları Cetveli” incelendiğinde, itfaiye teşkilatı için itfaiye daire başkanı, itfaiye şube müdürü, itfaiye amiri, itfaiye çavuşu, itfaiye eri unvanlarının sayıldığı, bunların dışında personel kadro unvanının bulunmadığı, ihdas da edilemeyeceği görülmüştür. Ancak Yönetmeliğin 18’inci maddesine göre, Belediyelerde ihtiyaç halinde “itfaiye personeli” dışında diğer hizmet sınıflarında bulunan personelin, mevcut kadroları ile itfaiye teşkilatında görevlendirilebilmelerinin mümkün olduğu anlaşılmıştır.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde; 2014 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu’na ekli K Cetvelinde zikredilen fazla çalışma ücretinin, itfaiye hizmetlerinde fiilen çalışan personele ödeneceği, destek hizmeti yürüten personele ödenmeyeceği ortadadır. Belediye İtfaiye Yönetmeliği itfaiye teşkilatının görevlerini “itfaiye hizmetleri” ve “itfaiye destek hizmetleri” şeklinde iki ayrı grup şeklinde değerlendirmiştir. Yönetmelikte yangın personeli unvanları; itfaiye eri, itfaiye çavuşu, itfaiye amiri, itfaiye şube müdürü, itfaiye müdürü ve itfaiye daire başkanı olarak sayılmış ve yangın personeli dışında kalan personel ise “diğer personel” olarak adlandırılmıştır. Diğer personelin ise itfaiye hizmetlerinin yürütülmesine yardımcı ve destek olmak üzere çalıştırılacağından bahsedilmiştir. Norm Kadro Cetvelinde de, itfaiye teşkilatı için esas olarak yangın personeli unvanları belirlenmiştir. Dolayısıyla; itfaiye teşkilatı bünyesinde yangın personeli unvanı kadrolarda çalışan personel “itfaiye personeli” olup, bu unvanlar dışında çalışan personel ise itfaiye teşkilatında görevlendirmiş diğer personeldir ve itfaiye hizmetlerinin yürütülmesine yardımcı ve destek olmaktadır.

Somut olayda; …, …, … itfaiye teşkilatında müdür yardımcısı olarak görevlendirilmiş kişilerdir. Ancak Norm Kadro Standartları Cetvelinde itfaiye müdür yardımcısı unvanı bulunmamaktadır. Bu kişiler, satın alma, idari-iaşe, ayniyat işlerinde yardımcı olmaları için başka birimlerden görevlendirilmiş kişilerdir. Dolayısıyla asli itfaiye kadrolarında çalışmayan ve yangın personeli de olmayan bu kişilerin, itfaiye hizmetlerinin yürütülmesine yardımcı ve destek olmak üzere Yönetmeliğin 18’inci maddesine göre görevlendirilmiş diğer personel kadrolarında çalışan ve destek hizmeti yürüten personel olduğu anlaşılmaktadır.

Bu itibarla; itfaiye teşkilatı bünyesinde destek hizmetleri yürüten müdür yardımcıları …, …, …’a maktu fazla çalışma ücreti ödenmesi Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu hükmüne aykırılık teşkil ettiğinden ve yapılan ödeme ile kamu zararına sebebiyet verildiğinden, 443 sayılı Ek İlamın 1’inci maddesi ile verilen … TL tutarındaki tazmin hükmünün TASDİKİNE,

(Üye …, Üye …, Üye …, Üye …, Üye … ve Üye …’in karşı oy gerekçesi karşısında) oy çokluğuyla,

6085 sayılı Kanunun 57’nci maddesi gereği bu Kararın yazılı bildirim tarihinden itibaren on beş gün içerisinde Sayıştay’da karar düzeltilmesi yolu açık olmak üzere,

Karar verildiği 05.04.2023 tarih ve 54718 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.

