Sayıştay 6. Dairesi 500 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler İş Mevzuatı

Daire Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Daire Karar Detayı: Listeye DönYazdır

• Daire: 6

• Karar Tarihi: 16.11.2017

• Karar No: 500

• İlam No: 79

• Madde No: 5

• Kamu İdaresi Türü: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Hesap Yılı: 2016

• Konu: İş Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

Asgari Ücret Destek Bedeli.

…..Belediyesi ile ….. Ltd. Şti. - …. Ltd. Şti. Adi Ortaklığı arasında, …. TL bedelle sözleşmesi imzalanan, 01.06.2016-31.12.2016 tarihleri arasında “Temizlik İşleri Müdürlüğünde İstihdam Edilmek Üzere Destek Personeli Hizmet Alım İşi”nde, yüklenici, Hazine tarafından karşılanan asgari ücret desteğinden yararlanmış olmasına karşın, hakediş ödemelerinden asgari ücret destek tutarlarının mahsup edilmediği tespit edilmiştir.

27.01.2016 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan 6661 sayılı Askerlik Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un 17’nci maddesi ile 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'na Geçici 68’inci madde eklenmiş olup anılan madde hükmünde; “ (1) Bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında haklarında uzun vadeli sigorta kolları hükümleri uygulanan sigortalıları çalıştıran işverenlerce;

a) 2015 yılının aynı ayına ilişkin Kuruma verilen aylık prim ve hizmet belgelerinde prime esas günlük kazancı 85 TL ve altında bildirilen sigortalıların toplam prim ödeme gün sayısını geçmemek üzere, 2016 yılında cari aya ilişkin verilen aylık prim ve hizmet belgelerinde bildirilen sigortalılara ilişkin toplam prim ödeme gün sayısının,

b) 2016 yılı içinde ilk defa bu Kanun kapsamına alınan işyerlerinden bildirilen sigortalılara ilişkin toplam prim ödeme gün sayısının,

2016 yılı Ocak ila Aralık ayları/dönemleri için günlük 3,33 TL ile çarpımı sonucu bulunacak tutar, bu işverenlerin Kuruma ödeyecekleri sigorta primlerinden mahsup edilir ve bu tutar Hazinece karşılanır.

…

(8) 4734 sayılı Kanunun 2 nci maddesinin birinci fıkrasının (a), (b), (c) ve (d) bentlerinde sayılan idareler tarafından ilgili mevzuatı uyarınca yapılan ve sözleşmesinde fiyat farkı ödeneceği öngörülen hizmet alımlarında, ihale dokümanında personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatinin tamamının idarede kullanılmasının öngörüldüğü işçilikler için birinci fıkra uyarınca Hazine tarafından karşılanacak tutarlar bu idarelerce işverenlerin hak edişinden kesilir.

(9) 2016 yılı Ocak ila Aralık aylarına/dönemlerine ilişkin yasal süresi dışında Kuruma verilen aylık prim ve hizmet belgelerinde kayıtlı sigortalılar için bu madde hükümleri uygulanmaz.

(10) Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Maliye Bakanlığı ve Hazine Müsteşarlığının görüşleri alınmak suretiyle Kurum tarafından belirlenir.”

denilmektedir.

6661 sayılı Kanun’un yürürlük maddesi ile 17’nci maddenin 01.01.2016 tarihinden geçerli olmak üzere yayımı tarihinde yürürlüğe gireceği hüküm altına alınmıştır. Dolayısıyla, 01.01.2016 tarihinden itibaren 5510 sayılı Kanunun Geçici 68’inci maddesi yürürlükte bulunmaktadır.

31.08.2013 tarih ve 2013/5215 sayılı Kararname ile yürürlüğe giren "4734 sayılı Kamu İhale Kanununa Göre İhale Edilen Hizmet Alımlarında Uygulanacak Fiyat Farkına İlişkin Esaslar" ile fiyat farkı uygulamalarına ilişkin düzenlemeler gerçekleştirilmiştir. Buna göre anılan Esasların “İşçilik maliyetlerindeki değişiklik” başlıklı 6’ncı maddesinde;

“(1) İhale dokümanında personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatinin tamamının idarede kullanılmasının öngörüldüğü işçilikler için, 31/5/2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu uyarınca çalıştırılan işçinin idari şartnameye göre ihale tarihi itibarıyla hesaplanan brüt maliyeti ile uygulama ayındaki brüt maliyeti arasındaki fark, 5 inci madde uygulanmaksızın ödenir veya kesilir.

