Sayıştay 6. Dairesi 49517 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Personel Mevzuatı

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Yılı: 2018

• Daire: 6

• Dosya No: 49517

• Tutanak No: 56023

• Tutanak Tarihi: 18.10.2023

• Konu: Personel Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

Konu: Büyükşehir belediyesinde unvansız daire başkanı kadrosunun hizmet gereklerine uygun olarak belirlenmemesi ve fiilen icra edilmeyen hizmete ilişkin daire başkanı kadro unvanı oluşturularak bu kadroya atama yapılması (Yani fiiliyatta mevcut olmayan bir daire başkanlığında daire başkanı kadrosuna atama yapılması)

1. 184 İlam sy Daire Kararının 35. A maddesiyle, yargılamaya esas raporda yer alan, Büyükşehir Belediyesinde unvansız daire başkanı kadrosunun hizmet gereklerine uygun olarak belirlenmediği ve fiilen icra edilmeyen hizmete ilişkin kadro unvanı oluşturularak . . . ’in mevzuata aykırı olarak daire başkanı kadrosuna atanması sonucu . . . TL kamu zararı oluştuğu iddiası karşısında, İlişilecek Husus Bulunmadığına karar verilmiştir.

Temyiz Dilekçesi

İlişilecek Husus Bulunmadığı hükmünü içeren Daire Kararına karşı Başsavcılık tarafından temyiz başvurusunda bulunulmuştur. Başsavcılığın temyiz başvurusuna esas dilekçe aşağıdadır:

Daire Başkanı kadrosunun hizmet gereklerine uygun olarak belirlenmediği, Fiilen icra edilmeyen hizmete ilişkin kadro unvanı oluşturup ...'in mevzuata aykırı olarak bu kadroya ataması yapılarak adı geçen kişiye fazla maaş ödenmesinin amaçlandığı,

Unvansız ’’daire başkanı" kadrosunun ihdas edilmesi durumunda, ihdas edilen her kadro için ayrı ayrı olmak üzere görev ve yetki alanının mevzuata uygun olarak atamaya yetkili amir tarafından belirlenmesi gerektiği, Yani ihdas edilen bu kadronun görev tanımının açık ve net olarak belirlenmesi, icrai niteliğinin olması ile bütçesi ve harcama yetkililiğinin bulunması gerektiği,

Şube müdürü olarak görev yapan ...’in ....2018 gün ... sayılı onay ile şube müdürlüğü kadrosundan 1’inci dereceli unvansız daire başkanı kadrosuna atandığı, Atama (görevlendirme) onayında “iştiraklerden sorumlu genel sekreter danışmanı olarak görevlendirilmiştir” yazıldığı, Atama yapılan kadro norm kadroya uygun olmadığı gibi adı geçen kişinin daire başkanlığı görevini de yapmadığı,

Adı geçen kişinin atandığı unvansız daire başkanı kadrosuna ait görev tanımının bulunmadığı, harcama birimi oluşturulmadığı, Bu hususlar dikkate alındığında Yönetmeliğe aykırı olarak yapılan atamaların daha fazla maaş verme amacını taşıdığı,

Yukarıda yapılan açıklamalara göre, somut uygulamada hukuka aykırılık sonucu kamu zararı oluştuğundan Daire Kararının 35.A maddesinde verilen ilişilecek husus bulunmadığına ilişkin kararın bozulmasının uygun olacağı,

İfade edilmektedir.

İLGİLİLERİN YANITI

Başsavcılığın temyiz başvurusu üzerine ilgililer tarafından cevap verilmemiştir.

Duruşmaya Kamu İdaresi (Belediye) adına I.Hukuk Müşaviri Av.... katılmıştır. Av.... tarafından ilgililerin savunmalarında yer alan hususların aynen geçerli olduğu ifade edilerek ilişilecek husus bulunmadığı yönündeki Daire Kararının Tasdiki talep edilmiştir.

Duruşma sırasında Sayıştay Savcısı tarafından yazılı mütalaanın geçerli olduğu ifade edilmiştir.

Duruşmaya Kamu İdaresi (Belediye) adına katılan I.Hukuk Müşaviri Av.... ile Sayıştay Savcısının sözlü açıklamalarının dinlenmesinden ve dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,

Duruşma talebinde bulunan ilgili …’a usulüne uygun olarak duruşma günü bildirilmiş olmasına karşın duruşmaya katılmadığından, Hukuk Muhakemeleri Kanununun 369’uncu maddesi hükmü uyarınca dosya üzerinde ve gıyabında,

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

184 İlam sy Daire Kararının 35.A maddesiyle, yargılamaya esas raporda yer alan, Büyükşehir Belediyesinde unvansız daire başkanı kadrosunun hizmet gereklerine uygun olarak belirlenmediği ve fiilen icra edilmeyen hizmete ilişkin kadro unvanı oluşturularak ...’in mevzuata aykırı olarak daire başkanı kadrosuna atanması sonucu ... TL kamu zararı oluştuğu iddiası karşısında, İlişilecek Husus Bulunmadığına karar verilmiştir.

Esas yönünden inceleme

Daire Kararının gerekçesinde: söz konusu eksikliklerin usul açısından mevcut olduğu anlaşılmakla birlikte atamaya ilişkin tüm işlemlerin mevzuata uygun olarak gerçekleştirilmesi sebebiyle sadece bu eksikliklerden ötürü kamu zararına hükmedilmesinin mümkün olmadığı, somut olayda 5018 sayılı Kanunun anılan maddesinde belirtilen esaslar muvacehesinde oluşmuş kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunması gibi bir halin varlığından söz etmenin mümkün olmadığı ifade edilmiştir.