Karşı oy gerekçesi

Üye …, Üye …, Üye …, Üye … ve Üye …:

5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “İtfaiye” başlıklı 52’nci maddesinin 2’nci fıkrasında;

“İtfaiye hizmetleri kesintisiz olarak yürütülür. İtfaiye personelinin çalışma süresi ve saatleri 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nda belirtilen çalışma süre ve saatlerine bağlı olmaksızın, hizmetin aksatılmadan yürütülmesini sağlayacak şekilde düzenlenir. Belediye itfaiye teşkilâtında fiilen çalışanlara fazla mesai ücreti olarak yılı bütçe kanununda belirlenen üst sınırı aşmamak kaydıyla belediye meclisi kararı ile tespit edilen maktu tutar ödenir.” denilmiştir.

2014 yılı Merkezi Yönetim Bütçesi Kanunu’na ekli K Cetvelinin fazla çalışma ile ilgili III. Bölümünde aynen;

“(B) Aylık Maktu Fazla Çalışma Ücreti:

1. Belediyeler ile bunlara bağlı müstakil bütçeli kamu tüzel kişiliğini haiz kuruluşlarda (iktisadi işletmeler hariç), görevlerinin niteliği gereği 657 sayılı Kanunda belirtilen çalışma süre ve saatlerine bağlı olmaksızın zabıta ve itfaiye hizmetlerinde fiilen çalışan personele (destek hizmeti yürüten personel hariç), belediye meclisi kararı ile tespit edilen tutar, fazla çalışma ücreti olarak maktuen ödenir…” denilmiştir.

21.10.2006 tarih ve 26326 sayılı RG’de yayımlanarak yürürlüğe giren “Belediye İtfaiye Yönetmeliği” nin;

“Görevleri” başlıklı 6’ncı maddesinde;

“(1) İtfaiye teşkilatının görevleri şunlardır:

a) Yangınlara müdahale etmek ve söndürmek,

b) Her türlü kaza, çökme, patlama, mahsur kalma ve benzeri durumlarda teknik kurtarma gerektiren olaylara müdahale etmek ve ilk yardım hizmetlerini yürütmek; arazide, su üstü ve su altında her türlü arama ve kurtarma çalışmalarını yapmak,

c) Su baskınlarına müdahale etmek,

ç) Doğal afetler ve olağanüstü durumlarda kurtarma çalışmalarına katılmak,

d) 12/6/2002 tarihli ve 2002/4390 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan, Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik ile verilen görevleri yapmak,

e) 5/6/1964 tarihli ve 6/3150 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Sivil Savunma ile İlgili Şahsi Mükellefiyet, Tahliye ve Seyrekleştirme, Planlama ve Diğer Hizmetler Tüzüğü gereğince kurulan itfaiye servisi mükelleflerini eğitmek, nükleer, biyolojik, kimyasal (NBC) maddeleri ile kirlenmelerde arıtma işlemlerine yardımcı olmak,

f) Halkı, kurum ve kuruluşları itfaiye hizmetleri ile ilgili olarak bilgilendirmek, alınacak önlemler konusunda eğitmek ve bu konuda tatbikatlar yapmak,

g) Kamu ve özel kuruluşlara ait itfaiye birimleri ile gönüllü itfaiye personelinin eğitim ve yetiştirilmesine yardım etmek; bunların bina, araç-gereç ve donanımlarının itfaiye standartlarına uygunluğunu denetlemek ve bu birimlere yangın yeterlilik belgesi vermek ve gerektiğinde bu birimlerle işbirliği yapmak,

ğ) Belediye sınırları dışındaki olaylara müdahale etmek,

h) Belediye sınırları içinde bacaları belediye meclisince tespit edilecek ücret karşılığında temizlemek veya temizlettirmek ve bacaları yangına karşı önlemler yönünden denetlemek,

ı) Talep edilmesi halinde orman yangınlarının söndürülmesi çalışmalarına katılmak,

i) İmar planlarına göre parlayıcı, patlayıcı ve yanıcı madde depolama yerlerini tespit etmek,

j) İşyeri, eğlence yeri, fabrika ve sanayi kuruluşlarını yangına karşı önlemler yönünden denetlemek, bu konularda mevzuatın öngördüğü izin ve ruhsatları vermek,

k) Belediye başkanının verdiği diğer görevleri yapmak.”