(2) İhale dokümanında sözleşme kapsamında çalıştırılacak personele brüt asgari ücretin belli bir yüzde fazlası oranında ücret ödenmesi öngörülmüş ise, uygulama ayında fiilen ödenen ücret üzerinden fiyat farkına esas olacak brüt maliyet bulunur ve fiyat farkı, bu maliyete asgari ücretteki brüt artış oranı uygulanarak hesaplanır. Ulusal bayram ve genel tatil günleri ile fazla çalışma ücretiyle ilgili olarak bu fıkraya göre belirlenen ücret esas alınarak fiyat farkı hesaplanır.

(3) Uygulama ayına ilişkin aylık ücret bordrosunda belirtilen kısa vadeli sigorta kolları prim oranı ile idari şartnamede idarece öngörülen kısa vadeli sigorta kolları prim oranı arasında farklılık olması halinde, bu değişiklik fiyat farkı hesabında dikkate alınır”

denilmektedir.

Uygulamanın nasıl yapılacağına ilişkin olarak; 11.02.2016 tarih ve 2016-4 sayı ile yayınlanan SGK Genelgesinin İhale makamlarınca destekten yararlanan işverenlerin hakedişlerinden yapılacak kesintilere ilişkin usul ve esaslar başlıklı 6’ncı maddesinde;

“… destekten yararlanan işverenlerin yararlandıkları destek tutarlarının ihale makamlarınca hak edişlerinden kesilebilmesi için, söz konusu destek kapsamında yararlanılan tutar "İdarelerce e-borç sorgulama" ekranından destek tutarının görüntülenmesine kadar ilgili Sosyal Güvenlik Merkezlerince/Sosyal Güvenlik İl Müdürlüklerince talep edilmesi halinde ihale makamlarına yazı ile bildirilecek ve buna göre kesinti yapılacaktır.

Yukarıda belirtilen idarelerden iş alan işverenlere en son aya ait hakedişin ödenmesinde; hakediş/hakedişlerden kesilemeyen asgari ücret destek tutarları önceki aylarda gerçekleşen destek tutarları dikkate alınarak emanet hesaplarına alınır. En son aya ait hakediş tutarının, asgari ücret destek tutarlarını karşılamayacağının anlaşılması halinde bir önceki hakedişten de bu maksatla yeteri kadar kesinti yapılarak emanet hesaplarına alınır.

Hakedişten kesilen tutarlar veya emanete alınan tutarlar, Sosyal Güvenlik Kurumunun "İdarelerce e-borç sorgulama" ekranından görüntülenerek destek tutarının kesinleşmesinden sonra genel bütçeye gelir kaydedilmek üzere illerde muhasebe müdürlüklerinin ilçelerde ise mal müdürlüklerinin banka hesaplarına aktarılır. Emanete alınan tutarlar yararlanılan asgari ücret destek tutarlarından fazla ise bu tutarlar idarelerce işverenlerin varsa borçlarına mahsup edilir. Borcunun bulunmadığının anlaşılması durumunda ise işverenlere iade edilir” ifade edilmiştir.

İlgili işin İdari Şartnamesinin "Fiyat Farkı" başlıklı 46’ncı maddesinde; " Bu ihalede 31.08.2013 tarih 28751 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 4734 sayılı Kamu İhale Kanununa göre ihale edilen hizmet alımlarında uygulanacak fiyat farkına ilişkin esasların 6. maddesi uyarınca fiyat farkı verilecektir..." denilmektedir.