Rapor dosyası ve eki belgelerde görüldüğü üzere, Belediyede 29 adet harcama birimi mevcuttur. Daire Kararında esas alınan söz konusu Daire Başkanlığı görevi için bütçe açıldığının ifade edilmesi gerekçesi gerçek durumu yansıtmamaktadır; Bu daire başkanlığının 2018 yılında bütçesi olmamıştır.

Daire Kararında belirtilen "söz konusu eksikliklerin usul açısından mevcut olduğu anlaşılmakla birlikte atamaya ilişkin tüm işlemlerin mevzuata uygun olarak gerçekleştirilmesi" gerekçesi fiili gerçekliğe ve mevzuata uygun değildir. Atamaya ilişkin işlemler ve atamanın amacı mevzuata uygun değildir; Atama işlemindeki hukuka aykırılık sadece usul eksikliği değildir.

Unvansız Daire Başkanlığına İlişkin Genel Açıklama

Anayasanın 128'inci maddesinde, devletin ve diğer kamu tüzel kişilerinin, genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevlerin memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görüleceği ve memurların nitelik, atanma, ödev, yetki, hak ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işlerinin kanunla düzenleneceği belirtilmiş, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nda da memurların hizmet şartları, nitelikleri, hak ve yükümlülükleri ile parasal ve özlük hakları objektif kurallara bağlanarak hukuki statüleri belirlenmiştir. Bu bağlamda, Devlet personel rejimi ve bunun hukuki öznesi olan memurluk, statü hukukuna dayanılmakta, kadro da bu hukukun ayrılmaz parçasını oluşturmaktadır. 657 sayılı Kanunun 33'üncü maddesi ile kanun koyucu, her kurumda çalıştırılacak personelin tamamı için görev yerlerinin belirtilerek kadro tespiti zorunluluğunu getirmiş, kadrosuz memur çalıştırılmayacağını kurala bağlamıştır. Yasada hizmetin önemi, hizmet yerinin özellikleri ve yoğunluğu gibi kriterler esas alınmak suretiyle personel kadrolarının tespit edilmesi ve bu hizmetleri göreceklerin kendi sınıfları içindeki derece durumlarına uygun olmak kaydıyla o kadronun aylığını almaları amaçlanmıştır. Kadro, memurun çalıştığı belli bir görev yerini ifade etmekte, memurun yapacağı iş onun kadrosu ile ilişkili bulunmaktadır.

657 sayılı Kanunun 147'nci maddesinin gerekçesinde, aylık tabirinin, ister esas görev, ister vekâlet görevi, ister ise ikinci görev şeklinde olsun, işgal edilen bir kadro karşılığında ay itibarıyla ödenen parayı ifade ettiği açıkça belirtilmiştir. Anılan Kanunun 33'üncü maddesinde ise, kadrosuz memur çalıştırılamayacağının hükme bağlandığı, ek göstergeden yararlanabilmek için cetvellerde karşılığı gösterilen kadroların birine atanmış ve bu görevi fiilen ifa ediyor olma şartlarının birlikte gerçekleşmesi gerektiği, yine Kanunun 147'nci maddesinde aylığın hizmetlerin karşılığında kadroya dayanılarak ay itibarıyla ödenen parayı ifade ettiği belirtilmiştir.

22.02.2007 gün ve 26442 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Belediye ve Bağlı Kuruluşları ile Mahalli İdare Birlikleri Norm Kadro İlke ve Standartlarına Dair Yönetmeliğin "Belediye ve bağlı kuruluşları ile mahalli idare birlikleri kadro unvanları" başlıklı 7'nci maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde "(I) Sayılı Liste: Diğer Daire Başkanları (Büyükşehir Belediyeleri) Kadro Unvanları" olarak tespit edilmiştir. Aynı Yönetmeliğin "Kadroların tespiti" başlıklı 9'uncu maddesinin birinci fıkrasında: "Bu Yönetmeliğe ekli cetvellerde cilt gruplar için unvan ve sayı itibarıyla tespit edilenler dışında kadro kullanılamaz." ve ikinci fıkrasında: "Bu Yönetmeliğin ekinde yer alan Ek-2 Belediye ve Bağlı Kuruluşları ile Mahalli İdare Birlikleri Norm Kadro Standartları Cetvellerinde belirtilen birim müdürlüğü ve üstü yönetici kadro unvanları ile Yönetmeliğin ekinde yer alan Ek-3 Belediye ve Bağlı Kuruluşları ile Mahalli İdare Birlikleri Kadro Unvanları Listelerinden (I), (II) ve (ili) sayılı listelerde belirtilen unvanlar kullanılarak idari birimler oluşturulur. İdari birimler ile bu birimlere ait kadro unvanları arasında yetki ve görev mükerrerliğine yer verilemez ve bu kadro unvanlarından aynı mahiyetteki hizmet ve görevleri ifa edebilecek birden fazla yönetici kadro unvanı ihdas edilemez. Birim müdürlüğü ve üstü yönetici kadro unvanları hizmet gereklerine uygun olarak belirlenir ve fiilen icra edilmeyen hizmetlere ilişkin kadro unvanları kullanılamaz Ek-3 Belediye ve Bağlı Kuruluşları ile Mahalli İdare Birlikleri Kadro Unvanları Listelerinden (I) ve (II) sayılı listelerde yer alan 2975 unvan kodlu "Daire Başkanı" kadrosunun ihdas edilmesi durumunda; ihdas edilen her kadro için ayrı ayrı olmak üzere; görev ve yetki alanı bu maddede belirtilen hükümlere uygun olarak atamaya yetkili amir tarafından belirlenir." denilmiştir.