“Çalışma düzeni” başlıklı 7’nci maddesinde;

“(1) İtfaiye hizmetleri resmi tatil günleri de dâhil olmak üzere, 24 saat esasına göre yürütülür. İtfaiye personelinin çalışma süresi ve saatleri 14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nda belirtilen çalışma süre ve saatlerine bağlı olmaksızın, hizmetin aksatılmadan yürütülmesini sağlayacak şekilde Devlet Personel Başkanlığının uygun görüşü alındıktan sonra tespit olunur.

(2) İtfaiye personelinin çalışma saatleri vardiyalar şeklinde düzenlenir. Fazla çalışma ücretleri ile ilgili olarak 5393 sayılı Kanunda yer alan hükümler uygulanır.

(3) Personel yetersizliği nedeniyle itfaiye hizmetlerinde 22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı İş Kanunu hükümlerine göre çalıştırılan işçilere, önceden rızaları alınmak kaydıyla fazla çalışma ücreti ödenir.”

“Kadro ve Unvanlar” başlıklı 8’inci maddesinde;

"Belediye itfaiye teşkilatı personel kadro ve unvanları, Belediye ve Bağlı Kuruluşları ile Mahalli İdare Birlikleri Norm Kadro İlke ve Standartlarına İlişkin Esaslara göre; daire başkanı, itfaiye müdürü, itfaiye şube müdürü, itfaiye amiri, itfaiye çavuşu ve itfaiye eri kadroları ile diğer kadrolardan oluşur.” hükmü,

“Belediye İtfaiye Yangın Personeli” başlıklı 9’uncu maddesinde;

‘‘Belediye itfaiye teşkilatında çalışan itfaiye eri, itfaiye çavuşu, itfaiye amiri, itfaiye şube müdürü, itfaiye müdürü ve itfaiye daire başkanı yangın personelidir. Bu personel, bizzat yangın yerinde bulunmak ve yangına müdahale etmekle sorumlu ve görevlidir.” hükmü bulunmaktadır.

Anılan Yönetmeliğin 10, 11, 12 ve 13’üncü maddelerinde itfaiye birim amirlerinin, itfaiye çavuşunun ve itfaiye erinin görevleri sayıldıktan sonra “Diğer Personel” başlıklı 14’üncü maddesinde ise;

“İtfaiye teşkilatında, hizmetlerin yürütülmesine yardımcı ve destek olmak üzere norm kadroya uygun olarak, itfaiye yangın personeli dışında personel çalıştırılabilir.” denilmektedir.

Bütçe Kanununa istinaden çıkarılan … Büyükşehir Belediye Meclisinin 15.01.2014 tarih ve … no.lu Kararında; 01.01.2014 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere İtfaiye personeline fiilen çalıştığı sürece ve bu süre ile orantılı olarak bütçe kanundaki sınırı aşmamak üzere aylık brüt … TL fazla çalışma ücreti ödenmesi kararlaştırılmıştır.

Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu’na ekli K Cetvelinde zikredilen fazla çalışma ücretinin; görevlerinin niteliği gereği Belediye itfaiye teşkilatında 657 sayılı Kanunda belirtilen çalışma süre ve saatlerine bağlı olmaksızın itfaiye hizmetlerinde fiilen çalışan personele ödenmesi, destek hizmetlerini yürüten personele ise ödenmemesi gerekmektedir.

Belediye itfaiye teşkilatında destek hizmeti yürüten personelin tespiti ile ilgili olarak ise; 21.10.2006 tarihinde yürürlüğe giren Belediye İtfaiye Yönetmeliğinde, Belediye itfaiye teşkilatının bizzat yangına müdahale eden “yangın personeli” ile yangına müdahale etmeyen “diğer personel” kadro ve pozisyonlarından oluşacağı ve yangın personeli dışındaki diğer personelin itfaiye hizmetlerine yardımcı ve destek olmakla görevli kılınacağı ifade edilmiş ancak itfaiye biriminin çatısı altında hangi kadro ve pozisyonlarda çalışan personelin destek hizmeti yürüttüğüne dair açık bir hükme yer verilmemiştir.