Yukarıda yer verilen Esasların 6'ncı maddesine göre; çalışan personelin ihale tarihi itibarıyla hesaplanan brüt maliyeti ile uygulama ayındaki brüt maliyeti arasındaki fark, ilgisine göre idare tarafından ödenmekte veya mahsup edilmektedir. Brüt maliyetin içerisinde sigorta primleri de bulunmakta, sigorta prim tutarlarında değişiklik olması durumunda, bu değişiklik fiyat farkı hesabı içerisinde idare tarafından ödenmekte ya da kesilmektedir.

Yukarıda anılan düzenlemelere göre, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'na göre yapılan ihalelerde, sözleşmesinde fiyat farkı ödeneceği öngörülen hizmet alımlarında, ihale dokümanında personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatinin tamamının idarede kullanılmasının öngörüldüğü işçilikler için, Hazine tarafından karşılanacak destek tutarlarının idare tarafından yüklenicinin hak edişinden mahsup edilmesi gerekmektedir.

İlgili işe ait ihale dokümanı ve hakedişlerin incelenmesinde ise; ihale dokümanında fiyat farkının ödeneceğine dair düzenleme bulunmasına rağmen, idare tarafından yüklenicinin yararlandığı asgari ücret destek tutarlarının hakedişlerden mahsup edilmediği anlaşılmıştır. Yüklenicinin asgari ücret desteğinden yararlanmış olmasına rağmen yararlandığı asgari ücret destek tutarlarının idare tarafından hakedişlerden mahsup edilmemesi sonucu kamu zararına neden olunmuştur.

Denetçi tarafından kamu zararı KDV dahil hesaplanmışsa da;

3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu’nun 20’nci maddesinde, teslim ve hizmet işlemlerinde matrahın, bu işlemlerin karşılığını teşkil eden bedel olduğu, bedel deyiminin ise; malı teslim alan veya kendisine hizmet yapılan veyahut bunlar adına hareket edenlerden bu işlemler karşılığında her ne suretle olursa olsun alınan veya bunlarca borçlanılan para, mal ve diğer suretlerde sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaat, hizmet ve değerler toplamını ifade ettiği hükme bağlanmıştır.

Hazinece karşılanan işçilik maliyeti işin bedelinin bir parçası olduğundan, anılan Kanun hükmüne göre KDV matrahına dahil edilmesi ve KDV’nin bu matrah üzerinden hesaplanması zorunludur.

Ancak bu işlemden sonra Hazinece karşılanan işçilik maliyetinin bir kez de hakediş bedeli içinde ödenmemesi için fiyat farkı kesintisi yapılması gerekir. Aksi takdirde Hazinece karşılanan işçilik maliyeti kadar kamu zararına neden olunur. Olayda da bu kesinti yapılmadığı için Hazinece karşılanan işçilik maliyeti kadar kamu zararına neden olunmuştur. Bu nedenle, söz konusu kamu zararı hesaplanırken ayrıca KDV eklenmesi mümkün değildir.

Bu itibarla ….. TL’den,

….. TL’si için ilişilecek husus bulunmadığına oy çokluğuyla,

…. TL’si de …. tarih ve …. no'lu muhasebe işlem fişiyle …. Ltd. Şti. - …. Ltd. Şti. Adi Ortaklığı’ndan tahsil edildiğinden ilişilecek husus kalmadığına oy birliğiyle

Karar verildi.

Karşı Oy

Daire Başkanı …. ile Üye …..’ın karşı oy gerekçesi:

“Temizlik İşleri Müdürlüğünde İstihdam Edilmek Üzere Destek Personeli Hizmet Alım İşi”ne ait ihale dokümanında fiyat farkının ödeneceğine dair düzenleme bulunmasına rağmen, idare tarafından yüklenicinin yararlandığı asgari ücret destek tutarları hakedişlerden mahsup edilmemiştir. Hakedişler düzenlenirken asgari ücret destek tutarları mahsup edilmediği için KDV matrahı olması gerekenden yüksek hesaplanmış olup yüklenici firmaya yersiz bir KDV ödenmesi sonucu da kamu zararına sebebiyet verilmiştir. Bu nedenle tahsil edilmeyen KDV tutarı …. TL’nin sorumlulara ödettirilmesine karar verilmesi gerekeceğinden çoğunluk görüşüne katılmıyoruz.