... Büyükşehir Belediyesi A2 grubunda yer almaktadır. Norm kadroda 9 adet Daire Başkanlığının zorunlu olarak ihdas edileceği, seçimli olarak ise 20 adet Diğer Daire Başkanlığının (I) sayılı listeden seçilebileceği Yönetmelikte belirtilmiştir. (I) sayılı listede yer alan 39 adet unvanlı (Dış İlişkiler Dairesi Başkanı. Ulaşım Dairesi Başkanı gibi) daire başkanı arasından seçim yapma imkânı getirilmiştir. ... Büyükşehir Belediyesi de bu listeden seçim yaparak unvanlı daire başkanlıkları oluşturmuştur.

5393 sayılı Belediye Kanununun 63'üncü maddesinde: "Belediye bütçesiyle ödenek tahsis edilen her bir harcama biriminin en üst yöneticisi harcama yetkilisidir." denilerek harcama yetkilisinin tanımı yapılmıştır. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanununun "Harcama yetkisi ve yetkilisi" başlıklı 31'inci maddesinde: "Bütçeyle ödenek tahsis edilen her bir harcama biriminin en üst yöneticisi harcama yetkilisidir." hükmü yer almaktadır.

5018 sayılı Kanuna istinaden çıkarılmış olan 1 seri numaralı Harcama Yetkilileri Hakkında Genel Tebliğde harcama yetkililerinin belirlenmesi konusunda: "5018 sayılı Kanunun 5486 sayılı Kanunla değişik 81 inci maddesinin birinci fıkrasında bütçeyle ödenek tahsis edilen her bir harcama biriminin en üst yöneticisi harcama yetkilisi olarak belirlenmiştir. Bu hüküm uyarınca bütçe sınıflandırması harcama yetkilisini belirleyen temel unsur olmaktadır." denilerek harcama yetkisinin kim tarafından kullanılacağı açıkça belirtilmiştir.

Belediye Meclisince 7 adet "daire başkanı" unvanlı kadro ihdas edilmiştir. İhdas edilen 7 adet unvansız Daire Başkanlığı kadrolarından birinin 2012 diğerlerinin ise 2015 yılında Belediye Meclisince ihdas edildiği anlaşılmıştır. Norm Kadro Yönetmeliğinde: "İdari birimler ile bu birimlere ait kadro unvanları arasında yetki ve görev mükerrerliğine yer verilemez ve bu kadro unvanlarından aynı mahiyetteki hizmet ve görevleri ifa edebilecek birden fazla yönetici kadro unvanı ihdas edilemez. Birim müdürlüğü ve üstü yönetici kadro unvanları hizmet gereklerine uygun olarak belirlenir ve fiilen icra edilmeyen hizmetlere ilişkin kadro unvanları kullanılamaz. Ek-8 Belediye ve Bağlı Kuruluşları ile Mahalli idare Birlikleri Kadro Unvanları Listelerinden (I) ve (II) sayılı listelerde ver alan 2975 unvan kodlu "Daire Başkanı" kadrosunun ihdas edilmesi durumunda; ihdas edilen her kadro için ayrı avrı olmak üzere; görev ve yetki alanı bu maddede belirtilen hükümlere uygun olarak atamaya yetkili amir tarafından belirlenir." denilmiştir. Bu düzenlemeye göre "daire başkanı" kadrosu ihdas edilmesi durumunda ihdas edilen her kadro için ayrı ayrı olmak üzere görev ve yetki alanı bu maddede belirtilen hükümlere uygun olarak atamaya yetkili amir tarafından belirlenmesi gerekir. Yani ihdas edilen bu kadronun görev tanımının açık ve net olarak belirlenmesi, icrai niteliğinin olması ile bütçesi ve harcama yetkililiğinin bulunması gerekir. İhdas edilen 7 adet "daire başkanı" kadrosundan 3'ü boş olarak tutulmaktadır. Yani bu kadrolarla ilgili bu hizmet söz konusu değildir. Bir kadroya ihtiyaç duyulduğunda Meclis tarafından kadro ihdası mümkündür. İhdas edilen 7 adet "Daire Başkanı" kadrosundan 4'üne atamalar yapılmıştır. Bu kişilerin atandıkları unvansız daire başkanlığı kadrosuna ait görev tanımının olmadığı, harcama birimi oluşturulmadığı dikkate alındığında Yönetmeliğe aykırı olarak yapılan atamaların atanan kişilere daha yüksek maaş verme amacını taşıdığı anlaşılmıştır.

Somut uygulamada daire başkanı kadrosunun hizmet gereklerine uygun olarak belirlenmediği ve fiilen icra edilmeyen hizmete ilişkin kadro unvanı oluşturularak ...'in mevzuata aykırı olarak atanmasının bu kişiye daha yüksek maaş verme amacını taşıdığı anlaşılmaktadır.