Belediye itfaiye hizmetleri; yangına müdahalenin yanı sıra her türlü kaza, çökme, patlama, mahsur kalma ve benzeri durumlarda arama-kurtarma, ilk yardım hizmetleri, su baskınlarına müdahale etme, yangın yönetmeliğince verilen görevler, halkı bilgilendirmek, tatbikat yapmak, baca temizliği gibi İtfaiye Yönetmeliğinde sayılan birçok görevden oluşmaktadır. Tüm bu görevler ise; 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nda belirtilen çalışma süre ve saatlerine bağlı olmaksızın yangın personeli kadrosunda bulunan yangın personeli ile birlikte itfaiye yangın personeli dışında kalan diğer personel eliyle kesintisiz olarak yürütülmektedir.

Bu nedenle, gerek 5393 sayılı Belediye Kanununda ve gerekse ilgili yıl Bütçe Kanununda bahsi geçen “itfaiye hizmetleri” kavramının, sadece yangına müdahale etmek değil Yönetmelikte belirtilen diğer tüm görevleri de kapsayan bir bütün olarak değerlendirilmesi ve kesintisiz yürütülmesi gereken bu hizmetleri itfaiye teşkilatı bünyesinde 657 sayılı Devlet Memurları Kanununda belirtilen çalışma süre ve saatlerine bağlı kalmadan bilfiil yerine getiren personelin de kadro ve görev unvanına bakılmaksızın “itfaiye hizmetlerini fiilen yürüten personel” olarak kabul edilmesi gerekmektedir.

Bu anlamda; Bütçe Kanununda bahsi geçen “destek hizmetleri” ifadesinin ise; itfaiye teşkilatı bünyesinde yürütülen ancak itfaiye hizmetleri ile ilgisi olmayan büro işleri, temizlik işleri, maaş hesaplama, alım-satım ihale işlemleri gibi memur çalışma saatleri dâhilinde yürütülen hizmetleri kastettiği değerlendirilmektedir.

Konu ile ilgili düzenlenmiş 234 sayılı Asıl İlamın 2’nci maddesinde; Belediye itfaiye teşkilatı personel kadro ve unvanlarında bulunanlardan sadece yangın personelinin (itfaiye eri, itfaiye çavuşu, itfaiye amiri, itfaiye şube müdürü, itfaiye müdürü ve itfaiye daire başkanı) maktu fazla çalışma ücreti alabileceği yaklaşımı benimsenmiş ve fiilen itfaiye hizmetlerinde çalışmadığı ve destek hizmeti yürüttüğüne karar verilen personele (müdür yardımcısı, tekniker, şoför, mühendis, şube müdürü, hizmetli, şef, memur, bekçi gibi) maktu fazla çalışma ücreti ödenmesinin Merkezi Yönetim Bütçe Kanununa aykırı olduğundan bahisle bu kişilere ödenen … TL’lik ücret tutarındaki kamu zararının tazminine hükmedilmiştir.

Ancak bu hüküm Temyiz Kurulunun 07.07.2021 tarih ve 49896 Tutanak sayılı Kararı ile bozulmuştur. Bozma kararında da; itfaiye teşkilatı bünyesinde kadro ve pozisyonu ne olursa olsun itfaiye hizmetlerini 657 sayılı Devlet Memurları Kanununda belirtilen çalışma süre ve saatlerine bağlı olmaksızın fiilen yürüten kişilerin mevzuata göre maktu fazla çalışma ücretini alabileceği değerlendirilerek; İlamda (bozulan 234 sayılı Asıl İlamın 2’nci maddesinde) adı geçen tüm personelin maktu mesai ücreti aldıkları aylarda (varsa) görevlendirme yazıları veya nöbet puantaj çizelgeleri gibi belgeleri elde edilip incelenerek, bu kişilerin itfaiye hizmetlerindeki fiili çalışmasının olup olmadığının belgelerle ortaya konulması ve kamu zararının buna göre yeniden hesaplanması gerektiği belirtilmiştir.