Yeniden ifade etmek gerekirse, özetle: Unvansız ’’daire başkanı" kadrosunun ihdas edilmesi durumunda, ihdas edilen her kadro için ayrı ayrı olmak üzere görev ve yetki alanının belirtilen hükümlere uygun olarak atamaya yetkili amir tarafından belirlenmesi gerekir. Yani ihdas edilen bu kadronun görev tanımının açık ve net olarak belirlenmesi, icrai niteliğinin olması ile bütçesi ve harcama yetkililiğinin bulunması gerekir. Somut uygulamada, adı kişinin atandığı unvansız Daire Başkanlığı kadrosuna ait görev tanımının olmadığı, harcama birimi oluşturulmadığı anlaşılmıştır. Buna ilave olarak, şube müdürü olarak görev yapan ... ....2018 gün ... sayılı onay ile şube müdürlüğü kadrosundan 1’inci dereceli unvansız daire başkanı kadrosuna atanmıştır. Atama (görevlendirme) onayında “İştiraklerden sorumlu genel sekreter danışmanı olarak görevlendirilmiştir” yazılmıştır. Atama yapılan kadro norm kadroya uygun olmadığı gibi adı geçen kişi daire başkanlığı görevini de yapmamıştır. Ayrıca, yapılan bu atama işleminde, hukuka aykırı olarak, adı geçen kişiye yüksek maaş ödenmesinin amaçlandığı anlaşılmıştır.

Buna göre, somut uygulamada 5018 sayılı Kanunun 71’inci maddesi kapsamında kamu zararı oluştuğu anlaşılmıştır.

BU İTİBARLA, yukarıda belirtilen gerekçelerle Başsavcılık talebinin kabul edilmesine, ilişilecek husus bulunmadığı hükmünü içeren 752 Karar-184 İlam sayılı Daire Kararının 35.A maddesinin BOZULARAK, yeniden hüküm tesis edilmesini teminen Dosyanın Dairesine Gönderilmesine (Temyiz Kurulu ve ….Daire Başkanı ..., üyeler ..., ..., ..., ..., ..., ..., ...’in aşağıda yer alan karşı oy gerekçelerine karşı), oy çokluğuyla,

Karar verildiği 18.10.2023 tarih ve 56023 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.

(Karşı oy gerekçesi

Temyiz Kurulu ve ….Daire Başkanı ..., üyeler ..., ..., ..., ..., ..., ..., ...’in karşı oy gerekçesi

Somut uygulamanın esas yönünden incelenmesinde, Daire Kararının gerekçesinde mevzuatın somut uygulamaya uygulanması mevzuata uygundur.

Daire Kararında yer alan gerekçelerle somut uygulamada hukuka aykırılık bulunmaması dolayısıyla kamu zararı oluşmadığından, ilişilecek husus bulunmadığı yönündeki Daire Kararının Tasdiki gerekir.)

2. 184 İlam sy Daire Kararının 35. B maddesiyle, yargılamaya esas raporda yer alan, . . . ’in şube müdürlüğüne atamasının hatalı olması sonucu 19. 209,57 TL kamu zararı oluştuğu iddiası karşısında, İlişilecek Husus Bulunmadığına karar verilmiştir.

Temyiz Dilekçesi

İlişilecek Husus Bulunmadığı hükmünü içeren Daire Kararına karşı Başsavcılık tarafından temyiz başvurusunda bulunulmuştur. Başsavcılığın temyiz başvurusuna esas dilekçede özetle:

...’in 22.06.2001 tarihinde Aksaray Üniversitesi Aksaray Teknik Bilimler Meslek Yüksekokulu Teknik Mantarcılık önlisansı, 29.06.2015 tarihinde Anadolu Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi İşletme Bölümünü bitirdiği,

...’in 20.08.2007 tarihinde tekniker kadrosuna, 12.05.2014 tarihinde Darıca Belediyesi zabıta müdürlüğüne, 25.07.2014 tarihinde ... Büyükşehir Belediyesi yazı işleri ve kararlar daire başkanlığı şube müdürlüğüne, ....2018 tarihinde daire başkanlığına atandığı,

Zabıta müdürü olarak atanacakların:

• 657 sayılı Kanun'un 68/B maddesindeki şartları taşıması,

• En az dört yıllık üniversite mezunu olması,

• Zabıta veya itfaiye teşkilatında en az iki yıl hizmetinin bulunması,

Gerektiği,

Zabıta Yönetmeliği hükümleri ile hizmet dökümünde yer alan bilgilere göre ...’in zabıta müdürlüğüne atanma şartlarını taşımadığı, ... 12.05.2014 tarihinde Darıca Belediyesi Zabıta Müdürlüğüne atandığında "en az dört yıllık üniversite mezunu olma" ile "en az iki yıl zabıta teşkilatında çalışmış olması” şartını sağlamadığından dolayı 12.05.2014 tarihinde Darıca Belediyesi Zabıta Müdürlüğüne yapılan atamasının hukuka aykırı olduğu, Yönetmeliğe aykırı olarak atandığı zabıta müdürlüğünden naklen şube müdürlüğüne yapılan atanmasının Yönetmeliğe aykırı olduğu, Yönetmeliğe aykırı olarak zabıta müdürlüğüne atama sonucu bu müdürlüğün kazanılmış hak kabul edilemeyeceği, Zabıta müdürü kadrosu görevde yükselmeye tabi değil iken şube müdürü kadrosunun Mahalli İdareler Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliğine göre görevde yükselmeye tabi olduğu,

İlgili mevzuata aykırı olarak kişinin zabıta müdürü ve oradan şube müdürü kadrolarına atanması sonucu 5018 sayılı Kanunun 71’inci maddesi kapsamında kamu zarar oluştuğu,

İfade edilmektedir.