Bunun üzerine Denetçi tarafından Asıl İlamda adı geçen personele ait fiili itfaiye hizmetlerini tevsik edici belgeleri ek sorgu ile istenmiş ve yazılan ek rapor bu belgelerle birlikte yargılanmak üzere 6. Daireye gönderilmiştir.

Daire yargılaması esnasında yapılan incelemede; (Temyiz Kurulu Kararı ile bozulan) 234 sayılı Asıl İlamın 2’nci maddesinde adı geçen personelden 59 tanesinin vardiyalı olarak Yönetmelikte belirtilen itfaiye hizmetlerini bilfiil yerine getirdiği tespit edilmiş, bu kişilere ödenen toplam … TL’lik maktu fazla çalışma ücretinin mevzuatına uygun olduğuna ve kamu zararına sebebiyet vermediğine, öte yandan müdür yardımcıları; (satın alma sorumlusu) …, (idari işler-iaşe görevlisi) … ve (ayniyat sorumlusu) …’ın ise itfaiye hizmetleri ile ilgisi olmayan işlerde görevlendirildiği tespit edildiğinden, bu kişilere maktu fazla çalışma ücreti ödenmesinin mevzuatına aykırı olduğuna karar verilmiş ve ödeme tutarı olan … TL kamu zararının düzenlenen 443 sayılı Ek İlam ile tazminine hükmedilmiştir.

Bu kez sorumlular; …, … ve …’ın aslında aktif müdahale personeli iken İtfaiye Daire Başkanına yardımcı olmaları için müdür yardımcısı olarak görevlendirildiğini ve asli görevlerinin yanı sıra takip ve kontrol amaçlı görevler üstlendiklerini öne sürerek anılan kişilerin görevlendirme yazıları ile 2014 yılına ait nöbet çizelgelerini dilekçe ekinde sunmuşlardır.

Belediye İtfaiye Yönetmeliği 10’uncu maddesinde, İtfaiye teşkilatında en üst amir olan itfaiye birim amirinin görevleri sayılmış, 11’inci maddesinde ise diğer amirlerin görevleri aşağıdaki gibi belirtilmiştir.

“Diğer amirlerin görevleri

MADDE 11 – (1) İtfaiye teşkilatında hiyerarşik olarak yer alan herkes birim amiri tarafından verilen görevleri yerine getirmekle yükümlüdürler. Bu kişiler kendilerine verilen görevlerin eksiksiz olarak yapılmasından birinci derecede sorumlu olmakla beraber ayrıca personelin disiplin ve düzeninden, tesis, araç ve gereçlerin temizliği, korunması ve göreve hazır durumda tutulmasından belediye başkanına karşı sorumludurlar.”

Yapılan incelemede; İtfaiye müdür yardımcıları …, … ve …’ın itfaiye birim amirine bağlı olarak çalıştığı, kendilerinin de görev yaptıkları ilgili birimlerin amiri olmaları hasebiyle üzerlerine verilen görevleri planlamak, yönlendirmek, koordine etmek, denetlemek gibi iş ve işlemlerin eksiksiz yapılmasından niteliği gereği 657 sayılı Kanunda belirtilen çalışma süre ve saatlerine bağlı olmaksızın sorumlu oldukları, ayrıca bu kişilerin 2014 yılının ilgili aylarında nöbetçi amir olarak 24 saat esasına göre nöbet tutmak suretiyle yaşanan (yaşanacak) itfaiye olaylarını takip ve kontrol etme, olaylara gerekirse bizzat katılma ve üst amirini bilgilendirme gibi görev ve sorumluluklarını fiilen yerine getirdiği görüldüğünden, itfaiye hizmetlerini bilfiil yürüttüğü anlaşılan Ek İlamda adı geçen söz konusu personele maktu fazla mesai ücreti ödenmesinde mevzuata aykırı bir durum bulunmadığı değerlendirilmiştir.

Bu itibarla; 443 sayılı Ek İlamın 1’inci maddesi ile verilen … TL’lik tazmin hükmünün KALDIRILMASINA karar verilmesi gerekir.