İLGİLİLERİN YANITI

Başsavcılığın temyiz başvurusu üzerine ilgililer tarafından cevap verilmemiştir.

Duruşmaya Kamu İdaresi (Belediye) adına I.Hukuk Müşaviri Av.... katılmıştır. Av.... tarafından ilgililerin savunmalarında yer alan hususların aynen geçerli olduğu ifade edilerek ilişilecek husus bulunmadığı yönündeki Daire Kararının Tasdiki talep edilmiştir.

Duruşma sırasında Sayıştay Savcısı tarafından yazılı mütalaanın geçerli olduğu ifade edilmiştir.

Duruşmaya Kamu İdaresi (Belediye) adına katılan I.Hukuk Müşaviri Av.... ile Sayıştay Savcısının sözlü açıklamalarının dinlenmesinden ve dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,

Duruşma talebinde bulunan ilgili Feyzullah OKUMUŞ’a usulüne uygun olarak duruşma günü bildirilmiş olmasına karşın duruşmaya katılmadığından, Hukuk Muhakemeleri Kanununun 369’uncu maddesi hükmü uyarınca dosya üzerinde ve gıyabında,

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

184 İlam sy Daire Kararının 35.B maddesiyle, yargılamaya esas raporda yer alan, ...’in şube müdürlüğüne atamasının hatalı olması sonucu 19.209,57 TL kamu zararı oluştuğu iddiası karşısında, İlişilecek Husus Bulunmadığına karar verilmiştir.

Esas yönünden inceleme

Daire Kararının gerekçesinde zabıta müdürlüğüne yapılan atamanın Yönetmeliğe aykırı olduğu belirtildikten sonra 5018 sayılı Kanun'un 71’inci maddesinden bahsedilerek Darıca Belediyesindeki Zabıta Müdürlüğü kadrosuna atamanın 12.05.2014 tarihinde gerçekleştiği, 25.07.2014 tarihinde ise 657 sayılı Kanunun 74'üncü maddesine istinaden ilgilinin ... Büyükşehir Belediyesinde münhal bulunan şube müdürü kadrosuna naklen atandığı, 2018 yılındaki kamu görevlileri atama işleminin hiçbir aşamasında yer almadıkları için bahse konu 2014 yılında Darıca Belediyesinde gerçekleşen atama işlemindeki mevzuata aykırılığı tespit etmeleri kendilerinden beklenemeyeceği, yapılan işlem denk kadroya atama olduğundan yetkisiz veya usulsüz bir atama bulunmadığı, bu nedenle de kamu zararından söz edilemeyeceği ifade edilmektedir.

Zabıta Müdürlüğüne Atama

04.07.2009 gün ve 27278 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Mahalli İdareler Personelinin Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Yönetmelik’in "Zabıta ve itfaiye personeli” başlıklı 21’inci maddesinde: "Zabıta ve itfaiye personelinin görevde yükselme işlemleri, ilgili mevzuat hükümlerine göre yürütülür." düzenlemesi yapılmıştır.

11.07.2007 gün ve 26490 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Belediye Zabıta Yönetmeliğinin "Görevde yükselme şartları" başlıklı 17'nci maddesinde:

“(1) Bu Yönetmeliğin 6 ncı maddesinde sayılan unvanlardan daire başkanı ve zabıta müdürü dışındaki kadrolara yapılacak atamalarda aşağıdaki şartlar aranır.

а) Zabıta şube müdürlüğüne atanabilmek için;

1. Meslekle ilgili yüksek öğrenimi bitirmesi veya eıı az 4 yıllık yüksek öğrenim mezunu olmak,

2. En az iki yıl zabıta amiri olarak çalışmış olmak,

3. 1-4 dereceli kadrolara atanmak için 657 sayılı Kanunun 68 inci maddesinin (B) bendinde belirtilen süre kadar hizmeti bulunmak,

4. Son üç yıllık sicil notıı ortalaması en az iyi derecede olmak,

5. Görevde yükselme sınavında başarılı olmak,

б) Kadro durumu elverişli olmak,

şartları aranır.

(2) Belediyeler, atanılacak görevin niteliği itibariyle aranacak hizmet sürelerini, 657 sayılı Kanunun 68 inci maddesinin (B) bendi hükümlerine göre değerlendirerek kendi kuramlarında ve diğer kurumlarda geçen hizmet sürelerini dikkate alarak belirlerler. Bu sürelerin en az iki yılının zabıta teşkilatında geçmiş olması şarttır. Ancak, yeni kurulan belediyeler ile görevde yükselmeyle ilgili ilanlara başvuru olmaması halinde en az iki yıl çalışmış olmak şartı aranmaz. "

"Yönetmelikte hüküm bulunmayan haller" başlıklı 51’inci maddesinde.

" (1) Bu Yönetmelikte hüküm bulunmayan hallerde; …

ı) 15/3/1999 tarihli ve 99/12647 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan, Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Genel Yönetmelik,

hükümleri uygulanır."

düzenlemeleri yer almaktadır.