Üye …:

5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Zabıtanın görev ve yetkileri“ başlıklı 51’inci maddesinde, “Belediye zabıta ve özel güvenlik hizmetlerinde fiilen çalışanlara, fazla mesai ücreti olarak yılı bütçe kanununda belirlenen üst sınırı aşmamak kaydıyla belediye meclisi kararı ile tespit edilen maktu tutar ödenir.” hükmü yer alırken, aynı Kanun’un “İtfaiye” başlıklı 52’nci maddesinde, “Belediye itfaiye teşkilâtında fiilen çalışanlara fazla mesai ücreti olarak yılı bütçe kanununda belirlenen üst sınırı aşmamak kaydıyla belediye meclisi kararı ile tespit edilen maktu tutar ödenir.” hükmüne yer verilmiştir.

Her iki madde incelendiğinde görüleceği üzere, zabıta biriminde çalışanlara yılı merkezi yönetim bütçe kanununda belirlenen maktu fazla mesai ücretinin ödenebilmesi için “zabıta hizmetlerinde fiilen çalışma” şartı öngörülmüş iken, itfaiye biriminde çalışanlara mezkûr ücretin ödenebilmesi için “itfaiye teşkilatında fiilen çalışma” şartı yeterli görülmüştür. Bu bağlamda, maktu fazla mesai ücreti ödenmesinde; zabıta biriminde fiilen yürütülen zabıta hizmetleri ve destek hizmetleri ayrımı mümkün iken, itfaiye teşkilatında bahsedilen şekilde bir ayrım yapılması isabetli olmayacaktır.

21.10.2006 tarihli ve 26326 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Belediye İtfaiye Yönetmeliği’nin 7’nci maddesinde de, “(2) İtfaiye personelinin çalışma saatleri vardiyalar şeklinde düzenlenir. Fazla çalışma ücretleri ile ilgili olarak 5393 sayılı Kanunda yer alan hükümler uygulanır.” hükmü yer almaktadır.

Her ne kadar 2014 yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu’na ekli "K" Cetvelinin "Aylık Maktu Fazla Çalışma Ücreti" başlıklı bölümünün "III. Aylık Maktu Fazla Çalışma Ücreti" alt başlığında yer alan;

"Belediyeler ile bunlara bağlı müstakil bütçeli kamu tüzel kişiliğini haiz kuruluşlarda (iktisadi işletmeler hariç), görevlerinin niteliği gereği 657 sayılı Kanunda belirtilen çalışma süre ve saatlerine bağlı olmaksızın zabıta ve itfaiye hizmetlerinde fiilen çalışan personele (destek hizmeti yürüten personel hariç), belediye meclisi kararı ile tespit edilen tutar, fazla çalışma ücreti olarak maktuen ödenir." hükmünde, itfaiye hizmetlerinde de fiilen çalışma şartı öngörülmüşse de; 5393 sayılı Kanun’unda maktu fazla mesai ücretinin ödenmesine ilişkin esas ve usuller açısından değil, sadece ücretin maktu tutarı konusunda bütçe kanuna atıf yapılmış olduğundan mezkûr Kanun’da sağlanan hak ve menfaatin merkezi yönetim bütçe kanunları ile sınırlandırılamayacağı düşünülmektedir.

Bu durumda 5393 sayılı Kanun’da düzenlendiği şekliyle zabıta hizmetlerinde fiilen çalışanlara maktu fazla mesai ücreti ödenebilecek iken, itfaiye teşkilatında fiilen çalışıp fazla mesai yapan tüm personele merkezi yönetim bütçe kanununda belirlenen maktu fazla mesai ücreti ödenebilecektir.

Kaldı ki, Daire ilamına konu olan personelin itfaiye daire başkanlığında fiilen müdür yardımcısı olarak görevlendirildiğine ve takip ve kontrol amaçlı görevler üstlendiklerine ilişkin görevlendirme yazıları ile 2014 yılına ait nöbet çizelgeleri temyiz dilekçesi ekinde sunulmuştur.

Bu itibarla; 443 sayılı Ek İlamın 1’inci maddesi ile verilen tazmin hükmünün KALDIRILMASINA karar verilmesi uygun olacaktır.