Yukarıda yer alan düzenlemelere göre zabıta müdürlüğüne atanma Mahalli İdareler Personelinin Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Yönetmeliğe tabi değildir. Zabıta Müdürü 11.07.2007 gün ve 26490 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Belediye Zabıta Yönetmeliğinin "Görevde yükselme şartları” başlıklı 17'nci maddesine göre de görevde yükselmeye tabi olmadığı için 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 68 B maddesine göre atanacaktır. Ancak Belediye Zabıta Yönetmeliğinin 17'nci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan: "Belediyeler, atanılacak görevin niteliği itibariyle aranacak hizmet sürelerini, 657 sayılı Kanunun 68 inci maddesinin (B) bendi hükümlerine göre değerlendirerek kendi kuramlarında ve diğer kuramlarda geçen hizmet sürelerini dikkate alarak belirlerler. Bu sürelerin en az iki yılının zabıta teşkilatında geçmiş olması şarttır. Ancak, yeni kurulan belediyeler ile görevde yükselmeyle ilgili ilanlara başvuru olmaması halinde en az iki yıl çalışmış olmak şartı aranmaz." hükmüne göre zabıta müdürlüğüne atanma anında hizmet süresinin en az iki yıllının zabıta teşkilatında geçmiş olması gerekir.

11/04/2007 gün ve 26490 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Belediye Zabıta Yönetmeliğinin 9, 17, 40 ve 49'uncu maddelerinin iptali istemiyle açılan davada Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun Esas no.2010/2799 ve Karar No.2013/4540 sayılı kararında:

’’Belediye Zabıta Yönetmeliğinin 17 maddesinin 1 fıkrasında "Bu Yönetmeliğin 6ncı maddesinde sayılan unvanlardan daire başkanı ve zabıta müdürü dışındaki kadrolara yapılacak atamalarda aşağıdaki şartlar aranır" hükmüne yer verilerek, zabıta şube müdürü, zabıta amiri ve zabıta komiserinden ayrı olarak zabıta daire başkanı ve zabıta müdürü görevde yükselmenin dışında tutulmuştur. Ancak aynı maddenin son fıkrasında. "Belediyeler, atanılacak görevin niteliği itibariyle aranacak hizmet sürelerini. 657 sayılı Kanunun 68 inci maddesinin (B) bendi hükümlerine göre değerlendirerek kendi kuramlarında ve diğer kurulularda geçen hizmet surelerini dikkate alarak belirlerler Bu sürelerin en az iki yılının zabıta teşkilatında geçmiş olması şarttır." ibaresine yer verilmiş, böylece zabıta daire başkanı ya da zabıta müdürü olarak atanacak kişilerin de hizmet süreleri yönünden 657 sayılı Yasanın 68. maddesinin (B) bendinde yer alan şartları taşımaları yanında ayrıca en az iki yıl zabıta teşkilatında çalışmış olmaları gerektiği düzenlendiğinden davacının bu iddiasına da itibar edilmemiştir."

denilmiştir.

Gerek Yönetmeliğin 17'nci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan "Belediyeler, atanılacak görevin niteliği itibariyle aranacak hizmet sürelerini. 657 sayılı Kanunun 68 inci maddesinin (B) bendi hükümlerine göre değerlendirerek kendi kuruluşlarında ve diğer kuruluşlarda geçen hizmet sürelerini dikkate alarak belirlerler. Bu sürelerin en az iki yılının zabıta teşkilatında geçmiş olması şarttır. Ancak, yeni kurulan belediyeler ile görevde yükselmeyle, ilgili ilanlara başvuru olmaması halinde en az iki yıl çalışmış olmak şartı aranmaz," hükmüne ve gerekse Zabıta Yönetmeliğinin iptal talebini görüşen Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun Esas No.2010/2799 ve Karar No.2013/4540 sayılı kararındaki gerekçeye göre zabıta müdürlüğüne atama tarihinde atanacak kişinin hizmet süresinin "en az iki yıl zabıta teşkilatında çalışmış olması" gerekmektedir.

Sonuç olarak, zabıta müdürü olarak atanacakların,

1. 657 sayılı Kanununun 68 B maddesindeki şartları taşıması,

2. En az dört yıllık üniversite mezunu olması,

3. Zabıta veya itfaiye teşkilatında en az iki yıl hizmetinin bulunması, gerekir.

... 22.06.2001 tarihinde Aksaray Üniversitesi Aksaray Teknik Bilimler Meslek Yüksekokulu Teknik Mantarcılık önlisans, 29.06.2015 tarihinde Anadolu Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi İşletme Bölümünden mezun olmuştur. 01.08.2007 tarihinde Bakanlıktan izin alınarak özel kalem müdürlüğüne atanmıştır. Adı geçen kişi 20.08.2007 tarihinde tekniker kadrosuna, 12.05.2014 tarihinde Darıca Belediyesi zabıta müdürlüğüne, 25.07.2014 tarihinde ... Büyükşehir Belediyesi yazı işleri ve kararlar daire başkanlığı şube müdürlüğüne, ....2018 tarihinde unvansız daire başkanlığına atanmıştır.

Zabıta Yönetmeliği hükümlerine göre ... zabıta müdürü kadrosuna atanma şartlarını taşımamaktadır. ... 12.05.2014 tarihinde Darıca Belediyesi zabıta müdürü kadrosuna atandığında "en az dört yıllık üniversite mezunu olma” ile "en az iki yıl zabıta teşkilatında çalışmış olması" şartını sağlamadığından dolayı 12.05.2014 tarihinde Darıca Belediyesi zabıta müdürlüğüne atanması açık hata kapsamında hukuka aykırıdır.

Zabıta müdürlüğüne yapılan atamanın mevzuata aykırı olduğu konusunda tereddüt bulunmamaktadır. Nitekim Daire Kararında da bu tespit yapılmıştır. Sorguda 2018 yılındaki harcama yetkilileri ile gerçekleştirme görevlileri sorumlu tutulmuş, bunun yanında 2014 yılında naklen atama dosyası geldiğinde dosyayı inceleyerek uygun kadroya atamayı hazırlamakla görevli Büyükşehir Belediyesi insan kaynakları ve eğitim daire başkanlığındaki görevliler de sorumlu tutulmuştur. Naklen atama talebi birime geldiğinde, personel dosyasını incelemek ve buna bağlı atanacak kadroyu tespit etmek insan kaynakları ve eğitim daire başkanlığının görevidir. Bu görevi yapmayanların sorumluluğu bulunmaktadır.

Zabıta müdürlüğü kadrosuna yapılan atama yoruma ihtiyaç göstermeyen mevzuata aykırı olduğundan dolayı somut uygulamadaki hukuka aykırılık açık hata niteliğindedir. Kamu görevlileri bir göreve atanırken söz konusu görevin gerektirdiği niteliklerin taşınması zorunludur. Bir göreve asaleten atanmada asilde aranan koşulların taşınmaması halinde bu görevin belirli bir süre yürütülmüş olması ilgili kişi lehine kazanılmış hak oluşturmaz. İdari yargı mahkemeleri de istikrarlı olarak mevzuatın yoruma ihtiyaç duyulmayan açıklıkta olduğu hallerde bir kişinin bir göreve koşullarını taşımadığı halde atanmasının açık hata kapsamında olduğu ve bu nedenle yapılan ödemelerin her zaman geri alınacağına dair kararlar vermektedir.

04.07.2009 gün ve 27278 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Mahalli İdareler Personelinin Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Yönetmelik hükümlerine göre Büyükşehir Belediyeleri Yönetmelik kapsamındadır. Bu nedenle bu idarelerde Yönetmelikte sayılan kadrolara atanacakların belirtilen şartları sağlamaları -görevde yükselme sınavında başarılı olmak dahil- gerekir. Yönetmeliğin ”Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliğine Tabi Kadrolar" başlıklı 5'inci maddesi ile "Görevde yükselme sınavına tabi olarak atanacaklarda aranacak özel şartlar" başlıklı 7'nci maddesinde şube müdürü kadrosuna atanacaklar için gerekli şartlar sayılmıştır. Görevde yükselme sınavında başarılı olmak dahil belirtilen şartları sağlayanların şube müdürü olarak atanacağı belirtilmiştir. Şube müdürlüğüne atanma şartlarından olan iki yılı uzman, sivil savunma uzmanı, şef, ayniyat saymanı, kontrol memuru, eğitmen veya muhasebeci kadrosunda çalışmış olma şartının sağlanmasının yanında görevde yükselme sınavında başarılı olmak şartının da sağlanması gerekmektedir.

Mahalli İdareler Personelinin Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Yönetmeliğin naklen atamalarla ilgili Ek 2'nci maddesi (EK MADDE 2- (1) Diğer kamu kurum ve kuruluşlarında görev yapanlardan, bu Yönetmelikte belirtilen aynı unvana, bu unvanın bulunduğu aynı alt gruptaki diğer unvanlara genel hükümlere göre naklen atama yapılabilir. Ancak; müdür, şube müdürü ve aynı düzeydeki diğer görevlere atanacaklarda ilgili unvan için belirtilen öğrenim şartı aranır.) atama tarihinden önceki bir tarih olan 07.05.2014 tarihinde Yönetmeliğe eklenmiştir. ...'in 25.07.2014 tarihinde ... Büyükşehir Belediyesi Yazı İşleri ve Kararlar Daire Başkanlığı Şube Müdürlüğüne atandığında Aksaray Üniversitesi Aksaray Teknik Bilimler Meslek Yüksekokulu Teknik Mantarcılık önlisans mezunu olması dolayısıyla şube müdürlüğü için gerekli fakülte veya en az dört yıllık yüksekokul mezunu olmak şartını sağlamadığı ve atama işleminin Yönetmeliğin Ek 2'nci maddesine aykırı olduğu açıktır.

Somut uygulamada adı geçen kişinin mevzuata aykırı olarak atandığı zabıta müdürlüğünden naklen Büyükşehir Belediyesi şube müdürlüğüne atanması da mevzuata aykırıdır. Zabıta müdürü olmak için 657 sayılı Kanunun 68/B maddesinde istenen şartları taşımak, en az dört yıllık yüksek öğrenim mezunu olmak ve en az iki yıl zabıta teşkilatında çalışmış olma şartlarını sağlamak yeterlidir; Zabıta müdürlüğü görevde yükselmeye tabi değildir. Somut uygulamadaki şube müdürü kadrosu ise ilgili Yönetmelik kapsamında görevde yükselmeye tabidir. Bu bağlamda somut uygulamada zabıta müdürlüğü kazanılmış hak kabul edilerek naklen şube müdürlüğüne atama yapılması mevzuata aykırıdır.

Dolayısıyla zabıta müdürlüğünden naklen gelen adı geçen kişi ancak memur veya eşdeğer kadroya atanabilir; Görevde yükselmeye tabi kadrolara atanamaz.

Zabıta Müdürlüğüne mevzuata aykırı olarak atanmış olmak herhangi bir kazanılmış hak teşkil etmeyeceği gibi şube müdürlüğüne atanmanın basamağı da değildir. Kaldı ki zabıta müdürü kadrosundaki bir kişinin naklen şube müdürlüğüne -görevde yükselme koşulları sağlanmadan- atanması Yönetmeliğe aykırıdır.

Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 01.04.2010 tarih ve 2010/70 sayılı kararı ile Danıştay 5'inci Dairesinin 2009/4677 Esas ve 2011/6294 sayılı kararında geçen:

"...Belirtilen hukuksal duruma göre, görevde yükselme kapsamında bulunmayan istisnai memurluklara sınavsız atama yapılacağı açıktır. Ancak, istisnai memurluklarda görev yapan veya daha önce görev yapmış olanların, görevde yükselme veya unvan değişikliği kapsamında bulunan (Yönetmelik kapsamındaki) kadrolara sınavsız atanabileceklerine ilişkin bir düzenlemeye, dava konusu Yönetmeliğin dayandığı anılan yasalarda ve Genel Yönetmelikte yer verilmemiştir.

Diğer taraftan, 657 sayılı Yasada Devlet memurluğunda yükselmenin kariyer ve liyakat ilkeleri çerçevesinde yapılması esası benimsenmiş, anılan Yasaya dayanılarak Bakanlar Kurulu Kararı ile kabul edilen Genel Yönetmelikte de görevde yükselmenin esaslarının aynı ilkelere dayandırılmış olması karşısında, istisnai memurluklarda çalışan veya çalışmış olanların, dava konusu Yönetmelik kapsamındaki kadrolara sınavsız atanabilmeleri yönündeki düzenleme kariyer ve liyakat ilkelerine aykırı olduğu gibi eşitlik ilkesine de uygun düşmemektedir. "

ifadelerinin dikkate alınması gerekir.

Daire Kararında atamanın Yönetmeliğe uygun olmadığı belirtilmekle birlikte, yapılan atamanın iptali ile ilgili hiçbir işlem yapılmaması gerektiği ve böylece yapılan hatalı atamanın kişide kazanılmış hak olarak devanı etmesi gerektiği gibi bir sonuç ortaya çıkmaktadır. Ancak bu sonuç hukuka uygun değildir. Yönetmeliğe aykırı olarak zabıta müdürü kadrosuna ve şube müdürü kadrosuna yapılan atamalar kazanılmış hak oluşturmaz. Kazanılmış hakkın varlığından söz edebilmek için, hakkın yürürlükteki hukuk kurallarına uygun olarak tesis edilen bir işlemle elde edilmesi gerekmektedir. Hukuka aykırı olarak tesis edilen ve açık hata kapsamında yapılan atamanın süre kaydı aranmaksızın idare tarafından geri alınması -veya ilgili yargı yeri tarafından iptali- gerekir ve bu işlem ilgili kişide kazanılmış hak oluşturmaz.

Diğer taraftan adı geçen kişinin unvan değişikliği sınavında başarılı olmak şartını sağlamadan özel kalem müdürü kadrosundan tekniker kadrosuna atanması da Mahalli İdareler Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliğine aykırıdır.

Somut uygulamada adı geçen kişinin mevzuata aykırı olarak şube müdürü kadrosuna atanması açık hata niteliğinde hukuka aykırıdır. Atama olurunda imzası olan görevlilerin mevzuata aykırı atama sonucu oluşan kamu zararından sorumluluğu bulunmaktadır.

Sonuç olarak, somut uygulamada 5018 sayılı Kanunun 71’inci maddesi kapsamında kamu zararı oluştuğu anlaşılmıştır.

BU İTİBARLA, yukarıda belirtilen gerekçelerle Başsavcılık talebinin kabul edilmesine, ilişilecek husus bulunmadığı hükmünü içeren 752 Karar-184 İlam sayılı Daire Kararının 35.B maddesinin BOZULARAK, yeniden hüküm tesis edilmesini teminen Dosyanın Dairesine Gönderilmesine (Temyiz Kurulu ve 5.Daire Başkanı ..., üyeler Fikri ÖZKÖK, ..., ..., ...’in aşağıda yer alan karşı oy gerekçelerine karşı), oy çokluğuyla,

Karar verildiği 18.10.2023 tarih ve 56023 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.

(Karşı oy gerekçesi

Temyiz Kurulu ve 5.Daire Başkanı ..., üyeler Fikri ÖZKÖK, ..., ..., ...’in karşı oy gerekçesi

Somut uygulamanın esas yönünden incelenmesinde, Daire Kararının gerekçesinde mevzuatın somut uygulamaya uygulanması mevzuata uygundur.

Daire Kararında yer alan gerekçelerle somut uygulamada hukuka aykırılık bulunmaması dolayısıyla kamu zararı oluşmadığından, ilişilecek husus bulunmadığı yönündeki Daire Kararının Tasdiki gerekir.)